Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Igerileku

Igerileku publikoa
**Igerilekua** urez betetako lur-zuloa da. Orokorrean lurra zulatu eta gero, txukun uzteko, axuleiuak erabiltzen dira.

Antzinatik erabilitako eraikuntza da hau, eta horrezkero, munduan zehar, tradizio handia du bainu-eraikuntza bezala. Nabarmentzekoak dira termak, hainbat lekutan topa daitezkeenak, Batheko hiri ingelesean esaterako, hiriaren izena bertatik hartzen duelarik.

Gaur egun, dena den, igerilekuek nabarmen egin dute aurrera teknologiaren arloan, batez ere, uraren arazketaren kontuan. Garbitasuna mantentzeko kloroaren deribatuak erabiltzen dira. Horrez gain uraren pH-a kontrolatzen da eta sarritan uraren tenperatuta ere.

Halaber, igerileku-mota asko dago, finkoak, garraiagarriak eta desmuntagarriak besteak beste. Gainera material desberdinez eginiko igerilekuak ere badaude, honako hauek adibide gisa: poliesterra, hormigoia edo gogordura, mosaikoz estalia, etab.

Kirol-munduan hiru igerileku-mota handi bereizi ditzakegu: 50 metroko igerilekua edo igerileku olinpikoa, honako izen hau Olinpiar Jokoetako igerileku ofiziala izatearren datorkio, 25 metroko igerilekua eta hirugarrenez salto-igerilekua, nahiko txikiagoa dena. Kirol-esparruan, igerilekuen erabilera oso zabala da, eta hainbat kirol praktikatzen dira, horrezkero, beraietan. Igeriketa, waterpolo-a, igeriketa sinkronizatua (baita igeriketa bateratua edo aldiberetua) edo jauzia adibidez.

## Igerilekuaren zaintza

Igerilekuetako uren zaintzan hainbat parametro izan behar dira kontuan:

| Igerileku bateko parametro normalak |
| --- |
| Kloro askeko portzentajea | 1,5 - 2,0 mg/L (1,5 - 2,0 ppm) | Kloroa zuzenean gehitu daiteke, edo bestela, gatz-hidrolisiaren bidez. |
| Gazitasuna | 4 g/L (4 kg/m³) | Noizean behin, Gatz-ekarpena beharrezko bihur daiteke. |
| pH-a | 7,2 - 7,6 (xedea: 7,2 - 7,4 artekoa) | Azidoa gehituz murriztu daiteke, eta Bikarbonato sodikoa,NaHCO3 formuladuna, bezalako basea (pH +) gehituz ugaritu daiteke. |
| TAC, Erabateko alkalinotasuna | 8 - 15 ºf (80 - 150 ppm) | Alkalinotasun handiak, pH maila ezegonkorra eragiten du. |
| TH, gogortasuna | < 40 ºf (<400 ppm) | Uraren gogortasuna murrizteko (bigundu), sodio karbonatoa gehituz, Na2 CO3 formuladuna, deskarbonatatze prozesua eroaten da aurrera. |

Baio hauek lortzeko, produktu batzuk beharrezkoak dira:

* Kloro-egonkortzailea
* Itsasbelarren aurkako tratamendua
* Tratamendu flokulatzailea
* Karearen aurkakoa
* Horma-zinkinunearen aurkakoa
* Argitzailea
* Onddoen aurkako tratamendua

## Erreferentziak

## Ikus, gainera

* Igeriketa
* Waterpoloa

## Kanpo estekak
# 23

| 23. urtea |
| --- |
| Kronologia |
| Mendeak | K.a. I.a • **I.a** • II.a |
| Hamarkadak | 0(e)koa • 10(e)koa • **20(e)koa** • 30(e)koa • 40(e)koa |
| Urteak | 20  • 21  • 22 • **23** • 24 • 25 • 26 |
| Beste egutegi batzuetan |
| Gregoriotar egutegia | 23 *XXIII* |
| *Ab urbe condita* | 776 |
| Armeniar egutegia | *N/A* |
| Bahá'í egutegia | -1821 – -1820 |
| Bengaliar egutegia | -570 |
| Berber egutegia | 973 |
| Egutegi budista | 567 |
| Myanmarko egutegia | -615 |
| Bizantziar egutegia | 5531 – 5532 |
| Koptoen egutegia | -261 – -260 |
| Etiopiar egutegia | 15 – 16 |
| Hebrear egutegia | 3783 – 3784 |
| **Egutegi hinduak**

---

 |
| *Bikram Samwat* | 79 – 80 |
| *Shaka Samvat* | *N/A* |
| *Kali Yuga* | 3124 – 3125 |
|

---

 |
| Iraniar egutegia | 599 BP – 598 BP |
| Islamiar egutegia | 617 BH – 616 BH |
| Korear egutegia | 2356 |
| Thailandiar eguzki egutegia | 566 |
| Holozeniar egutegia | 10023 |

*Artikulu hau 23. urteari buruzkoa da, zenbakiari buruzkoaren bila bazabiltza, ikus **Hogeita hiru**.*

## Gertaerak

## Jaiotzak

## Heriotzak

* Liu Xin, txinatar historialari, matematikari eta editorea (j. c. K.a. 50).

---

## Agintariak

 Munduko agintariak 23. urtean

## Kanpo estekak
# Dolomita

| Dolomita |
| --- |
|  |
| Ezaugarri orokorrak |
| Kategoria | karbonato |
| Formula | CaMg(CO3)2 |
| Dana sailkapena | 14.2.1.1 |
| Nickel-Strunz sailkapena | 5.AB.10 |
| Sistema kristalino | hexagonala |
| Talde espazial | trigonal ronbohedral, 3 |
| Zelda unitatea | a = 4.8012(1) Å, c = 16.002 Å; Z = 3 |
| Eponimoa | Déodat Gratet de Dolomieu |
| Identifikazioa |
| Kolorea | koloregabe, arrosa, grisaxka edo beltzuxka |
| Distira | beira, perlatua |
| Errefrakzio indizea | nω = 1,679 a 1,681 nε = 1,500 |
| Ezaugarri optikoak | uniaxial (-) |
| Marra | zuria |
| Erreferentziaka |  |

**Dolomita** (CaMg(CO3)2) kaltzio karbonatoz eta magnesioz osatutako minerala da. Kaltzioaren eta magnesioaren arteko truke ionikoagatik ordezten da kareharrian (CaCO3). Dolomia izeneko arroka sedimentario ez detritikotik aterazten dute. Arroka hau normalean kareharriaren eraldaketa kimikoz osatua dago.

Zuria, grisa, berdexka, arrea edo arrosa kolorekoa izan daiteke, eta distira beirakara du. Gardena edo zeharrargia izan daiteke. Maklak sortu ohi ditu. Ankeritaren isomorfoa da, eta bai ikuspegi kimikotik, bai egiturari dagokionez, esan daiteke kaltzio-kantitatearen erdia magnesioak ordeztua duen kaltzita dela. Lurrazaleko karbonatorik arruntena da kaltzitaren ondoren, eta dolomia arrokaren osagai nagusia da. Zain hidrotermaletan ere ageri da, askotan barita, fluorita eta berun eta zink mineralekin batera. Eraikuntzan eta zementu bereziak ekoizteko erabiltzen da.

## Etimologia

Izena Déodat Gratet de Dolomieuk 1791n lehen aldiz deskribatu zuelako Dolomitetan ematen zaio. Aurretik 1768an Lineok deskribatu zuela pentsatzen da eta 1778an "usain txarreko harria" izena eman zion Belsazar Hacquet naturalista austriarrak.

## Ezaugarriak

Dolomita mineral moduan sistema trigonalean edo erronboedrikoan kristalizatzen du. Kolore txuri, gris edo arroa duten kristalak sortzen dira, normalean masiboak. Kaltzitaren ezaugarri antzekoak ditu, baina ez da erraz disolbatzen azido klorhidrikoan. Mohs eskalan 3,5-4 bitarteko gogortasuna du eta 2,85eko grabitate espezifikoa. Errefrakzio indizea nω = 1,679 - 1,681 eta nε = 1,500eko balia du.

Dolomita eta burdinadun ankeritaren artean soluzio solido bat dago. Burdina dagoenean kolore horixka edo marroixka izaten du. Manganesoa agertzen da MnO forman %3an gutxi gorabehera. Manganeso eduki handia dagoenean arrosa izaten da eta kutnohorita mineralarekin soluzio solidoa sortzen da. Beruna eta zinka ere ager daitezke magnesioaren ordez.

## Erabilerak

Magnesio oxidoaren eta magnesioaren beraren iturri nagusietako bat da dolomita. Material errefraktari gisa ere erabiltzen da, tenperatura altuetan ere bere ezaugarriak mantentzeko gai baita. Azkenik keramika eta margo zuriak ekoizteko erabiltzen da, bai eta beira sortzeko ere.

Lurzoruetan pH-aren buffer lana egiteko ere gehitzen da dolomita hautsa, bai eta akuarioetako uraren pHa neutralizatzeko ere.

## Iruditegiak

* Dolomita harria.
* Dolomita harria.
* Teruelita, Teruelgo dolomiaren barietatea.
* Dolomitak.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Basailu

Karlos Orleanskoa basailu baten omenaldia hartzen.
**Basailu**, erregimen feudalean, zerbitzu batzuen truke jaun baten babespean jartzen zen gizabanako askea izan zen.. Jaunarekiko leial izan beharra zuen eta zergak ordaindu behar zizkion. Nahiz eta batzuetan nahasi, basailua eta jopua ez ziren parekoak; izan ere, jopua ez zen askea, eta erabat jabearen mende zegoen.

Basailuak jaunari leialtasuna eta laguntza (batez ere militarra) (*auxilium et consilium*) zin egitearen truke, jaunak lur-sailen bat -feudoa- eman ohi zion. Kontratu sinalagmatiko hori gauzatzeko omenaldiaren erritua egiten zuten. *Inmixtio manum* eta *osculum* eta gero, jaunak inbestidura-ekitaldia egiten zuen. Jaunaren eta basailuaren arteko harreman horiek gizarte osora zabaltzen ziren, piramide soziala sortuz. Erregearen basailuak ziren gorenekoak: "basailu handi" edo "koroaren basailu" izenekoak.

Behe Erdi Aroan sistema krisialdian sartu zen, batez ere, erregeek *imperator in regno suo* ("enperadorea bere erresuman") aldarrikatu zutenean beren burua. Burgesiaren sorrerak eta goi eta behe nobleziaren arteko ezberdintasunek ere izan zuten zerikusia krisialdi horretan.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau historiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# 580

| 580. urtea |
| --- |
| Kronologia |
| Mendeak | V.a • **VI.a** • VII.a |
| Hamarkadak | 560(e)koa • 570(e)koa • **580(e)koa** • 590(e)koa • 600(e)koa |
| Urteak | 577  • 578  • 579 • **580** • 581 • 582 • 583 |
| Beste egutegi batzuetan |
| Gregoriotar egutegia | 580 *DLXXX* |
| *Ab urbe condita* | 1333 |
| Armeniar egutegia | 29 ԹՎ ԻԹ |
| Bahá'í egutegia | -1264 – -1263 |
| Bengaliar egutegia | -13 |
| Berber egutegia | 1530 |
| Egutegi budista | 1124 |
| Myanmarko egutegia | -58 |
| Bizantziar egutegia | 6088 – 6089 |
| Koptoen egutegia | 296 – 297 |
| Etiopiar egutegia | 572 – 573 |
| Hebrear egutegia | 4340 – 4341 |
| **Egutegi hinduak**

---

 |
| *Bikram Samwat* | 636 – 637 |
| *Shaka Samvat* | 502 – 503 |
| *Kali Yuga* | 3681 – 3682 |
|

---

 |
| Iraniar egutegia | 42 BP – 41 BP |
| Islamiar egutegia | 43 BH – 42 BH |
| Korear egutegia | 2913 |
| Thailandiar eguzki egutegia | 1123 |
| Holozeniar egutegia | 10580 |

 *Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!*

---

## Gertaerak

## Jaiotzak

## Heriotzak

* Otsailaren 27a – Pepin Landengoa, Austrasiako jauregizaina.

---

## Kanpo estekak
# Tenplu

Akshardham tenplua, New Delhin.
**Tenplua** (latinez *templum*) edo **jauretxea** erlijio-elizkizunetarako edo jainko bati gurtza egiteko eraikina da.

Egun, hitzak zentzu zabalagoa hartu du eta hainbat eraikinen inportantzia adierazteko erabiltzen da.

Benetako tenpluak, hobekien gorde diren eraikinak direla eta, kultura bakoitzaren eta bereziki beren arkitekturaren erakusgarritzat hartu dira.

## Kaldear-asiriarren tenplua

Sakontzeko, irakurri: «Zigurat»
*Dur-Untash* zigurata, Susa, Iran.
Lehenengo tenplu aipagarriak kaldear-asiriarren ziguratak dira, dorre formakoak, argizagiei eskainiak eta astronomia behatoki gisa ere erabiltzen zituztenak.

## Egiptoarren tenplua

Antzinako Egiptoan, *tenplu* hitza ez zen eraikin bat deitzeko bakarrik erabilia baizik eta leku sakratu bat izendatzeko, jainkoak etxeetan bizi zirela sinesten baitzuten.

Egipton K.a. 2000. urte inguruan eraiki zirenak, Karnakekoa eta Luxorrekoa adibidez, oso aberatsak dira, igarobide eta areto ugariz osatuak.

## Greziarren tenplua

Sakontzeko, irakurri: «Greziar tenplu»
Hefestoren tenplua, Atenasen.
Antzinako Greziako tenpluak doriar, joniar eta korintiar ordenatan eraikiak dira; zutabeak eta haien gaineko frontoiak dituzte ezaugarri nagusiak; azpimarratzekoa da, besteak beste, Partenoia.

## Erromatarren tenplua

Antzinako Erroman tenplua apaiz edo augure batek zuzendutako eremu sakratua zen. Bertan jainkoak bizi ziren; haien etxea zen. Ohitura hori historiaurretik dator.

Erromatarren tenpluak greziar ordenetan oinarritu ziren, oro har, baina beren ekarpen nagusiak ganga eta kupula izan ziren. Aipatzekoak dira Erromako Panteoia eta Vestaren tenplua.

## Bizantziarren tenplua

Bizantziarrek erromatarren ezaugarriak eta ekialdekoak nahastu zituzten beren elizetan; arintasuna, apaindura geometriko polikromatuak eta mosaikoak dira haien ezaugarri nagusiak.

## Arabiarren tenplua

Sakontzeko, irakurri: «Meskita»
Arabiarrek meskitak eraiki zituzten, barnealdetik arkuteria aberatsez ornituak.

## Ekialde Urruneko tenpluak

Angkor Wat tenplua Kanputxean.
Ekialdean hainbat ezaugarritako tenpluak eraiki dira, erlijioen arabera, baina ezagunenak budistenak dira, pagodak, Txinan, Japonian eta Indian eraikiak batez ere.

## Kolon aurreko zibilizazio amerikarren tenplua

Bestalde, Amerikan garrantzi handikoak dira Kolonen konkistaz aurretik inkek eta maiek egindako tenpluak, piramide formako mendixkak, tontorrean apaizentzat areto txiki bat zutenak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus, gainera

* Eliza (eraikina)

## Kanpo estekak
# 168

| 168. urtea |
| --- |
| Kronologia |
| Mendeak | I.a • **II.a** • III.a |
| Hamarkadak | 140(e)koa • 150(e)koa • **160(e)koa** • 170(e)koa • 180(e)koa |
| Urteak | 165  • 166  • 167 • **168** • 169 • 170 • 171 |
| Beste egutegi batzuetan |
| Gregoriotar egutegia | 168 *CLXVIII* |
| *Ab urbe condita* | 921 |
| Armeniar egutegia | *N/A* |
| Bahá'í egutegia | -1676 – -1675 |
| Bengaliar egutegia | -425 |
| Berber egutegia | 1118 |
| Egutegi budista | 712 |
| Myanmarko egutegia | -470 |
| Bizantziar egutegia | 5676 – 5677 |
| Koptoen egutegia | -116 – -115 |
| Etiopiar egutegia | 160 – 161 |
| Hebrear egutegia | 3928 – 3929 |
| **Egutegi hinduak**

---

 |
| *Bikram Samwat* | 224 – 225 |
| *Shaka Samvat* | 90 – 91 |
| *Kali Yuga* | 3269 – 3270 |
|

---

 |
| Iraniar egutegia | 454 BP – 453 BP |
| Islamiar egutegia | 468 BH – 467 BH |
| Korear egutegia | 2501 |
| Thailandiar eguzki egutegia | 711 |
| Holozeniar egutegia | 10168 |

*Artikulu hau 168. urteari buruzkoa da, zenbakiari buruzkoaren bila bazabiltza, ikus **Ehun eta hirurogeita zortzi**.*

 *Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!*

---

## Gertaerak

## Jaiotzak

## Heriotzak

---

## Kanpo estekak
# 386

| 386. urtea |
| --- |
| Kronologia |
| Mendeak | III.a • **IV.a** • V.a |
| Hamarkadak | 360(e)koa • 370(e)koa • **380(e)koa** • 390(e)koa • 400(e)koa |
| Urteak | 383  • 384  • 385 • **386** • 387 • 388 • 389 |
| Beste egutegi batzuetan |
| Gregoriotar egutegia | 386 *CCCLXXXVI* |
| *Ab urbe condita* | 1139 |
| Armeniar egutegia | *N/A* |
| Bahá'í egutegia | -1458 – -1457 |
| Bengaliar egutegia | -207 |
| Berber egutegia | 1336 |
| Egutegi budista | 930 |
| Myanmarko egutegia | -252 |
| Bizantziar egutegia | 5894 – 5895 |
| Koptoen egutegia | 102 – 103 |
| Etiopiar egutegia | 378 – 379 |
| Hebrear egutegia | 4146 – 4147 |
| **Egutegi hinduak**

---

 |
| *Bikram Samwat* | 442 – 443 |
| *Shaka Samvat* | 308 – 309 |
| *Kali Yuga* | 3487 – 3488 |
|

---

 |
| Iraniar egutegia | 236 BP – 235 BP |
| Islamiar egutegia | 243 BH – 242 BH |
| Korear egutegia | 2719 |
| Thailandiar eguzki egutegia | 929 |
| Holozeniar egutegia | 10386 |

 *Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!*

---

## Gertaerak

## Jaiotzak

## Heriotzak

* Zirilo Jerusalemgoa, Jerusalemgo patriarka eta Elizako doktorea.

---

## Kanpo estekak
# Luxu

Luxuzko ibilgailuak oso ezagunak diren luxuzko produktuak dira.
**Luxua** beharrezko prestazioez gainera, ezaugarri bereziak eta apartak dituzten ondasun, produktu eta zerbitzuen multzoa da, oro har desiragarriak direnak eta prezio altuak dituztenak. Luxuzko kontsumo eta bizimodua moralki egokia den gai eztabaidatua da: batzuen ustez luxua ongi egiten diren produktuak eta zerbitzuak diren bitartean, beste batzuentzat nabarmenkeria eta apaltasun-bertutearen aurkako joera da.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Kolonizazio

**Kolonizazioa** gizaki talde batek lurralde bat populatzea da. Prozesu horren helburua izaten da baliabide berri eta ugariagoak eskuratzea, taldea zabaltzea/ edo beste populazio edo herri bat mendean hartzea. Ideologia nazionalista edo inperialista bati loturik, kolonizazioaren helburua da lurralde, herrialde eta herri baten ondasun materialez jabetzea eta tokiko herritarrak beren kultura ondareaz eta ezaugarriez desjabetzea, alienazio edo arrozte prozesu baten bidez. Horretarako oinarri teorikoa asmo zibilizatzailea edo aurrerabidea izan daiteke, edo *benetako* erlijioaren zabalkundea.

Kolonizazioan, gailentzen den botereak bere jatorriko lurraldeko herritar arruntak eta xeheak erabiltzen ditu bere okupazioa iraunkorki sustraitzeko, *colonie de peuplement* deitu den prozesu baten bidez; hartara, agintari okupatzaileen moldeko gizarte berrirako oinarriak jartzen dira. Lurralde bat kolonizatzen duena kolonizatzailea da; eta kolonizazioaz lurraldean bizi direnak, kolonoak. Kolonoak botere hori oinarritzen duen nazio edo etniakoak izan ohi dira, baina beste herritarrak edo herritarren nahasketa bat ere izan daitezke. Ohikoena kolonoek okupazioa babestu edo bultzatu duten agintarien ordenarekiko atxikimendua agertzea da, kontraesan eta gatazkak sortu badaitezke ere, adibidez, klase borroka.

Kolonizazioak aurrez aurre eta lehian jartzen ditu bertako herritarrak eta kolonoak. Kolonoei, pribilegiatuak ez izanagatik, botere kolonizatzaileak bertako herritarren idiosinkrasiaz gainetik kokatzen dituen ezaugarri bat aitortzen die, agintari okupatzaileen aurrean abantaila edo estatus sinboliko eta funtzional bat ematen diena, eta ezaugarri hori agintarien jatorri, hizkuntza edo/eta kultura antzekotasun eta hurbiltasuna izatea da. Historian, bertakoak mendean hartuz beste lurralde edo herrialdeetara zabaltzea bultzatzen duen ideologia politikoari kolonialismo deritzo. Kolonialismoak egindako lurralde zabalkuntzak eta herrien mendekotasunak inperialismo izeneko egoera sortzen du.

## Ikus, gainera

* Deskolonizazio

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Vajrayāna

**Vajrayāna** (euskaraz: 'Diamantearen [edo Oinaztargiaren] bidea') edo **tantra budismoa**, Budismoaren hirugarren eskola nagusia da, Hinayana eta Mahāyānaren ondoren. Indian eta inguruko lurraldeetan, Tibeten batez ere, zabaldu zen. Historian, Mahayana eskolatik etorri zen, erlijioa espekulazio soiletik aldendu eta pertsonaren bizitzan txertatzeko ahalegin gisa.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak
# 591

| 591. urtea |
| --- |
| Kronologia |
| Mendeak | V.a • **VI.a** • VII.a |
| Hamarkadak | 570(e)koa • 580(e)koa • **590(e)koa** • 600(e)koa • 610(e)koa |
| Urteak | 588  • 589  • 590 • **591** • 592 • 593 • 594 |
| Beste egutegi batzuetan |
| Gregoriotar egutegia | 591 *DXCI* |
| *Ab urbe condita* | 1344 |
| Armeniar egutegia | 40 ԹՎ Խ |
| Bahá'í egutegia | -1253 – -1252 |
| Bengaliar egutegia | -2 |
| Berber egutegia | 1541 |
| Egutegi budista | 1135 |
| Myanmarko egutegia | -47 |
| Bizantziar egutegia | 6099 – 6100 |
| Koptoen egutegia | 307 – 308 |
| Etiopiar egutegia | 583 – 584 |
| Hebrear egutegia | 4351 – 4352 |
| **Egutegi hinduak**

---

 |
| *Bikram Samwat* | 647 – 648 |
| *Shaka Samvat* | 513 – 514 |
| *Kali Yuga* | 3692 – 3693 |
|

---

 |
| Iraniar egutegia | 31 BP – 30 BP |
| Islamiar egutegia | 32 BH – 31 BH |
| Korear egutegia | 2924 |
| Thailandiar eguzki egutegia | 1134 |
| Holozeniar egutegia | 10591 |

 *Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!*

---

## Gertaerak

## Jaiotzak

## Heriotzak

---

## Kanpo estekak
# Belisario

| Belisario |
| --- |
|   Irudi gehiago |
|

|  Antzinako Erromako senataria |
| --- |

|  magister militum per Orientem |
| --- |

|  strategos |
| --- |

|  Erromako kontsula |
| --- |

 |
| Bizitza |
| Jaiotza | Сапарева баня, 505 |
| Herrialdea |  Bizantziar Inperioa |
| Heriotza | Konstantinopla, 565eko martxoa (59/60 urte) |
| Familia |
| Ezkontidea(k) | Antonina (en)  |
| Seme-alabak |
ikusi
* Ioannina (en)
 |
| Hezkuntza |
| Hizkuntzak | antzinako greziera |
| Jarduerak |
| Jarduerak | politikaria, ofizierra eta buruzagi militarra |
| Zerbitzu militarra |
| Adar militarra | Bizantziar armada |
| Gradua | Magister militum |
| Parte hartutako gatazkak | Iberian War (en)  Vandalic War (en)  Gerra Gotikoa (535-554) Nika matxinada |

**Belisario** (K.o. 500 inguruan -565) Bizantziar Inperioaren historiako jeneral ospetsuena dugu. Taktikan aditua, baliabide urriekin etekin ikaragarriak lortu zituen Justiniano I.a enperadorearentzat.

Oso leiala izan zitzaien bere agintariei, baina ez zuen tratu onik jaso Justinianorengandik. Enperadoreak, jeneralaren arrakasten inbidiaz, harat eta honat eraman zuen, eta armadaren buruzagitza hainbat alditan kendu zion, nahiz eta gero berriro itzuli behar izaten zion. Agintariaren laguntza handirik ez izan arren, Belisario gabe ezinezkoak lirateke inperioak garai hartan lortu zituen konkista gehienak. Narses jeneralak ordezkatu zuen azkenean, Justinianoren aginduz. Justinianok Belisario preso hartu zuen; geroago, aske utzi eta barkamena eskatu zion. Justiniano baino zenbait aste lehenago hil zen. Gaurdaino Justinianok Belisario itsuarazi eta eskale bihurtu zuelako kondaira iritsi zaigun arren, jeneralaren bizitzaren amaierari buruzko istorio hori ez da egiazkoa. Historiako jeneral abilenetakoa dela esan ohi da.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Kraj

**Kraj** (pluralean *kraje*) Txekoslovakian erabiltzen zen eta gaur egun Txekia eta Eslovakian erabiltzen den banaketa administratiboetarako izena da. Errusiako krairen antzekoa da.

### Lurraldeak izendatzeko izen eslaviarrak

* gmina
* krai
* kraj
* krajina
* pokrajina
* opština, općina
* obec
* oblast, oblast', oblasti, oblys
* okręg
* okres
* ókrug
* powiat
* raion
* voivodato, vojvodina
* župa
* županija

## Ikus, gainera

* Krai
* Txekiar Errepublikaren lurralde antolaketa
* Eslovakiako eskualdeak

## Kanpo estekak
# 490eko hamarkada

**490eko hamarkada**k 490etik 499. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.

|  |  |
| --- | --- |
| **Hamarkadak:** | 480koa - **490koa** - 500koa |
| **Urteak:** | 490 491 492 493 494 495 496 497 498 499 |

## Gertaerak

### Zientzia eta teknologia

### Gertaerak

### Kultura

### Pertsona nabarmenak

## Kanpo estekak
# Göktürk

| Göktürkak |
| --- |
|
Göktürken irudia |
| Biztanleak guztira |
| Uigurren eta beste turkiar herri batzuen arbasoak |
| Biztanleria nabarmena duten eskualdeak |
| Erdialdeko Asia |
| Hizkuntza |
| Antzinako turkiera |
| Erlijioa |
| Tengrismoa |
| Zerikusia duten beste giza taldeak |

**Göktürk** herria (*turkiar urdinak/zerutiarrak*, antzinako turkieraz:  , txinera tradizionalez: 突厥; pinyinez: *Tūjué*), baita **Türk**, **Kök Türk** eta **Ashina/Açina Turk** izenez ezaguna, Erdialdeko Asian Erdi Aroan bizi zen turkiar herrien konfederazio nomada bat izan zen. Bumin Qaghanen gidaritzapean, Rouran Khanerria ordezkatu zuen Turkiar Khanerria sortu zuten K. o. VI. mendean, ondorengo mendeetan turkiar herriek izango zuten kokapen geografikoa, kultura eta sinesmenak baldintzatuz.

## Kanpo estekak