Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# سازوئیان

| سازوئیان |
| --- |
|  |
| *جونکس افوسوس* |
| رده‌بندی علمی |
| فرمانرو: | گیاهان |
| (طبقه‌بندی‌نشده): | گیاهان گلدار |
| (طبقه‌بندی‌نشده): | تک‌لپه‌ای‌ها |
| (طبقه‌بندی‌نشده): | دولپه‌ای‌های کاملینید |
| راسته: | چمن‌سانان |
| تیره: | **سازوئیان** |
| سرده نماد |
| *سازو* کارل لینه |
| سرده‌ها |
| * *Distichia*
* *سازو* - سازو
* *سازوی جنگلی (سرده)* - Woodrush
* *Marsippospermum*
* *Oxychloë*
* *Patosia*
* *Rostkovia*
 |

سازوئیان (Juncaceae) تیره‌ای از گیاهان گلدار هستند. سازوئیان هشت سرده و در حدود ۴۰۰ گونه دارند.

به این تیره سماریان، و تیره بوریان نیز گفته‌اند.

گیاهان این تیره دارای ریزوم پایا و خزنده‌ای هستند که به کمک آن معمولاً اجتماعاتی همراه با جگنیان (سیپراسه‌ها) را تشکیل می‌دهند و از فرسایش خاک به ویژه در کنار آب‌ها جلوگیری می‌کنند و از شستشوی خاک و شدت عمل آب می‌کاهند.

## منابع

* Wikipedia contributors, "Juncaceae," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed January 22, 2013).
# سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی همسود

سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی همسود|  |
|  |
| تأسیس | ۱۹۲۶ |
| دفتر مرکزی | کانبرا استرالیا  |

**سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی همسود** (به انگلیسی: Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation (CSIRO)) سازمان تحقیات علمی وابسته به دولت فدرال استرالیا است که در سال ۱۹۲۶ با نام اولیه «شورای مشورتی علم و صنعت» پایه‌گذاری شد.

از پژوهش‌های برجسته این سازمان می‌توان اختراع طیف‌سنجی جذب اتمی، توسعه نخستین اسکناس پلیمری با موفقیت تجاری، نوآوری در دفع حشرات در آئروگارد و معرفی یک سری کنترل‌های بیولوژیکی در استرالیا را نام برد.

## جستارهای وابسته

* آژانس فضایی استرالیا

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۶ ژانویه ۲۰۱۴.
# دیواره (زیست‌شناسی)

در زیست‌شناسی، **دیواره**، **تیغه** یا **سِـپتوم** (به انگلیسی: Septum)، به هر گونه دیواره‌ای گفته می‌شود که یک حفره یا ساختار را به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم می‌کند.

## نمونه‌ها

### کالبدشناسی بدن انسان

سپتوم‌های کیسه‌های هوا (AS)
* سپتوم متقاطع، دیواره جداکننده بطن چپ و راست قلب است.
* سپتوم زبانی، یک لایه عمودی از بافت فیبری که نیمه‌های زبان را از هم جدا می‌کند.
* سپتوم بینی، سوراخ‌های بینی را از هم جدا می‌کند.
* سپتوم کیسه هوایی (آلوئولار)، دیوارهٔ نازکی است که آلوئول‌های ریه را از هم جدا می‌کند.

### زیست‌شناسی یاخته‌ای

سپتوم (زیست‌شناسی یاخته‌ای) مرز بین سلول‌های تقسیم شده در طول تقسیم یاخته است.

### قارچ‌ها

بخشی است که نخینه‌های فیبردار را در قارچ به سلول‌های جداگانه تقسیم می‌کند.

### گیاه‌شناسی

گوجه‌فرنگی سپتومی دارد که میوه را به حفره‌هایی تقسیم می‌کند که دانه‌ها در آن قرار دارند.
بخشی است که که حفره‌ها، پرچم، یا هاگدان یک میوه را از هم جدا می‌کند.

### جانورشناسی

الف. سپتوم یکی از صفحه‌های آهکی محوری در اسکلت‌های مرجانی است.

ب. یکی از بخش‌های عرضی که پوسته نرم‌تنان یا آمیب‌ها را به چند بخش تقسیم می‌کند.

پ. یکی از بخش‌های عرضی که حفره بدن یک کرم حلقوی را تقسیم می‌کند.

سپتوم (زیست‌شناسی دریایی): دیواره بین هر محفظه یا خرطومچه، در پوسته‌های نوتلوئیدها، شاخ‌قوچی‌ها (آمونیت‌ها) و فشنگچه‌ها (بلمنیت‌ها)؛ یعنی سرپایان که پوستهٔ خارجی را حفظ می‌کنند.

### فناوری آزمایشگاهی

سپتوم لاستیکی یک غشای مهندسی است که اجازه انتقال یک ماده (معمولاً مایع یا گاز) را بدون تماس با هوا، معمولاً با استفاده از یک سرنگ دارای سوزن می‌دهد.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Septum». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۸ مارس ۲۰۱۸.
# پرویی‌سوسنان

| پرویی‌سوسنان |
| --- |
|  |
| پرویی‌سوسنان، *Alstroemeriaceae* |
| رده‌بندی علمی |
| فرمانرو: | گیاهان |
| راسته: | سوسن‌سانان |

**پرویی‌سوسنان** (نام علمی: *Alstroemeriaceae*) نام یک خانواده از راسته سوسن‌سانان است.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Alstroemeriaceae». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۹.

## پیوند به بیرون
# وانیل (سرده)

**وانیل** (نام علمی: *Vanilla*) گلهایی معمولاً با شکل و رنگ عجیب دارند و سیستم خاصی برای انتقال گرده گل به حشرات مهمان دارند. دانه این گیاه جزو کوچک‌ترین دانه گیاهان در جهان است. بسیاری از گونه‌های این گل نمی‌توانند بدون وجود نوع قارچ به رشد خود ادامه دهند.
این گیاهان گلدار بسیار زیبا، دارای بیش از ۱۵۰۰۰ نوع هستند و بیشتر در جنگل‌های پرباران مناطق گرم، یافت می‌شوند. ریشه ی آن‌ها مواد غذایی درون هوای مرطوب را جذب می‌کند. معمولاً هر نوع ثعلب، توسط یک نوع حشره بارور می‌شود، اما برخی از آن‌ها توسط حلزون یا مرغ‌های مگس خوار گرده افشانی می‌شوند. قیمت برخی از ثعلب‌های کمیاب، برابر با قیمت یک اتومبیل است.
ثعلب در ایران در تولید شیرینی و بستنی استفاده می‌شود.

پراکنش گونه‌های ثعلب در جهان.
## نگارخانه

*

## منابع

دانشنامهٔ رشد
.
# ایپرزین

| سامانه | ردیف | اشکوب | سن (میلیون سال) |
| --- | --- | --- | --- |
| نئوژن | میوسن | آکیتانین | **→ پیش از آن** |
| پالئوژن | الیگوسن | چاتین | ۲۳٫۰۳–۲۸٫۴ |
| روپلین | ۲۸٫۴–۳۳٫۹ |
| ائوسن | پریابونین | ۳۳٫۹–۳۷٫۲ |
| بارتونین | ۳۷٫۲–۴۰٫۴ |
| لوتتین | ۴۰٫۴–۴۸٫۶ |
| ایپرزین | ۴۸٫۶–۵۵٫۸ |
| پالئوسن | تانتین | ۵۵٫۸–۵۸٫۷ |
| سلاندین | ۵۸٫۷–۶۱٫۷ |
| دانین | ۶۱٫۷–۶۵٫۵ |
| کرتاسه | پسین | ماستریختین | → پس از آن |

در مقیاس زمانی زمین‌شناسی، **ایپرزین** کهن‌ترین عصر یا همان پایین‌ترین اشکوب زمین‌شناختی دوره ائوسن است. این دوران میان ۵۶ تا ۴۷٫۸ میلیون سال پیش بود که از پایان عصر تانتین (در پالئوسن) آغاز شد و به آغاز لوتتین در ائوسن رسید.

## منابع
# بیدیان

| بیدیان |
| --- |
|  |
| بزبید (*Salix caprea*) |
| رده‌بندی علمی |
| فرمانرو: | گیاهان |
| (طبقه‌بندی‌نشده): | آوندداران |
| (طبقه‌بندی‌نشده): | گیاهان گل‌دار |
| (طبقه‌بندی‌نشده): | دولپه‌ای‌های نو |
| (طبقه‌بندی‌نشده): | گل‌سرخ‌داران |
| راسته: | مالپیگی‌سانان |
| تیره: | **بیدیان** میربل |
| زیرتیره‌ها |
| * Salicoideae
* Samydoideae
* Scyphostegioideae
 |

**بیدیان** (Salicaceae) تیره‌ای از راسته مالپیگی‌سانان (Malpighiales) هستند.

## منابع

Wikipedia contributors, "Salicaceae," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed February 17, 2008).
# تیراژه‌برگان

| تیراژه‌برگ |
| --- |
|  |
| تیراژه‌برگ، *Byblis* |
| رده‌بندی علمی |
| فرمانرو: | گیاهان |
| شاخه: | Magnoliophyta |
| رده: | دولپه‌ای‌ها |
| زیررده: | Asteridae |
| راسته: | نعناسانان |
| تیره: | Byblidaceae |
|  |

**تیراژه‌برگ** (نام علمی: *Byblis*) نام یک سرده از راسته گل‌سرخ‌سانان است.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Byblis (plant)». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲ ژانویه ۲۰۲۰.

## پیوند به بیرون
# هفت‌کولان

| هفت‌کولان |
| --- |
|  |
| *Adoxa moschatellina* |
| رده‌بندی علمی |
| فرمانرو: | گیاهان |
| (طبقه‌بندی‌نشده): | گیاهان گلدار |
| (طبقه‌بندی‌نشده): | دولپه‌ای‌های نو |
| (طبقه‌بندی‌نشده): | آستریدها |
| راسته: | خواجه‌باشی‌سانان |
| تیره: | **هفت‌کولان** |
| سرده نماد |
| *Adoxa* L. |
| سرده‌ها |
| * *Adoxa*
* *سام‌بیکاس*
* *Sinadoxa*
* *بداغ‌ها* (Viburnum)
 |

**هفت‌کولان** یا آدوکساسه (Adoxaceae) تیره‌ای است از گیاهان علفی ریزوم‌دار، با برگ‌های متقابل یا قاعده‌ای، مرکب، بدون گوشواره؛ گل‌ها در قسمت بالا به صورت مجتمع، دوجنسی، منظم، گلپوش بالایی، ۴ تا ۶ گلبرگ پیوسته، ۲ تا ۳ کاسبرگ پیوسته، ۴ تا ۶ پرچم بالائی پیوسته به گلبرگ‌ها، پرچم بالایی ۲/۵ برابر بساک شکافته شده، ۳ تا ۵ برچهٔ پیوسته، ۳ تا ۵ تخمک، تمکن محوری و میوهٔ شفت. این گیاهان بومی مناطق معتدلهٔ شمالی هستند.

## نگارخانه

*
*
*
*
*

## منابع

* فرهنگ کشاورزی و منابع طبیعی
* ویکی‌پدیای انگلیسی.
# کسترمن

کسترمن| شرکت مادر | انتشارات فلاماریون |
| بنیان‌گذاری | ۱۷۸۰ |
| کشور اصالت | بلژیک |
| دفتر مرکزی | تورنه |
| ژانرهای داستانی | نشر |
| وبگاه | www.casterman.com |

**کسترمن** (انگلیسی: Casterman) یک ناشر کمیک‌های بلژیکی-فرانسوی با تمرکز بر کتاب‌های مصور و کتاب‌های کودکان است که در سال ۱۷۸۰ تأسیس شد. این شرکت در تورنه واقع در ۹۰ کیلومتری جنوب غربی بروکسل، پایتخت بلژیک، قرار دارد.

## پیشینه

این شرکت در سال ۱۷۸۰ توسط دونات-ژوزف کسترمن، ویراستار و کتاب‌فروشی از تورنه، تأسیس شد و در ابتدا یک چاپخانه و انتشارات بود. در سال ۱۹۳۴، کسترمن انتشار آلبوم‌های ماجراهای تن‌تن را از چهارمین عنوان این مجموعه به نام «سیگارهای فرعون» به دست گرفت. از سال ۱۹۴۲، کسترمن شروع به انتشار نسخه‌های بازسازی‌شده و رنگ‌آمیزی شده آلبوم‌های قبلی تن‌تن کرد.

کمی پس از آن، با قوت گرفتن از موفقیت کمیک‌های هرژه، کسترمن مجموعه‌های جدیدی را با نویسندگان جدیدی مانند ژاک مارتین، فرانسوا کرینهاس و سی. و وی. هانسن پیشنهاد داد. از سال ۱۹۵۴، کسترمن کتاب‌های کودکان از جمله کتاب‌های موفق مارتین اثر مارسل مارلیه و کتاب‌های Cadet-Rama نوشته آلن‌گری را نیز منتشر کرد.

کسترمن با اشتیاق برای جذب بازار بالغ‌تر، در سال ۱۹۷۳ تصمیم گرفت اولین آلبوم‌های «کرتو مالتیز» را اثر نویسنده ایتالیایی هوگو پرت منتشر کند. علاوه بر این، در سال ۱۹۷۸، کسترمن مجله ماهانه \*\*A Suivre\*\* را تأسیس کرد که قرار بود بر احیای کمیک‌های دهه ۱۹۸۰ تأثیر بگذارد. کسترمن انتشار مجله A Suivre را در سال ۱۹۹۷ متوقف کرد.

کسترمن اکنون بخشی از گروه فلاماریون است.

مجموعه مانگاهای کسترمن تحت عنوان Sakka منتشر می‌شوند.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Casterman». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۹ ژوئن ۲۰۲۱.

## پیوند به بیرون

* وبگاه رسمی
# حامی‌ها

حامی ها، برخی از مردم شمال آفریقا و شاخ آفریقا
**حامی‌ها** نامی است که پیش از این برای برخی از مردم شمال آفریقا و شاخ آفریقا در چارچوب الگوی منسوخ‌شده تقسیم بشریت به نژادهای مختلف استفاده می‌شد. در این دسته‌بندی، مصریان باستان (و قبطی‌های امروزی)، مردم بربر امروزی شمال آفریقا و سومالی و بخش‌هایی از اتیوپی از نژاد حامی درنظر گرفته می‌شدند. از آغاز سدهٔ نوزدهم، محققان نژاد حامی را به همراه نژادهای آریایی و سامی به‌عنوان زیرگروهی از نژاد سفید (قفقازی‌تبار) طبقه‌بندی می‌کردند.

اصطلاح حامی‌ها در اصل از کتاب پیدایش در انجیل وام گرفته شده و در آن جا برای فرزندان حام پسر نوح به کار می‌رود. این اصطلاح در ابتدا در تقابل با دو تقسیم‌بندی پیشنهادی دیگر از نوع بشر بر اساس داستان نوح به کار می‌رفت: سامی‌ها و یافثی‌ها.

در این تقسیم‌بندی نام حامی به شاخه‌های بربری، کوشیتی و مصری از خانواده زبان‌های آفروآسیایی گفته می‌شد که به همراه شاخه سامی پیش از این جمعاً گروه نژادی «حامی‌سامی» نامیده می‌شدند.

## جستارهای وابسته

* زبان‌های آفروآسیایی
* سامی

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Hamites». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۶ ژانویه ۲۰۲۲.
# تنفس فیزیولوژیک

**تنفس فیزیولوژیک** (به انگلیسی: respiration) (*با نفس کشیدن اشتباه گرفته نشود*) در علم فیزیولوژی به عمل انتقال اکسیژن از هوای آزاد به سلولها به وسیله بافتها (به انگلیسی: tissue) و انتقال دی‌اکسید کربن در مسیر برعکس گفته می‌شود. و به صورت قراردادی بیولوژیستها این عمل را تنفس فیزیولوژیک (به انگلیسی: respiration) نامند.
تنفس فیزیولوژیک به این صورت است که اورگانیسم انرژی مورد نیاز را از طریق واکنش اکسیژن با گلوکز و تولید آب و دی‌اکسیدکربن و ای‌تی‌پی (به انگلیسی: Adenosine triphosphate(ATP)) (انرژی) بدست می‌آورد.
با وجود آنکه تنفس فیزیولوژیک برای بقا تنفس سلولی لازم است ولی در حیوانات روند متفاوتی وجود دارد. هنگامی که تنفس فیزیوبوژیک خواست متابولیت‌ها را میان ارگان و محیط بیرون انتقال دهد تنفس سلولی در یک سلول حیوان انجام می‌گیرد.

## منابع

* ویکی‌انگلیسی