Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sint Maarten

| Sint Maarten |
| --- |
| St. Maarten |
| **Ereserkia**: *O Sweet Saint Martin's Land (en)*  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  flag of Sint Maarten (en)  |  Coat of arms of Sint Maarten (en)  |

 |
| LocationSaint-Martin.PNG |
| Geografia |
| Hiriburua | Philipsburg 18°1′27″N 63°2′36″W |
| Hiririk handiena | Philipsburg |
| Azalera | 34 |
| Kontinentea | Ipar Amerika |
| Mugakideak | Saint Martin eta Frantzia |
| Administrazioa |
| Gobernu-sistema | Herbehereetako Erresumako estatu autonomoa |
| Erregea | Gilen Alexandro Herbehereetakoa |
| Legebiltzarra | Parliament of Sint Maarten (en)  |
| Zeren kide |
ikusi
* Interpol  Munduko Meteorologia Erakundea  UNESCO
 |
| Demografia |
| Biztanleria | 43.847 |
| Dentsitatea | 1.289,62 bizt/km² |
| Hizkuntza ofizialak |
ikusi
* nederlandera ingeles
 |
| Erabilitako hizkuntzak |
ikusi
* ingeles, nederlandera eta Antiguan and Barbudan Creole (en)
 |
| Emankortasun-tasa | 2,03 (2011) |
| Bizi-itxaropena | 73,05366 (2012) |
| Ekonomia |
| Historia |
| **Sorrera data**: 2010 |
| Bestelako informazioa |
| Aurrezenbakia | +1721 |
| ISO 3166-1 alpha-2 | SX |
| ISO 3166-1 alpha-3 | SXM |
| Ordu eremua |
ikusi
* Atlantic Time Zone (en)  : America/St\_Kitts
 |
| Internet domeinua | .sx |
| sintmaartengov.org… |

**Sint Maarten** (nederlanderaz; ingelesez *St. Maarten*) Karibe itsasoan dagoen San Martin uhartearen hegoaldeko aldea da, Herbehereetako Erresumaren parte. Uhartearen iparraldeko zatia Frantziari dagokio. Herbehereetako Erresumako herrialde konstituiente bat da. Hiriburua Philipsburg da.

2010eko urriaren 10ean Herbehereetako Antillak desegin zenean Sint Maarten herrialde konstituientea bilakatu zen. Data honen aurretik Uharte Lurraldea zen.

## Kanpo estekak

* Sint Maartengo Gobernadorea — Webgune ofiziala

|  |
| --- |
| **Amerikako herrialde eta lurraldeak** |
| **Ipar Amerika eta Karibea**  | **Estatu burujabeak**: Ameriketako Estatu Batuak • Antigua eta Barbuda • Bahamak • Barbados • Belize • Costa Rica • Kuba • Dominika • Dominikar Errepublika • El Salvador • Grenada • Guatemala • Haiti • Honduras • Jamaika • Kanada • Mexiko • Nikaragua • Panama • Saint Kitts eta Nevis • Santa Luzia • Saint Vincent eta Grenadinak • Trinidad eta Tobago
 **Dependentziak**: Groenlandia (*Danimarka*) • Guadalupe ∙ Martinika ∙ Saint Barthelemy ∙ Saint Martin ∙ Saint Pierre eta Mikelune (*Frantzia*) • Aruba · Holandarren Antillak (*Herbehereak*) • Aingira · Bermuda · Birjina britainiar uharteak · Kaiman uharteak · Montserrat · Turkak eta Caicoak (*Erresuma Batua*) • Puerto Rico · Birjina Uharte Estatubatuarrak (*Ameriketako Estatu Batuak*) | **Hego Amerika**  | **Estatu burujabeak**: Argentina • Bolivia • Brasil • Txile • Kolonbia • Ekuador • Guyana • Paraguai • Peru • Surinam • Uruguai • Venezuela
 **Dependentziak**: Guyana Frantsesa (*Frantzia*) • Falklandak (*Erresuma Batua*) |
# 1674

| 1674. urtea |
| --- |
| Kronologia |
| Mendeak | XVI.a • **XVII.a** • XVIII.a |
| Hamarkadak | 1650(e)koa • 1660(e)koa • **1670(e)koa** • 1680(e)koa • 1690(e)koa |
| Urteak | 1671  • 1672  • 1673 • **1674** • 1675 • 1676 • 1677 |
| Beste egutegi batzuetan |
| Gregoriotar egutegia | 1674 *MDCLXXIV* |
| *Ab urbe condita* | 2427 |
| Armeniar egutegia | 1123 ԹՎ ՌՃԻԳ |
| Bahá'í egutegia | -170 – -169 |
| Bengaliar egutegia | 1081 |
| Berber egutegia | 2624 |
| Egutegi budista | 2218 |
| Myanmarko egutegia | 1036 |
| Bizantziar egutegia | 7182 – 7183 |
| Koptoen egutegia | 1390 – 1391 |
| Etiopiar egutegia | 1666 – 1667 |
| Hebrear egutegia | 5434 – 5435 |
| **Egutegi hinduak**

---

 |
| *Bikram Samwat* | 1730 – 1731 |
| *Shaka Samvat* | 1596 – 1597 |
| *Kali Yuga* | 4775 – 4776 |
|

---

 |
| Iraniar egutegia | 1052 – 1053 |
| Islamiar egutegia | 1084 – 1085 |
| Japoniar egutegia | Enpō 2 (延宝2年) |
| Korear egutegia | 4007 |
| Thailandiar eguzki egutegia | 2217 |
| Holozeniar egutegia | 11674 |

 *Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!*

---

## Gertaerak

* Otsailaren 17a – Lurrikara batek Indonesiako Ambon uhartea jo zuen. 100 metroko megatsunami bat eragin zuen, 2.300 pertsona baino gehiago ito zituena.
* Otsailaren 19a – Ingalaterrak eta Herbehereek Westminsterko Ituna sinatu zuten. Amsterdam Berria ingelesen esku geratu zen eta hauek New York izena jarrio zioten.
* Maiatzaren 21a – Joan III.a Sobieski aukeratu zuten Poloniako errege.
* Ekainaren 6a – Shivaji Marathako errege koroatu zuten.

### Arte eta kultura

* Urtarrilaren 19a – *Altzeste, edo Alzedoren garaipena* (frantsesez: *Alceste, ou Le triomphe d’Alcide*), Jean-Baptiste Lullyren musika eta Philippe Quinaulten libretoa duen opera estreinatu zen Parisko Théâtre du Palais-Royalen.

### Zientzia eta teknologia

* Anton van Leeuwenhoekek lehen aldiz deskribatu zituen globulu gorriak.

### Kirolak

## Jaiotzak

* Urtarrilaren 9a – Reinhard Keiser, alemaniar musikagilea eta opera-idazlea (h. 1739).
* Urtarrilaren 13a – Prosper Jolyot de Crébillon, frantziar idazlea (h. 1762).
* Urtarrilaren 28a – Jean Ranc, frantziar margolari rokokoa (h. 1735).
* Otsailaren 1a – Janbattitt Duhalde, lapurtar josulaguna, Txina Europan ezagutarazi zuena (h. 1743).
* Abuztuaren 2a – Filipe II.a Orleanskoa, Frantziako printzea (h. 1723).
* Urriaren 28a – Juan Bautista Iturralde, nafar negozio-gizon eta politikaria (h. 1741).

## Heriotzak

* Urtarrilaren 12a – Giacomo Carissimi, italiar musikagilea (j. 1605).
* Apirilaren 18a – John Graunt, demografiaren eta estatistikaren aitzindaria (j. 1620).
* Ekainaren 4a – Jan Lievens, barrokoko herbeherear margolaria (j. 1607).
* Abuztuaren 12a – Philippe de Champaigne, frandriar-frantziar margolari eta marrazkilaria (j. 1602).
* Irailaren 29a – Gerbrand van den Eeckhout, Herbehereetako Urrezko Aroko margolaria (j. 1621).
* Azaroaren 8a – John Milton, ingeles poeta (j. 1608).
* Hu Zhengyan, txinatar artista, grabatzailea eta editorea.
* Pieter Boel, flandriar ilustratzaile, grabatzaile eta margolaria (j. 1622).
* Susanna Mayr, alemaniar margolari barrokoa (j. 1600).

---

## Kanpo estekak
# 1573

| 1573. urtea |
| --- |
| Kronologia |
| Mendeak | XV.a • **XVI.a** • XVII.a |
| Hamarkadak | 1550(e)koa • 1560(e)koa • **1570(e)koa** • 1580(e)koa • 1590(e)koa |
| Urteak | 1570  • 1571  • 1572 • **1573** • 1574 • 1575 • 1576 |
| Beste egutegi batzuetan |
| Gregoriotar egutegia | 1573 *MDLXXIII* |
| *Ab urbe condita* | 2326 |
| Armeniar egutegia | 1022 ԹՎ ՌԻԲ |
| Bahá'í egutegia | -271 – -270 |
| Bengaliar egutegia | 980 |
| Berber egutegia | 2523 |
| Egutegi budista | 2117 |
| Myanmarko egutegia | 935 |
| Bizantziar egutegia | 7081 – 7082 |
| Koptoen egutegia | 1289 – 1290 |
| Etiopiar egutegia | 1565 – 1566 |
| Hebrear egutegia | 5333 – 5334 |
| **Egutegi hinduak**

---

 |
| *Bikram Samwat* | 1629 – 1630 |
| *Shaka Samvat* | 1495 – 1496 |
| *Kali Yuga* | 4674 – 4675 |
|

---

 |
| Iraniar egutegia | 951 – 952 |
| Islamiar egutegia | 980 – 981 |
| Japoniar egutegia | Genki 4Tenshō 1 (天正元年) |
| Korear egutegia | 3906 |
| Thailandiar eguzki egutegia | 2116 |
| Holozeniar egutegia | 11573 |

 *Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!*

---

## Gertaerak

### Euskal Herria

* Urtarrilaren 29a – Gipuzkoako alkateek idazten eta irakurtzen jakin behar zutela berretsi zuen Filipe II.a Espainiakoak. Arauak ez zuen hizkuntza zehazten, eta Gipuzkoako foruek ez zuen euskararen erabilera inola ere mugatzen.

### Arte eta kultura

### Zientzia eta teknologia

### Kirolak

## Jaiotzak

* Martxoaren 12a - Ines Eduvigis Anhaltekoa, Anhalteko printzesa (h. 1616).
* Apirilaren 6a – Margarita Brunswick-Lüneburgekoa, alemaniar noblea, Welf leinuko kidea eta Saxonia-Coburgeko dukesa ezkontidea (h. 1643).
* Apirilaren 17a – Maximiliano I.a Handia, Germaniako Erromatar Inperio Santuko dukea eta Bavariako hauteslea (h. 1651).
* Uztailaren 15a – Iñigo Jones, ingeles arkitektoa (h. 1662).
* Uztailaren 25a – Christoph Scheiner, alemaniar jesulagun, astronomo eta matematikaria (h. 1650).
* Abuztuaren 25a – Elixabete Danimarkakoa, Brunswick-Lüneburgeko dukesa ezkontidea (h. 1626).
* Urriaren 7a – William Laud, Ingalaterrako apezpiku anglikanoa (h. 1645).
* Francisco Hurtado de Mendoza, gaztelar elizgizona (h. 1634).
* Frans Pietersz, barroko garaiko holandar margolaria (h. 1649).
* Gabrielle d'Estrées, Henrike III.a Nafarroakoaren maitale eta aholkularia (h. 1599).
* Girolamo della Sommaia, italiar idazle eta historialaria (h. 1636).
* Ukita Hideie, japoniar samurai eta daimyōa (h. 1655).

## Heriotzak

* Ekainaren 29a – Ruy Gomez de Silva, *Eboliko printzea*, portugaldar aristokrata (j. 1516).
* Uztailaren 7a – Jacopo Barozzi, italiar arkitekto manierista (j. 1507).
* Irailaren 7a – Joana Austriakoa, Espainiako infanta, Austriako artxidukesa, Portugalgo printzesa ezkontidea eta Espainiako erregeordea (j. 1535).
* Irailaren 10a – Saitō Tatsuoki, Mino probintziako japoniar samuraia eta daimyōa (j. 1548).
* Azaroaren 17a – Juan de Sepúlveda, espainiar apaiz katolikoa, filosofo, legelari eta historialaria.
* Étienne Jodelle, frantsesezko poeta (j. 1532).

---

## Kanpo estekak
# Petri I.a Serbiakoa

| Petri I.a Serbiakoa |
| --- |
|   Irudi gehiago |
|

|  errege |
| --- |

 |
| Bizitza |
| Jaiotza | Belgrad, 1844ko ekainaren 29a (juliotar egutegia) |
| Herrialdea |  Frantzia  Serbiako Erresuma Serbiar, Kroaziar eta Esloveniarren Erresuma |
| Heriotza | Belgrad, 1921eko abuztuaren 16a (77 urte) |
| Hobiratze lekua | Oplenac (en)   |
| Familia |
| Aita | Alexander Karađorđević, Prince of Serbia |
| Ama | Persida Nenadović |
| Ezkontidea(k) | Zorka Montenegrokoa  (1883 -  ezezaguna) |
| Seme-alabak |
ikusi
* Princess Jelena of Yugoslavia (en)  Prince George of Yugoslavia (en)  Alexandro I.a Jugoslaviakoa Milena Кarađorđević (en)
 |
| Haurrideak |
ikusi
* Prince Arsen of Yugoslavia (en)  Kleopatra Karađorđević (en)
 |
| Leinua | Karageorgevitx dinastia |
| Hezkuntza |
| Heziketa | École Spéciale Militaire de Saint-Cyr (en)  1862) First Belgrade Gymnasium (en)  |
| Hizkuntzak | serbiera |
| Jarduerak |
| Jarduerak | ofizierra |
| Jasotako sariak |
ikusi
* Knight of the Order of St. Alexander Nevsky  Order of Saint Anna, 1st class  Order of the White Eagle  Order of Saint Stanislaus, 1st class  Order of St. Andrew  Order of St. George, 3rd class
 |
| Zerbitzu militarra |
| Gradua | field marshal (Serbia and Yugoslavia) (en)  |
| Parte hartutako gatazkak | Frantzia-Prusia Gerra |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Erlijioa | Serbiako Eliza Ortodoxoa |
|

---

 |
|   |
|  |

**Petri I.a Serbiakoa** (serbieraz: Петар I Карађорђевић, *Petar I Karađorđević*; Belgrad, 1844ko ekainaren 29a – *ib.*, 1921eko abuztuaren 16a) Serbiako erregea izan zen 1903-1918 urteetan, eta Serbia, Kroazia eta Esloveniakoa 1918-1921 bitartean. Alexandro printzearen semea zen eta 1858an erbestera alde egin behar izan zuen aitarekin batera. Oste frantsesen alde borrokatu zen (1870-1871), eta 1875ean, Bosnia-Herzegovinak turkiarren aurka egin zuen matxinadan parte hartu zuen. Errusiarrei laguntza eskatu zien bere herria austriarren mendetik askatzeko. Garaile irten zen Balkanetako bi gerretan, baina austriarren inbasioari aurre egin behar izan zion 1914an. Urte horretan Alexandro semea erregeorde izendatu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2017-2-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Serbiako biografia baten **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Estralurtar Adimenaren Bilaketa

Areciboko irratiteleskopioaren antena, Puerto Rico.
SETI@Homen aktibatutako pantaila babesa.

**Estralurtar Adimenaren Bilaketa**, **SETI** siglaz ere ezaguna (ingelesez: *Search for Extra Terrestrial Inteligence*), estralurtar bizitza adimentsua bilatzeko egitasmo eta jardueren multzoa da. Egitasmo eta jarduera hauek irrati-teleskopio zenbaitetan hartutako seinale elektromagnetikoen azterketarekin, edota, noizbait erantzun jasoko delako ustearekin, espaziora mezuak bidaltzearekin loturik daude. Egundaino ez da estralurtar jatorri argia duen seinalerik atzeman, oraindik definitu gabe dagoen WOW seinalea halakotzat jo gabe.

Lehen SETI egitasmoak, NASAren babesean sortuak izan ziren 1970eko hamarkadan. Egitasmorik ezagunenetako batean, SETI@Home izena duena, mundu osoko milioika pertsona ari dira laguntzen euren ordenagailu pertsonalak erabiliz, Puerto Ricon dagoen Areciboko irrati-teleskopioak hartutako informazioa prozesatzen dutenak.

## SETI@HOME

SETI egitasmoak, bere banatutako konputazio izaera gainditu du, erabiltzailearen ordenagailuan martxan jartzen den programa berri bat diseinatu eta aurrera eramatean, honekin, prozesu asko behar duten beste egitasmo batzuetan parte hartzea posible delarik. Programa honek, BOINC edo Berkeley Open Infrastructure for Network Computing. BOINCek, egitasmoen bezero bezala lan egiten du, eta orain, SETI da egitasmo horietako bat. Azpiegitura bera duten egitasmo batzuk, honako hauek dira (denbora gehien daramatenak aipatzen dira).

* Einstein@Home: Neutroi-izar edo pulsarrak bilatzen ditu, LIGO eta GEO uhin detektagailu grabitazionalak erabiliz. Fisikako Elkarte Amerikarraren (APS) laguntza dute.
* Climate Prediction: Iragarpen zehatzagoak egin ahal izateko simulazio meteorologikoak egitea du xede
* Rosetta@home: Proteinen eta euren elkarreraginen diseinu eta iragarpenerako metodo bat garatzea du xede. Giza gaixotasun askoren ikerketan eta sendatzearen bilaketan lagun dezakeen egitasmo bat da.
* LHC@home: CERNeko zientzialariei, LHC (Hadroi Talkarazle Handia)ren barnean partikulen simulazioan laguntzeko egitasmo bat da.

Erabiltzaileek, nahi duten egitasmoan izena eman dezakete, askatasun osoz.

Programa honetan parte hartzen ari diren 200 herrialde baino gehiagotan 5 milioi erabiltzaile baino gehiago daude, eta ordenagailuan 19.000 milioi ordu emanez lagundu dute. 2006ko abenduak 4an, programa, 310 TeraFLOPSetan lanean ari zen, munduko bigarren ordenagailurik boteretsuena bihurtuz. Egundaino, Setik aztertutako itxaropen gehien pizten dituen seinalea, SHGb02+14a izenekoa da, Piscis eta Aries konstelazioetan jatorria duena, Lurretik 1.000 argi urtera.

## Ikus, gainera

* Allen Telescope Array
* Fermiren paradoxa
* Drakeren ekuazioa
* Areciboko mezua

## Kanpo estekak
# Teknokrazia

| Gobernu motak  |
| --- |
| * Aristokrazia
* Autokrazia
* Demokrazia
* Despotismoa
* Diktadura
* Errepublika
* Monarkia
	+ Absolutua
	+ Konstituzionala
* Komunismoa
* Oligarkia
	+ Teknokrazia
* Alderdi bakarrekoa
* Teokrazia
* Tirania

---

 |
| Politika saila |

**Teknokrazia** (antzinako grezierazko jatorria duten *tekno* aurrizkitik –teknologia edota arlo bateko jakintzaren arloa– eta *krazia* atzizkitik –boterea– eratorria) tekniko edo arlo berezituetan adituak direnen aginpide edo gobernua da, konponbide teknikoak lehenesten dituena, beste kontsiderazio ideologiko, politiko edo sozialen gainetik. Historiako lehen teknokrazia Platonek *Errepublika* lanean aldeztu zuen *jakintsuen gobernua* izan zen. Egun teknokrazia termino gaitzesgarria da, XX. mendean zehar erakunde politiko eta ekonomikoetan garatutako aginpidea izendatzeko. Nazioarteko Diru Funtsa, Munduko Merkataritza Erakundea, Europako Komisioa demokratikoki aukeratua ez diren erakunde teknokratikotzat jotzen dira.[erreferentzia behar]

## Kanpo estekak

* Teknokrazia, Gizapedian.
# Hexapoda

| Hexapoda |
| --- |
|  |
|  Irudi gehiago |
| Sailkapen zientifikoa |
|  |
| Erreinua | Animalia |
| Filuma | Arthropoda
 |
| Subfiluma  | **Hexapoda** Latreille, 1825
 |
|  |

**Hexapoda** azpifiluma (grezieratik, *sei hanka*) artropodoen artean talderik handiena da (espezie kopuruaren arabera) eta intsektuez gain beste hiru talde hegogabe ere biltzen ditu: Collembola, Protura, eta Diplura. Hexapoda taldea euren hanka kopuruaren arabera definitzen da: hiru hanka pare torax finko batean. Beste artropodoen artean gehienek hiru hanka pare baino gehiago dituzte.

## Sailkapena

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Hexapoda |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Entognatha |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ellipura |

|  |  |
| --- | --- |
|        |
Collembola |
|  |
|  |
Protura |
|  |

 |
|  |
|  |
Diplura |
|  |

 |
|  |
| Ectognatha |
Insecta |
|  |

 |
|  |

**A**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Hexapoda |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ellipura |

|  |  |
| --- | --- |
|        |
Collembola |
|  |
|  |
Protura |
|  |

 |
|  |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Diplura |
|  |
|  |
Insecta |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

**B**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Hexapoda |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ellipura |

|  |  |
| --- | --- |
|        |
Collembola |
|  |
|  |
Protura |
|  |

 |
|  |
|  |
Diplura |
|  |
|  |
Insecta |
|  |

 |
|  |
# Tanakh

| *Tanakh* |
| --- |
|  Irudi gehiago |
| Jatorria |
| Izenburua | *תנ"ך* |
| Ezaugarriak |
| Genero artistikoa | erlijio literatura |
| Hizkuntza | Bibliako hebreera eta Biblical Aramaic (en)  |
| Deskribapena |
| Oinarritua | Tora Neviim Ketuvim |
|  |
|  |
|  |
|  |

**Tanakh** (hebreeraz: תַּנַ״ךְ‎, taˈnaχ edo təˈnax ahoskatua), **Hebrear Biblia** edo **Mikra**, testu juduen bilduma kanonikoa da, kristauen Itun Zaharreko iturria dena. Testu gehienak hebreeraz daude, eta pasarte batzuk arameraz (Danielen, Esdrasen eta beste liburuetan). Judaismo errabinikoaren oinarrizko testua da eta 24 liburutan banaturik dago.

Aditu modernoek Tanakh ulertzeko bere lehendabiziko grezierazko (Septuaginta) eta siriakozko (Peshitta) itzulpenak, the Samariar Pentateukoa, Itsaso Hileko Eskuizkribuak eta eskuizkribu errabinoak erabiltzen dituzte. Hainbeste iturri erabiliz askotan zalantzak agertzen dira.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau erlijioari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Daniel Ortega

| Daniel Ortega |
| --- |
|  (2024) Irudi gehiago |
|

|  Nikaraguako Presidentea |
| --- |

 2025eko otsailaren 18a -

|  Nikaraguako Presidentea |
| --- |

 2007ko urtarrilaren 10a - 2025eko otsailaren 18a ← Enrique Bolaños

|  Nikaraguako Presidentea |
| --- |

 1985eko urtarrilaren 10a - 1990eko apirilaren 25a ← Junta de Gobierno de Reconstrucción Nacional - Violeta Barrios de Chamorro → |
| Bizitza |
| Jaiotza | La Libertad, 1945eko azaroaren 11 (80 urte) |
| Herrialdea |  Nikaragua |
| Bizilekua | Colonia el Carmen |
| Lehen hizkuntza | gaztelania |
| Familia |
| Ezkontidea(k) | Rosario Murillo  (1978 - |
| Seme-alabak |
ikusi
* Zoilamérica Ortega Murillo Camila Ortega Murillo Juan Carlos Ortega Murillo
 |
| Haurrideak |
ikusi
* Camilo Ortega Humberto Ortega
 |
| Hezkuntza |
| Heziketa | Herrien Adiskidetasunaren Errusiako Unibertsitatea |
| Hizkuntzak | gaztelania ingelesa |
| Jarduerak |
| Jarduerak | politikaria, idazlea eta iraultzailea |
| Jasotako sariak |
ikusi
* Adiskidetasunaren Ordena  (2015)  Peruko Eguzkiaren Ordena  José Martí ordena  Order of Sukhbaatar  (1983)  Order of Honor and Glory First Class  Uatsamonga Order Al-Gaddafi International Prize for Human Rights  Augusto César Sandinoren ordena  Orden de la Independencia Cultural Rubén Darío  Order of Honour and Glory
 |
| Zerbitzu militarra |
| Parte hartutako gatazkak | Iraultza Sandinista |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Erlijioa | katoliko ez-elizkoia |
| Alderdi politikoa | Nazio Askapenerako Fronte Sandinista |
|

---

 |
|    |
|  |

**José Daniel Ortega Saavedra** (La Libertad, 1945eko azaroaren 11) Nikaraguako politikaria da. 1985tik 1990ra bitartean Errepublikako presidentea izan zen, eta 2007an kargua berreskuratu zuen.

## Bizitza

Ikasle zela, Anastasio Somoza diktadorearen kontra borrokatzen zen FSLN (Askatasun Nazionalerako Fronte Sandinista) erakundean sartu zen. Kartzelan zazpi urte igaro ondoren (1967-1974), mugimendu sandinistaren buruzagi nagusi bihurtu zen.

Sandinistek Somoza diktadorea aginpidetik kentzea lortu zutenean, Gobernu-batzordeko kide (1979-1985) eta koordinatzaile (1981-1985) aukeratu zuten. FSLNk 1984ko azaroko hauteskundeak irabazi ondoren, 1985-1990 bitartean Errepublikako lehendakari izan zen. 1990eko hauteskundeetan gobernuaren kontrako talde guztiek osatutako koalizioa atera zen garaile eta Violeta Chamorrok hartu zuen Daniel Ortegaren lekua.

2006ko hauteskundeetan, berriz aukeratu zuten presidente.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# VII. mendea

**VII. mendeak** 601etik 700. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.

|  |
| --- |
| **Mendeak:** |
| VI.a - **VII.a** - VIII.a |
| **Hamarkadak:** |
| 600koa 610koa 620koa 630koa 640koa650koa 660koa 670koa 680koa 690koa |
| **Kategoriak:** |
| Jaiotakoak - Hildakoak |

## Gertaerak

## Kanpo estekak
# Lapurreta

Pistolaz burututako lapurreta.
**Lapurreta** inoren ondasuna irabazi-asmoz harrapatzea da, gauzetan indarrez edota pertsonetan bortxakeriaz edo beldurrarazteaz jokatuz. Delitugileari lapurra edo ohoina deritzo. Lapurreta delitu handiagoa da ebasketa baino.

### Etimologia

Oin oin Joseba Lakarraren ikerketen arabera.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau zuzenbideari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# K.a. II. mendea

**Kristo aurretiko II. mendeak** K.a. 200etik K.a. 101. urtera bitarteko iraupena du, biak barne. Mende honetan Egipto Ptolemaikoaren gainbehera ikusiko da, eta, oro har, herrialde helenistiko guztiena, Erromak Mediterraneoan zehar izandako hedapen-politikaren alde eginez, Galiaren zati handi bat, Grezia eta Asia Txikia, Kartagoko lurralde afrikarrak eta Hispaniaren zati handi bat konkistatzea lortu baitzuen.

|  |  |
| --- | --- |
| **Mendeak:** | K.a. III.a - **K.a. II.a** - K.a. I.a |
| **Hamarkadak:** | K.a. 190koa K.a. 180koa K.a. 170koa K.a. 160koa K.a. 150koa K.a. 140koa K.a. 130koa K.a. 120koa K.a. 110koa K.a. 100koa |
| K.a. II. mendearen taula |

## Gertaerak

* Aro Aurreklasikoaren amaiera Ameriketako kulturetan

## Kanpo estekak