# Uztailaren 17

**Uztailaren 17**a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita hamazortzigarren eguna da, 199.a bisurteetan. 167 egun falta dira urtea amaitzeko.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  **Jaiotzak** |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Euskal Herrian**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Omar FraileJaiotza:** Santurtzi, 1990

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Jacinto QuincocesJaiotza:** Barakaldo, 1905
 **Heriotza:** Valentzia, 1997ko maiatzaren 10a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Angel ZubietaJaiotza:** Galdakao, 1918
 **Heriotza:** Buenos Aires, 1985eko urriaren 28a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Fermín Lasala ColladoJaiotza:** Donostia, 1832
 **Heriotza:** Madril, 1918ko abenduaren 17a
 |

Eskuz gaurkotu
**+** Jaiotza gehiago...
 | **Munduan**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Angela MerkelJaiotza:** Elim hospital (en) , Eimsbüttel (en)  eta Hanburgo, 1954 eta 1954

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Camille CorotJaiotza:** Paris eta rue du Bac, 1796 eta 1796
 **Heriotza:** Paris eta rue du Faubourg-Poissonnière, 1875eko otsailaren 22a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Donald SutherlandJaiotza:** Saint John, 1935
 **Heriotza:** Miami, 2024ko ekainaren 20a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Lyonel FeiningerJaiotza:** New York, 1871 eta 1871
 **Heriotza:** New York, 1956ko urtarrilaren 13a
 |

Eskuz gaurkotu
**+** Jaiotza gehiago...
 |

**Artikulurik ez duten Uztailaren 17ko jaiotzak**
Nicholas Miklouho-Maclay •
Wong Kar-wai •
Alexander Gottlieb Baumgarten •
Robert Sheckley •

Eskuz gaurkotu |
|  **Heriotzak** |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Euskal Herrian**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Jean BorotraJaiotza:** Biarritz, 1898ko abuztuaren 13a
 **Heriotza:** Arbona, 1994
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Juan ArzaJaiotza:** Lizarra, 1923ko ekainaren 12a
 **Heriotza:** Sevilla, 2011
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Xavier BuenoJaiotza:** Bera, 1915eko urtarrilaren 16a
 **Heriotza:** Fiesole, 1979
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Luis de CastresanaJaiotza:** Ugarte (Trapagaran), 1925eko maiatzaren 7a
 **Heriotza:** Basurtu-Zorrotza, 1986
 |

Eskuz gaurkotu
**+** Heriotza gehiago...
 | **Munduan**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Adam SmithJaiotza:** Kirkcaldy, 1723ko ekaina eta 1723ko ekainaren 5a (juliotar egutegia)
**Heriotza:** Edinburgo, 1790
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Henri PoincaréJaiotza:** Nancy, 1854ko apirilaren 29a
 **Heriotza:** Paris, 1912
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Nikolas II.a ErrusiakoaJaiotza:** Pushkin (en) , 1868ko maiatzaren 18a eta 1868ko maiatzaren 6a (juliotar egutegia)
**Heriotza:** Jekaterinburg, 1918
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **James Abbott McNeill WhistlerJaiotza:** Lowell, 1834ko uztailaren 10a
 **Heriotza:** Chelsea, 1903
 |

Eskuz gaurkotu
**+** Heriotza gehiago...
 |

**Artikulurik ez duten Uztailaren 17ko heriotzak**
Hector Malot •

Eskuz gaurkotu |

 |  |

|  |
| --- |
|  **Gertaerak** |
| Malaysia Airlines Boeing 777-2H6-ER (9M-MRD) * 1453 - Castillongo gudua, Ehun Urteko Gerraren azkena.
* 1936 - Espainiako Armadak Estatu Kolpea eman zuen Maroko iparraldean. Porrot egitean, Gerra Zibilia hasi zen.
* 1998 - Ur-azpiko lurrikarak sortutako tsunami batek Papua Ginea Berriko hamar herri suntsitu zituen, 1500 hildako eta 2000 etxegabe utziz.
* 2014 - Malaysia Airlines konpainiako 17 hegaldiko hegazkina (*irudian*) Ukraina ekialdean misil batek jota erori zen. Bertan zioazen 298 pertsonak hilik gertatu ziren. Badaiari ugari HIESa ikertzen ziharduten ikerlariak ziren.

**+** Gertaera gehiago...
 |
|  **Egutegia** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  <<  | **Uztaila** |  >>  |
| Al | As | Az | Og | Or | Lr | Ig |
|  |  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |
| 2026 |

 |
| **Aurreko eta hurrengo urteetan 2023: Astelehena
* 2024: Asteazkena
* 2025: Osteguna
* 2027: Larunbata
* 2028: Astelehena
* 2029: Asteartea
 |
|  **Izendegia** |
| **Santutegia:**
Martzelina, Leon IV.a, Alexo Erromakoa, Eduvigis Poloniakoa

**Seaska egutegia:**
Itsasne eta Mariñe/Marina/Marinek.

 |

 |

*Daturen bat falta bada, urtearen lotura jarraitu han sartzeko.*

---

## Gertaerak

### Euskal Herria

* 1512 – Gaztelako armadak Nafarroako Erresumaren inbasioa hasi zuen, Albako Dukearen agintepean.
* 1795 – Frantziako armadak Gasteiz hartu zuen Konbentzio Gerran.
* 1970 – Manuel Andueza Elizalde beratarra hil zuen Guardia Zibilak Donostiara bidean zela. Errepidean istripu bat izan zuen eta, lelukoen arabera, poliziek hiru tiro jo zizkioten bularrean.

### Mundua

* 1245 – Inozentzio IV.a aita santuak Lyongo I. kontzilioan Frederiko II.a eskumikatu zuen.
* 1453 – Castillongo gudua, Ehun Urteko Gerraren azkena.
* 1918 – Alderdi Boltxebikearen aginduz, Errusiako tsar Nikolas II.a eta senide hurbilak hil zituzten Ipatiev Etxean, Ekaterinburgo hirian.
* 1932 – Altonako Igande Odoltsua izan zen Hanburgon. 6.000 nazik beren erakundeen legeztatzea ospatzeko manifestazioa egin zuten. Poliziaren babespean zeuden nazien aurka egin zuten komunistek. 18 pertsona hil ziren.
* 1936 – Espainiako Armadak Estatu Kolpea eman zuen Maroko iparraldean. Porrot egitean, Gerra Zibila hasi zen.
* 1998 – Ur-azpiko lurrikarak sortutako tsunami batek Papua Ginea Berriko hamar herri suntsitu zituen, 1500 hildako eta 2000 etxegabe utziz.
* 2002 – Soldadu espainiarrek Perrexil uhartea berriro hartu zuten.
* 2006 – 7,2 graduko lurrikara Javako uhartean. Lurrikarak 2-3 metro bitarteko tsunamia sortu eta 350 pertsona hil zituen.
* 2009 – 9 hildako eta 40 zauritu Jakartako luxuzko hotelen aurkako atentatuan.
* 2010 –
	+ Bartzelonako Tibidabo jolas-parkean egondako istripuan hamabost urteko neska bat hil zen. Beste hiru pertsona larri zauritu ziren.
	+ Txina erdialde eta hegoaldeko uholdeetan 150 hildako baino gehiago egon ziren.
* 2014 – Malaysia Airlines konpainiako 17 hegaldiko hegazkina Ukraina ekialdean misil batek jota erori zen. Bertan zihoazen 298 pertsonak hilik gertatu ziren. Bidaiari ugari HIESa ikertzen ziharduten ikerlariak ziren.

## Arte eta kultura

### Mundua

* 1946 – *Canyon Passage* ("Arroilako Pasabidea") filma estreinatu zen, Jacques Tourneurek zuzendu eta Dana Andrews, Brian Donlevy, Susan Hayward eta Patricia Roc aktoreek antzeztu zuten.
* 1987 – *RoboCop* filma estreinatu zen, Paul Verhoevenek zuzendu eta Peter Weller, Nancy Allen, Dan O'Herlihy, Ronny Cox, Kurtwood Smith eta Miguel Ferrer aktoreek antzeztu zuten.

## Zientzia eta teknologia

## Kirolak

### Euskal Herria

* 1996ko Frantziako Tourreko 17. etapa Argelès-Gazosten hasi eta Iruñean amaitu zen. Ibilbidean Soulor, Aubisque, Marie-Blanque eta Larraineko mendateak igo zituzten. Etapak 262 kilometro zituen, eta Laurent Dufaux (Festina-Lotus) suitzarrak irabazi zuen.

## Jaiotzak

### Euskal Herria

* 1786 – Henri Castro, lapurtar diplomazialari eta enpresaria (h. 1865).
* 1791 – Gustave Uhart, euskal funtzionario eta politikaria (h. 1860).
* 1832 – Fermin Lasala Collado, gipuzkoar politikaria eta historialaria (h. 1918).
* 1873 – Federico Moyúa, bizkaitar politikaria, Bilboko alkatea (h. 1939).
* 1898 – Benito Diaz, *El Brujo*, donostiar futbol jokalari eta entrenatzailea (h. 1990).
* 1905 – Jacinto Quincoces, euskal herritar futbolari eta entrenatzailea (h. 1997).
* 1918 – Angel Zubieta, euskal herritar futbolari eta entrenatzailea (h. 1985).
* 1924 – Enrique Sendagorta, bizkaitar ingeniari eta enpresaburua (h. 2018).
* 1925 – Carlos París, bizkaitar filosofoa, idazlea eta prentsa-zutabegilea (h. 2014).
* 1926 – Maria Dolores Larramendi, gipuzkoar erraketista (h. 2023).
* 1931 – Remigio Mendiburu, gipuzkoar eskultorea (h. 1990).
* 1938 – Maritxu Gaztelumendi Urruzola, gipuzkoar euskaltzalea, irakaslea eta idazlea (h. 2020).
* 1942 –
	+ Juan Jose Otxoa de Eribe, arabar politikaria.
	+ Ángel Vallejo, arabar mendizalea (h. 2024).
* 1943 – Bernard Duprat, lapurtar errugbilaria ohia.
* 1954 – Iñaki Irazu, gipuzkoar euskara irakaslea eta idazlea.
* 1959 –
	+ Pedro Herrera, bizkaitar futbolari ohia.
	+ Karmele Igartua Bengoa, gipuzkoar irakaslea, idazlea eta olerkaria (h. 2010).
* 1970 – Marie-Andrée Ouret, baxenafar liburuzaina, euskaltzalea, eta euskaltzain urgazlea.
* 1972 – Amaia Lopez de Munain, arabar kazetaria.
* 1973 – Ines Bengoa, kanariar-nafar ipuin kontalaria.
* 1974 – Aitziber López Cortajarena, bizkaitar biokimikaria, Ikerbasqueko ikerketa-irakaslea.
* 1976 –
	+ Natxo López, nafar telebista zuzendari eta gidoigilea.
	+ Aitor Oroza, bizkaitar txirrindulari paralinpikoa.
* 1978 – Jokin Perona, euskal politikaria, Gipuzkoako Foru Aldundiko Ogasuneko diputatua (h. 2024).
* 1980 –
	+ Bittor Aiape, nafar kantari eta dantzaria.
	+ Pottoka, nafar abeslaria.
	+ Idoia Villanueva, nafar politikaria.
* 1981 – Gorka Amuriza, bizkaitar txirrindulari ohia.
* 1984 – Ane Irazabal, gipuzkoar kazetaria.
* 1988 – Aitzol Atutxa, bizkaitar aizkolaria.
* 1990 –
	+ Omar Fraile, bizkaitar txirrindularia.
	+ Paula Mateo, bizkaitar futbolaria.
* 1991 – Sara Labiano, nafar futbolaria.
* 1993 – Ainhoa Etxebarria, bizkaitar irrati-esataria eta antzezlea.
* 1998 – Iosu Eskiroz, nafar pilotaria.

### Mundua

* 1499 – Maria Salviati, florentziar noblea, Medici familiakoa (h. 1543).
* 1698 – Pierre Louis Maupertuis, frantziar matematikaria (h. 1759).
* 1744 – Elbridge Gerry, AEBetako 5. presidenteordea (h. 1814).
* 1763 – John Jacob Astor, Ameriketako Estatu Batuetako lehen milioiduna (h. 1848).
* 1797 – Paul Delaroche, frantziar margolaria (h. 1856).
* 1819 – Eunice Newton Foote, estatubatuar zientzialari, asmatzaile eta emakumeen eskubideen aldeko ekintzailea (h. 1888).
* 1826 – Michel-Esther Le Turdu, bretainiar apezpiku katolikoa (h. 1877).
* 1831 – Xianfeng, Txinako enperadorea (h. 1861).
* 1837 – Wilhelm Lexis, alemaniar estatistikari, ekonomialari eta demografoa (h. 1914).
* 1839 – Ephraim Shay, estatubatuar asmatzailea (h. 1916).
* 1845 – Ragna Nielsen, norvegiar hezitzaile, pedagogo, autore, politikari eta feminista (h. 1924).
* 1846 – Tokugawa Iemochi, Tokugawa shogunerriko hamalaugarren shoguna (h. 1866).
* 1865 – Edoardo Bianchi, italiar enpresaburu eta asmatzailea, *Bianchi* bizikletak eta *Autobianchi* automobilak fabrikatzeko enpresen sortzailea (h. 1946).
* 1871 –
	+ Lyonel Feininger, alemaniar-estatubatuar margolaria eta marrazkilaria (h. 1956).
	+ Ethel Shakespear, britainiar geologo, funtzionario publiko eta filantropoa (h. 1946).
* 1874 – Alice Maude Sorabji Pennell, indiar mediku eta idazlea (h. 1951).
* 1876 – Maksim Litvinov, sobietar iraultzaile, politikari eta diplomazialaria (h. 1951).
* 1879 – Seamus O'Sullivan, *The Dublin Magazine* aldizkariko editore eta poeta irlandarra (h. 1958).
* 1883 – Moisés Alves de Pinho, portugaldar artzapezpiku katolikoa (h. 1980).
* 1887 – Josef Gerstmann, austriar neurologoa (h. 1969).
* 1888 –
	+ Shmuel Yosef Agnon, israeldar idazlea, 1966ko Literaturako Nobel Saria (h. 1970).
	+ Enrique Delgado, espainiar elizgizona, Iruñeko artzapezpiku eta Tuterako apezpikua (h. 1978).
* 1889 – Erle Stanley Gardner, estatubatuar eleberrigilea (h. 1970).
* 1894 – Georges Lemaître, belgikar apaiz katoliko, matematikari, astronomo eta fisika irakaslea (h. 1966).
* 1898 – Berenice Abbott, estatubatuar argazkilaria (h. 1991).
* 1899 – James Cagney, estatubatuar aktorea (h. 1986).
* 1903 – Helena Cortesina, dantzaria, kupletista,aktorea eta Espainiako lehen emakume zinema-zuzendarietako bat (h. 1984).
* 1911 – Mercedes Sanz-Bachiller, espainiar politikaria, *Auxilio Social* sortzeagatik ezaguna (h. 2007).
* 1913 – Roger Garaudy, frantziar filosofoa eta politikaria (h. 2012).
* 1914 – James Purdy, estatubatuar idazlea (h. 2009).
* 1917 –
	+ Phyllis Diller, estatubatuar aktore eta umorista (h. 2012).
	+ Kenan Evren, Turkiako presidentea (h. 2015).
	+ Christiane Rochefort, frantziar eleberrigile feminista (h. 1998).
* 1920 –
	+ Gordon Gould, estatubatuar fisikaria, laserra asmatzea egozten zaiona (h. 2005).
	+ Juan Antonio Samaranch, kataluniar hockey jokalari, politikari eta enpresaburua eta Nazioarteko Olinpiar Batzordeko presidentea (h. 2010).
* 1921 –
	+ Louis Lachenal, frantziar eskalatzailea (h. 1955).
	+ Mary Osborne, estatubatuar jazzeko-gitarrista, abeslaria eta gitarra fabrikatzailea (h. 1992).
* 1924 – Eulália Maria Lahmeyer Lobo, brasildar historialaria (h. 2011).
* 1925 –
	+ Carla Boni, italiar abeslaria (h. 2009).
	+ Mohammad Hasan Sharq, Afganistango lehen ministroa.
* 1929 –
	+ Sergei K. Godunov, errusiar matematikaria.
	+ Kenneth Grange, britainiar diseinatzaile industriala (h. 2024).
* 1930 – Arpád Račko, eslovakiar eskultorea (h. 2015).
* 1932 –
	+ Wojciech Kilar, poloniar musikagilea (h. 2013).
	+ *Quino*, argentinar komikigilea, *Mafalda* komiki sortaren sortzailea (h. 2020).
* 1933 – Karmenu Mifsud Bonnici, Maltako lehen ministroa (h. 2022).
* 1935 –
	+ Diahann Carrol, estatubatuar aktore, abeslari, modelo eta ekintzailea (h. 2019).
	+ Donald Sutherland, kanadar aktorea (h. 2024).
* 1937 – Connie Francis, estatubatuar abeslari eta aktorea (h. 2025).
* 1938 – Hermann Huppen, belgikar komikigilea (h. 2026).
* 1939 –
	+ Spencer Davis, galestar musikari eta multiinstrumentista, *The Spencer Davis Group* taldeko sortzailea (h. 2020).
	+ Adalbert Ndzana, kamerundar apezpiku katolikoa (h. 2025).
* 1944 –
	+ Jean-Claude Brisseau, frantziar zinemagilea (h. 2019).
	+ Carlos Alberto Torres, brasildar futbolari eta entrenatzailea (h. 2016).
* 1945 –
	+ Antony Anandarayar, indiar artzapezpiku katolikoa (h. 2021).
	+ István Juhász, hungariar futbolaria (h. 2024).
* 1946 –
	+ José Catieau, frantziar txirrindularia (h. 2023).
	+ Eric Leman, belgiar txirrindulari ohia.
* 1947 –
	+ Camilla Erresuma Batukoa, Erresuma Batuko erregina ezkontidea.
	+ Fernanda Hurtado, espainiar aktorea, *Hurtado ahizpak* hirukoteko kidea.
	+ Teresa Hurtado, espainiar aktorea, *Hurtado ahizpak* hirukoteko kidea.
* 1948 –
	+ Ron Asheton, The Stooges taldeko gitarra-jotzailea (h. 2009).
	+ Luc Bondy, suitzar antzerki eta opera zuzendaria (h. 2015).
* 1952 –
	+ Carmen Balagué, kataluniar aktorea.
	+ David Hasselhoff, estatubatuar aktorea eta abeslaria.
* 1954 –
	+ Angela Merkel, 34. Alemaniako kantzilerra.
	+ Edward Natapei, Vanuatuko presidente eta lehen ministroa (h. 2015).
* 1957 – Wendy Freedman,unibertsoaren adina zehazteko funtsezko lana egin duen astronomoa.
* 1959 –
	+ Baltazar Maria de Morais Júnior, brasildar futbolari ohia.
	+ Konstantinos Tasoulas, Greziako presidentea.
* 1961 – António Costa, portugaldar politikari eta abokatua.
* 1963 –
	+ Letsie III.a Lesothokoa, Lesothoko erregea.
	+ Matti Nykänen, finlandiar eski jauzilaria (h. 2019).
* 1964 – Dolors Feliu, Kataluniako Batzar Nazionaleko lehendakaria.
* 1965 – Santiago Segura, espainiar aktore, zinema zuzendari, gidoilari, ekoizle eta telebista aurkezlea.
* 1966 – Nemesio Oseguera Cervantes, mexikar narkotrafikatzailea (h. 2026).
* 1968 – Daniel Monzón, espainiar zinema zuzendari, aktore eta gidoigilea.
* 1969 – Jaan Kirsipuu, estoniar txirrindulari ohia.
* 1970 –
	+ Arlene Foster, Ipar Irlandako lehen ministroa.
	+ Gavin McInnes, estatubatuar aktorea.
* 1971 –
	+ Cory Doctorow, kanadar kazetaria, zientzia fikziozko idazlea eta Copyright eskubideak askatzearen aldeko ekintzailea.
	+ Ana Vives Casas, espainiar kazetaria (h. 2021).
* 1974 – Claudio Lopez, argentinar futbolaria.
* 1975 –
	+ Elena Anaya, espainiar aktorea.
	+ Cécile de France, belgikar aktorea.
* 1979 – Àlex Pastor López, kataluniar politikaria, Badalonako alkatea.
* 1981 – Mélanie Thierry, frantziar modelo eta aktorea.
* 1982 – Natasha Hamilton, britainiar abeslaria.
* 1983 – Bárbara Plá, kataluniar errugbilaria.
* 1993 – Kevin Larsen, daniar saskibaloi jokalaria.
* 1994 - Kali Uchis, kolonbiar-estatubatuar egile abeslaria, ekoizlea, aktorea, zuzendaria, diseinatzailea eta enpresaburua.
* 1995 –
	+ Safia El Aaddam, kataluniar idazle eta aktibista.
	+ Michela Moioli, italiar snowboard jokalari olinpikoa.
* 1998 – Arilena Ara, albaniar abeslaria.

## Heriotzak

### Euskal Herria

* 1829 – Jean Pierre Darrigol, lapurtar apaiz katoliko eta idazlea (j. 1790).
* 1856 - Enrique Aldana, bizkaitar biolin-jotzailea, Habanan (j. 1829).
* 1940 – Juan Tomás Gandarias, bizkaitar enpresaburu eta politikaria (j. 1870).
* 1950 - Federiko Eskauriaza, Begoñako Errepublikako azken alkatea (j. 1876).
* 1975 – Johañe Pitrau, nekazarien buruzagia, kristau militante ezkertiarra eta sindikalista zuberoarra (j. 1929).
* 1979 – Xavier Bueno, nafar margolaria, Italian (j. 1915).
* 1986 – Luis de Castresana, euskal herritar kazetari, idazle eta margolaria (j. 1925).
* 1992 – Eduardo López Albizu, bizkaitar sindikalista eta politikaria, Patxi López lehendakariaren aita (j. 1931).
* 1994 – Jean Borotra, euskal tenislaria, "Les Quatre Mousquetaires" taldeko kidea (j. 1898).
* 2008 – Alberto Garate Goñi, arabar politikari, ekintzaile eta historialaria (j. 1943).
* 2009 –
	+ María Luisa Elio, nafar idazle eta aktorea, Mexiko Hirian (j. 1926).
	+ Esteban Larrañaga, trikitilaria (j. 1947).
* 2011 – Juan Arza, *Arza*, nafar futbolaria eta entrenatzailea, Sevillan (j. 1923).
* 2016 – Jose Ramon Rekalde, gipuzkoar politikaria, legelaria, saiogilea, abokatua eta irakaslea (j. 1930).
* 2019 – Emilio Ybarra, gipuzkoar enpresaburu eta ekonomialaria (j. 1936).
* 2021 – Marcel Queheille, zuberoar txirrindularia (j. 1930).

### Mundua

* 855 – Leon IV.a, aita santua (j. c. 790).
* 924 – Eduardo Zaharra, Wessexko erregea (j. c. 874)
* 1085 – Roberto Guiscard, Apuliako kondea.
* 1086 – Gartzea Ramirez, aragoiar elizgizona, Iruñeko apezpikua (j. c. 1046).
* 1134 – Gendule VI.a Bearnokoa, Bearnoko bizkondea.
* 1210 – Sverker II.a Suediakoa, Suediako erregea (j. 1167a baino lehen).
* 1399 – Eduvigis Poloniakoa, Poloniako Erresumako erregina eta erresumako lehen emakumezko monarka.
* 1453 – John Talbot (Shrewsburyko I. kondea), ingeles buruzagi militarra.
* 1578 – Mimar Sinan, Otomandar Inperioko arkitekto eta ingeniari nagusia (j. c. 1490).
* 1718 – William Penn, ingeles enpresari, filosofo eta kuakeroa, Pennsylvaniako probintziaren sortzailea (j. 1644).
* 1762 – Petri III.a Errusiakoa, Errusiako tsarra (j. 1728).
* 1766 – Giuseppe Castiglione, italiar margolaria eta misiolari jesuita (j. 1688).
* 1790 – Adam Smith, eskoziar ekonomista eta filosofoa, ekonomiaren aita bezala ezagutua (j. 1723).
* 1793 – Charlotte Corday, Frantziako Errepublikaren aldeko iraultzailea (j. 1768).
* 1845 – Charles Grey (Greyko II. kondea), Erresuma Batuko lehen ministroa (j. 1764).
* 1878 – Julia Cecilia Stretton, ingeles idazlea (j. 1812).
* 1887 – Dorothea Dix, gaixotasun mentalak zituzten pertsona etxegabeen alde egin zuen estatubatuar aktibista (j. 1802).
* 1894 – Leconte de Lisle, frantziar olerkaria (j. 1818).
* 1903 – James Abbott McNeill Whistler, estatubatuar pintorea eta grabatzailea (j. 1834).
* 1912 – Henri Poincaré, frantziar matematikaria, fisikaria eta filosofoa (j. 1854).
* 1915 – La Fornarina, madrildar kupletista (j. 1884)
* 1917 – Giuseppe Veronese, italiar matematikaria, geometrian aditua (j. 1854).
* 1918an, Uraletako herrixka batean boltxebikeek erailda:
	+ Alexandra Feodorovna, Errusiako enperatriza eta Errusiako Inperioko azken agintaria (j. 1872).
	+ Nikolas II.a Errusiakoa, errusiako azken tsarra (j. 1868).
	+ Aleksei Nikolaevitx Errusiakoa, Errusiako tsarevitxa (j. 1904).
	+ Anastasia Nikolaevna Errusiakoa, Errusiako Dukesa Handia (j. 1901).
	+ Olga Nikolaevna Errusiakoa, Errusiako Dukesa Handia (j. 1895).
	+ Tatiana Nikolaevna Errusiakoa, Errusiako Dukesa Handia (j. 1897).
	+ Maria Nikolaievna Romanova, Errusiar Inperioko Dukesa Handia eta Romanov Etxeko kidea (j. 1899)
* 1922 – Heinrich Rubens, alemaniar fisikaria (j. 1865).
* 1925 – Lovis Corinth, alemaniar artista eta idazlea (j. 1858).
* 1928 –
	+ Giovanni Giolitti, Italiako Lehen Ministroa (j. 1842).
	+ Álvaro Obregón, mexikar militar eta politikaria (j. 1880).
* 1937 –
	+ Gabriel Pierné, frantziar musikagilea (j. 1863).
	+ Harriet Chalmers Adams, estatubatuar esploratzaile, idazle eta argazkilaria (j. 1875)
* 1938 – Robert Wiene, alemaniar zinemagilea (j. 1873).
* 1939 – Henri-Jean Houbaut, frantziar apezpikua, Baionako apezpikua izandakoa (j. 1880).
* 1943 – Patrick Duncan, Hegoafrikako gobernadore nagusia (j. 1870).
* 1944 – William James Sidis, estatubatuar haur prodijioa, matematika eta hizkuntzalaritzarako dohai bikainak zituena (j. 1898)
* 1950 – Phoebe Snow, estatubatuar kantautorea (h. 2011).
* 1951 Riad Al Solh, Libanoko lehen ministroa (j. 1894).
* 1954 – Vincas Krėvė-Mickevičius, lituaniar idazlea (j. 1882).
* 1959 – Billie Holiday, *Lady Day*, estatubatuar jazz-kantaria, jazz modernoko kantaririk ospetsuen eta eragileenatakoa (j. 1915).
* 1961 – Ty Cobb, estatubatuar beisbol jokalaria, bere garaiko beisboleko izarrik handientzat hartua (j. 1886).
* 1967 – John Coltrane, estatubatuar saxofoi jotzaile eta jazz konposatzailea, jazzaren historiako musikorik garrantzitsuenetakoa (j. 1916).
* 1968 – Sindo Garay, kubatar musikaria, troba tradizionalaren barruan ospetsua (j. 1867).
* 1976 -- Rina Morelli, italiar bikoizketako aktore eta aktorea (j. 1908)
* 1977 -- Dhia Cristiani, italiar antzerki eta zinema aktorea (j. 1921)
* 1979 – Edward Akufo-Addo, Ghanako presidentea (j. 1906).
* 1980 – Boris Delaunay, errusiar alpinista eta matematikaria (j. 1890).
* 1982 – Varlam Xalamov, errusiar idazle, kazetari eta olerkaria (j. 1907).
* 1984 – Esperanza Rodríguez Cerdán, espainiar maistra errepublikanoa (j. 1892).
* 1985 – Susanne Langer, estatubatuar filosofo, idazle eta hezitzailea (j. 1895).
* 1986 –
	+ Louis Gardet, frantziar teologo, filosofo eta mistikoa (j. 1904).
	+ Norma Alicia Moreno Figueroa, mexikar kazetari eraila (j. 1962)
* 1989 – Mary Parke, britainiar itsas botanikaria (j. 1908)
* 1995 – Juan Manuel Fangio, 1 Formulako argentinar gidaria, historiako onenetakoa (j. 1911).
* 1996 – Chas Chandler, ingeles musikari, disko-ekoizle eta managerra (j. 1938).
* 2001 – Katharine Graham, estatubatuar kazetaria eta hedabideen enpresaburua (j. 1917).
* 2002 – Joseph Luns, herbeheretar politikari eta diplomazialaria , NATOren 5. Idazkari Nagusia (j. 1911).
* 2003 –
	+ Rosalyn Tureck, estatubatuar piano-jotzaile eta klabizenbalo-jotzailea (j. 1914).
	+ Walter Zapp, Baltikoko alemaniar asmatzailea (j. 1905).
* 2004 – Mildred Dolson, kanadar atleta, 4x100 metroko proban aditua (j. 1918).
* 2005 –
	+ Laurel Aitken, *Godfather of Ska*, jamaikar kantari eta konpositorea, Ska musikaren aitzindaria (j. 1927).
	+ Edward Heath, Erresuma Batuko lehen ministroa (j. 1916).
	+ Magdalena Mouján, argentinar matematikaria (j. 1926).
* 2006 – Mickey Spillane, estatubatuar idazlea (j. 1918).
* 2008 – Angie Zapata, jipoituta eraila izan zen estatubatuar emakumezko transexuala (j. 1989).
* 2009 –
	+ Walter Cronkite, estatubatuar kazetari eta telebistako aurkezlea (j. 1916).
	+ Leszek Kołakowski, poloniar filosofoa (j. 1927).
* 2011 –
	+ Juan María Bordaberry, euskal jatorridun Uruguaiko diktadorea (j. 1928).
	+ Takaji Mori, japoniar futbolaria (j. 1943).
* 2013 – Henri Alleg, frantziar kazetaria, PCFko kidea eta *Alger républicain* egunkariaren zuzendaria (j. 1921).
* 2015 – Jules Bianchi, 1 Formulako frantziar pilotua (j. 1989).
	+ Nela Arias-Misson, kubatar-belgikar-estatubatiar artista bisuala, margolaria eta eskultorea (j. 1915)
* 2018 - Yvonne Blake, espainiar-britainiar jantzi-diseinatzailea (j. 1940).
* 2019 – Andrea Camilleri, italiar idazle, gidoilari eta zine eta antzerki zuzendaria (j. 1925).
* 2020 –
	+ Derek Ho, hawaiiar surflaria (j. 1964).
	+ John Lewis, estatubatuar ekintzaile eta politikaria, Eskubide zibil eta politikoen aldeko buruzagia (j. 1940).
	+ Zizi Jeanmaire, frantziar dantzari eta aktorea (j. 1924).
	+ Ron Tauranac, angloaustraliar ingeniari eta autoen-diseinatzailea (j. 1925).
* 2021 – Pilar Bardem, espainiar aktorea (j. 1939).
* 2023 – Vanderlei Eustáquio de Oliveira, *Palinha*, brasildar futbolaria (j. 1950).
* 2024 – Rosa Regàs, kataluniar idazlea, Espainiako Liburutegi Nazionaleko zuzendari nagusia (j. 1933).
* 2025 –
	+ Felix Baumgartner, austriar paraxutista eta BASE jauskaria (j. 1969).
	+ Javier Moscoso, espainiar legelari eta politikaria (j. 1934).

## Jaiak eta urteurrenak

* Seaska egutegiko izendegia: Itsasne eta Mariñe/Marina/Marinek.

## Kanpo estekak

Uztailaren 16 | Urteko egutegi | Uztailaren 18