Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# کاتولیسیسم

|  کلیسای کاتولیک |
| --- |
| **لاتین: Ecclesia Catholica** |
| کلیسای سن پیترو، واتیکان |
| طبقه‌بندی | کاتولیک |
| کتاب مقدس | عهدین |
| الهیات | الهیات کاتولیک |
| سیاست | اپیسکوپلین |
| ساختار | Communion |
| پاپ | فرانسیس |
| نهاد | کوریای رم |
| Particular churches *sui iuris* | ۲۴: کلیسای لاتین، و ۲۳ کلیسای کاتولیک شرقی |
| اسقف‌نشین‌ها | * سراسقف‌نشین: ۶۴۰
* اسقف‌نشین: ۲٬۸۵۱
 |
| کشیش‌نشین | ۲۲۱٬۷۰۰ |
| زبان | لاتین کلیسایی و زبان‌های مادری |
| ستاد | واتیکان |
| بنیان‌گذار | عیسی، بر اساس روایت دینی |
| خاستگاه | قرن اول میلادی سرزمین مقدس، امپراتوری روم |
| اعضا | ۱٫۳۱۳ میلیارد (۲۰۱۷) |
| روحانیت | * اسقف: ۵٬۳۰۴
* کشیش: ۴۱۵٬۶۵۶
* شماس: ۴۵٬۲۵۵
 |
| وبگاه رسمی | Holy See |

**کاتولیسیسم** (به انگلیسی: Catholicism) یکی از شاخه‌های مهم مسیحیت است که از شاخه‌های اصلی دیگر مسیحیت یعنی ارتدکس و پروتستان پیروان بیشتری دارد. در عربی، کاتولیک را «جاثلیق» می‌گویند که اصطلاحاً به پیشوای دینی مسیحیان شرقی گفته می‌شده‌است.

کلیسای تاریخی کاتولیک رومی، ۶۶ جزوه کتاب مقدس را به عنوان کلام خداوند پذیرفته‌است. تعدادی از کتاب‌هایی که پروتستان‌ها به عنوان آپوکریفا (اسفار مشکوک) فاقد اعتبار می‌دانند را نیز به عنوان کتاب مقدس قبول دارد به علاوه سنت‌های کلیسا را نیز هم‌پای کتاب مقدس مرجع اقتدار خود می‌داند.

## جدایی پروتستان‌ها

پروتستان‌ها توسط مارتین لوتر از کاتولیک جدا شدند.. در سده‌های مشهور به قرون وسطی مردی آلمانی به نام مارتین لوتر از کلیسای کاتولیک لاتین جدا شده و برای خود لفظ پروتستان به معنای معترض را برگزیدند.

## جدایی ارتدکس

این مسئله زمانی پیش‌آمد که پاپ کاتولیک برای مردمی که در روم شرقی بودند پیک‌هایی فرستاد تا اختلافات را از بین ببرند اما اختلافات آنقدر زیاد بود که هر دو گروه یکدیگر را تکفیر کردند.

## نظام سیاسی

اولین مبلغ دینی کاتولیک‌ها کشیش سپس اسقف و بعد اسقف اعظم و بالاتر از آن کاردینال و بالاترین مقام پاپ است. پاپ در کشور واتیکان که در دل شهر رم است زندگی می‌کند. اکنون پاپ فرانسیس یکم در مقام پاپ هست.

## آمار

کاخ واتیکان مقر پاپ و مرکز دینی مسیحیان کاتولیک
مطابق آمار رسمی کلیسای کاتولیک، در سال ۲۰۱۷ بیش از ۱٫۳۱۳ میلیارد نفر در جهان کاتولیک بودند.

## جستارهای وابسته

* پاپ
* رم
* ماریا دو آگریدا

## منابع

## پیوند به بیرون

* ایران کاتولیک
# اوراسیا

اوراسیا|  |
| مساحت | ۵۴٬۷۵۹٬۰۰۰ کیلومتر مربع |
| جمعیت | ۴٬۶۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ (۲۰۱۰) نفر |
| کشورها | ۹۳ کشور |
| متعلقات | ۹ |
| دولت‌های به‌رسمیت ناشناخته | ۸ |
| منطقه‌های زمانی | گرینویچ تا گرینویچ+۱۲ |

در علم جغرافیا و علوم سیاسی، به سرزمین ادامه‌داری که دو قاره اروپا و آسیا را دربر می‌گیرد، به اصطلاح **اوراسیا** گفته می‌شود. از آنجا که دو قاره آسیا و اروپا مرز طبیعی ویژه‌ای ندارند و مرزبندی کنونی میان این دو قاره بیشتر تاریخی و فرهنگی است این اصطلاح نیز به‌کار رفته است. در دروس برخی کشورها، اوراسیا به عنوان بزرگ‌ترین قاره در بین ۵ یا ۶ قاره جهان شناخته می‌شود. بخش اعظم اوراسیا در نیم‌کره‌های شمالی و شرقی قرار دارد.

مرزهای اوراسیا عبارتند از: اقیانوس آرام در شرق، اقیانوس اطلس در غرب، اقیانوس منجمد شمالی در شمال و آفریقا، مدیترانه و اقیانوس هند در جنوب.

مساحت اوراسیا نزدیک به ۵۵ میلیون کیلومتر مربع است که ۳۶٫۲ درصد از خشکی‌های کرهٔ زمین را شامل می‌شود. نزدیک به ۵ میلیارد تن در این قاره زندگی می‌کند که برابر با ۷۰ درصد از جمعیت جهان است. انسان‌ها نخستین بار میان ۶۰ هزار تا ۱۲۵ هزار سال پیش بر این منطقه پا نهادند. جزایر بزرگی همچون اندونزی، ژاپن، جزیره بریتانیا، ایسلند، جزیره ایرلند و فیلیپین با اینکه جدا از قاره قرار دارند اما معمولاً در مجموعهٔ اوراسیا قرار می‌گیرند.

جغرافیای طبیعی اوراسیا به شکل یک قاره است مفهوم اروپا و آسیا به عنوان قاره‌های جدا از هم به اروپای دوران قدیم بازمی‌گردد. در دوران قدیم دریای سیاه و دریای مرمره به همراه تنگه‌هایشان به عنوان یک جدا کنندهٔ قاره در نظر گرفته می‌شد اما امروزه رشته‌کوه اورال و رشته‌کوه قفقاز بیشتر به عنوان جداکننده‌های اصلی دو قاره در نظر گرفته می‌شوند. اوراسیا در کانال سوئز به آفریقا وصل می‌شود. گاهی هم آفریقا را به اوراسیا متصل می‌کنند و آن را آفرو–اوراسیا می‌نامند. به دلیل گسترهٔ پهناور این قاره، در سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن اوراسیا اقلیمهای گوناگونی دارد و از گرمترین تا سردترین را در خود جای داده است. اوراسیا از قاره‌های اروپا و آسیا تشکیل شده است. برای مثال از کشورهای که در اوراسیا، در قاره آسیا قراردارند می‌توان ایران، پاکستان، عربستان سعودی، چین، اندونزی، میانمار و…؛ و آنهایی که در قاره اروپا هستند انگلستان، اسپانیا، بوسنی و هرزگوین و … را نام برد.

گروه دیگر، کشورهایی هستند که بخشی از آنها در آسیا و بخش دیگر در اروپا واقع شده است؛ مانند ترکیه و روسیه.

## پیشینه

اوراسیا در ۳۷۵ تا ۳۲۵ میلیون سال پیش تشکیل شده است و از یکی شدن سیبری با بلوک قزاقستان و بالتیکا که قبلاً به لورنتیا متصل بود و حالا به آمریکای شمالی وصل است، به‌دست آمده است.

از جمله تمدن‌های اوراسیا می‌توان به تمدن‌های تشکیل شده در میان‌رودان، درهٔ رود سند و جمهوری خلق چین اشاره کرد. در هزاره اول (پیش از میلاد) یک کمربند پیوسته از تمدن در اوراسیا قرار داشت که از اقیانوس آرام تا اطلس کشیده می‌شد این کمربند تمدن برای دو هزاره بخش تاریخ ساز بشریت بود.

## جستارهای وابسته

* اوراسیایی
* مجمع اقتصادی اوراسیا
* آسیا
* اروپا
* آفرو-اوراسیا

## منابع