Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# یوهان فریدریش فون برانت

| یوهان فریدریش فون برانت |
| --- |
|  |
| زادهٔ | ۲۵ مه ۱۸۰۲ |
| درگذشت | ۱۵ ژوئیه ۱۸۷۹ |

**یوهان فریدریش فون برانت** (انگلیسی: Johann Friedrich von Brandt؛ زاده ۲۵ مهٔ ۱۸۰۲ درگذشته ۱۵ ژوئیهٔ ۱۸۷۹) یک زیست شناس اهل آلمان بود.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Johann Friedrich von Brandt». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۷ آوریل ۲۰۱۴.
* «Johann Friedrich von Brandt». دریافت‌شده در ۷ آوریل ۲۰۱۴.

## پیوند به بیرون
# فرگشت هم‌گرا

مقایسه آرمیدیلیدیم و گلومریس
**فرگشت هم‌گرا** یا **تکامل هم‌گرا** (به انگلیسی: convergent evolution)، فرایندی است که به موجب آن موجودات زنده ای که ارتباط نزدیکی ندارند، مستقل از هم، صفات مشابهی پیدا می‌کنند. به بیان مفصل‌تر هنگامی که فشارهای فرگشتی یکسان بر دو گونهٔ زیستی متفاوت اعمال شود تا خصیصه‌های یکسانی برای پاسخ به این فشارها پیدا آید؛ مثلاً در گونهٔ نخست خصیصهٔ الف مبدل به خصیصهٔ ج شود. و در گونهٔ دوم خصیصهٔ ب مبدل به خصیصهٔ ج شود.

برای مثال می‌شود به دو گونه خدنگ و راسوسانان اشاره کرد:

خدنگ‌ها شباهت شگفت‌انگیزی با راسوسانان دارند. هر دو گروه صورت و بدن دراز، گوش‌های گرد و کوچک، پاهای کوتاه، دم مخروطی و بلند دارند. ساختمان دندان آن‌ها هم مشابه است و بیشتر گونه‌های خدنگ مثل راسوسانان از غده‌های ترشح مقعدی برای نشانه‌گذاری قلمرو و علامت‌دهی جنسی برخوردارند. البته هیچگونه خویشاوندی نزدیکی بین این دو گروه وجود ندارد (راسوها از فروراستهٔ سگ‌سانان هستند) و تکامل همگرا موجب شباهت آن‌ها شده‌است.

## منابع
# تشی‌آروارگان آمریکای جنوبی

| تشی‌آروارگان آمریکای جنوبی محدودهٔ زمانی: الیگوسن تا امروزه
PreЄ
Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N |
| --- |
|  |
| تشی‌آروارگان آمریکای جنوبی، *Caviomorpha* |
| رده‌بندی علمی |
| فرمانرو: | جانوران |
| بالاشاخه: | دوم‌دهانیان |
| شاخه: | طنابداران |
| زیرشاخه: | مهره‌داران |
| فروشاخه: | آرواره‌داران |
| بالارده: | چهاراندامان |
| رده: | پستانداران |
| بالاراسته: | هونیاسنجابک‌سانان |
| راسته: | جوندگان |
| زیرراسته: | تشی‌آروارگان |
| فروراسته: | تشی‌آروارگان |

**تشی‌آروارگان آمریکای جنوبی** (نام علمی: *Caviomorpha*) نام یک parvorder از فروراسته تشی‌آروارگان است.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Caviomorpha». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳۰ نوامبر ۲۰۱۴.
# موش برنج

| موش برنج محدودهٔ زمانی: Rancholabrean (300,000 years before present) – present |
| --- |
|  |
| موش برنج، *Oryzomys* |
| رده‌بندی علمی |
| فرمانرو: | جانوران |
| شاخه: | طنابداران |
| رده: | پستانداران |
| راسته: | جوندگان |
| تیره: | همسترهای دم‌کوتاه |
| سرده: | Oryzomys |
|  |

**موش برنج** (نام علمی: *Oryzomys*) نام یک سرده از زیرخانواده سینی‌دندانیان است.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Oryzomys». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱ اوت ۲۰۱۴.

## پیوند به بیرون
# نماد (زیست‌شناسی)

در زیست شناسی، **نماد** یا **مونه** یا **نمونه** (به انگلیسی: Type) عبارت است از یک نمونه مشخص (یا در برخی موارد مجموعه‌ای از نمونه‌ها) از یک جاندار که نام مشخص آن جاندار به صورت رسمی مرتبط به آن است.

## گزین‌نماد

گزین‌نماد: (به انگلیسی: lectotype) نمونه‌ای انتخاب شده به عنوان نمونه‌ای از یک گونه یا زیرگونه، هنگامی که توصیف‌کننده علمی نام گونه، توانایی شناسیی آن را ندارد.

## پراگزین‌نماد

پراگزین‌نماد: (به انگلیسی: Paralectotype) هر نوع گونه باقی‌مانده پس از مشخص کردن گزین‌نماد.

## تام‌نماد

تام‌نماد: (به انگلیسی: holotype) گونه زیستی تک که به وسیله توصیف‌کننده علمی آن به عنوان نوع یک گونه یا آرایه خردتر در هنگام جایگزین کردن گروه، مشخص شده‌است. به عبارت دیگر نوعی از یک گونه زیستی یا آرایه خردتر که در زمانی پس از جایگزینی یک گروه یا به وسیله یک شخص به استثناء توصیف‌کننده علمی مشخص شده‌است.

## منابع

* lectotype merriam-webster.com
* paralectotype merriam-webster.com
* holotype merriam-webster.com
* paralectotype thefreedictionary.com
# دم‌بادبزنی نیوزیلند

| دم‌بادبزنی نیوزیلند |
| --- |
|  |
| دم‌بادبزنی نیوزیلند، *Rhipidura fuliginosa* |
| وضعیت حفاظت |
|  کمترین نگرانی  (IUCN 3.1) |
| رده‌بندی علمی |
| فرمانرو: | جانوران |
| شاخه: | طنابداران |
| رده: | پرندگان |
| راسته: | گنجشک‌سانان |
| گونه: | R. fuliginosa |
| نام دوبخشی |
| Rhipidura fuliginosa |

**دم‌بادبزنی نیوزیلند** (نام علمی: *Rhipidura fuliginosa*) نام یک گونه از سرده دم‌بادبزنی است.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «New Zealand fantail». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۹ دسامبر ۲۰۱۴.

## پیوند به بیرون
# جزیره لرد هاوو

|  |
| --- |
|  |
|  |
| جغرافیا |
| مختصات | ﻿ / ﻿ |
| جزیره‌های مهم | Lord Howe Island, Admiralty Group, Mutton Bird Islands, و Balls Pyramid |
| مساحت | ۱۴٫۵۵ کیلومتر مربع (۵٫۶۲ مایل مربع) |
| بیشترین ارتفاع | ۸۷۵ متر (۲٬۸۷۱ پا) |
| بلندترین نقطه | کوه گوور |
| کشور |
| **استرالیا** |
| تقسیمات کشوری |
| ایالت | نیو ساوت ولز |
| جمعیت‌شناسی |
| جمعیت | ۳۴۷ / ۴۰۰ |
| تراکم جمعیت | ۲۳٫۹۷ /کیلومتر مربع (۶۲٫۰۸ /مایل مربع) |

جزیره لرد هاوو| میراث جهانی یونسکو |
| --- |
| مکان |  استرالیا |
| معیار ثبت | طبیعی: vii, x |
| شمارهٔ ثبت | ۱۸۶ |
| تاریخ ثبت | ۱۹۸۲ |

**جزیره لرد هاوو** با شکل نامنظم هلال مانند که از باقی‌ماندهٔ گدازه‌های آتشفشانی به وجود آمده‌است در دریای تاسمان و بین استرالیا و نیوزلند قرار دارد. گروه جزیره لرد هاوو بخشی از ایالت نیو ساوت ولز است.

این جزیره حدود ۱۱ کیلومتر طول و بین ۲٫۸ کیلومتر و ۰٫۶ کیلومتر عرض دارد گسترده‌ای با مساحت ۱۶٫۵۶ را پوشش می‌دهد و بلندترین نقطه این جزیزه کوه گوور با ارتفاع ۸۷۵ متر است. مجموعه جزیزه‌های لرد هاوو شامل ۲۸ جزیره‌است که در سال ۱۹۸۷ به عنوان مکانی طبیعی و دارای جاذبه‌های متنوع و همچنین دارای جنگل‌های دست نخورده در میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.

## منابع
# برودیفاکوم

| Brodifacoum |
| --- |
|  |
| نام‌گذاری آیوپاک[نمایش]3-[3-[4-(4-Bromophenyl) phenyl]-1234-tetrahydronaphthalen-1-yl]-2-hydroxychromen-4-one |
| دیگر نام‌ها[نهفتن]Bromfenacoum |
| شناساگرها |
| شماره ثبت سی‌ای‌اس | 56073-10-0Y |
| پاب‌کم | 41736 |
| کم‌اسپایدر | 10444663Y |
| UNII | A25P3CP5S7Y |
| ChEMBL | CHEMBL233451Y |
| شمارهٔ آرتی‌ئی‌سی‌اس | GN4934750 |
| جی‌مول-تصاویر سه بعدی | Image 1 |
| گسترش
SMILES
* Brc1ccc(cc1)c2ccc(cc2)C4Cc3ccccc3C(C4)C\5=C(/O)c6ccccc6OC/5=O
 |
| گسترش
InChI
* InChI=1S/C31H23BrO3/c32-24-15-13-20(14-16-24)19-9-11-21(12-10-19)23-17-22-5-1-2-6-25(22)27(18-23)29-30(33)26-7-3-4-8-28(26)35-31(29)34/h1-16,23,27,33H,17-18H2Y Key: VEUZZDOCACZPRY-UHFFFAOYSA-NY

---

InChI=1/C31H23BrO3/c32-24-15-13-20(14-16-24)19-9-11-21(12-10-19)23-17-22-5-1-2-6-25(22)27(18-23)29-30(33)26-7-3-4-8-28(26)35-31(29)34/h1-16,23,27,33H,17-18H2 Key: VEUZZDOCACZPRY-UHFFFAOYAI
 |
| خصوصیات |
| فرمول مولکولی | C31H23BrO3 |
| جرم مولی | ۵۲۳٫۴۲ g mol−1 |
| دمای ذوب | 228–230 °C   |
| انحلال‌پذیری در آب | Insoluble |
| داروشناسی |
| فراهمی زیستی | 100% |
| Routes of administration | Oral; dermal; inhalation (dusts) (for poisoning) |
| دگرگشت | slow incomplete hepatic |
| Elimination half-life | Slow; 20—130 days |
| دفع | faeces; very slow |
| رده‌بندی داروهای بارداری | X - Deadly poison |
| خطرات |
| LD50 | 270 μg/kg (rat, oral) |
| به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa) |
|  Y (بررسی) (چیست: Y/N؟) |
| Infobox references |
|  |   |

**برودیفاکوم** (به انگلیسی: Brodifacoum) یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۴۱۷۳۶ است.

## جستارهای وابسته

* ترکیب شیمیایی
* نام‌گذاری اتحادیه بین‌المللی شیمی محض و کاربردی

## منابع

* «IUPAC GOLD BOOK». دریافت‌شده در ۱۸ مارس ۲۰۱۲.
# کبوتردریایی مانکس

| کبوتردریایی مانکس |
| --- |
|  |
| کبوتردریایی مانکس، *Puffinus puffinus* |
| وضعیت حفاظت |
|  کمترین نگرانی  (IUCN 3.1) |
| رده‌بندی علمی |
| فرمانرو: | جانوران |
| شاخه: | طنابداران |
| رده: | پرندگان |
| راسته: | کبوتردریایی‌سانان |
| تیره: | کبوتردریاییان |
| سرده: | *کبوتردریایی‌های آب‌شکاف* |
| گونه: | P. puffinus |
| نام دوبخشی |
| Puffinus puffinus |

تخم
**کبوتردریایی مانکس** (نام علمی: *Puffinus puffinus*) نام یک گونه از سرده *کبوتردریایی‌های آب‌شکاف* است.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Manx Shearwater». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۸ مه ۲۰۱۴.

## پیوند به بیرون
# مرغ توفان اروپایی

| مرغ توفان اروپایی |
| --- |
|  |
| مرغ توفان اروپایی، *Hydrobates pelagicus* |
| وضعیت حفاظت |
|  کمترین نگرانی  (IUCN 3.1) |
| رده‌بندی علمی |
| فرمانرو: | جانوران |
| شاخه: | طنابداران |
| رده: | پرندگان |
| راسته: | کبوتردریایی‌سانان |
| تیره: | مرغ توفان |
| سرده: | Hydrobates |
| گونه: | H. pelagicus |
| نام دوبخشی |
| Hydrobates pelagicus |
|  |

مرغ توفان اروپایی
**مرغ توفان اروپایی** (نام علمی: *Hydrobates pelagicus*) نام یک گونه از تیره مرغ طوفان است.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «European storm petrel». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱ اوت ۲۰۱۴.

## پیوند به بیرون
# همستر طلایی

| همستر طلایی |
| --- |
|  |
| همستر طلایی، *Mesocricetus auratus* |
| وضعیت حفاظت |
|  آسیب‌پذیر  (IUCN 3.1) |
| رده‌بندی علمی |
| فرمانرو: | جانوران |
| شاخه: | طنابداران |
| رده: | پستانداران |
| راسته: | جوندگان |
| تیره: | همسترهای دم‌کوتاه |
| گونه: | M. auratus |
| نام دوبخشی |
| Mesocricetus auratus |

نگاره‌ای از یک همستر سوری ۲ هفته‌ای با چشمانی قرمز رنگ.
**همستر طلایی** (نام علمی: *Mesocricetus auratus*) یا **همستر سوری** نام یک گونه از زیرخانواده همستر است. طول جانور بالغ حدود ۱۳ تا ۱۸ سانتیمتر است و طول عمری دو تا سه ساله دارد. وزنشان نیز به حدود ۱۲۰ تا ۱۲۵ گرم می‌رسد.

این جانور تنها در شمال سوریه و جنوب ترکیه زندگی می‌کند و نسل آن به دلیل تخریب زیستگاه در خطر نابودی قرار دارد. با این وجود جمعیت همسترهای در اسارت که به عنوان حیوان دست‌آموز خانگی نگهداری می‌شوند رو به گسترش است. اغلب همسترهایی که در بازار حیوانات خانگی به فروش می‌رسند، از این گونه هستند که نژادهای گوناگون آن به رنگ‌های گوناگونی درآمده‌اند.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Golden hamster». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۸ ژانویه ۲۰۱۵.

## پیوند به بیرون
# سرطان‌شناسی

چنگار شناسی| یک سی‌تی اسکن سرطان از ریه‌ها که مزوتلیوما را نشان می دهد. چندین نقطه با رنگ هایی نظیر قرمز و زرد برای نقطه‌گذاری هدفمند پیشرفته مشخص هستند. |
| تمرکز | **سرطان(به فارسی: چنگار)، (به انگلیسی: Cancer)** |
| زیرشاخه‌(ها) | *پزشکی سرطان، رادیولوژی سرطان، جراحی سرطان، اُنکولوژی، توده شناسی، تومور شناسی* |
| آزمایش‌های مهم | نشانگر تومورها، فناوری صحنه سازی، سی‌تی اسکن، ام‌آرآی |
| متخصص | سرطان شناسی، متخصص بیماری های عفونی، هماتولوژی، پزشکی سیستم تنفسی و ریه، متخصص ریه، اُنکولوژی، چنگارشناسی |

**چنگارشناسی** یا **اُنکولوژی** (به انگلیسی: Oncology) از دو واژهٔ یونانی تشکیل شده‌است؛ *اُنکوس* (ὄγκος) به معنی توده و پسوند *لوژی* (λογία) به معنی *شناختن*. چنگارشناسی شاخه‌ای از رشتهٔ پزشکی است که در مورد تومورها و چنگار مطالعه می‌کند. پزشک متخصص در این رشته را **چنگارشناس** یا **انکولوژیست** می‌نامند. در میان عامه مردم به آن **دکتر سرطان** نیز می‌گویند.
اونکولوژی با موارد زیر سر و کار دارد:

* تشخیص هر نوع چنگار در یک شخص با اندازه‌گیری زیست‌نشانگرها، نمونه‌برداری، تصویربرداری‌های مختلف و اسکن رادیوایزوتوپ
* معالجه (شامل عمل جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی و هرگونه اقدام پزشکی دیگر)
* پیگیری وضعیت بیمار سرطانی بعد از مداوا (معاینه، آزمایش، اسکن و تصویربرداری)

چنگارشناسی| پیشه |
| --- |
| نام‌ها | چنگارشناسی |
| نوع پیشه | تخصص |
| زمینه‌های فعالیت | درمانی |
| توصیف |
| مهارت‌ها | دکترای حرفه‌ای پزشکی سپس متخصصی چنگارشناسی |
| تحصیلات موردنیاز | * دکترای پزشکی (پی‌اچ‌دی)
* دکترای حرفه‌ای پزشکی (M.D.)
* دکترای پزشکی استئوپاتی (D.O.)
* لیسانس ارشد ابتدائی پزشکی، لیسانس ارشد ابتدائی جراحی (M.B.B.S.)
* حرفه پزشکی تخصصی، حرفه جراحی تخصصی (MBChB)
 |
| زمینه کاری | بیمارستانها، مراکز تحقیقات سرطان، پاراکلینیک ها، کلینیک‌های فوق تخصصی |
| کارهای وابسته | دکترای حرفه ای بهداشت و ایمنی، متخصص تغذیه |

## تشخیص

در تاریخچه پزشکی این پدیده در واقع یک ابزار غربالگری مهم است. برخی از علائم نظیر (خستگی، کاهش وزن،کم خونی ناگهانی، تب با منشأ ناشناخته، پدیده‌های پارانئوپلاستیک و سایر علائم) ممکن است برخی از علائم مهم سرطان باشند که برای جلوگیری از بدخیمی چنگار باید جلوی آن را گرفت. گاهی، معاینه و رفتن پیش پزشک ممکن است جلوی بدخیم شدن شرایط را بگیرد.
روش‌های تشخیصی عبارتند از:
بیوپسی یا رزکسیون؛ این روش‌ه، راه‌های درمانی مرسومی هستند که به وسیله آن‌ها می‌توان توده‌های نئوپلاستیک مشکوک را به طور جزئی یا کامل حذف کرد و توسط پاتولوژیست برای تعیین بدخیمی و نوع سرطان از آن‌ها استفاده کرد. در حال حاضر این روش نوعی استاندارد طلایی برای تشخیص سرطان محسوب می‌شود و در هدایت و مدیریت بیماری (نظارت فعال، جراحی، پرتودرمانی، شیمی درمانی یا ترکیبی از این موارد) بسیار مهم است.
آندوسکوپی، دستگاه گوارش فوقانی یا تحتانی، سیستوسکوپی، برونکوسکوپی، یا نازندوسکوپی همگی در کنار این روش درمانی مورد استفاده قرار می‌گیرند. برای شناسایی مناطق مشکوک به بدخیمی و در صورت لزوم بیوپسی باید از این روش و ابزارها با هم استفاده کرد.
ماموگرافی، اشعه ایکس، سی تی اسکن، اسکن MRI، سونوگرافی و سایر تکنیک‌های رادیولوژیکی برای تعیین محل و هدایت بیوپسی مهم است.
سینتی گرافی، توموگرافی کامپیوتری با انتشار تک فوتون (SPECT)، توموگرافی پوزیترون (PET) و سایر روش های پزشکی هسته‌ای برای شناسایی مناطق مشکوک به بدخیمی غدد سرطان مهم است.

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی
# سلول‌شناسی

**زیست‌شناسی سلولی** یا **سلول‌شناسی** یا **سیتولوژی** (به انگلیسی: Cell biology, cellular biology یا Cytology) دانش شناخت و بررسی سلول‌ها است. این علم شاخه‌ای از زیست‌شناسی به‌شمار می‌رود که به مطالعه ساختار، عملکرد و رفتار سلول‌ها می‌پردازد. همه جانداران زنده از سلول ساخته شده‌اند. سلول واحد اساسی حیات است که وظیفه زندگی بخشی و عملکرد جانداران را بر عهده دارد.

زیست‌شناسان سلولی مطالعه واحدهای ساختاری و عملکردی سلول‌ها را بر عهده دارند. سلول‌های پروکاریوتی و یوکاریوتی هر دو در این شاخه بررسی می‌شوند و این شاخه دارای موضوعات فرعی بسیاری است که ممکن است شامل مطالعه متابولیسم سلولی، ارتباط سلولی، چرخه سلولی، بیوشیمی و ترکیب سلولی باشد.

مطالعه سلول‌ها با استفاده از چندین تکنیک میکروسکوپی، کشت سلولی و شکنش سلولی (آسیب رساندن به آن) انجام می‌شود. دانستن اجزای سلول‌ها و نحوه عملکرد سلول‌ها برای همه علوم زیستی اساسی است و در عین حال برای تحقیقات در زمینه‌های زیست پزشکی مانند سرطان و دیگر بیماری‌ها کمک می‌کند. تحقیقات در زیست‌شناسی سلولی با زمینه‌های دیگری مانند ژنتیک، ژنتیک مولکولی، زیست‌شناسی مولکولی، میکروبیولوژی پزشکی، ایمونولوژی و سیتوشیمی مرتبط است.

## تشخیص سرطان با سیتولوژی

در اکثر مواقع از سیتولوژی برای مشخص نمودن نوع‌های متفاوت سرطان در بافت یا نمونه‌های بیوپسی استفاده می‌کنند. سرطان در اکثر مواقع توسط یک متخصص تشخیص داده می‌شود که به بررسی و مطالعه به کمک میکروسکوپ نمونه‌ها سلولی یا بافتی می‌پردازد. گاهی، آزمایش‌های سلولی، RNA و DNA باعث شناخته شدن سریع‌تر سرطان می‌شوند. بهترین گزینه درمانی را می‌توان با استفاده از نتیجه این آزمایش‌ها استفاده کرد.

به عنوان مثال، اگر یک پزشک دربارۀ سرطانی بودن یک توده اطمینان خاطر نداشته باشد، می‌تواند یک بخش کوچک از آن را جدا کرده و آن را از لحاظ وجود بودن سرطان، عفونت و مشکلات دیگر مورد بررسی قرار دهد. اما در بیوپسی معمولاً بخشی از یک توده را جدا می‌کنند و مورد آزمایش قرار می‌دهند. به نمونه بافت برداشته شده، نمونه بیوپسی نیز می‌گویند.

اگر یک توده سرطانی با آزمایش تصویربرداری شناسایی شود یا توسط معاینه‌های فیزیکی تشخیص داده شود، باز هم برای تشخیص دقیق باید یک بخش از بافت بیوپسی برای آزمایش در زیر میکروسکوپ برداشته شود. چرا که در اکثر مواقع تومورها، تومورهای سرطانی نیستند. مشخص نمودن اینکه کدام توده برای بدن دارای خطر است، بر عهده علم سیتولوژی می‌باشد.

فهم سلول‌ها بر حسب مؤلفه‌های مولکولی آن‌ها
## جستارهای وابسته

* بیوانفورماتیک
* بیولوژی مولکولی
* علوم حیات

## منابع

## پیوند به بیرون

* بیوایران
* زیست‌شناسی سلولی بروس آلبرت و همکاران، چاپ دوم ۱۳۸۷
* نشریه الکترونیکی ژنتیک پزشکی
# نظریه میکروبی بیماری‌ها

**نظریه میکروبی بیماری‌ها** (به انگلیسی: Germ theory of disease) بیان می‌کند که برخی از بیماری‌ها توسط میکروارگانیسم یا ریزاندامگان ایجاد می‌شوند. رشد، نمو و تولید مثل این ریزاندامگان می‌تواند منجر به ایجاد بیماری گردد. این ریزاندامگان می‌توانند شامل ویروس، باکتری، آغازیان، قارچ، یا پرایون باشند. به ریزاندامگانی که منجر به ایجاد بیماری می‌شوند بیمارگر و دسته بیماری‌هایی که آنان ایجاد می‌کنند بیماری‌های عفونی نامیده می‌شوند. حتی زمانی که یک بیمارگر موجب بیماری است، عواملی چون محیطی و ژنتیکی اغلب شرایط بیماری، شدت بیماری و این که آیا یک فرد مبتلا شود را تحت تأثیر قرار می دهند. این نظریه در قرن ۱۹ و به دنبال نظریه‌هایی چون نظریهٔ میاسما (آلودگی هوای بد) برای توضیح دلیل بیماری‌های عفونی بیان گشت.

لویی پاستور در آزمایشگاه خود، اثر نقاشی از آلبرت ادلفلدت در سال ۱۸۸۵
آزمایش‌هایی دربارهٔ کشف رابطه بین میکروب‌ها و بیماری‌ های عفونی توسط لویی پاستور پزشک و دانشمند فرانسوی بین سال‌های ۱۸۶۰ و ۱۸۶۴ انجام گشت. او با کشف و آسیب‌شناسی میکروارگانیسم‌ های عامل تب پورپرال و ویبریو پیوژنیک در خون، به این نتیجه رسید که از اسید بوریک می‌توان برای کشتن این میکروارگانیسم‌ها استفاده نمود، او همچنین یکی از نخستین افرادی بود که به کشت باکتری‌ها پرداخت.

روبرت کخ (به آلمانی: Robert Koch) پزشک و دانشمند آلمانی یکی دیگر از افرادی بود که در شکل گیری نظریه میکروب‌های بیماری‌زا نقش مهمی ایفا نمود.
بر اساس انگاره کخ برای اینکه ثابت شود ریزاندامگانی عامل بیماری ای است:

۱- ریزاندامگان عامل بیماری باید به مقدار زیاد در تمام گونه موجودات زنده مبتلا به این بیماری یافت شود، اما باید در گونه‌های سالم یافت نشود.

۲- ریزاندامگان عامل بیماری باید از یک موجود زنده بیمار جدا شده و بتواند در کشت خالصی رشد داده شود.

۳- هنگامی که موجود زندهٔ مشابهی به ریزاندامگان عامل بیماری کشت شده آلوده گشت باید بیمار شود.

۴- ریزاندامگان عامل بیماری که از موجود زندهٔ بیمار جدا می‌شود باید از با ریزاندامگان عامل بیماری اولیه و کشت گشته مشابه باشد.

گرچه این نطریه شامل کاستی‌های اساسی است، اما در شکل گیری نظریه میکروب‌های بیماری‌زا نقش مهمی داشت.

نخستین توضیح گسترده پیرامون استفاده نوین از گندزداها در عمل‌های جراحی در سال ۱۸۶۷ توسط جوزف لیستر جراح انگلیسی و طی مقاله‌ای با نام اصول گندزدایی در عمل جراحی (به انگلیسی: Antiseptic Principle of the Practice of Surgery) منتشر گشت که در آن از نظریهٔ میکروب‌های بیماری‌زا که نخستین بار توسط لویی پاستور بیان شده بود اقتباس شده بود. در این مقاله بیان شده بود که استفاده از موادی مانند فنول می‌تواند بسیاری از میکروب ها را کشته و محل جراحی را گندزدایی کند.

## جستارهای وابسته

* روبرت کخ
* لویی پاستور
* بیمارگر
* عفونت
* ضدعفونی‌کننده
* گندزدا

## منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Germ theory of disease». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۲ دسامبر ۲۰۱۳.

## پیوند به بیرون

* سایت بهداشت محیط ایران