# پادشاهی بوهم

| پادشاهی بوهم *České království* (cs) *Königreich Böhmen* (de) *Regnum Bohemiae* (la) بوهم |
| --- |
| ۱۱۹۸–۱۹۱۸ |
|
پرچم

نشان ملی

 |
| پادشاهی بوهم در سال ۱۶۱۸ |
| وضعیت | * ایالت امپراتوری مقدس روم (۱۱۹۸–۱۸۰۶)
* سرزمین تاج بوهم (۱۳۴۸–۱۹۱۸)
* انتخابگر امپراتوری (۱۳۵۶–۱۸۰۶)
* سرزمین تاج سلطنت هابسبورگ (۱۵۲۶–۱۸۰۴)، امپراتوری اتریش (۱۸۰۴–۱۸۶۷)، و سیسلتنیا (۱۸۶۷–۱۹۱۸)
 |
| پایتخت | پراگ |
| زبان(های) رایج | چک، لاتین، آلمانی |
| دین(ها)  | کاتولیک رومی، هوسی، لوتری |
| حکومت | پادشاهی |
| شاه |   |
|  |
| • ۱۱۹۸–۱۲۳۰  | اوتاکار دوم (نخستین) |
| • ۱۹۱۶–۱۹۱۸  | شارل سوم (واپسین) |
|  |
| تاریخ |   |
|  |
| • پادشاهی تأسیس شد.  | ۱۱۹۸ |
| • سلطنت موروثی می‌شود.     | ۲۶ سپتامبر ۱۲۱۲ |
| • تحلیف خاندان لوکزامبورگ  | ۷ آوریل ۱۳۴۸ |
| • تبدیل شدن به بخش اصلی تاج بوهم  | ۵ آوریل ۱۳۵۵ |
| • تبدیل به امیرنشین امپراتوری شد  | ۲۵ دسامبر ۱۳۵۶ |
| • شاه فردیناند یکم، امپراتور مقدس روم  | ۱۶ دسامبر ۱۵۲۶ |
| • انحلال امپراتوری اتریش-مجارستان  |  ۳۱ اکتبر ۱۹۱۸ |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **پیشین** | **پسین** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | دوک‌نشین بوهم |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| جمهوری نخست چکسلواکی |  |

 |

 |
| امروز بخشی از | * جمهوری چک
* آلمان
* لهستان
* اسلواکی
* مجارستان
* اتریش
 |

**پادشاهی بوهم** (چک:České království؛آلمانی:Königreich Böhmen؛لاتین:Regnum Bohemiae) ایالتی بود که در ناحیه بوهم واقع در اروپای مرکزی و جمهوری چک کنونی قرار داشت. فرمانروای این پادشاهی تا سال ۱۸۰۶ میلادی یکی از امیران امپراتوری مقدس روم بود اما از آن پس جزئی از امپراتوری اتریش و از ۱۸۶۷ میلادی یکی از ایالات امپراتوری اتریش-مجارستان بود. به دنبال شکست دولت‌های مرکز در جنگ جهانی اول، پادشاهی بوهم و امپراتوری اتریش-مجارستان از میان رفتند و بوهم جزئی از جمهوری چکسلواکی شد.

## دوک نشینی و ارتقا به پادشاهی

در ابتدا این سرزمین با نام دوک‌نشین بوهم توسط بوریوج یکم از دودمان پرژمیسل در سال ۸۷۰ میلادی به عنوان بخشی از امپراتوری مقدس روم تاسیس شد و تا سال ۱۱۹۸ پس از به سلطنت رسیدن اوتاکار یکم به پادشاهی ارتقا یافت. سرزمین بوهم تا سال ۱۳۰۶ تحت حکومت دودمان پرژمیسل بود و پس از آن با مرگ واتسلاو سوم بوهم دودمان لوکزامبورگ به سلطنت بوهم رسیدند,اولین شاه این خاندان در بوهم یان نابینا بود اما به علت حضور زیاد وی در جنگ صد ساله و عدم رسیدگی به سلطنت وی نتوانست علاقه اشراف را به خود جذب کند بنابراین پادشاهی به شدت ضعیف شد,پس از مرگ یان نابینا پسرش کارل چهارم به سلطنت بوهم و سپس به مقام امپراتور مقدس روم رسید,وی اقدامات مهمی انجام داد که به پیشرفت این پادشاهی بسیار کمک کرد از جمله ساخت و تاسیس دانشگاه چارلز پراگ به عنوان اولین دانشگاه بزرگ اروپای مرکزی,ساخت پل چارلز در پراگ,ساخت قلعه کارلشتین,انتشار یک قانون اساسی جدید برای این پادشاهی,گسترش شهر کوتنا هرا و معادن نقره آن.با این حال کارل چهارم در ۱۳۷۸ به علت بیماری از دنیا رفت و پسرش واتسلاو چهارم به سلطنت بوهم رسید,اما با این حال واتسلاو پادشاه خوبی نبود و تمام وقتش را صرف می خوارگی و شکار میگذراند و به شدت اشراف را عصبانی کرد,وی حتی در روم برای مراسم تاجگذاری اش به عنوان امپراتور مقدس روم حاضر نشد و حتی خشم کلیسا را هم برانگیخت,اما برادر وی یعنی سیگیزموند مجارستان متوجه بی کفایتی وی و نارضایتی اکثریت اشراف شد و بنابراین با ارتش مجارستان و مزدوران ترک کومان‌ به بوهم حمله کرد و در ۲۹ ژوئن سال ۱۴۰۲ میلادی واتسلاو رو از سلطنت خلع کرد و وی را در وین زندانی کرد.با این حال سیگیزموند روش افراطی را برای جبران خسارات وارده توسط برادرش به پادشاهی بوهم پی گرفت.مزدوران ترک سیگیزموند آزادانه به روستا ها حمله میکردند و به عنوان حقوق آنها را غارت میکردند و بسیاری از اشراف طرفدار واتسلاو بسیار سرکوب میشدند (که اکثرا اشراف رده پایین بودند) و این خشم بسیاری را بر انگیخت و همین باعث یک بحران و جنگ چریکی بر علیه او و حامیانش شد,سیگیزموند تا ۱۴۰۳ میلادی بر بوهم حکومت کرد اما در سرزمین اصلی خودش اشراف مجارستانی با اعلام وفاداری به لادیسلاو ناپل بر علیه او شورش کرده بودند و شهر زادار را تحت محاصره قرار دادند و همین موجب این شد که سیگیزموند از فتح بوهم دست بکشد و با ارتشش به مجارستان بازگردد,واتسلاو در سال ۱۴۱۹ به علت سکته در هنگام شکار از دنیا رفت.

## جنگ های هوسی

در بحبوحه جنگ سلطنت میان واتسلاو چهارم و سیگیزموند,آموزه های یک معلم برای مردم بوهم بسیار جذاب شده بود.این معلم یان هوس نام داشت,وی استاد دانشگاه چارلز پراگ بود و عموما پیروانش طبقه ضعیف و دهقان جامعه بودند.

هوس بر ضد اعمال کلیسای کاتولیک و کشیشان موعظه میکرد و پاپ را شیاد میخواند,وی بسیاری از کتاب های مقدس را به زبان چک ترجمه کرد.با این حال وی در سال ۱۴۱۵ میلادی به رای شورای کنستانس (که زیگیسمونت، امپراتور مقدس روم هم عضوی از این شورا بود) به جرم ارتداد و کفر زنده زنده سوزانده شد و همین اتفاق آتش جنگی بزرگ را در سرزمین های بوهم تا ۴ سال بعد شعله ور کرد. ۴ سال پس از مرگ هوس یعنی در سال ۱۴۱۹ میلادی جنگ هایی با نام جنگ‌های هوسی شروع شد و رهبر اصلی این جنگ نجیب زاده ای سطح پایین بنام یان ژیژکا بود.در ۱۴۲۰ هوسی ها با استفاده از روستایی کوچک شهر تابور را ساختند تا از آن برای اهداف نظامی استفاده کنند و پس از چند جنگ کوچک پاپ دستور جنگی صلیبی را علیه هوسی ها داد و سیگیزموند را فرمانده اصلی علیه هوسی ها نامید.

## استراتژی و روش جنگیدن هوسی ها

روش جنگیدن هوسی ها کاملا عجیب بود و یان ژیژکا تاثیر بسیاری بر این استراتژی گذاشت,عمده ارتش هوسی ها را دهقانان و مردمان فقیر تشکیل میدادند بنابراین تجهیزات بسیاری نداشتند,زره اکثرشان کژآکند,جوشن و کلاهخود های سبک بود و سلاحشان عموما هالبرد و کمان زنبورکی بود.اما استراتژی خوب این ارتش داشتن واگن های چوبی بود که به عنوان سنگر میتوانستند ازشان استفاده کنند و علاوه بر سنگر گرفتن برای حمل و نقل آهنگری ازشان استفاده میکردند,این واگن های چوبی به راحتی میتوانستند تیر های تیرکمان و کراسبو و حتی توپ های دستی اولیه را دفع کنند.سربازان هوسی با پناه گرفتن در این واگن ها,استفاده از کمان زنبورکی و توپ های دستی اولیه و توپ های جنگی کوچک نبرد کوه ژیژکوف را پیروز شوند.این استراتژی بعد ها الگوی یانوش هونیادی در جنگ با عثمانی بود.

## مرگ یان ژیژکا

یان ژیژکا رهبر هوسی های تابوری بود و اکثریت این ارتش رعیت های فقیر بودند,با این حال ژیژکا زیاد دوام نیاورد.

وی چشم دومش را هم از دست داد و در ۱۴۲۴ بر اثر طاعون خیارکی از دنیا رفت,با این حال جنبش تابوری تا سال ۱۴۳۵ به جنگ علیه ارتش کاتولیک و صلیبیون ادامه داد.اما طولی نکشید که کلیسا و ارتش کاتولیک با اشراف بوهم یک معامله کردند تا در ازای ازادی دینی و اتمام جنگ تابوری ها را از بین ببرند,بنابراین اشراف بوهم از حمایت تابوری ها دست کشیدند و ارتش کاتولیک در نبردی خونین تمامی تابوری ها را قتل عام کرد.

این باعث شد که سیگیزموند بار دیگر پادشاه بوهم شود,با این حال وی یک سال بعد از دنیا رفت و به علت ازدواج سلطنتی دخترش با آلبرشت دوم هابسبورگ وی به سلطنت بوهم رسید.

توپ های دستی هوسی مورد استفاده در قرن ۱۵ میلادی
## منابع

*