Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# رابرت ویتاکر

| رابرت ویتاکر |
| --- |
| زادهٔ | ۲۷ دسامبر ۱۹۲۰ |
| درگذشت | ۲۰ اکتبر ۱۹۸۰ (۵۹ سال) |
| ملیت | ایالات متحده آمریکا |
| محل تحصیل | دانشگاه ایلینوی در اربانا-شمپین |
| شناخته‌شده برای | *نظریه شیب* در بوم‌شناسی فرمانرو |
| **پیشینه علمی** |
| شاخه(ها) | بوم‌شناسی |
| محل کار | دانشگاه کرنل |
|  |

 **رابرت ویتاکر** (انگلیسی: Robert Whittaker؛ ۲۷ دسامبر ۱۹۲۰ – ۲۰ اکتبر ۱۹۸۰) یک دانشمند در زمینه بوم‌شناسی اهل ایالات متحده آمریکا بود.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Robert Whittaker». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳۰ آوریل ۲۰۱۴.
* «Robert Whittaker». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۳۰ آوریل ۲۰۱۴.
# پروکاریوت

ساختار یاختهٔ پیش‌هسته‌ای باکتری
**پروکاریوت‌ها** یا **پیش‌هسته‌ها** به جاندارانی تک‌‌یاخته می‌گویند که در یاخته(ها) شان مواد هسته‌ای در هیچ غشایی قرار ندارند و هسته مشخصی را تشکیل نمی‌دهند. تنها جاندارن پروکاریوتی باکتری‌ها هستند

در مقابل، یاخته **یوکاریوت‌ها** (جاندارانی مثل گیاهان، جانوران، قارچها و بعضی از آغازیان)، غشایی دارد که آن را دربر می‌گیرد. بیشتر باکتری‌ها جاندارانی تک‌سلولی هستند برخی دیگر هم مانند سیانوباکتری‌ها تشکیل کلنی می‌دهند. سلول‌های پروکاریوتی فاقد هسته، میتوکندری و هر اندامک غشادار دیگری هستند و تمام اجزای آن‌ها از جمله آنزیم‌ها و ریبوزوم‌ها و مادهٔ ژنتیک و… در تماس مستقیم با مایع سیتوپلاسم قرار دارد.

## ارتباط پروکاریوت‌ها با یوکاریوت‌ها

تقسیم و تمایز بین یوکاریوتها و پروکاریوت‌ها مهم‌ترین تقسیم‌بندی بین موجودات زنده به‌شمار می‌رود چرا که این دو دسته از موجودات زنده ویژگی‌های کاملاً متفاوتی با هم دارند. یوکاریوت‌ها دارای هستهٔ مشخصی هستند که ماده ژنتیک آن‌ها را از سیتوپلاسم (سایر محتویات درون سلول) جدا می‌کند ولی در پروکاریوت‌ها چنین هسته‌ای وجود ندارد و ماده ژنتیک آن‌ها مستقیماً در تماس با محتویات سلول قرار دارند. یکی دیگر از تفاوت‌های این دو دستهٔ جانداران تفاوت در ریبوزومهای آن‌ها است که وظیفهٔ پروتئینسازی را بر عهده دارد. ریبوزوم‌های پروکاریوتی در قیاس با ریبوزوم‌های یوکاریوتی بسیار کوچک‌تر هستند. نکتهٔ جالب توجه اینجاست که ریبوزوم‌های داخل میتوکندری‌ها (از اندامکهای سلول‌های یوکاریوتی) مشابه ریبوزوم‌های پروکاریوت‌ها هستند. این موضوع یکی از چندین مدرک برای قوی‌تر شدن این نظریه است که میتوکندری و کلروپلاست از هم زیستی سلول‌های پروکاریوتی با سلول پیش یوکاریوت اولیه به وجود آمده‌اند.

## منابع

| لینه ۱۷۳۵ | هکل ۱۸۶۶ | چاتون ۱۹۲۵ | کوپلند ۱۹۳۸ | ویتیکر ۱۹۶۹ | ووز و دیگران ۱۹۹۰ | کاوالیر-اسمیت ۱۹۹۸ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۲ فرمانرویی | ۳ فرمانرویی | دوقلمرویی | ۴ فرمانرویی | ۵ فرمانرویی | سه‌حوزه‌ای | ۶ فرمانرویی |
| *(در نظر گرفته نشده)* | آغازیان | پروکاریوت‌ها | مونرا | مونرا | باکتری‌ها | باکتری‌ها |
| باستانیان (Archaea) |
| یوکاریوت‌ها | آغازیان | آغازیان | یوکاریا | پروتوزوآ |
| کرومیست‌ها |
| گیاهان | گیاهان | گیاهان | گیاهان | گیاهان |
| قارچ‌ها | قارچ‌ها |
| جانوران | جانوران | جانوران | جانوران | جانوران |
# کرومیست‌ها

تصاویر میکروسکوپی از کرومیست ها
**کرومیست‌ها** (انگلیسی: Chromista) یا گیاهان تک‌سلولی یک زیرگروه برای یوکاریوتها در برخی طبقه‌بندی‌ها هستند. ازجمله در طبقه‌بندی کاوالیر اسمیت در سال ۲۰۰۴ جانداران به شش فرمانرو (سلسله) تقسیم شدند:
باکتری‌ها، پروتوزوآ، کرومیست‌ها، گیاهان، جانوران و قارچ‌ها. حدود ۲۷ هزار و پانصد کرومیست (که شامل جلبک و کپک‌های آبی مختلف می‌شود) وجود دارد. البته این طبقه‌بندی کمتر پذیرفته شده‌است.

در طبقه‌بندی Cavalier-Smith, 1981 کرومیست‌ها زیرمجموعه به نام حبابچه‌داران رنگی دارد و خود آن دارای سه زیرگروه ناجورتاژکان، Haptophyta و Cryptophyta هستند.

## جستارهای وابسته

طبقه‌بندی علمی جانداران

## سامانه زیست شناختی

| لینه ۱۷۳۵ | هکل ۱۸۶۶ | چاتون ۱۹۲۵ | کوپلند ۱۹۳۸ | ویتیکر ۱۹۶۹ | ووز و دیگران ۱۹۹۰ | کاوالیر-اسمیت ۱۹۹۸ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۲ فرمانرویی | ۳ فرمانرویی | دوقلمرویی | ۴ فرمانرویی | ۵ فرمانرویی | سه‌حوزه‌ای | ۶ فرمانرویی |
| *(در نظر گرفته نشده)* | آغازیان | پروکاریوت‌ها | مونرا | مونرا | باکتری‌ها | باکتری‌ها |
| باستانیان (Archaea) |
| یوکاریوت‌ها | آغازیان | آغازیان | یوکاریا | پروتوزوآ |
| کرومیست‌ها |
| گیاهان | گیاهان | گیاهان | گیاهان | گیاهان |
| قارچ‌ها | قارچ‌ها |
| جانوران | جانوران | جانوران | جانوران | جانوران |

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Chromista». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۴.

## پیوند به بیرون
# تاریخ طبیعی

فهرست تاریخ طبیعی در دانشنامهٔ *سیکلوپدیا*، ۱۷۲۸
**تاریخ طبیعی** (به انگلیسی: Natural History) روش علمی بررسی جانوران و گیاهان است. این روش بیشتر بر مشاهده تکیه دارد تا آزمایش و بیشتر پژوهش‌های آن در مجله‌های علمی چاپ می‌شوند تا ژورنال‌های تخصصی.

## منابع
# سویه (زیست‌شناسی)

کشت باکتری
**سویه** (به انگلیسی: strain) در تعریف ژنوتیپی، سویه به سلول‌هایی گفته می‌شود که با نمونه‌های دیگر زیستی کمتر از ۱۲٪ تفاوت ژنتیکی داشته باشد. سویه‌ها را با شماره، حروف یا نام‌گذاری که به‌دنبال نام یک گونهٔ زیستی می‌آید مشخص می‌کنند. در زیست‌شناسی به یاخته‌هایی که در کشت خالص، از یک یاخته به‌دست آمده‌اند می‌گویند.

در باکتری‌ها، به مجموعه‌ای از سویه‌ها که در بسیاری از صفات مشترک با هم باشند، گونه گفته می‌شود. هرگاه دوسویهٔ باکتری در ۳۰ درصد از دی‌ان‌ایشان تفاوت نشان دهند، می‌توان آن‌ها را گونه‌های جداگانه‌ای در نظر گرفت. البته این یک عدد قراردادی و کاربردی است.

هر سویه‌ای که دارای مشخصات تعیین‌شده از قبیل محل جداسازی، فرد کاشف، تاریخ کشف، خواص ظاهری و ژنتیکی و موارد دیگر باشد اصولاً یک سویه در اصطلاح شناسنامه‌دار یا به عبارت دیگر یک سویه استاندارد است.

به دلیل اینکه هر سویه استاندارد برای اولین بار در یک کشور مشخص شناسایی شده و به ثبت رسیده و گاهی آن کشور و منطقه خاستگاه اصلی سویه است بنابراین، سویه‌های استاندارد را می‌توان بخشی از ذخایر ژنتیکی یک کشور محسوب نمود.

کشورهای مختلف سویه‌های استاندارد را در کلکسیون‌ها و بانک‌های اختصاصی نگهداری می‌کنند و متناسب با نام کشور و بانک خود به سویه‌ها شماره یا کد اختصاص می‌دهند؛ بنابراین تمام سویه‌های استاندارد دارای چندین کد یا شماره هستند که توسط بانک‌های زیستی کشورهای مختلف به آن‌ها تعلق گرفته است و تمامی کدها از کلکسیونی به کلکسیون دیگر قابل انطباق است.

کشور آمریکا بزرگ‌ترین و معتبرترین بانک زیستی دنیا را در اختیار دارد و تمامی سویه‌های آن با کد گذاری ATCC شناخته می‌شوند یا سویه‌های استاندارد کشور آلمان با کدگذاری DSM شناخته می‌شوند. (برای هر سویه پس از ATCC یا DSM یک عدد اختصاصی قرار دارد)

چون سویه‌های استاندارد دارای خصوصیات شناخته‌شده هستند، لذا از آن‌ها می‌توان به‌عنوان یک ابزار جهت کنترل کیفی سویه‌های دیگر، محیط‌های کشت و آنتی‌بیوتیک‌ها استفاده نمود و از این جهت دارای اهمیت ویژه‌ای هستند.

## منابع

* شهامت، منوچهر، ملک‌زاده، فریدون، میکروبیولوژی عمومی، تهران: انتشارات شهرآب، پاییز ۱۳۶۹. ص۳۴۴.
# زیست‌شناسی حفاظت

**زیست‌شناسی حفاظت** یا **زیست‌شناسی بقا** (به انگلیسی: Conservation biology) دانشی است که به مطالعه طبیعت و بررسی تنوع زیستی زمین به منظور حفاظت از اکوسیستم‌ها، زیستگاه‌ها و گونه‌های زیستی می‌پردازد. این رشته ترکیبی از علوم اقتصاد و مدیریت منابع طبیعی است. برای رسیدن به این هدف، زیست‌شناسان حفاظت باید همه رده‌های سلسله مراتب زیست‌شناسی را از رده ژن‌شناختی گرفته تا رده چشم‌انداز مورد توجه قرار دهند. دانش‌های اجتماعی نیز به‌طور ویژه برای این رشته دارای اهمیت هستند، به گونه‌ای که نیازها و ارزش‌های انسانی در هر برنامه‌ریزی برای مدیریت و نگهداری باید مورد توجه قرار گیرند.

کاهش سریع زیستگاه‌های طبیعی جانداران در سراسر جهان بر اهمیت فراگیری و گسترش این علم افزوده است.

## جستارهای وابسته

* منطقه حفاظت‌شده
* بومیان
* خزانه ژنی

## منابع

## پیوند به بیرون

* مؤسسه زیست‌شناسی حفاظت
* United Nations Environment Programme - World Conservation Monitoring Centre (UNEP-WCMC)
* The Center for Biodiversity and Conservation - (American Museum of Natural History)
* Dictionary of the History of Ideas
* Conservationevidence.com - Free access to conservation studies
# گیاه‌پارچ اسمایلسی

| گیاه‌پارچ اسمایلسی |
| --- |
|  |
| In Kampot Province, Cambodia |
| وضعیت حفاظت |
|  کمترین نگرانی  (IUCN 3.1) |
| رده‌بندی علمی  |
| فرمانرو: | گیاهان |
| کلاد: | نهان‌دانگان |
| کلاد: | دولپه‌ای‌های نو |
| راسته: | میخک‌سانان |
| تیره: | Nepenthaceae |
| سرده: | *Nepenthes* |
| گونه: | N. smilesii |
| نام دوبخشی |
| Nepenthes smilesii Hemsl. (1895) |
| مترادف |
| Synonyms* *Nepenthes anamensis* Macfarl. (1908)
* *Nepenthes micholitzii* Hort. *ex* Bonst. (1931) *nom.illeg.*
 |

**گیاه‌پارچ اسمایلسی** (نام علمی: Nepenthes smilesii)، یک گونه از سرده گیاه‌پارچ‌ها است.

## منابع
# گیاه کوزه‌دار

گیاه کوزه‌دار مولو بومی جزیره بورنئو.
**گیاهان کوزه‌دار** گیاهانی گوشت‌خوارند که طعمه خود را در چاله‌ای در درون خود به دام می‌اندازند. این چاله کوزه‌مانند مملو از مایع است.

گیاهان کوزه‌دار دارای گونه‌های بسیار متنوع هستند و از بزرگترین انواع گیاهان گوشت‌خوار به‌شمار می‌آیند. ارتفاع برخی از گونه‌های آن گاهی به ۶۰ سانتیمتر می‌رسد. این گیاه بیشتر در مرداب‌ها و لجنزارها می‌روید و هر گیاه دارای یک ساقه بلند و صاف و یک گل بزرگ با گلبرگ‌های سرخ و مادگی چترمانند است که در تابستان می‌شکفد.

کوزه‌های این گیاه، در واقع برگ‌های آن هستند که دورتا دور این ساقه و نزدیک به زمین قرار دارند. این برگ‌ها لوله‌ای و به شکل کوزه‌ای دهان‌گشاد هستند. هر گیاه در میانه‌های بهار ۵ یا ۶ برگ تازه می‌دهد که هر ۱۵ روز یکی از آنها باز می‌شود. در پایان تابستان تمام برگها رشد کرده و کامل می‌شوند و در طول زمستان و حتی تا تابستان بعدی، باقی می‌مانند.

این برگها آب را در خود نگه می‌دارند. شهد گیاه در اطراف کلاهک و دهانهٔ کوزه ترشح می‌شود و حشرات را به سوی خود جلب می‌کند، حشره با رسیدن بر روی برگ به درون کوزه حرکت می‌کند، تارهای مو مانند که به سمت پایین متمایل هستند و سطح لغزنده کوزه، حشره را به پایین هدایت می‌کند و این شکار که نمی‌تواند از کوزه خارج شود، در آب موجود آن غرق می‌شود.

برگ کوزه‌ای منزلگاه موجودات بسیار ریز مانند تک‌یاخته‌ها، کرم‌های بسیار کوچک و سخت‌پوستان ذره‌بینی آبزی است. لارو سه نوع حشره هم در این کوزه‌ها زندگی می‌کنند که همه اینها همزیستان گیاه هستند و همراه با باکتری‌ها، کار گواردن حشره شکار شده را بر عهده دارند. در اوایل تابستان، حشرات بالغ از برگهای کهنه خارج شده و در برگهای تازه تخم گذاری می‌کنند. برگ کهنه که هضم کننده‌هایش را از دست داده، می‌میرد و برگ‌های تازه جایگزین آن می‌شوند.

## نگارخانه

*
*
*

## منابع

* Juniper, B.E., R.J. Robins & D.M. Joel (1989). The Carnivorous Plants. Academic Press, London.
# جانورشناسی

**جانورشناسی** (به فرانسوی: Zoologie) یا **زیست‌شناسی جانوری**، رشته‌ای از زیست‌شناسی است که به بررسی جانوران می‌پردازد. واژه جانور (animal) خود به معنای دارنده جان است و همانگونه که از این نام برمی‌آید، جانورشناسی، جانوران را از همهٔ جنبه‌ها بررسی می‌کند. برای اینکه این بررسی کامل باشد، علم جانورشناسی خود به رشته‌های مختلف تقسیم می‌شود و رشته‌های جانورشناسی به رشته‌های کوچک‌تری منشعب می‌گردند:

رشته‌هایی از جانورشناسی که جانوران را به ترتیب فرگشت دربارهٔ موضوع‌های مختلف مطالعه می‌کنند:

* کالبدشناسی
* بافت‌شناسی
* فیزیولوژی
* رده‌بندی یا بیوسیستماتیک
* بوم‌شناسی
* جغرافیای جانوری (Zoogeography)
* دیرین‌شناسی
* ژنتیک

## تاریخچه

### پیش از داروین

تاریخچه جانورشناسی به خیلی گذشته‌ها تا به امروز بر می‌گردد. هرچند این اصطلاح جانورشناسی در عصر جدید به آن تعلق گرفته است ولی ریشه آن را می‌توان در زمینه کارهایی مانند ارسطو یا جالینوس یافت. پس از آن پزشکی اسلامی مانند آلبرتوس ماگنوس این علم را جلو بردند. در دوره رنسانس تفکر جانورشناسی در اروپا متحول شد و توجه بیشتری به تجربه‌گرایی شد و همچنین گونه‌های جدید بسیاری نیز در این دوره کشف شدند. از جمله افرادی که در این عصر تأثیرگذار بودند می‌توان به آندرئاس وزالیوس و همچنین ویلیام هاروی اشاره کرد.

با توجه به فراوانی گستره جانوران و فقدان مرزبندی دقیق میان گونه‌های مختلف و زیرگونه‌های آنها در سده‌های گذشته، ممکن بود در برخی موارد، چند جانور که شباهت‌هایی با هم داشتند، همگی با یک‌نام شناخته شوند.

## منابع
# زیرگونه

**زیرگونه** (به انگلیسی: Subspecies) نوعی تقسیم‌بندی زیست‌شناختی است که پس از گونه قرار می‌گیرد. با مشاهده یا آزمایش دی‌ان‌ای می‌توان فهمید که آن جانور متعلق به چه زیرگونه‌ای است. زیرگونه‌ها در اغلب موارد به دلیل جدایی جغرافیایی زیستگاه خود ایجاد می‌شوند. اگر این جدایی طولانی شود منجر به تشکیل یک گونه متفاوت خواهد شد اما اگر مدت آن کوتاه باشد به ایجاد زیرگونه‌ای منجر می‌شود که هرچند برخی مشخصات ظاهری، رفتاری و ژنتیکی مخصوص به خود را دارد اما هنوز می‌تواند با بقیه اعضای خود جفت‌گیری کرده و فرزندان بارور و سالم را ایجاد کند. برای مثال یوز آسیایی و یوز آفریقایی دو زیرگونه از یوزپلنگ ایرانی هستند.

جانوران اهلی نیز به دلیل جدا شدن از جمعیت وحشی خود به زیرگونه‌ای از نوع وحشی تبدیل شده‌اند. برای مثال سگ زیرگونه‌ای از گرگ و گربه اهلی زیرگونه‌ای از گربه وحشی و گوسفند زیرگونه‌ای از قوچ‌ومیش است.

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی
# جلبک‌شناسی

نمونه‌ای از اشنه دریایی
**جلبک‌شناسی** (φῦκος) دانش مطالعه و بررسی جلبک‌ها است. این دانش شاخه‌ای از علوم زیستی و زیرشاخه گیاه‌شناسی برشمرده می‌شود.
جلبک‌ها در اکوسیستم آبی به‌عنوان تولیدکنندگان دستِ اول دارای اهمیت هستند. بیشتر جلبک‌ها یوکاریوتی و فوتوسنتزکننده در محیط‌های مرطوب هستند. جلبک‌ها از بقیه گیاهان بالاتر از خود در ساقه، ریشه و برگ تمیزپذیر هستند. این موجودات گل یا شکوفه نمی‌کنند. در جلبک‌شناسی، افزون بر گونه‌های یوکاریوتی، گونه‌های پروکاریوتی شامل جلبک‌های سبزآبی و سیانوباکتری‌ها نیز مورد بررسی قرار می‌گیرند.

این شاخه در سال ۱۷۵۷ توسط پر اُسبک و با تشریح گونه‌ای به نام فوکوس ماکسیموس بنیاد گزارده شد.

## جستارهای وابسته

* سوخت جلبک

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Phycology». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۸ ژوئیه ۲۰۱۶.

## پیوند به بیرون
# قارچ‌شناسی

قارچ چتری به عنوان نوعی اندام تولیدمثلی در نظر گرفته می‌شود.
**قارچ‌شناسی** یا **میکولوژی** (به فرانسوی: Mycologie) شاخه‌ای از زیست‌شناسی است که به مطالعه قارچ‌ها می‌پردازد. مطالعه آن شامل این موارد است: خواص ژنتیکی، بیوشیمیایی، آرایه‌شناسی، اتنومیکولوژی (استفاده از آن‌ها برای مصرف انسانی)، به عنوان منبعی برای آتش‌زنه، همچنین خطراتشان چون سمیت یا عفونت قارچی.

زیست‌شناس با گرایش تخصصی در میکولوژی را **میکولوژیست** یا **قارچ‌شناس** می‌نامند.

شاخه‌ای از قارچ‌شناسی، فیتوپاتولوژی (گیاه‌پزشکی) است، که به مطالعه بیماری‌های گیاهی می‌پردازد، این دو شاخه (قارچ‌شناسی و گیاه‌پزشکی) با یکدیگر ارتباط نزدیکی دارند، چرا که عمده بیماری‌های گیاهی ناشی از قارچ‌هاست.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Mycology». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*.

## پیوند به بیرون

* سازمان‌های حرفه‌ای:

* + BMS: British Mycological Society (United Kingdom)
	+ MSA: Mycological Society of America (North America)

* سازمان‌های آماتور:

* + MSSF: Mycological Society of San Francisco
	+ North American Mycological Association (list of amateur organizations in North America)
	+ Puget Sound Mycological Society
	+ Oregon Mycological Society
	+ IMA Illinois Mycological Association

* پیوندهای متفرقه:

* + Online lectures in mycology University of South Carolina
	+ The WWW Virtual Library: Mycology
	+ MykoWeb links page
	+ Mycological Glossary at the Illinois Mycological Association
	+ FUNGI Magazine for professionals and amateurs - largest circulating U.S. publication concerning all things mycological]
	+ Fungal Cell Biology Group at University of Edinburgh, UK.
	+ Mycological Marvels Cornell University, Mann Library
# گیاه‌شناسی

چرخهٔ نسلی در سرخس‌ها
**گیاه‌شناسی** (به انگلیسی: Botany) یا **زیست‌شناسی گیاهی** (به انگلیسی: Plant Biology) یا **فیتولوژی** (به انگلیسی: Phytology) یکی از رشته‌های زیست‌شناسی است که به مطالعه و بررسی زندگی و رشد و نمو گیاهان می‌پردازد. گیاه‌شناسی دربرگیرنده شاخه‌های بسیاری از علوم زیستی است که به بررسی گیاهان، جلبک‌ها و برخی قارچ‌ها می‌پردازند. از زیرشاخه‌های گیاه‌شناسی می‌توان به ریخت‌شناسی، فیزیولوژی، سیستماتیک و گرده‌شناسی اشاره نمود.

## تاریخچه

نخستین اقدامات مربوط به گیاه‌شناسی که در حدود ۳۰۰ سال پیش از میلاد دو رساله بزرگ توسط تئوفراستوس (فیلسوف یونانی) دیده می‌شود: دربارهٔ تاریخچه گیاهان و دربارهٔ اهداف گیاهان. این دو کتاب روی هم بیشترین تأثیر را در دوران باستان و قرون وسطی در علم گیاه‌شناسی داشته‌اند. نویسنده رومی شواهد مهمی مبنی بر دانش یونانیان و رومیان دربارهٔ گیاهان دارویی ارائه می‌دهد.

رابرت هوک در سال ۱۶۶۵ با استفاده از یک میکروسکوپ ابتدایی، سلول را در چوب‌پنبه و اندک زمانی بعد در بافت گیاه زنده کشف کرد. او با نگاه به یک برش باریکی از چوب پنبه نوشت: من توانستم تعداد بسیار زیادی منفذ و سوراخ در آن مشاهده کنم که بیشتر شبیه کندوی عسل هستند. این روزنه‌ها یا سلول‌ها عمق زیادی نداشتند اما تعداد بسیار زیادی جعبه کوچک محسوب می‌شوند.

* تاکسونومی: یا سیستماتیک گیاهی با نامگذاری و تقسیم‌بندی گیاهان سروکار دارد.
* ریخت‌شناسی گیاهی: شکل و ساختمان و توسعه آن‌ها همراه با روابط قسمت‌های گیاهان با یکدیگر را بررسی می‌کند؛ و شامل مطالعه کالبدشناسی، یاخته‌شناسی (سیتولوژی) و جنین‌شناسی گیاهی است.
* ریخت‌شناسی گیاهی: اعمال این عیسم و تولیدمثل در گیاهان است.
* بیماری‌شناسی گیاهی: با امراض نباتی سروکار دارد.
* بوم‌شناسی: علم بررسی روابط موجودات زنده با محیط اطرافشان می‌باشد.
* ژنتیک گیاهی: با مطالعه توارث در گیاهان سروکار دارد.
* قارچ‌شناسی: علم مطالعه قارچ‌ها می‌باشد.
* جلبک‌شناسی: علم مطالعه جلبک‌ها

## تاریخ گیاه‌شناسی در جهان اسلام

مسلمانان به گیاه‌شناسی چون دیگر رشته‌های دانش رغبت فراوان نشان دادند. مترجمان عهد رشید و مأمون کتاب‌های گیاه‌شناسی و قرابادین را از هندی و یونانی ترجمه کردند. مشهورترین این کتاب‌ها، کتاب *نبات و قرابادین* تألیف دیوسکوریدس است. ابن باسیل این کتاب را در عهد متوکل ترجمه کرد. در قرن پنجم هجری ابن جلجل، طبیب اندلسی نیر کتابی نوشت و آنچه را دیوسکوریدس ذکر نکرده بود در آن گرد آورد و آن را بر ترجمه ابن باسیل افزود.

یکی از مشهورترین مؤلفان گیاه‌شناسی ابن بیطار، شاگرد دانشمند گیاه‌شناس ابن الرومیه است. ابن بیطار در مالقه اندلس زاده شده و برای تحقیق دربارهٔ نباتات بج بج عاح شهرهای بسیاری را زیرپا گذاشت و به سال ۶۴۶ در دمشق وفات یافت. مشهورترین کتب او عبارت اند از *المغنی فی الادویه المفرده و الجامع بمفردات الادویه و الاغذیه* که نتایج تحقیقات و تجربه‌های بی مانند خاص او را نیز دربردارد. ابن بیطار بیش از ۱۴۰۰ عقار از گاهی و جانوری و معدنی را در کتاب خود تعریف کرده‌است که از آن میان، سیصد عقار جدید است و در کتب پیش از او نیامده است.

## پانویس

## منابع

* کتاب گیاه‌شناسی سال سوم دبیرستان (رشته تجربی)

## پیوند به بیرون

* فلور ایران - Flora of Iran
* مجله گیاه‌شناسی ایران
* فلور ایران اثر احمد قهرمان (۲۵جلد)
# قوانین جهانی نام‌گذاری برای جلبک‌ها، قارچ‌ها و گیاهان

**قوانین جهانی نام‌گذاری برای جلبک‌ها، قارچ‌ها و گیاهان** مجموعه‌ای از قوانین و توصیه‌ها است که به موجب آن نامی رسمی به گیاهان، قارچ‌ها و چند گروه دیگر از موجودات زنده داده می‌شود.

## جستارهای وابسته

* قوانین جهانی نام‌گذاری برای جانوران

## منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۱ ژانویه ۲۰۱۲.
# گونه نماد

قوی فریادکش که گونه نماد برای سرده قو است.
در قوانین جهانی نام‌گذاری برای جانوران، **گونه نماد** (*species typica*) نام گونه‌ای است که نام آن برای سرده یا زیرگونه برداشته شده‌است و در میان آن سرده، گونه نمونه و بارز به‌شمار می‌رود. مفهومی مشابه برای ساختارهای فراسرده‌ای به نام سرده نماد وجود دارد.

## منابع
# پژوهش کمی

در علوم طبیعی و علوم اجتماعی، پژوهش‌های کمی، تحقیقات تجربی سیستماتیک است از پدیده‌های قابل مشاهده از طریق روش‌های آماری، ریاضی یا محاسباتی است.
هدف پژوهش‌های کمی توسعه و استخدام مدل‌های ریاضی، نظریه‌ها یا فرضیه مربوط به پدیده‌ها است. فرایند اندازه‌گیری مرکزی برای پژوهش‌های کمی است و دلیل آن ایجاد روابط کمی از ارتباط اساسی بین مشاهدات تجربی و عبارت ریاضی است. داده‌های کمی هر گونه اطلاعات در شکل عددی مانند آمار، درصد، و غیره است. محقق داده‌ها را با استفاده از آمار تجزیه و تحلیل می‌کند. محقق امید یک نتیجه بی طرفانه از اعداد دارد که به جمعیت بزرگ‌تر می‌توان تعمیم داد. تحقیق کیفی، از سوی دیگر، سؤال می‌پرسد گسترده و جمع‌آوری داده‌ها کلمه از پدیده یا شرکت‌کنندگان است. محقق به نظر می‌رسد از تم‌ها و اطلاعات موجود در تم‌ها و الگوهای منحصر به فرد که مجموعه‌ای از شرکت کنندگان را توصیف می‌کند.
تجزیه و تحلیل جامع از ۱۲۷۴ مقاله دربیش از دو مجله جامعه‌شناسی آمریکا بین سال‌‍های ۱۹۳۵ و ۲۰۰۵ منتشر شده‌است که حدود دو سوم از این مقالات از روش‌های کمی استفاده کرده‌اند.

## جستارهای وابسته

* روش تحقیق کیفی

## منابع
# یادکرد مؤلف (گیاه‌شناسی)

پرتره کونراد یاکوب تمینک که مؤلف ۳۴۸ گونه مختلف از پرندگان است.
**یادکرد مؤلف** در فرهنگ واژگان گیاه‌شناسی به تعیین نام اختصاری نویسنده (یا گروهی از نویسندگان) که یک تعریف علمی معتبر گیاه‌شناسی را منتشر نموده‌اند، اشاره دارد. برای تعیین یادکرد مؤلف در گیاه‌شناسی، استفاده از نام مخفف نویسنده طبق فهرست نام‌های مخفف گیاه‌شناسان مؤلف مرسوم است (اگر چه الزامی نیست). «یادکرد مؤلف» به عنوان یک اختصار جهانی برای مؤلفان حوزهٔ گیاه‌شناسی استفاده می‌شود و این نام اختصاری به عنوان بخشی از نام علمی گیاه‌شناسی در نظر گرفته می‌شود.

قوانین و مقررات مربوط به نام‌گذاری ارگانیسم‌ها (موجودات زنده) که رفتار گیاهی دارند، در قوانین جهانی نام‌گذاری برای جلبک‌ها، قارچ‌ها و گیاهان (ICBN) مشخص شده‌است. آخرین نسخه‌ٔ دستورالعمل این نام‌گذاری در سال ۲۰۱۱ در هجدهمین کنگره بین‌المللی گیاه‌شناسی در شهر ملبورن به تصویب رسید.

یادکرد مؤلف گیاه‌شناسی نباید با یادکرد مؤلف در جانورشناسی اشتباه گرفته شود، چرا که تعدادی از شیوه‌های تخصصی نام‌گذاری میان کدهای گیاه‌شناسی و جانورشناسی با یکدیگر تفاوت دارند.

## منابع

## کتاب‌شناسی

* McNeill، John؛ Barrie، F.R. (۲۰۱۱). «International code of botanical nomenclature (Melbourne Code) adopted by the Eighteenth International Botanical Congress, Melbourne, Australia, July 2011». Melbourne: International Association for Plant Taxonomy. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۴-۰۳-۲۶.

## پیوند به بیرون

* صفحهٔ جستجوی مؤلف در فهرست بین‌المللی نام‌های گیاهان (IPNI)
# فیل آسیایی

| فیل آسیایی محدودهٔ زمانی: اواخر پلیوسن – تاکنون |
| --- |
|  |
| فیل آسیایی در باغ وحش |
| وضعیت حفاظت |
|  در خطر انقراض  (IUCN 3.1) |
| رده‌بندی علمی |
| فرمانرو: | جانوران |
| شاخه: | طنابداران |
| رده: | پستانداران |
| راسته: | خرطوم‌داران |
| تیره: | فیلان |
| سرده: | *آسیافیل* |
| گونه: | فیل آسیایی |
| نام دوبخشی |
| Elephas maximus کرل لینه، ۱۷۵۸ |
|  |
| محدوده پراکندگی فیل آسیایی |

نگاره‌ای از یک فیل آسیایی در حین آب‌تنی در رودخانه تادلو در لائوس.
**فیل آسیایی** (نام علمی: *Elephas maximus*) یکی از سه گونه اصلی فیل موجود در حاضر است. فسیل این گونه تنها در شرق آسیا یافت شد.

این فیل‌ها به حدی در فرهنگ آسیای شرقی اهمیت دارند که در وجه قدیسی بنام گانش تقدس دارند.

## پراکندگی و زیستگاه

فیل‌های آسیایی در سرزمین‌هایی چون علفزارها، جنگل‌های استوایی همیشه سبز، جنگل‌های خزان‌پذیر، جنگل‌های برگریز مرطوب، جنگل‌های برگریز خشک، جنگل‌های خاردار خشک و همچنین بوته‌زارها و زمین‌های زیر کشت ساکن شدند. در بیشتر این زیستگاه‌ها، از ارتفاع سطح دریا تا بیش از ۳۰۰۰ متر می‌توان فیل‌ها را مشاهده کرد. در هنگام تابستان در برخی بخش‌های ارتفاع بیش از ۳۰۰۰ متری شرق هیمالیا در شمال‌شرق هند، می‌توان جابه‌جایی منظم فیل‌ها را دید.

تاکنون سه زیرگونه برای فیل آسیایی شناخته شده‌است:

* فیل سری‌لانکایی که در سریلانکا زندگی می‌کند.
* فیل هندی که در هند، نپال، بنگلادش، بوتان، میانمار، تایلند، مالایا، ویتنام، کامبوج، لائوس و چین زندگی می‌کند.
* فیل سوماترایی که در سوماترا و بورنئو زندگی می‌کند.

## منابع
# فنتیک

در زیست‌شناسی، **فنتیک** یا **رخمونه** (به انگلیسی: Phenetics)، که همچنین به عنوان **تاکسیمتری** شناخته می‌شود، تلاشی برای طبقه‌بندی جانداران بر پایهٔ شباهت کلی، معمولاً در ریخت‌شناسی یا دیگر صفات قابل مشاهده، صرف نظر از تبارزایی یا رابطه تکاملی آنها است. این موضوع ارتباط نزدیکی با آرایه‌شناسی عددی دارد که به استفاده از روش‌های عددی برای طبقه‌بندی آرایه‌شناختی مربوط می‌شود. افراد زیادی برای گشترش فنتیک سهیم بودند، اما تأثیرگذارترین آنها پیتر اسنیث و رابرت آر سوکال بودند. کتاب‌های آن‌ها هنوز مرجع اصلی این زیرشاخه هستند، اگرچه اکنون خارج از چاپ هستند.

فنتیک برای تحقیق دربارهٔ روابط تکاملی بین گونه‌ها تا حد زیادی توسط کلادیست‌ها جایگزین شده است. با این حال، برخی از روش‌های فنتیک، مانند همسایگی، راه خود را به تبارزایی پیدا کرده‌اند، به عنوان یک تقریب منطقی از تبارزایی زمانی که روش‌های پیشرفته‌تر (مانند استنتاج بیزی) از نظر محاسباتی بسیار گران هستند.

فناوری‌های فنتیک شامل شکل‌های مختلف خوشه‌بندی و ترتیب‌بندی است. این‌ها روش‌های پیچیده‌ای برای کاهش تغییرات نمایش داده‌شده توسط جانداران به سطح قابل کنترل هستند. در عمل این به معنای اندازه‌گیری ده‌ها متغیر و سپس ارائه آنها به صورت نمودارهای دوبعدی یا سه‌بعدی است. بسیاری از چالش‌های فنی در فنتیک حول تعادل از دست دادن اطلاعات در چنین کاهشی در برابر آسانی تفسیر نمودارهای حاصل می‌چرخد.

این روش را می‌توان به سال ۱۷۶۳ و میشل آدانسون (در *خانواده‌های گیاهان*) به دلیل دو اصل اساسی مشترک - **شباهت کلی** و **وزن برابر** - ردیابی کرد و فنتیست‌های پیشرفته گاهی *نوآدانسونی* نامیده می‌شوند.

## منابع