Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# کرونوبیولوژی

کرونوبیولوژی
**گاه‌شماری زیستی** یا **گاه‌زیست‌شناسی** یا **کرونوبیولوژی** (انگلیسی: Chronobiology) علمی است که به بررسی ریتم زیست‌شناسی در جانداران زنده می‌پردازد. ریتم‌های زیستی شامل طیفی از پدیده‌های زیستی هستند که دوره‌ای و قابل پیشگویی‌اند.

## جستارهای وابسته

* ادراک زمان

## منابع
# سرمازیست‌شناسی

**سرمازیست‌شناسی** (cryobiology) دانش پژوهشی بر جانداران در دماهای بسیار پایین است.
شاخه‌های این دانش عبارت‌اند از:

* سرماداری (cryopreservation)
* سرمازیستی (cryonics)

## انجماد در طبیعت

بسیاری از ارگانیزم‌ها توانایی طولانی مدت در دمای زیر صفر آب را دارند. اکثر موجودات زنده مانند پروتئین‌های ضد هسته، پلی‌ال‌ها و گلوکز برای محافظت از خود در برابر آسیب‌های ناشی از انجماد توسط کریستال‌های یخی، محافظ‌های سرما را جمع‌آوری می‌کنند. همچنین بیشتر گیاهان می‌توانند به‌طور ایمن از دمای ۴- تا ۱۲- از خود محافطت کنند.

## جستارهای وابسته

* نهان‌زیوی

## منابع

## پیوند به بیرون

* Cell Preservation Technology
* Cellular cryobiology and anhydrobiology
* An overview of the science behind cryobiology at the Science Creative Quarterly
# سیتوژنتیک

تصویر یک متافاز که در آن با تکنیک FISH جابجایی کروموزومی نشان داده شده‌است
**ژنتیک سلولی** یا **سیتوژنتیک** (به انگلیسی: Cytogenetics) علم مطالعه ساختمان کروموزوم‌ها و بررسی ارتباط آن‌ها با عملکرد سلول است.
در این علم کروموزوم‌ها با استفاده از روش‌هایی مانند کاریوتایپ، تکنیک‌های باندینگ (نوارگذاری) یا شیوه‌های سیتوژنتیک مولکولی مورد تحلیل و بررسی قرار می‌گیرند. سیتوژنتیک شاخه‌ای از ژنتیک است که با مطالعه ساختار و ترکیب کروموزومی یک سلول مرتبط است، که شامل آنالیز روتین کروموزومهای G-Band شده و سایر تکنیکهای بندینگ و نیز سیتوژنتیک مولکولی شامل FISH و CGH است.

## منابع

* غفاری، سعید رضا. درس‌های ژنتیک برای کارشناسان نظام سلامت. تهران: انتشارات اندیشه سرا، ۱۳۸۵.

## پیوند به بیرون

* مجله الکترونیکی ژنتیک پزشکی
* سیتوژنتیک انسانی و کاریوتیپ
# درخت‌شناسی

فُرمِ برگ‌ها روشی پرکاربرد برای شناختِ درختان است.

تفاوتِ بافتِ چوب در درختان

کاج
کاج نوئل
سیاه‌کاج
ارس (سرده)
Aspen
ممرز (سرده)
توس (درخت)
توسکا
راش (درخت)
بلوط
نارون
گیلاس خودرو
گلابی اروپایی
افرا
نمدار برگ‌ریز
زبان گنجشک

**درخت‌شناسی** یا **دارشناسی** (یونانی باستان: δένδρον یا یونانی باستان: -λογία) به دانشِ شناخت، طبقه‌بندی و مطالعهٔ درختانِ چوبی و گیاهان (درختان، درختچه‌ها و لیاناسانان) گفته می‌شود و مرزِ عمده‌ای میانِ درخت‌شناسی و گیاهشناسی وجود ندارد اما می‌توان پژوهش و دسته‌بندیِ گیاهانِ با بافتِ چوبی را به‌طورِ اختصاصی نیز در نظر گرفت و دنبال نمود.

## جستارهای وابسته

* درخت‌گاه‌شماری

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Dendrology». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۹ ژوئن ۲۰۱۶.

## پیوند به بیرون

* Iowa State - Dendrology
* Forest Biology and Dendrology Educational Sites at Virginia Tech
* Dendrology information and other tree identification resources
# همه‌گیرشناسی

**همه‌گیرشناسی** یا **اِپیدمیولوژی** (به انگلیسی: Epidemiology) مطالعه نحوه انتشار بیماری‌ها و عوامل بیماری‌زا، توزیع بیماری‌ها در زمان‌ها، مکان‌ها، نژادها یا فرهنگ‌های خاص یا هر عاملی که به سلامت مربوط باشد، است. این اصطلاح ابتدا به مفهوم «علم بررسی همه‌گیری بیماری‌های عفونی» به کار برده شد ولی امروزه با پیشرفت تمام علوم و از جمله علم پزشکی و بهداشت عمومی و کنترل بسیاری از همه‌گیری‌ها و تحولات اپیدمیولوژیک علل بیماری‌ها (تغییر علل اصلی مرگ و میر از بیماری واگیردار به بیماری مزمن) دامنه آن وسعت بیشتری پیدا کرده‌است، به مفهوم «علم بررسی انتشار و علل بیماری‌ها» تلقی می‌گردد. از نظر لغوی کلمه Epi به معنی روی، کلمه Demos به معنی مردم و کلمه Logus به معنی بررسی و شناخت بوده که معنی لغوی این اصطلاح عبارت است از «شناخت آنچه بر مردم می‌گذرد» و اگرچه وضعیت بهداشت و پزشکی جامعه مدنظر باشد ولی با اقتصاد، جامعه‌شناسی، فرهنگ، مذهب و… ارتباط بسیار نزدیکی دارد؛ چرا که در پزشکی بالینی به مفهوم مطب‌داری آن بیشتر خود فرد و بیماری او مد نظر است اما در همه‌گیرشناسی، بیشتر توجه به گروه و جامعه است و همه‌گیرشناسی بالینی به هر دو جنبه توجه دارد. فردی که در این زمینه تخصص و تبحر دارد را همه‌گیرشناس یا اپیدمولوژیست (Epidemiologist) می‌نامند.

اپیدمیولوژی اساس بسیاری از تحقیقات و یافته‌های پزشکی است. در این روش که مطالعات اپیدمیولوژیک نامیده می‌شود، بروز و شیوع یک بیماری با عوامل خطر یا اصطلاحاً ریسک فاکتورها مرتبط می‌شود و با تلاش برای کاهش عوامل خطری که ارتباط آن‌ها اثبات شده‌است، بار بیماری‌ها کنترل می‌شود. اپیدمیولوژی همچنین در فرایند تشخیص با تمرکز بر میزان شیوع بیماری‌ها در مناطق مختلف، احتمال خطاهای تشخیص را کاهش می‌دهد.

## جستارهای وابسته

* جرج نیومن
* همه‌گیری
* تک‌گیر
* همه‌گیرشناسی دارویی

## منابع

* دکتر عزیزی، فریدون- دکتر حاتمی، حسین-دکتر جانقربانی، محسن- *اپیدمیولوژی و کنترل بیماری‌های شایع در ایران*. چاپ دوم ۱۳۷۹.
# پیری‌شناسی

پیرها در حال ورق بازی در آمستردام، ۱۹۷۰ میلادی
علم **پیری‌شناسی** (به انگلیسی: Gerontology) به مطالعه علمی سالخوردگی از طریق بررسی تغییرات تصاعدی که در یک سلول، بافت، اندامگان، موجود زنده، یا یک گروه از موجودات زنده با گذشت زمان شکل می‌گیرد می‌پردازد. فرایند سالمندی بخشی از دنباله رشد در کل طول عمر بوده که از پیش از تولد تا پیری را در بر می‌گیرد.

## جستارهای وابسته

* پیرپزشکی
* دنهام هارمن (ارائه‌دهنده نظریه رادیکال آزاد و پیری)

## پانویس
# خزنده‌شناسی

**خزنده‌شناسی** شاخه‌ای از جانورشناسی است که که به مطالعه دوزیستان (از جمله قورباغه، وزغ، سمندر) و خزندگان (مارها، مارمولک‌ها، لاک‌پشت، تمساح) می‌پردازد.

## پانویس

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Herpetology». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۱ فروردین ۱۳۹۲.
# بافت‌شناسی

بافت‌شناسی (۱۹۵۰)
**بافت‌شناسی** علم بررسی میکروسکوپی تشکیل، ساختار و کارکرد بافت‌ها است.

دانش‌های زیستی مرتبط با بافت‌شناسی از این قرارند:

* یاخته‌شناسی یعنی بررسی یاخته‌ها، این دانش یک سطح پایین‌تر از بافت‌شناسی قرار دارد.
* کالبدشناسی: بررسی اندام‌ها
* ریخت‌شناسی: بررسی کلیه سازواره‌ها (ارگانیسم‌ها)

چهار نوع بافت وجود دارند:
۱.پیوندی
۲.عصبی
۳.ماهیچه‌ای
۴.پوششی

## منابع

* بافت‌شناسی و زیست‌شناسی سلولی - نویسندگان: لزلی پی گارتنر، جیمزال هیئت، جودی استروم - مترجمان: ولی‌الله مرادی، محسن شاه طاهری، مریم سهرابی - نشر: دانشگاه علوم پزشکی همدان، معاونت پژوهشی (۱۸ دی، ۱۳۸۴) - شابک: ۹۶۴-۹۶۲۶۷-۴-۳

## جستارهای وابسته

* بافت

## پیوند به بیرون

*
*
# زیست‌شناسی انسان

مراحل جنین زایی انسان
**زیست‌شناسی انسان** (به انگلیسی: Human biology) یک حوزه میان‌رشته‌ای از مطالعات دانشگاهی است که انسان را از طریق تأثیر متقابل بسیاری از زمینه‌های مختلف مانند ژنتیک، تکامل، فیزیولوژی، کالبدشناسی، اهمه‌گیرشناسی، انسان‌شناسی، بوم‌شناسی، تغذیه، ژنتیک جمعیت و تأثیرات اجتماعی و فرهنگی مورد بررسی قرار می‌دهد. این ارتباط نزدیک با علوم زیست‌پزشکی، انسان‌شناسی زیستی و سایر زمینه‌های زیست‌شناسی دارد که در جنبه‌های مختلف کارکرد انسانی مرتبط هستند. تا این که در قرن بیستم، ریموند پرل، زیست‌گرونتولوژیست، مؤسس مجله *زیست‌شناسی انسان*، اصطلاح «زیست‌شناسی انسان» را به‌گونه‌ای بیان کرد که زیربخش جداگانه‌ای از زیست‌شناسی را توصیف کند.

## منابع
# پستاندارشناسی

این تصویر از کتاب "A History of the Earth and Animated Nature" اثر الیور گلداسمیت (۱۸۲۰)، نمونه‌ای از تلاش‌های اولیه در طبقه‌بندی و شناخت پستانداران است؛ این آثار نقش مهمی در شکل‌گیری زیست‌شناسی جانوری و بنیان‌گذاری پستانداراشناسی (Mammalogy) به عنوان یک شاخه علمی مستقل داشته‌اند.
**پستاندارشناسی** (به انگلیسی: Mammalogy)، به شاخه‌ای از تاریخ طبیعی و زیرشاخه‌ای از جانورشناسی گفته می‌شود که بر مطالعه پستانداران متمرکز است. پستانداران، جانورانی مهره‌دار که دارای ویژگی‌های همسانی چون سوخت‌وساز خون‌گرمانه، داشتن مو در سطح بدن، داشتن قلب با چهار دهلیز، سامانه عصبی پیچیده، پستان و دندان هستند.

## جستارهای وابسته

* فهرست پستاندارشناسان

## منابع

## پیوند به بیرون

* تارنمای «پروژه درخت زندگی»
* اطلاعاتی از پستانداران به همراه عکس‌هایی از آن‌ها، موزه جانورشناسی دانشگاه میشیگان
* انجمن پستاندارشناسان آمریکا
# علم تغذیه

یک لیتوگرافی دهه ۱۹۴۰ که توسط وزارت غذا در بریتانیا تولید شد و غذاهای مختلف دارای ویتامین C را نشان داد.
**علم تغذیه** (به انگلیسی: Nutritional science) (همچنین به شکل Nutrition science و گاهی به‌طور کوتاه Nutrition، همچنین با عنوان نگاشته‌شدهٔ **پروردشناسی** trophology) علمی است که به مطالعه فرایند فیزیولوژیک تغذیه (در درجه اول تغذیه انسان)، تفسیر مواد مغذی و دیگر مواد موجود در غذا در رابطه با نگهداری، رشد، تولیدمثل، سلامتی و بیماری یک جاندار می‌پردازد.

از دهه ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰، تمرکز علم تغذیه بر چربی و قند رژیم غذایی بود. از دهه ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۰، توجه به بیماری‌های مزمن مرتبط با رژیم غذایی و مکمل‌ها معطوف شد.

علم تغذیه اغلب با علوم غذایی (*تغذیه و علوم غذایی*) ترکیب می‌شود.

## منابع
# استخوان‌شناسی

استخوان‌بندی یک انسان
**استخوان‌شناسی** مطالعهٔ علمی استخوان‌هاست که توسط استخوان‌شناسان انجام می‌شود. استخوان‌شناسی زیرشاخه‌ای از علوم کالبدشناسی، جامعه‌شناسی، و باستان‌شناسی به‌شمار می‌آید.

استخوان‌شناسان به مطالعهٔ دقیق ساختار استخوان‌ها، اجزای استخوان‌بندی، دندان‌ها، اشکال ظاهری، عملکردها، بیماری‌ها و آسیب‌ها، فرایند استخوان‌سازی از غضروف، استحکام و سختی استخوان‌ها و غیره می‌پردازند.

در مطالعه استخوان‌ها، سن، مرگ، جنسیت، رشد، و شیوه زندگی فردی که بقایایش به‌جا مانده در نظر گرفته می‌شود یا از طریق استخوان‌شناسی اطلاعاتی در این زمینه‌ها بازیابی می‌گردد.

استخوان‌شناسی را نباید با حوزهٔ پزشکی جایگزین که تحت عنوان استخوان‌درمانی می‌باشد اشتباه گرفت.

## منابع
# پرنده‌شناسی

گنجشک خانگی
دسته ای کاکایی در رودخانه قفقاز واقع در مرکز شهر تفلیس پایتخت گرجستان
**پرنده شناسی** (*Ornithology از ریشه یونانی ὄρνις، ὄρνιθος*) شاخه‌ای از جانورشناسی است که به مطالعه زندگی پرندگان می‌پردازد.

پرنده‌شناسی سابقه دیرینه‌ای دارد و مطالعات مربوط بدان راهگشای سایر مطالعات علمی در رشته‌های دیگری همچون بوم‌شناسی شده‌است.

در ابتدا بیشتر مطالعات بر روی طبقه‌بندی و بررسی گونه‌های مختلف پرندگان متمرکز بود.

## تاریخچه

### دوران اولیه

مقایسه‌ای بین اسکلت بندی انسان و پرنده در کتاب پرندگان تالیف 1555 میلادی
بررسی پرندگان به دوران اولیه حیات انسان و و دوران پارینه سنگی باز می‌گردد.پرندگان به عنوان یک منبع غذایی مهم برای انسان مطرح بوده‌اند و بقایای استخوان‌های پرندگان در یافته‌های باستانشناسی در محوطه‌های تمدنی عصر حجر یافت شده‌است.

فرهنگ‌های نقاط مختلف جهان غنای بالایی از لحاظ کلمات مربوط به پرندگان برخور دار است.

## روش‌های مطالعه

### مطالعه در محیط

مطالعه پرندگان با گسترش فناوری‌های تصویربرداری توسعه فراوانی یافت زیرا امکان ثبت زندگی پرندگان در طبیعت را با دقت بالایی فراهم کرد.

### در آزمایشگاه

مطالعه بسیاری از جنبه‌های زندگی پرندگان در طبیعت دشوار است، خصوصاً مطالعاتی که بررسی پرنده برای طولانی مدت را نیاز دارد.

قیف املن برای بررسی رفتار پرندگان مهاجر بکار می‌رود.
## جستارهای وابسته

## منابع
# انگل‌شناسی

**انگل‌شناسی** مطالعه انگل و میزبان و روابط بین آن‌ها است. انگل‌شناسی یکی از شاخه‌های زیست‌شناسی به حساب می‌آید و علاوه بر مطالعه ارگانیسم و محیط پیرامونش، نحوه زندگی انگل‌ها را به عنوان یک روش زندگی، مورد بررسی قرار می‌دهد. این موضوع این مفهوم را می‌رساند که شاخه‌های دیگری همانند زیست‌شناسی سلولی، بیوانفورماتیک، بیوشیمی، بیولوژی مولکولی، ایمونولوژی، ژنتیک، تکامل و محیط زیست، در بخش‌هایی با انگل‌شناسی هم‌پوشانی دارند و تکنیک‌هایی را در اختیار این شاخه قرار می‌دهند.

## جستارهای وابسته

* پاتریک مانسون
* کرم انگلی
* فیلاریاز
* پیل‌پایی
* الفانتیازیس

## منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Parasitology». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*.
# آسیب‌شناسی

آسیب‌شناسی| یک پاتولوژیست و جراح در حال آزمایش یک بافت برای سلول‌های سرطانی. |
| تمرکز | **بیماری** |
| زیرشاخه‌(ها) | *آسیب‌شناسی تشریحی، آسیب‌شناسی بالینی، آسیب‌شناسی پوست، آسیب‌شناسی قانونی، آسیب‌شناسی خون، آسیب‌شناسی بافتی، آسیب‌شناسی مولکولی، آسیب‌شناسی جراحی* |
| بیماری‌های مهم | تمام عفونت‌ها و بیماری‌های اندامی و اختلالات فیزیولوژیکی |
| آزمایش‌های مهم | تمام آزمون‌های تشخیصی، بافت‌برداری‌های ویژه، آزمایش خون، کالبدشکافی و دیگر کاربردهای میکروسکوپی پزشکی. |
| متخصص | آسیب‌شناس (پاتولوژیست) |

**آسیب‌شناسی** یا **پاتولوژی** (به انگلیسی: Pathology) شاخه‌ای از علوم پزشکی است که در خصوص تأثیر بیماریها و آسیب‌ها در سطح بافتی و سلولی و مولکولی بحث می‌کند و شامل مطالعه فرایند بیماری در یک اندام یا تمامی بدن برای شناخت ماهیت و علت‌های آن است. آسیب‌شناسی به دو شاخه اصلی آسیب‌شناسی تشریحی و آسیب‌شناسی بالینی تقسیم می‌شود.

آسیب‌شناسی بالینی یکی از تخصص‌های پزشکی است که به امر تشخیص بیماری‌ها بر پایه مطالعه و بررسی مایعات و دیگر نمونه‌های اخذشده از بدن مانند ادرار، خون، مدفوع و … می‌پردازد و به زیرشاخه‌های بیوشیمی شیمی بالینی، میکروب‌شناسی بالینی میکروبیولوژی پزشکی، پاتولوژی دامپزشکی، خون‌شناسی بالینی، آسیب‌شناسی مولکولی و ژنتیک بالینی ژن‌شناسی پزشکی و ایمنی‌شناسی بالینی تقسیم می‌شود. طول دوره دکترای حرفه‌ای علوم آزمایشگاهی بالینی ۶ تا ۷ سال می‌باشد.

آسیب‌شناسی تشریحی به مطالعه میکروسکوپی و بررسی ظاهری نمونه‌های بافتی که توسط خود پاتولوژیست یا توسط سایر پزشکان از بدن انسان برداشته می‌شود می‌پردازد.

پزشکان عمومی با قبولی در امتحان پذیرش دستیار و طی نمودن دوره ۴ ساله و گذراندن آزمون‌های ارتقاء، گواهینامه و دانشنامه تخصصی مدرک متخصص آسیب‌شناسی تشریحی و بالینی را دریافت می‌کنند.

در ایران آزمایشگاه مرجع سلامت مسئولیت نظارت و تصویب قوانین مرتبط با اداره آزمایشگاه‌های تشخیص طبی را بر عهده دارد.

## منابع

* پاتولوژی رابینز.
* The Practice of Surgical Pathology: A Beginner's Guide to the Diagnostic Process, by Diana Weedman Molavi, Publisher: Springer، ۲۰۰۸
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Pathology». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*.
# داروشناسی

نمایهٔ عنوان‌های مختلفی که با واژه فارماکولوژی پیوند دارند
**داروشناسی** یا **فارماکولوژی** (به فرانسوی: Pharmacologie) شاخه‌ای از داروسازی و زیست‌شناسی است که به مطالعه واکنش متقابل داروها (یا مواد شیمیایی) بر جانداران می‌پردازد که منجر به ایجاد اثرات زیست‌شناختی این ترکیبات می‌گردد. داروشناسی شامل دو بخش فارماکودینامیک و فارماکوکینتیک است.

ریشهٔ تاریخی فارماکولوژی بالینی به سده‌های میانه و به کتاب پزشکی *قانون* نوشتهٔ ابن سینا و *گزارش اسحاق* نوشته پترس ایسپانوس و همچنین ژان اهلِ سَن‌آمان بازمی‌گردد.

## فارماکودینامیک و فارماکوکینتیک

داروشناسی مطالعهٔ تعامل بین جاندار و دارو یا مواد شیمیایی دریافت‌شده‌است که بر عملکرد طبیعی یا غیرطبیعی بیوشیمیایی اثر می‌گذارد. دو حوزه اصلی فارماکولوژی، فارماکودینامیک و فارماکوکینتیک هستند. به‌طور خلاصه فارماکودینامیک مطالعهٔ اثرات داروها بر بدن، و فارماکوکینتیک، اثر و رفتار بدن بر روی داروها است.
به بیان دیگر، فارماکودینامیک، مبحث فعل‌وانفعالات دارو در مواجهه با گیرنده‌های بیولوژیک، و فارماکوکینتیک، بحث و تعریف دربارهٔ جذب، توزیع، متابولیسم و دفع دارو در سیستم‌های بیولوژیکی است. لازم است یادآوری شود که داروشناسی (Pharmacology) با داروسازی (Pharmacy) دو واژهٔ جدا از هم هستند که گاهی به‌اشتباه به‌جای هم به‌کار می‌روند. فارماکولوژی چگونگی رفتار متقابل دارو و سامانه زیستی (بدن) است؛ ولی داروسازی در رابطه با مواد اولیه، آماده‌سازی، توزیع، مقدار (دوز) در استفاده از داروهای بی‌خطر و مؤثر است.

## بخش‌های تخصصی فارماکولوژی

فارماکولوژی به زیربخش‌های تخصصی‌تر زیر، تقسیم می‌شود:

* *فارماکولوژی بالینی*: با زمینهٔ پزشکی بالینی و مطالعهٔ اثر دارو بر روی انسان و حیوانات است.
* *نوروفارماکولوژی*: اثر دارو بر عملکرد سلول‌های دستگاه عصبی مرکزی و پیرامونی که به دو دسته رفتاری و مولکولی تقسیم می‌شود.
* *روان داروشناسی* (سایکوفارماکولوژی): اثر دارو بر روان و مغز، مشاهده تغییر رفتار مغز است.
* *فارماکوژنتیک*: آزمایش بالینی ژنتیکی دربارهٔ تفاوت بین افراد در پاسخ به داروها از نظر اثر درمانی یا عارضه جانبی.
* *توکسیکولوژی* یا سم‌شناسی: مطالعه اثرات مضر یا سمی داروها بر بدن است.

## جستارهای وابسته

* اشکال دارویی و نحوه تجویز آنها
* فارماکودینامیک
* فارماکوکینتیک
* واکنش‌های ناخواسته داروئی

## منابع
# زیست‌شناسی نوری

**زیست‌شناسی نوری** (به انگلیسی: Photobiology) مطالعه علمی سودمندی‌ها و زیان‌مندی‌های واکنش‌های نوری (در اصطلاح علمی تابش غیریونساز) در جانداران است. زیست‌شناسی نوری موضوع مطالعه بین‌رشته‌ای است که رشته‌های نورشناسی، فوتوشیمی، فتوسنتز، ریخت‌زایی نوری، فیزیولوژی دستگاه بینایی، ساعت زیستی، زیست‌تابی، و اثرات تابش‌های فرابنفش را در بر می‌گیرد.

چیزی که تابش‌های یوننده را از تابش‌های غیریونی متمایز می‌سازد این است که فوتون باید دارای انرژی بالاتر از ۱۰ eV باشد که تقریباً هم با نخستین انرژی یوننده اکسیژن و هم با نخستین انرژی یوننده هیدروژن که حداد برابر ۱۴ eV است برابری دارد.

هنگامی که فوتون‌ها به مولکول‌ها برمی‌خورند، این مولکول‌ها می‌توانند از فوتون‌ها انرژی دریافت کنند. پس از آن ممکن است با مولکول‌های اطراف‌شان واکنش نشان داده و تغییرات «فتوشیمیایی» و «نورشناختی» در ساختار مولکولی درست کنند.

## منابع

## پیوند به بیرون

* American Society for Photobiology
* European Society for Photobiology
# میوه‌کاری

**میوه‌کاری** (به انگلیسی: Pomology) شاخه‌ای از گیاه‌شناسی است که به مطالعه و کاشت میوه می‌پردازد. پژوهشهای میوه‌کاری عمدتاً روی توسعه، کشت، و مطالعات فیزیولوژیکی روی درختان میوه متمرکز است. اهداف اصلاح درختان میوه شامل افزایش کیفیت میوه، تنظیم دوره تولید و کاهش هزینه‌های تولید است. کسی که با علم میوه‌کاری در ارتباط است میوه‌شناس نامیده می‌شود.

## تاریخچه

میوه‌کاری قرن‌ها حوزه مهم پژوهشی بوده‌است.

### ایالات متحده

اواسط قرن نوزدهم در ایالات متحده در پاسخ به تقاضاهای رو به افزایش بازار، در حال توسعهٔ برنامه‌های مربوط به باغ‌های میوه بودند. در همان زمان باغبانان وزارت کشاورزی ایالات متحده آمریکا و کالج‌های کشاورزی از سفرهای خارجی گونه‌های جدیدی را از سفرهای خارجی وارد کرده و تجربه‌های زیادی را در مورد این میوه‌ها بدست می‌آوردند. در پاسخ به این افزایش علاقه و فعالیت، در سال ۱۸۸۶ وزارت کشاورزی ایالات متحده آمریکا بخش میوه‌کاری را تأسیس کرده و هنری ای. فون دیمن را به عنوان رئیس میوه‌کاران انتخاب کرد. تمرکز مهم این بخش روی انتشار گزارش مصور واریته‌های (انواع) جدید و نتایج یافته‌های پژوهشی برای پرورش‌دهندگان میوه از طریق انتشارات ویژه و گزارش‌های سالانه بود. در طول این مدت، اندرو جکسون دانینگ و برادرش چارلز که متخصص میوه‌کاری و باغبانی بودند، کتاب *میوه و درختان میوه آمریکا* را منتشر کردند. (۱۸۴۵)

معرفی گونه‌های جدید به تصویر دقیق میوه نیاز داشت به‌طوری‌که پرورش‌دهندگان گیاه بتوانند نتایج پژوهش‌های خود را به‌طور مستند منتشر سازند. چون در قرن نوزدهم استفاده از عکاسی علمی رواج نداشت، وزارت کشاورزی ایالات متحده آمریکا به هنرمندان کمیسیونی برای کشیدن تصاویر آبرنگ ارقام معرفی شدهٔ جدید پرداخت می‌کرد. بیشتر این نقاشی‌های آبرنگ برای چاپ‌سنگی در کتاب‌های انتشارات وزارت خانه مثل:*گزارش میوه‌شناس* و *کتاب سال کشاورزی* مورد استفاده قرار می‌گرفت.

امروزه، مجموعه‌ای از تقریباً ۷۷۰۰ نقاشی آبرنگ در کلکسیون مخصوص کتابخانه ملی کشاورزی ایالات متحده نگهداری می‌شود، این مجموعه به عنوان منبع مهم تاریخی و گیاه‌شناسی در دسترس پژوهشگران گوناگونی مثل باغبانان، تاریخ‌دانان، هنرمندان و ناشران است.

در طول قرن گدشته مطالعهٔ میوه‌کاری تا حدودی کاهش یافته‌است.

## جستارهای وابسته

* درختکاری
* گل‌کاری
* باغبانی علمی
* موکاری

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Pomology». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۷.

## پیوند به بیرون

* American Pomological Society Oldest fruit organization in North America
* German Pomological Society German fruit organization headquartered in Berlin
* Pomology Provides information on fruit cultivation and production
* Erwerbs-Obstbau Journal of Commercial Pomology
# آغازی‌شناسی

جستجوی میکسومیست‌های بریوفیلوس در ساکسون سوئیس
**آغازی‌شناسی** یا **پروتیستولوژی** (به انگلیسی: Protistology) یک رشته علمی است که به مطالعه آغازیان که گروه بسیار متنوعی از موجودات یوکاریوتی هستند، اختصاص دارد. تمام یوکاریوت‌ها به غیر از جانوران، گیاهان و قارچ‌ها در گروه آغازیان قرار می‌گیرند. بدین ترتیب زمینه مطالعاتی این رشته بیشتر با رشته‌های قدیمی‌تر همچون جلبک‌شناسی، قارچ‌شناسی و تک یاخته‌شناسی همپوشانی دارد. آغازیان عمدتاً به عنوان ارگانیسم‌های تک سلولی از جمله جلبک‌ها توصیف می‌شود. آنها یک گروه پیراتبار (پارافیلتیک) با مورفولوژی و سبک زندگی بسیار متنوع هستند. اندازه آنها از پیکوئوکاریوت‌های تک سلولی با قطر تنها چند میکرومتر تا جلبک‌های دریایی چندسلولی به طول چندین متر متغیر است.

## منابع

## پیوند به بیرون

* پرونده‌های رسانه‌ای مربوط به Protistology در ویکی‌انبار
# رابرت روزن

| رابرت روزن |
| --- |
| زادهٔ | ۲۷ ژوئن ۱۹۳۴ بروکلین، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا |
| درگذشت | ۲۸ دسامبر ۱۹۹۸ (۶۴ سال) راچستر، نیویورک، ایالات متحده آمریکا |
| ملیت | ایالات متحده آمریکا |
| شهروندی | ایالات متحده آمریکا |
| محل تحصیل | دانشگاه شیکاگو |
| **پیشینه علمی** |
| شاخه(ها) | زیست‌شناسی ریاضی، ژنتیک کوانتومی، زیست‌فیزیک |
| محل کار | دانشگاه ایالتی نیویورک در بوفالو دانشگاه دالهاوزی |
| راهنمایان دانشگاهی | نیکلاس راشوسکی |
|  |
| یادداشت‌ها |
| تصویر دکتر رابرت روزن |

**رابرت روزن** (به انگلیسی: Robert Rosen) (۲۷ ژوئن ۱۹۳۴–۲۸ دسامبر ۱۹۹۸) زیست‌شناس نظری آمریکایی پروفسور بیوفیزیک در دانشگاه دالهاوزی است. وی در برونسویل (بخشی از بروکلین) متولد شد.

وی در زمینه‌های ریاضیات، فلسفه، زیست‌شناسی، فیزیک و تاریخ (بخصوص تاریخ علوم) مطالعه داشت.

## پانویس
# زیست‌شناسی ساختاری

هموگلوبین ، پروتئین انتقال دهنده اکسیژن موجود در گلبول قرمز خون**زیست‌شناسی ساختاری** (انگلیسی: Structural biology) شاخه ای از زیست شناسی مولکولی ، بیوشیمی و بیوفیزیک است که مربوط به ساختار مولکولی ماکرو مولکول های بیولوژیکی (به ویژه پروتئین ها ، ساخته شده از اسیدهای آمینه ، RNA یا DNA ، ساخته شده از نوکلئوتیدها و غشاها ، ساخته شده از لیپیدها) ، آنها ساختارهایی را که دارند به دست می آورند و اینکه چگونه تغییرات در ساختار آنها بر عملکرد آنها تأثیر می گذارد.

این موضوع از نظر زیست شناسان بسیار مورد توجه است زیرا ماکرومولکول ها بیشتر عملکرد سلول ها را انجام می دهند و فقط با کولیز شدن به شکل های خاص سه بعدی قادر به انجام این عملکردها هستند. این معماری ، "ساختار سوم" مولکول ها ، به روشی پیچیده به ترکیب اساسی هر مولکول یا "ساختار اولیه" بستگی دارد.

هموگلوبین ، پروتئین انتقال دهنده اکسیژن موجود در گلبول های قرمز خون، مولکول های زیستی حتی با پیشرفته ترین میکروسکوپ های نوری برای دیدن جزئیات بسیار کوچک هستند. روشهایی که زیست شناسان ساختاری برای تعیین ساختارهای خود استفاده می کنند ، معمولاً شامل اندازه گیری همزمان تعداد زیادی مولکول یکسان است.

نمونه هایی از ساختارهای پروتئینی از بانک اطلاعات پروتئین (PDB)اغلب محققان از آنها برای مطالعه "حالات بومی" ماکرومولکول ها استفاده می کنند. اما از تغییرات این روشها برای تماشای مولکولهای تازه متولد شده یا دناتوره شده برای فرض یا بکار بردن حالتهای بومی آنها نیز استفاده می شود. تاشو پروتئین را ببینید.

رویکرد سومی که زیست شناسان ساختاری برای درک ساختار در پیش می گیرند ، بیوانفورماتیک است که به دنبال الگوهایی از توالی های متنوع است که شکل های خاصی را به‌وجود می آورد. محققان اغلب می توانند جنبه هایی از ساختار پروتئین های غشای انتگرال را بر اساس توپولوژی غشا پیش بینی شده توسط تجزیه و تحلیل آبگریزی استنباط کنند.

در چند سال گذشته امکان تکمیل مدل های مولکولی بسیار دقیق فیزیکی برای تکمیل مطالعه سیلیسی ساختارهای بیولوژیکی فراهم شده است. نمونه هایی از این مدلها را می توان در بانک اطلاعات پروتئین یافت.
تکنیک های محاسباتی مانند شبیه سازی دینامیک مولکولی را می توان همراه با استراتژی های تعیین ساختار تجربی برای گسترش و مطالعه ساختار پروتئین ، ترکیب و عملکرد استفاده کرد.

## منابع
# زیست‌شناسی رفاه

بوم‌شناسی رفاه شهری به عنوان یک زیرشاخه برای مطالعه رفاه حیات وحش شهری، از قبیل کبوتر رمیده پیشنهاد شده است.
**زیست‌شناسی رفاه** (به انگلیسی: Welfare biology) یک زمینه پژوهشی میان‌رشته‌ای پیشنهادی برای مطالعه بهزیستی مثبت و منفی افراد حساس در رابطه با محیطشان است. نخستین بار دانشمندی به نام Yew-Kwang Ng در سال ۱۹۹۵ این رشته را پیش برد. از آن زمان، تأسیس آن توسط تعدادی از نویسندگان، از جمله فیلسوفان، که برای اهمیت ایجاد زمینه پژوهشی، به‌ویژه دربارهٔ رنج جانور وحشی، استدلال کرده‌اند، پشتیبانی شده است. برخی از پژوهشگران نمونه‌هایی از پژوهش‌های موجود را ارائه کرده‌اند که زیست‌شناسی رفاه می‌تواند از آنها استفاده کند و کاربردهای خاصی را برای یافته‌های پژوهشی پیشنهاد کرده‌اند.

در چارچوب زیست‌شناسی رفاه Ng، جاندارانی مانند کانگوروها که ظرفیت درک و توانایی تجربه لذت یا درد را دارند، به عنوان «احساس عاطفی» طبقه‌بندی می‌شوند.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Welfare biology». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۵ خرداد ۱۴۰۱.
# زنوبیولوژی

**زنوبیولوژی** (XB) یا زیست‌شناسی بیگانه یا ناشناخته زیر مجموعه ای از زیست‌شناسی مصنوعی است که به مطالعه سنتز و دستکاری دستگاه‌ها و سیستم‌های بیولوژیکی می‌پردازد.

## نام

نام "xenobiology" از واژه یونانی *xenos* گرفته شده‌است که به معنی "غریبه، بیگانه" است. زنوبیولوژی نوعی زیست‌شناسی است که (هنوز) برای علم آشنا نیست و در طبیعت یافت نمی‌شود.

## منابع

## پیوند به بیرون

* XB1: اولین کنفرانس Xenobiology 6-8 مه ۲۰۱۴. جنوا، ایتالیا.
* XB2: دومین کنفرانس Xenobiology 24 تا ۲۶ مه ۲۰۱۶. برلین، آلمان.