# بیتلز

| بیتلز |
| --- |
| بیتلز در سال ۱۹۶۳ از چپ به راست: پل مک‌کارتنی، رینگو استار، جرج هریسون و جان لنون |
| تصویر پس‌زمینه |
| خاستگاه | لیورپول، انگلستان |
| ژانر(ها) | * راک
* پاپ
* بیت
* سایکدلیا
 |
| ترانه‌شناسی |
| سال‌های فعالیت | ۱۹۶۰–۱۹۷۰ |
| ناشر(ان) | * پالیدور
* پارلفون
* تولی
* وی-جی
* کپیتال
* سوان
* یونایتد آرتیستس
* اتکو
* اپل
 |
| اسپین‌آفِ | کوآری‌من |
|  |
| اعضای پیشین | * جان لنون
* پل مک‌کارتنی
* جرج هریسون
* رینگو استار
 |
|  |
| وبگاه | thebeatles.com |

**بیتلز** یا **بیتل‌ها** (به انگلیسی: The Beatles) گروه موسیقی راک انگلیسی بود ، که در سال ۱۹۶۰ در لیورپول تشکیل شد. اعضای اصلی آن جان لنون، پل مک‌کارتنی، جورج هریسون و رینگو استار بودند. آن‌ها به‌طور گسترده تأثیرگذارترین گروه در موسیقی عامه‌پسند غرب دانسته می‌شوند و در گسترش پادفرهنگ دهه ۱۹۶۰ و شناخت موسیقی عامه‌پسند به‌عنوان شکل هنری نقشی اساسی داشتند. موسیقی آن‌ها که ریشه در اسکیفل، بیت و راک اند رول دهه ۱۹۵۰ داشت، با عناصر موسیقی کلاسیک و پاپ سنتی به روش‌هایی ابتکاری تلفیق شد. این گروه همچنین در سبک‌های متنوع موسیقی، از فولک و موسیقی هندی گرفته تا سایکدلیک و هارد راک به نواختن پرداخت. بیتلز به عنوان پیشگامانی در ضبط، ترانه‌سرایی، تولید موسیقی و ارائه هنری، بسیاری از جنبه‌های صنعت موسیقی را متحول کردند و اغلب به‌عنوان رهبران جوانان و جنبش‌های اجتماعی-فرهنگی آن دوره شناخته می‌شدند.

از سال ۱۹۶۰، بیتلز به رهبری لنون و مک‌کارتنی، که به‌عنوان ترانه‌سرایان اصلی شناخته می‌شدند و از گروه قبلی لنون به نام کوآری‌من منشعب شده بود، با اجرا در کلاب‌های شبانه شهرهای لیورپول و هامبورگ، به شهرت رسید. در ابتدای کار، استوارت ساتکلیف به‌عنوان نوازندهٔ گیتار بیس در گروه حضور داشت. هسته اصلی سه‌نفره گروه، شامل لنون، مک‌کارتنی و هریسون، از سال ۱۹۵۸ با چندین درامر، از جمله پیت بست، همکاری داشتند. اما در سال ۱۹۶۲، از رینگو استار دعوت کردند تا به‌عنوان درامر به گروه بپیوندد. مدیر گروه، برایان اپستاین، آن‌ها را به یک گروه حرفه‌ای تبدیل کرد و جرج مارتین مسئولیت تهیه‌کنندگی آثارشان را بر عهده گرفت. بیتلز پس از امضای قرارداد با ئی‌ام‌آی، موفقیتشان در انگلستان را به‌طور چشمگیری گسترش دادند و با انتشار «دوستم بدار» در سال ۱۹۶۲ به موفقیت بزرگی دست یافتند. با افزایش محبوبیت بیتلز و ایجاد هیجانی شدید در میان طرفداران که به نام «بیتل‌مانیا» (Beatlemania) شناخته می‌شد، این گروه لقب «چهار شگفت‌آور» (The Fab Four) را دریافت کرد. همچنین، گاهی به شوخی از افرادی مانند اپستاین (مدیر گروه)، مارتین (تهیه‌کننده) یا سایر اعضای تیم همراه گروه، به‌عنوان «پنجمین بیتل» یاد می‌شد.

بیتلز تا اوایل سال ۱۹۶۴ به ستارگان بین‌المللی تبدیل شدند و به موفقیت‌های بی‌سابقه‌ای از نظر تجاری و هنری دست یافتند. آن‌ها به نیروی پیشرو در بازگشت فرهنگی بریتانیا تبدیل شدند و موجی از موسیقی بریتانیایی را به بازار موسیقی پاپ ایالات متحده معرفی کردند که به نام تهاجم بریتانیایی شناخته می‌شود. آن‌ها خیلی زود با *شب‌زنده‌داری با بزن و بکوب* (۱۹۶۴) بازی در نخستین فیلم‌شان را تجربه کردند. تمایل روزافزون بیتلز به بهبود کوشش‌هایشان در استودیو، همراه با چالش‌های موجود در کنسرت‌هایشان، باعث کناره‌گیری آن‌ها از اجرای زنده شد. در این دوران، آن‌ها آلبوم‌هایی با پیچیدگی و خلاقیت بیشتر، از جمله *سول لاستیکی* (۱۹۶۵)، *هفت‌تیر* (۱۹۶۶) و *گروه کلوپ بی‌کسان گروهبان فلفل* (۱۹۶۷) ضبط کردند. بیتلز با آلبوم‌های *بیتلز* (۱۹۶۸) و *ابی رود* (۱۹۶۹) موفقیت‌های تجاری بیشتری کسب کردند. موفقیت این آلبوم‌ها سرآغاز عصر آلبوم بود که در آن آلبوم‌های موسیقی جایگاه برجسته‌تری پیدا کردند. همچنین، این موفقیت باعث افزایش علاقه عمومی به داروهای روان‌گردان و معنویت شرقی شد و پیشرفت‌هایی در موسیقی الکترونیک، طرح روی جلد آلبوم‌ها و موزیک ویدیوها ایجاد کرد. در سال ۱۹۶۸، بیتلز شرکتی به نام Apple Corps تأسیس کردند. این شرکت چندوجهی و چندرسانه‌ای بر پروژه‌های مرتبط با میراث این گروه نظارت دارد. به‌دنبال از هم پاشیدن بیتلز در سال ۱۹۷۰، تمامی اعضای اصلی گروه به‌عنوان هنرمندان مستقل به موفقیت دست یافتند و گاهی نیز بخشی از اعضا برای اجراهای مشترک دوباره گرد هم آمدند. لنون در سال ۱۹۸۰ به قتل رسید و هریسون در سال ۲۰۰۱ بر اثر سرطان ریه درگذشت. مک‌کارتنی و استار همچنان در عرصه موسیقی فعالیت دارند.

بیتلز پرفروش‌ترین گروه موسیقی در تاریخ است و تخمین زده می‌شود که فروش آثار آن‌ها در سراسر جهان به ۶۰۰ میلیون نسخه رسیده است. آن‌ها موفق‌ترین گروه در تاریخ جدول‌های *بیلبورد* آمریکا هستند، و بیشترین تعداد ترانه‌های شماره یک در جدول *بیلبورد* هات ۱۰۰ (۲۰ ترانه) را دارد. همچنین، رکورد بیشترین تعداد آلبوم‌های شماره یک در جدول آلبوم‌های بریتانیا (۱۵ آلبوم) و بیشترین تعداد تک‌آهنگ‌های فروخته‌شده در بریتانیا (۲۱٫۹ میلیون نسخه) را در اختیار دارند. به آن‌ها هشت جایزه گرمی، چهار جایزه بریت، و یک جایزه اسکار (برای بهترین موسیقی فیلم در فیلم مستند *بگذار باشد* محصول ۱۹۷۰) داده شد. این گروه در سال ۱۹۸۸ در نخستین سال واجد شرایط بودن، وارد تالار مشاهیر راک اند رول شد و نام هر یک از اعضای اصلی گروه نیز بین سال‌های ۱۹۹۴ تا ۲۰۱۵ به صورت فردی وارد این تالار شدند. در سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۱۱، بیتلز صدرنشین فهرست بزرگ‌ترین هنرمندان تاریخ مجله *رولینگ استون* بود. مجله *تایم* نیز آن‌ها را در فهرست ۱۰۰ شخصیت برجسته قرن بیستم قرار داد.

## تاریخچه

### ۱۹۶۳–۱۹۵۶: شکل‌گیری

#### کوآریمِن و تغییر نام‌ها

در نوامبر ۱۹۵۶، جان لنون که فقط شانزده‌سال داشت با چند تن از دوستانش از دبیرستان کواری بَنک در لیورپول، یک گروه اسکیفل تشکیل داد. آنها برای مدت کوتاهی خودشان را با نام «بلک جک‌ها» صدا می‌زدند، قبل از اینکه کشف کنند گروه محلی دیگری قبلاً از این نام استفاده می‌کردند؛ سپس نام خود را به «کوآریمِن» تغییر دادند. در ۶ ژوئیه ۱۹۵۷، پل مک‌کارتنی پانزده ساله با لنون ملاقات کرد و کمی بعد به عنوان یک نوازنده ریتم به گروه پیوست. در فوریه ۱۹۵۸، مک کارتنی از دوست خود جرج هریسون که در آن زمان پانزده ساله بود دعوت کرد تا گروه را تماشا کند؛ هریسون برای لنون تست داد و او را تحت تأثیر نوازندگی خود قرار داد، اما لنون در ابتدا فکر می‌کرد هریسون هنوز خیلی جوان است. پس از یک ماه اصرار، در طی یک جلسه دوم (که توسط مک کارتنی تنظیم شد)، هریسون بخش گیتار اصلی آهنگ بی کلام «راونچی» را در قسمت بالایی یک اتوبوس دو طبقه در لیورپول اجرا کرد و آنها او را به عنوان لید گیتاریست به گروه دعوت کردند.

در ژانویه ۱۹۵۹، دوستان لنون از دبیرستان کواری بَنک گروه را ترک کردند و او تحصیلات خود را در کالج هنر لیورپول آغاز کرد. سه گیتاریست باقی مانده (لنون، مک‌کارتنی و هریسون) خودشان را با عنوان «جانی و مون‌داگ‌ها» خطاب می‌کردند و هر زمان که یک درامر پیدا می‌کردند، به نواختن راک اند رول مشغول می‌شدند. استوارت ساتکلیف دوست مدرسه هنر لنون که به تازگی یکی از نقاشی‌های خود را فروخته بود و متقاعد شده بود تا با درآمد حاصل از آن یک گیتار بیس بخرد، در ژانویه ۱۹۶۰ به عضویت این گروه درآمد. او پیشنهاد تغییر نام گروه به «Beetles» (به معنی سوسک‌ها) را برای ادای احترام به بادی هالی و گروه «The Crickets» (به معنی جیرجیرک‌ها) داد. آنها تا ماه می از این نام استفاده می‌کردند؛ زمانی که برای یک تور کوتاه به عنوان گروه پشتیبان خواننده‌ای به نام جانی جنتل به اسکاتلند سفر کردند، در آنجا اسم گروه به «Silver Beetles» تغییر یافت. در اوایل ژوئیه، آنها این نام را به «Silver Beatles» (نگارش اشتباهی از کلمه *Beetles*) تغییر دادند و در اواسط ماه اوت این عنوان به The Beatles (بیتلز) ساده شد.

#### اقامت‌های اولیه و محبوبیت در بریتانیا

آلن ویلیامز، مدیر غیررسمی بیتلز، برای آنها اقامتگاهی در هامبورگ آماده کرد. آنها در اواسط اوت ۱۹۶۰ پیت بست را تست و استخدام کردند. گروه که اکنون پنج نفره است، چهار روز بعد لیورپول را به مقصد هامبورگ ترک کردند و با برونو کوشمیدر، مالک اقامتگاه قراردادی را برای نزدیک ۴ ماه اقامت بستند. مارک لویسون مورخ بیتلز می‌نویسد: «آنها در غروب ۱۷ آگوست به هامبورگ رفتند، زمانی که منطقه چراغ قرمز زنده می‌شود… چراغ‌های نئون چشمک زن، سرگرمی‌های مختلفی را فریاد می‌زدند، از آنجایی که زنانی با پوشیدن لباسی ناچیز، بی شرمانه پشت پنجره‌هایی در مغازه منتظر فرصت‌های شغلی خود نشسته بودند.»

کوشمیدر چند استریپ کلاب در منطقه را به مکان‌هایی برای اجرای موسیقی تبدیل کرده بود و ابتدا گروه بیتلز را در کلاب ایندرا سکونت داد. پس از بسته شدن ایندرا به دلیل شکایت از سر و صدا، او آنها را در اکتبر به کایزرکِلر منتقل کرد. وقتی متوجه شد که بیتلز برای باشگاه رقیبش «تاپ تن» نیز برخلاف قراردادشان اجرا کرده‌اند، به آنها اخطار فسخ یک‌ماهه قراردادشان را داد و هریسونِ زیر سن قانونی را هم گزارش داد که با دروغ گفتن دربارهٔ سنش به مسئولین آلمانی آنجا اجازه اقامت در هامبورگ را به دست آورده بود. آنها در اواخر نوامبر ترتیب اخراج هریسون را دادند. یک هفته بعد کوشمیدر، مک کارتنی و بِست را به دلیل آتش زدن یک کاندوم در یک راهروی سیمانی که ایجاد آتش‌سوزی کرده بود، دستگیر کرد و آنها را اخراج کردند. لنون نیز در اوایل دسامبر به لیورپول بازگشت، در حالی که ساتکلیف تا اواخر فوریه در هامبورگ با نامزد آلمانی‌اش آسترید کِرشر، که نخستین عکس‌های نیمه حرفه‌ای بیتلز را گرفت، باقی ماند.

در طول دو سال بعد، بیتلز طی دوره‌هایی در هامبورگ اقامت داشت، آنها از پرلودین هم به صورت تفریحی و هم برای حفظ انرژی خود برای اجراهای تمام وقت در شب استفاده می‌کردند. در سال ۱۹۶۱، در طول دومین نامزدی خود در هامبورگ، کِرشر موهای ساتکلیف را به سبک «Exi» کوتاه کرد، که بعداً توسط سایر بیتل‌ها پذیرفته شد. پس از آن، ساتکلیف تصمیم گرفت اوایل همان سال گروه را ترک کند و تحصیلات هنری خود را در آلمان از سر بگیرد. مک‌کارتنی کار بیس را بر عهده گرفت. یک تهیه‌کننده به نام برت کامپفرت تا ژوئن ۱۹۶۲ با گروهی که اکنون یک گروه چهار نفره بود قرارداد بست، و او از آنها به عنوان گروه پشتیبان تونی شریدِن در یک سری از ضبط‌ها برای پالیدور رکوردز استفاده کرد. درنتیجه بخشی از جلسات، بیتلز برای یک سال با پالیدور قرارداد امضا کرد. تک آهنگ «بانی من» از تونی شریدِن که با همکاری بیتلز در ژوئن ۱۹۶۱ ضبط شد و چهار ماه بعد منتشر شد، به رتبه ۳۲ در نمودار موزیک‌مارک رسید.

پس از اینکه بیتلز دومین اقامت خود در هامبورگ را به پایان رساند، با جنبش روزافزون مرسی‌بیت، از محبوبیت رو به رشدی در لیورپول برخوردار شد. با این حال، آنها از یکنواختی حضورهای متعدد شب به شب در کلاب‌ها خسته شده بودند. در نوامبر ۱۹۶۱، در طول یکی از اجراهای مکرر گروه در کاوِرن کلاب، آنها با برایان اپستاین، یک منتقد موسیقی ملاقات کردند. او بعداً یادآور شد: «من فوراً از آنچه شنیدم خوشم آمد. آنها تازه و صادق بودند و آن جذابیتی که من فکر می‌کردم را به نوعی داشتند … خصوصیت یک ستاره.»

#### نخستین کارهای ضبط شده

اپستاین طی چند ماه بعد، مورد توجه گروه قرار گرفت و آنها در ژانویه ۱۹۶۲ او را به عنوان مدیر برنامه گروه منصوب کردند. در اوایل تا اواسط سال ۱۹۶۲، اپستاین به دنبال این بود که بیتلز را از تعهدات قراردادی با برت کامپفرت خلاص کند. او در نهایت برای یک ماه آزادی زودتر از بند قرارداد در ازای یک جلسه ضبط آخر در هامبورگ، با کامپفرت به توافق رسید. در بازگشت به آلمان در آوریل، کِرشر، ناراحت و پریشان با خبر مرگ ساتکلیف در روز قبل بر اثر خونریزی مغزی با آنها در فرودگاه دیدار کرد. اپستاین مذاکراتی را با شرکت‌های موسیقی برای امضا قراردادی جدید آغاز کرد؛ برای تضمین شدن قرارداد، اپستاین با پالیدور مذاکره کرد که در ازای ضبط‌های بیشتری برای تونی شریدِن، قرارداد آنها با گروه زودتر از موعد به پایان برسد. پس از یک تست در نخستین روز از سال نو، دکا رکوردز، گروه را رد کرد و گفت: «گروه‌های گیتار از مد افتادن، آقای اپستاین.» با این حال، سه ماه بعد، یک تهیه‌کننده به نام جرج مارتین، بیتلز را به عقد قرارداد با لیبل پارلفون از ئی‌ام‌آی درآورد.

نخستین جلسه ضبط مارتین با گروه بیتلز در ئی‌ام‌آی استودیوز (بعداً به نام ابی رود استودیوز) در لندن در ۶ ژوئن ۱۹۶۲ انجام شد. او بلافاصله از اپستاین در مورد درام زدن بِست گلایه کرد و به آنها پیشنهاد داد که به جای او از یک نوازنده درام پشتیبان استفاده کنند. بیتل‌ها که از قبل به فکر اخراج بِست بودند، در اواسط آگوست او را با رینگو استار جایگزین کردند که گروهش را به خاطر پیوستن به آنها ترک کرده بود. در ۴ سپتامبر در ئی‌ام‌آی، ضبطی از «دوستم بدار» با حضور استار به عنوان درامر صورت گرفت، اما مارتین از نتیجه کار راضی نبود و یک هفته بعد، یک درامر دیگر به نام اندی وایت را برای سومین جلسه ضبط گروه استخدام کرد که با کمک او، ترانه‌های «لطفاً مرا خشنود کن» و «پ.ن دوستت دارم» را تولید کردند.

مارتین در ابتدا نسخه رینگو از «دوستم بدار» را برای نخستین تک آهنگ گروه انتخاب کرد، اگرچه ضبط مجدد بعدی همین آهنگ، رینگو را با تنبورین نشان داد. «دوستم بدار» که در اوایل اکتبر منتشر شد، در چارت «رکورد ریتیلر» به رتبه هفدهم رسید. نخستین حضور تلویزیونی آنها در اواخر همان ماه با اجرای زنده در برنامه خبری «مردم و مکان‌ها» انجام شد. بعد از اینکه مارتین پیشنهاد کرد که «لطفاً مرا خشنود کن» با تمپو سریع‌تری ضبط شود، در یک جلسه استودیویی در اواخر نوامبر این ضبط را انجام داد و به درستی برای آنها پیش‌بینی کرد که «شما همین الان نخستین شماره ۱ خود را ساختید.»

در دسامبر ۱۹۶۲، بیتلز پنجمین و آخرین اقامت خود در هامبورگ را به پایان رساند. در سال ۱۹۶۳، آنها توافق کردند که هر چهار عضو گروه با آوازهای خود در آلبوم‌ها مشارکت کنند–از جمله استار که با وجود محدوده آوازی محدودش–جایگاه اش در گروه حفظ باشد. با این حال، لنون و مک کارتنی بیشتر با هم همکاری می‌کردند، و با افزایش موفقیت گروه، همکاری غالب آنها فرصت‌های هریسون را به عنوان خواننده اصلی محدود کرد. اپستاین، برای به حداکثر رساندن پتانسیل تجاری بیتلز، آنها را تشویق کرد تا یک رویکرد حرفه ای برای اجرا اتخاذ کنند. لنون از صحبت‌های او اینگونه یاد می‌کند: «ببین، اگر واقعاً می‌خواهی در آن جایگاه‌های بزرگ‌تر قرار بگیری، باید تغییر کنی - روی صحنه غذا نخوری، فحاشی نکنی، سیگار نکشی…»

### ۱۹۶۶–۱۹۶۳: بیتلمانیا و تورها

The band's logo was designed by Ivor Arbiter.
در تاریخ ۱۱ فوریه ۱۹۶۳، بیتلز در یک جلسهٔ استودیویی ده ترانه ضبط کردند که بخش اصلی نخستین آلبومشان، Please Please Me، را تشکیل داد. این مجموعه با چهار قطعه‌ای که پیش‌تر در دو تک‌آهنگ اولشان منتشر شده بود، تکمیل شد. جورج مارتین ابتدا قصد داشت این آلبوم را به‌صورت زنده در کلوب کَوِرن ضبط کند، اما پس از آنکه متوجه شد آکوستیک ساختمان مناسب نیست، تصمیم گرفت یک آلبوم «زندهٔ شبیه‌سازی‌شده» را با حداقل میزان تهیه و در یک «جلسهٔ ماراتنی در ابی رود» ضبط کند.[57] پس از موفقیت متوسط تک‌آهنگ “Love Me Do”، ترانهٔ “Please Please Me” در ژانویهٔ ۱۹۶۳ و دو ماه پیش از انتشار آلبوم عرضه شد. این قطعه در تمامی جدول‌های موسیقی بریتانیا به رتبهٔ نخست رسید، به جز جدول Record Retailer که در آن تنها به رتبهٔ دوم دست یافت.[58

به یاد آوردن این‌که بیتلز «با عجله برای انتشار نخستین آلبوم خود، Please Please Me را تنها در یک روز ضبط کردند»، منتقد آل‌میوزیک استیون توماس ارلواین نوشت:

«دهه‌ها پس از انتشار، این آلبوم هنوز هم تازه به گوش می‌رسد، درست به خاطر خاستگاه پرشور و فشرده‌اش.»[59]

جان لنون گفته بود در آن زمان توجه چندانی به آهنگ‌سازی نمی‌شد؛ او و مک‌کارتنی «فقط داشتند ترانه‌هایی به سبک اِورلی برادرز و بادی هالی می‌نوشتند؛ ترانه‌های پاپ که بیش از هر چیز برای خلق یک صدا ساخته می‌شدند. و کلمات تقریباً بی‌اهمیت بودند.»[60
آلبوم Please Please Me که در مارس ۱۹۶۳ منتشر شد، نخستین آلبوم از یازده آلبوم پیاپی بیتلز بود که در بریتانیا به رتبهٔ یک جدول فروش رسید.[63]سومین تک‌آهنگ گروه، “From Me to You”، در آوریل همان سال منتشر شد و آغازگر رشته‌ای تقریباً بی‌وقفه از هفده تک‌آهنگ شماره‌یک در بریتانیا شد؛ این رکورد شامل همهٔ هجده تک‌آهنگی بود که بیتلز در شش سال بعد منتشر کردند، به جز یکی.[64] چهارمین تک‌آهنگ آن‌ها، “She Loves You”، در اوت منتشر شد و به سریع‌ترین فروش یک صفحهٔ موسیقی در تاریخ بریتانیا تا آن زمان دست یافت؛ تنها در کمتر از چهار هفته، سه‌چهارم میلیون نسخه فروخت.[65] این ترانه به نخستین تک‌آهنگ گروه بدل شد که بیش از یک میلیون نسخه فروش داشت و تا سال ۱۹۷۸ پرفروش‌ترین صفحهٔ موسیقی در بریتانیا باقی ماند.[66][nb 2

موفقیت بیتلز باعث شد که پوشش رسانه‌ای آن‌ها به‌طور چشمگیری افزایش یابد. واکنش گروه به این توجه، رویکردی بی‌پروا و طنزآمیز بود که برخلاف انتظارات رایج از موسیقی‌دانان پاپ در آن زمان بود و همین امر توجه بیشتری را برانگیخت.[67] بیتلز در نیمهٔ نخست سال سه بار در سراسر بریتانیا تور برگزار کردند: یک تور چهار هفته‌ای در فوریه که نخستین تور سراسری آن‌ها به‌شمار می‌رفت و پس از آن، تورهای سه‌هفته‌ای در مارس و مه–ژوئن.[68] با گسترش محبوبیت گروه، نوعی شیفتگی هیجان‌زده و پرشور نسبت به آنان شکل گرفت. در ۱۳ اکتبر، بیتلز در برنامهٔ Sunday Night at the London Palladium، مهم‌ترین شوی واریتهٔ بریتانیا، حضور یافتند.[69] اجرای آنان به‌صورت زنده از تلویزیون پخش شد و ۱۵ میلیون بیننده داشت. تیتر یکی از روزنامه‌های سراسری در روزهای بعد اصطلاح «بیتل‌مانیا» (Beatlemania) را برای توصیف شور و شوق جنون‌آمیز هوادارانی که با فریادهای مداوم گروه را استقبال می‌کردند، ابداع کرد؛ اصطلاحی که به‌سرعت رایج شد.[69][70] اگرچه بیتلز در تبلیغات رسمی تور به‌عنوان ستارهٔ اصلی معرفی نشده بودند، اما در تور فوریه، با واکنش پرشور تماشاگران، از هنرمندان آمریکایی تامی رو و کریس مونتز پیشی گرفتند و به خواست مخاطبان در صدر جدول اجراها قرار گرفتند؛ کاری که تا آن زمان هیچ گروه بریتانیایی در تورهای مشترک با هنرمندان آمریکایی انجام نداده بود.[71] شرایط مشابهی نیز در تور مه–ژوئن با روی اوربیسن تکرار شد.[72]

McCartney, Harrison, Swedish pop singer Lill-Babs and Lennon on the set of the Swedish television show *Drop-In*, 30 October 1963
در اواخر اکتبر، بیتلز یک تور پنج‌روزه در سوئد را آغاز کردند؛ این نخستین حضور آن‌ها در خارج از کشور پس از آخرین اجرای هامبورگ در دسامبر ۱۹۶۲ بود.[74] هنگام بازگشتشان به بریتانیا در ۳۱ اکتبر، چند صد هوادار جیغ‌زن در باران شدید در فرودگاه هیترو به استقبالشان آمدند. حدود ۵۰ تا ۱۰۰ خبرنگار و عکاس، به‌همراه نمایندگانی از بی‌بی‌سی نیز در این مراسم حضور داشتند؛ این نخستین رویداد از بیش از ۱۰۰ استقبال مشابه بعدی بود.[75] روز بعد، گروه چهارمین تور خود در بریتانیا را در طول ۹ ماه آغاز کرد؛ این بار تور برای شش هفته برنامه‌ریزی شده بود.[76] در اواسط نوامبر، همزمان با شدت گرفتن بیتل‌مانیا، پلیس مجبور شد برای کنترل جمعیت پیش از یکی از کنسرت‌ها در شهر پلیموث از شلنگ‌های پرقدرت آب استفاده کند.[77] در ۴ نوامبر، بیتلز در Royal Variety Performance در سالن Prince of Wales Theatre در برابر ملکه مادر و پرنسس مارگارت اجرا کردند.[78]

آلبوم Please Please Me به مدت ۳۰ هفته صدر جدول Record Retailer را در اختیار داشت، تا اینکه جای خود را به آلبوم بعدی گروه، With the Beatles داد.[79] کمپانی EMI این آلبوم را در ۲۲ نوامبر منتشر کرد و رکوردی از پیش‌فروش با ۲۷۰ هزار نسخه به جا گذاشت. فروش آن تنها در یک هفته به نیم میلیون نسخه رسید.[80] این آلبوم که بین جولای تا اکتبر ضبط شده بود، در مقایسه با اثر قبلی استفاده بهتری از تکنیک‌های تولید در استودیو داشت.[81] With the Beatles به مدت ۲۱ هفته در صدر جدول باقی ماند و در مجموع ۴۰ هفته در چارت حضور داشت.[82] استیون توماس ارلوین، منتقد آل‌میوزیک، این آلبوم را «دنباله‌ای در بالاترین سطح – دنباله‌ای که حتی از اثر اصلی بهتر است» توصیف کرد.[83

برخلاف رویهٔ رایج آن زمان، کمپانی EMI آلبوم را پیش از انتشار تک‌آهنگ در پیشِ رو، «I Want to Hold Your Hand» منتشر کرد و آن قطعه را در آلبوم نگنجاند تا فروش تک‌آهنگ به حداکثر برسد.[84]

این آلبوم توجه منتقد موسیقی ویلیام مان از روزنامه The Times را جلب کرد؛ او پیشنهاد کرد که لِنون و مک‌کارتنی «برجسته‌ترین آهنگ‌سازان انگلیسی سال ۱۹۶۳» هستند.[81] این روزنامه مجموعه‌ای از مقالات منتشر کرد که در آن مان تحلیل‌های دقیقی از موسیقی بیتلز ارائه داد و به این ترتیب به آثارشان احترام و اعتبار بخشید.[85] With the Beatles به دومین آلبوم در تاریخ جدول‌های بریتانیا تبدیل شد که توانست فروش یک میلیون نسخه‌ای داشته باشد؛ پیش‌تر فقط موسیقی متن فیلم South Pacific (۱۹۵۸) به این موفقیت رسیده بود.[86] هنگامی که تونی بارو (مسئول روابط عمومی گروه) یادداشت پشت جلد آلبوم را می‌نوشت، از صفت «چهار نفره‌ی شگفت‌انگیز» (the fabulous foursome) استفاده کرد که رسانه‌ها آن را به شکل کوتاه‌تر و مشهور «چهارنفره‌ی افسانه‌ای» (the Fab Four) به‌طور گسترده به کار بردند.[87]

### اولین سفر به ایالات متحده و «تهاجم بریتانیایی»

The Beatles arriving at John F. Kennedy International Airport, 7 February 1964
زیرمجموعهٔ آمریکایی کمپانی EMI، یعنی Capitol Records، بیش از یک سال مانع از انتشار آثار بیتلز در ایالات متحده شد؛ زیرا در ابتدا از انتشار موسیقی آنان، از جمله سه تک‌آهنگ نخست، خودداری کرد. هم‌زمان، مذاکراتی با شرکت مستقل آمریکایی Vee-Jay صورت گرفت که به انتشار برخی (نه همهٔ) ترانه‌ها در سال ۱۹۶۳ انجامید.[88] شرکت Vee-Jay مراحل آماده‌سازی آلبوم Introducing… The Beatles (که شامل بیشتر ترانه‌های آلبوم Please Please Me از پارلفون بود) را به پایان رساند، اما تغییرات مدیریتی باعث شد که آلبوم منتشر نشود.[nb 3] پس از آن مشخص شد که این لیبل حق امتیاز فروش‌ها را گزارش نکرده است؛ در نتیجه، قرارداد Vee-Jay با EMI باطل شد.[90] مجوز جدیدی به لیبل Swan برای انتشار تک‌آهنگ «She Loves You» داده شد. این قطعه اندکی پخش رادیویی در منطقه Tidewater ایالت ویرجینیا از سوی جین لاوینگ (مجری ایستگاه رادیویی WGH) به دست آورد و حتی در بخش «Rate-a-Record» برنامه American Bandstand به نمایش گذاشته شد، اما در سطح ملی موفق نشد توجه گسترده‌ای جلب کند.[91

**پوشش روزنامه‌ای از «بییتل‌مانیا» – ۸ فوریه ۱۹۶۴**

A newspaper clipping from 8 February 1964 covering "Beatlemania"
اپستین یک نسخهٔ دموی آهنگ «I Want to Hold Your Hand» را به براون مگز از Capitol Records برد. او گروه را قرارداد کرد و کمپینی تبلیغاتی به ارزش ۴۰,۰۰۰ دلار آمریکا ترتیب داد. موفقیت در جدول‌های موسیقی آمریکا پس از آن آغاز شد که کارول جیمز، دیسک‌جاک AM ایستگاه رادیویی WWDC در واشینگتن دی‌سی، نسخهٔ بریتانیایی تک‌آهنگ «I Want to Hold Your Hand» را در اواسط دسامبر ۱۹۶۳ به دست آورد و آن را روی آنتن پخش کرد.[92] نسخه‌های ضبط‌شدهٔ این آهنگ به سرعت در سایر ایستگاه‌های رادیویی سراسر آمریکا منتشر شد. این امر باعث افزایش تقاضا شد و Capitol انتشار «I Want to Hold Your Hand» را سه هفته جلو انداخت.[93] این تک‌آهنگ در ۲۶ دسامبر منتشر شد و با نزدیک شدن زمان انتشار اولین آلبوم برنامه‌ریزی‌شدهٔ گروه در آمریکا، یک میلیون نسخه فروش رفت و تا میانه ژانویه به مقام اول در جدول‌های آمریکا رسید.[94] به دنبال آن، Vee-Jay آلبوم Introducing… The Beatles را منتشر کرد[95] و همچنین آلبوم نخست Capitol به نام Meet the Beatles! وارد بازار شد، در حالی که Swan تولید «She Loves You» را از سر گرفت.[96] لیبل Odeon، زیرمجموعهٔ EMI، نسخه‌های LP بیتلز را برای ارسال و توزیع در خارج از کشور آماده کرد.[97]

پس از سفر بیتلز به آمریکا، MGM Records تک‌آهنگ «My Bonnie» را همراه با «The Saints» در تاریخ ۲۷ ژانویه ۱۹۶۴ به عنوان تک‌آهنگ بیتلز منتشر کرد[98] و Atco نیز انتشار ضبط‌هایی که بیتلز در آلمان با تونی شریدان در سال‌های ۱۹۶۱ و ۱۹۶۲ انجام داده بودند را دنبال کرد.[99

### ۱۹۷۰–۱۹۶۶: دوران استودیو

### اکنون–۱۹۷۰: بعد از فروپاشی

## اعضا

|  |  |
| --- | --- |
|
همچنین ببینید: از هم پاشیدن بیتلز
**اعضای اصلی جان لنون – صدا، گیتار، کیبورد، سازدهنی، بیس (۱۹۶۹–۱۹۶۰؛ درگذشت ۱۹۸۰)
* پل مک‌کارتنی – صدا، بیس، گیتار، کیبورد، درام (۱۹۷۰–۱۹۶۰)
* جرج هریسون – گیتار، صدا، سه تار، کیبورد، بیس (۱۹۷۰–۱۹۶۰؛ درگذشت ۲۰۰۱)
* رینگو استار – درام، طبل، صدا (۱۹۷۰–۱۹۶۲)
 | **اعضای پیشین پیت بست – درام، صدا (۱۹۶۲–۱۹۶۰)
* استوارت ساتکلیف – بیس، صدا (۱۹۶۱–۱۹۶۰؛ درگذشت ۱۹۶۲)
* چاس نیوبی – بیس (۱۹۶۱–۱۹۶۰)
* نورمن چپمن – درام (۱۹۶۰؛ درگذشت ۱۹۹۵)
* تامی مور – درام (۱۹۶۰؛ درگذشت ۱۹۸۱)

**اعضای تور جیمی نیکول – درام (۱۹۶۴)

  |

## آهنگ‌شناسی

فهرست اصلی بیتلز، شامل ۱۳ آلبوم استودیویی و یک مجموعه است.

* *لطفاً مرا خشنود کن* (۱۹۶۳)
* *با بیتلز* (۱۹۶۳)
* *شب یک روز سخت* (۱۹۶۴)
* *بیتلز برای فروش* (۱۹۶۴)
* *کمک!* (۱۹۶۵)
* *سول لاستیکی* (۱۹۶۵)
* *هفت‌تیر* (۱۹۶۶)
* *گروهبان فلفل* (۱۹۶۷)
* *تور اسرارآمیز و جادویی* (۱۹۶۷)
* *بیتلز* (۱۹۶۸) (*آلبوم سفید*)
* *زیردریایی زرد* (۱۹۶۹)
* *اَبی رُود* (۱۹۶۹)
* *بگذار باشد* (۱۹۷۰)
* *مسترهای گذشته* (۱۹۸۸، مجموعه)

## فیلم‌شناسی

**داستانی *شب‌زنده‌داری با بزن و بکوب* (۱۹۶۴)
* *کمک!* (۱۹۶۵)
* *تور رمز و راز جادویی* (۱۹۶۷)
* *زیردریایی زرد* (۱۹۶۸)

**مستند و اجراهای فیلم‌برداری شده *بیتلز در استادیوم شی* (۱۹۶۶)
* *بگذار باشد* (۱۹۷۰)
* *بیتلز کامل* (۱۹۸۲)
* *امروز بیست سال پیش بود* (۱۹۸۷)
* *گلچین بیتلز* (۱۹۹۵)
* *بیتلز ۱+* (۲۰۱۵)
* *بیتلز: هشت روز در هفته* (۲۰۱۶)
* *بیتلز: بازگشت* (۲۰۲۱)

## جستارهای وابسته

* فهرست پرفروش‌ترین هنرمندان موسیقی

## یادداشت‌ها

## ارجاعات

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «The Beatles». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۰ ژوئن ۲۰۲۵.
* Austerlitz, Saul (2007). *Money for Nothing: A History of the Music Video, from The Beatles to The White Stripes*. Ann Arbor: University of Michigan Press. ISBN 978-0-7119-7520-0.
* Badman, Keith (1999). *The Beatles After the Breakup 1970–2000: A Day-by-Day Diary* (2001 ed.). London: Omnibus. ISBN 978-0-7119-8307-6. Retrieved 31 March 2014.
* The Beatles (2000). *The Beatles Anthology*. San Francisco: Chronicle Books. ISBN 978-0-8118-2684-6. Retrieved 31 March 2014.
* Benson, Bruce Ellis (2003). *The Improvisation of Musical Dialogue: A Phenomenology of Music*. Cambridge and New York: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-00932-4. Retrieved 31 March 2014.
* Boyd, Pattie (2008). *Wonderful Tonight: George Harrison, Eric Clapton, and Me*. Three Rivers Press. ISBN 978-0-307-40783-2.
* Brown, Peter; Gaines, Steven (2002). *The Love You Make: An Insider's Story of The Beatles*. New York: New American Library. ISBN 978-0-451-20735-7.
* Campbell, Michael (2008). *Popular Music in America: The Beat Goes On*. East Windsor, CT: Wadsworth. ISBN 978-0-495-50530-3. Retrieved 31 March 2014.
* Davies, Hunter (1968). *The Beatles* (Revised 2009 ed.). New York & London: W. W. Norton. ISBN 978-0-393-33874-4. Retrieved 31 March 2014.
* Doggett, Peter (2009). *You Never Give Me Your Money: The Beatles After the Breakup* (1st US hardcover ed.). New York: Harper. ISBN 978-0-06-177446-1. Retrieved 31 March 2014.
* Doggett, Peter (2011). *You Never Give Me Your Money: The Beatles After the Breakup*. New York: It Books. ISBN 978-0-06-177418-8.
* Emerick, Geoff; Massey, Howard (2006). *Here, There and Everywhere: My Life Recording the Music of The Beatles*. New York: Gotham. ISBN 978-1-59240-179-6.
* Everett, Walter (1999). *The Beatles as Musicians: Revolver through the Anthology*. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-512941-0. Retrieved 31 March 2014.
* Everett, Walter (2001). *The Beatles As Musicians: The Quarry Men through Rubber Soul*. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-514105-4. Retrieved 31 March 2014.
* Fisher, Marc (2007). *Something in the Air*. New York: Random House. ISBN 978-0-375-50907-0. Retrieved 31 March 2014.
* Frontani, Michael R. (2007). *The Beatles: Image and the Media*. University Press of Mississippi. ISBN 978-1-57806-965-1. Retrieved 31 March 2014.
* Gilliland, John (1969). "The British Are Coming! The British Are Coming!: The U.S.A. is invaded by a wave of long-haired English rockers" (audio). *Pop Chronicles*. Digital.library.unt.edu.
* Goodman, Fred (2015). *Allen Klein: The Man Who Bailed Out the Beatles, Made the Stones, and Transformed Rock & Roll*. Boston, New York: Houghton Mifflin Harcourt. ISBN 978-0-547-89686-1.
* Gould, Jonathan (2007). *Can't Buy Me Love: The Beatles, Britain and America*. New York: Three Rivers Press. ISBN 978-0-307-35338-2.
* Granata, Charles L. (2003). *I Just Wasn't Made for These Times: Brian Wilson and the Making of the Beach Boys' Pet Sounds*. London: Unanimous. ISBN 978-1-55652-507-0.
* Greene, Doyle (2016). *Rock, Counterculture and the Avant-Garde, 1966–1970: How the Beatles, Frank Zappa and the Velvet Underground Defined an Era*. Jefferson, NC: McFarland. ISBN 978-1-4766-6214-5.
* Harris, Jonathan (2005). "Introduction: Abstraction and Empathy – Psychedelic Distortion and the Meaning of the 1960s". In Grunenberg, Christoph, and Jonathan Harris (ed.). *Summer of Love: Psychedelic Art, Social Crisis and Counterculture in the 1960s*. Liverpool: Liverpool University Press. ISBN 978-0-85323-919-2.
* Harry, Bill (2000a). *The Beatles Encyclopedia: Revised and Updated*. London: Virgin. ISBN 978-0-7535-0481-9.
* Harry, Bill (2003). *The George Harrison Encyclopedia*. London: Virgin. ISBN 978-0-7535-0822-0.
* Harry, Bill (2000b). *The John Lennon Encyclopedia*. London: Virgin. ISBN 978-0-7535-0404-8.
* Harry, Bill (2002). *The Paul McCartney Encyclopedia*. London: Virgin. ISBN 978-0-7535-0716-2.
* Hasted, Nick (2017). *You Really Got Me: The Story of The Kinks*. Omnibus Press. ISBN 978-1-78558-851-8.
* Hertsgaard, Mark (1995). "We All Want to Change the World: Drugs, Politics, and Spirituality". *A Day in the Life: The Music and Artistry of the Beatles*. New York: Delacorte Press. ISBN 978-0-385-31517-3. Retrieved 31 March 2014.
* Ingham, Chris (2006). *The Rough Guide to The Beatles*. London: Rough Guides. ISBN 978-1-84353-720-5.
* Inglis, Ian (2008). "Cover Story: Magic, Myth and Music". In Julien, Olivier (ed.). *Sgt. Pepper and the Beatles: It Was Forty Years Ago Today*. Aldershot, UK, and Burlington, VT: Ashgate. ISBN 978-0-7546-6249-5.
* Larkin, Colin (2006). *Encyclopedia of Popular Music*. New York, NY: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-531373-4.
* Lavezzoli, Peter (2006). *The Dawn of Indian Music in the West: Bhairavi*. New York and London: Continuum. ISBN 978-0-8264-1815-9. Retrieved 31 March 2014.
* Lewisohn, Mark (1988). *The Complete Beatles Recording Sessions*. New York: Harmony. ISBN 978-0-517-57066-1.
* Lewisohn, Mark (1992). *The Complete Beatles Chronicle:The Definitive Day-By-Day Guide To the Beatles' Entire Career* (2010 ed.). Chicago: Chicago Review Press. ISBN 978-1-56976-534-0.
* Lewisohn, Mark (2013). *The Beatles – All These Years, Volume One: Tune In*. Crown Archetype. ISBN 978-1-4000-8305-3.
* MacDonald, Ian (2005). *Revolution in the Head: The Beatles' Records and the Sixties* (2nd revised ed.). London: Pimlico. ISBN 978-1-84413-828-9.
* Martin, George (1979). *All You Need Is Ears*. New York: St. Marten's Press. ISBN 978-0-312-11482-4. Retrieved 31 March 2014.
* McNeil, Alex (1996). *Total Television: The Comprehensive Guide to Programming From 1948 to the Present* (4th ed.). New York City: Penguin Books. ISBN 978-0-14-024916-3.
* Miles, Barry (1997). *Paul McCartney: Many Years from Now*. New York: Henry Holt and Company. ISBN 978-0-8050-5249-7.
* Miles, Barry (1998). *The Beatles: A Diary – An Intimate Day by Day History*. London: Omnibus. ISBN 978-0-7119-9196-5.
* Miles, Barry (2001). *The Beatles Diary Volume 1: The Beatles Years*. London: Omnibus Press. ISBN 978-0-7119-8308-3.
* Neaverson, Bob (1997). *The Beatles Movies*. London: Cassell. ISBN 978-0-304-33796-5. Archived from the original on 2 October 2009 – via beatlesmovies.co.uk (chapter: "Magical Mystery Tour Part 1 – Background and Production").
* Norman, Philip (1996). *Shout!: The Beatles in Their Generation*. New York: Fireside. ISBN 978-0-684-43254-0.
* Norman, Philip (2008). *John Lennon: The Life*. New York: Ecco/HarperCollins. ISBN 978-0-06-075401-3.
* Pang, May (2008). *Instamatic Karma: Photographs of John Lennon*. Macmillan. ISBN 978-1-4299-9397-5. Archived from the original on 11 January 2016. Retrieved 7 April 2015.
* Pedler, Dominic (2003). *The Songwriting Secrets of The Beatles*. London: Omnibus. ISBN 978-0-7119-8167-6. Retrieved 31 March 2014.
* Rodriguez, Robert (2010). *Fab Four FAQ 2.0: The Beatles' Solo Years, 1970–1980*. New York: Backbeat. ISBN 978-0-87930-968-8.
* Sandford, Christopher (2006). *McCartney*. New York: Carroll & Graf. ISBN 978-0-7867-1614-2.
* Schaffner, Nicholas (1978). *The Beatles Forever*. New York, NY: McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-055087-2.
* Schinder, Scott; Schwartz, Andy (2007). *Icons of Rock: An Encyclopedia of the Legends Who Changed Music Forever*. Westport, CT: Greenwood Press. ISBN 978-0-313-33845-8.
* Southall, Brian; Perry, Rupert (2006). *Northern Songs: The True Story of the Beatles Song Publishing Empire*. London: Omnibus. ISBN 978-1-84609-237-4. Retrieved 31 March 2014.
* Sheff, David (1981). Golson, G. Barry (ed.). *The Playboy Interviews with John Lennon and Yoko Ono*. Playboy. ISBN 978-0-87223-705-6.
* Spitz, Bob (2005). *The Beatles: The Biography*. New York: Little, Brown. ISBN 978-0-316-80352-6.
* Spizer, Bruce (2004). *The Beatles Are Coming! The Birth of Beatlemania in America*. New Orleans: 498 Productions. ISBN 978-0-9662649-9-9.
* Strong, Martin (2004). *The Great Rock Discography*. Edinburgh and New York: Canongate. ISBN 978-1-84195-615-2. Retrieved 31 March 2014.
* Turner, Steve (2016). *Beatles '66: The Revolutionary Year*. New York, NY: Ecco. ISBN 978-0-06-247558-9.
* Winn, John C. (2008). *Way Beyond Compare: The Beatles' Recorded Legacy, Volume One, 1957–1965*. New York: Three Rivers Press. ISBN 978-0-307-45157-6. Retrieved 31 March 2014.
* Winn, John C. (2009). *That Magic Feeling: The Beatles' Recorded Legacy, Volume Two, 1966–1970*. New York: Three Rivers Press. ISBN 978-0-307-45239-9. Retrieved 31 March 2014.
* Womack, Kenneth (2007). *Long and Winding Roads: The Evolving Artistry of the Beatles*. London & New York: Continuum. ISBN 978-0-8264-1746-6.

## برای مطالعهٔ بیشتر

* Astley, John (2006). *Why Don't We Do It In The Road? The Beatles Phenomenon*. The Company of Writers. ISBN 978-0-9551834-7-8.
* Barrow, Tony (2005). *John, Paul, George, Ringo & Me: The Real Beatles Story*. New York: Thunder's Mouth. ISBN 978-1-56025-882-7.
* Bramwell, Tony; Kingsland, Rosemary (2006). *Magical Mystery Tours: My Life with the Beatles*. New York: St. Martin's Press. ISBN 978-0-312-33044-6.
* Braun, Michael (1964). *Love Me Do: The Beatles' Progress* (1995 reprint ed.). London: Penguin. ISBN 978-0-14-002278-0.
* Carr, Roy; Tyler, Tony (1975). *The Beatles: An Illustrated Record*. New York: Harmony Books. ISBN 978-0-517-52045-1.
* Epstein, Brian (1964). *A Cellarful of Noise*. Byron Preiss. ISBN 978-0-671-01196-3. OCLC 39211052.
* *The Beatles: The FBI Files*. *Federal Bureau of Investigation*. Filibust. 2007. ISBN 978-1-59986-256-9. Retrieved 31 March 2014.
* Harry, Bill (1985). *The Book Of Beatle Lists*. Poole, Dorset: Javelin. ISBN 978-0-7137-1521-7.
* Kirchherr, Astrid; Voormann, Klaus (1999). *Hamburg Days*. Guildford, Surrey: Genesis Publications. ISBN 978-0-904351-73-6.
* Lennon, Cynthia (2005). *John*. New York: Crown Publishers. ISBN 978-0-307-33855-6.
* Mansfield, Ken (2007). *The White Book*. Nashville, TN: Thomas Nelson. ISBN 978-1-59555-101-6. Retrieved 31 March 2014.
* Martin, George; Pearson, William (1994). *Summer of Love: The Making of Sgt. Pepper*. London: Macmillan. ISBN 978-0-333-60398-7.
* Riley, Tim (2011). *Lennon: The Man, the Myth, the Music – The Definitive Life*. New York: Hyperion/HarperCollins. ISBN 978-1-4013-2452-0.
* Sheffield, Rob (2017). *Dreaming the Beatles*. New York: Harper Collins. ISBN 978-0-06-220765-4.
* Turner, Steve (2005). *A Hard Day's Write: The Stories Behind Every Beatles Song* (3rd ed.). New York: Harper Paperbacks. ISBN 978-0-06-084409-7.

## پیوند به بیرون

**به این مقاله گوش کنید** (اطلاعات/دریافت)
noicon

توجه کنید: این فایل حدوداً The Beatles - Part 3.ogg بایت است

Spoken Wikipedia
این نوشتار یک پروندهٔ صوتی دارد که در تاریخ The Beatles, Part 2.ogg ایجاد شده‌است، و ممکن است شامل ویرایش‌های بعد از آن نشود. (راهنما)
**نوشتارهای صوتی بیشتر وبگاه رسمی
* بیتلز در *دانشنامهٔ بریتانیکا*
* ترانه‌شناسی بیتلز در دیسکاگز
* بیتلز در کرلی
* The Beatles – FBI file.