# 1904

| 1904. urtea |
| --- |
| Kronologia |
| Mendeak | XIX.a • **XX.a** • XXI.a |
| Hamarkadak | 1880(e)koa • 1890(e)koa • **1900(e)koa** • 1910(e)koa • 1920(e)koa |
| Urteak | 1901  • 1902  • 1903 • **1904** • 1905 • 1906 • 1907 |
| Beste egutegi batzuetan |
| Gregoriotar egutegia | 1904 *MCMIV* |
| *Ab urbe condita* | 2657 |
| Armeniar egutegia | 1353 ԹՎ ՌՅԾԳ |
| Bahá'í egutegia | 60 – 61 |
| Bengaliar egutegia | 1311 |
| Berber egutegia | 2854 |
| Egutegi budista | 2448 |
| Myanmarko egutegia | 1266 |
| Bizantziar egutegia | 7412 – 7413 |
| Koptoen egutegia | 1620 – 1621 |
| Etiopiar egutegia | 1896 – 1897 |
| Hebrear egutegia | 5664 – 5665 |
| **Egutegi hinduak**

---

 |
| *Bikram Samwat* | 1960 – 1961 |
| *Shaka Samvat* | 1826 – 1827 |
| *Kali Yuga* | 5005 – 5006 |
|

---

 |
| Iraniar egutegia | 1282 – 1283 |
| Islamiar egutegia | 1321 – 1322 |
| Japoniar egutegia | Meiji 37 (明治37年) |
| Korear egutegia | 4237 |
| Thailandiar eguzki egutegia | 2447 |
| Holozeniar egutegia | 11904 |

 *Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!*

---

## Gertaerak

### Euskal Herria

* Urtarrilaren 1a – Bizkaiko meatzarien greba amaitu zen langileen garaipenarekin.

### Mundua

* Urriaren 18a – Bolivia eta Txilek bake akordioa sinatu zuten.

## Arte eta kultura

## Zientzia eta teknologia

## Kirolak

* 1904ko Olinpiar Jokoak (Saint Louis, AEB; uztailaren 1a – azaroaren 23a):
	+ Joko hauetan ez zen izan euskal herritar kirolaririk.
* Maiatzaren 21a – FIFA futbolaren nazioarteko elkartea sortu zuten Parisen.
* Irailaren 14a – Aviron Bayonnais errugbi taldea sortu zuten Baionan.

## Jaiotzak

#### Urtarrila

* Urtarrilaren 1a – Fazal Ilahi Chaudhry, Pakistango 5. presidentea (h. 1982).
* Urtarrilaren 9a – Antonio Garrigues Díaz-Cañabate, espainiar legegizon eta diplomatikoa (h. 2004).
* Urtarrilaren 9a – Brígida Pardo López, Espainiako Gerra Zibilaren hasieran fusilatutako emakumea (h. 1936).
* Urtarrilaren 10a – Jesus Gartzia Leoz, nafar musikagilea (h. 1953).
* Urtarrilaren 13a – Nathan Milstein, ukrainar-estatubatuar biolinista (h. 1992).
* Urtarrilaren 14a – Cecil Beaton, britainiar modako, erretratuetako eta gerrako argazkilari, egunkarien egile, margolari eta zinema eta antzerkirako barnealdeen eta jantzien diseinatzailea (h. 1980).
* Urtarrilaren 14a – Jesus Luisa Esnaola, gipuzkoar dantzaria, koreografoa eta Euzko Gudarosteko komandantea (h. 1972).
* Urtarrilaren 17a – Lillemor Aars, norvegiar zeramikaria (h. 1992).
* Urtarrilaren 18a – Cary Grant, ingeles-estatubatuar aktorea (h. 1986).
* Urtarrilaren 22a – George Balanchine, errusiar musikagile, dantzari eta koreografoa (h. 1983).
* Urtarrilaren 22a – Carolina Henriette MacGillavry, holandar kimikari eta kristalografoa (h. 1993).
* Urtarrilaren 26a – Seán MacBride, irlandar politikaria, Amnesty Internationaleko lehendakaria eta 1974ko Bakearen Nobel Saria (h. 1988).
* Urtarrilaren 26a – Casimiro Morcillo, espainiar artzapezpikua, Bilboko elizbarrutiko lehendabiziko apezpikua (h. 1971).
* Urtarrilaren 29a – Arnold Gehlen, alemaniar antropologo eta soziologoa (h. 1976).
* Urtarrilaren 29a – Lidia Zamenhof, poloniar idazle eta itzultzailea (h. 1942).

#### Otsaila

* Otsailaren 1a – Enrique de Gandía, argentinar historialaria eta idazlea (h. 2000).
* Otsailaren 1a – Bernabé Txabarri, euskal belar hockey jokalaria.
* Otsailaren 2a – Helen Rose, arropa eta filmetako jantzien estatubatuar diseinatzailea (h. 1985).
* Otsailaren 3a – Luigi Dallapiccola, italiar musikagilea, dodekafonismoaren aitzindaria Italian (h. 1975).
* Otsailaren 4a – MacKinlay Kantor, estatubatuar kazetari, eleberrigile eta gidoilaria (h. 1977).
* Otsailaren 4a – Deng Yingchao, txinatar politikaria (h. 1992).
* Otsailaren 5a – Nils Holmer, suediar hizkuntzalaria (h. 1994).
* Otsailaren 8a – Lilian Harrison, argentinar igerilaria, Rio de la Plata igerian zeharkatu zuen lehen pertsona (h. 1993).
* Otsailaren 11 – Keith Holyoake, Zeelanda Berriko lehen ministro eta gobernadore orokorra (h. 1983).
* Otsailaren 11 – Lucile Randon, 118 urte eta 340 egun bizi izandako frantziarra, heriotza momentuan munduan bizirik irauten zuen pertsona zaharrena (h. 2023).
* Otsailaren 12a – Étienne Wolff, frantziar biologoa (h. 1996).
* Otsailaren 15a – Antonin Magne, frantziar txirrindularia (h. 1983).
* Otsailaren 16a – George F. Kennan, estatubatuar diplomazialari eta historialaria (h. 2005).
* Otsailaren 17a – Hans Morgenthau, jurista eta politikalari alemaniar-estatubatuarra (h. 1980).
* Otsailaren 18a – Felicia Browne, britainiar emakume artista, Espainiako Gerra Zibilean hil zen lehenengo britainiar boluntarioa (h. 1936).
* Otsailaren 19a – Muiris Ó Súilleabháin, Blasket uharteetako bere umearo eta gaztaroko oroitzapenengatik ospetsua (h. 1950).
* Otsailaren 21a – Mariano Juaristi, *Atano III.a*, esku huskako gipuzkoar pilotaria, sekula izan den onenetakoa (h. 2001).
* Otsailaren 21a – Aleksei Kosygin, sobietar politikaria (h. 1980).
* Otsailaren 22a – Delhy Tejero, espainiar margolaria, marrazkilaria, muralista eta irakaslea, *Las sinsombrero* mugimendukoa (h. 1968).
* Otsailaren 23a – William L. Shirer, estatubatuar kazetari eta gerra-berriemailea (h. 1993).
* Otsailaren 27a – James T. Farrell, estatubatuar idazlea (h. 1979).
* Otsailaren 27a – André Leducq, frantziar txirrindularia (h. 1980).
* Otsailaren 28a – Alfred Bohrmann, alemaniar astronomoa (h. 2000).

#### Martxoa

* Martxoaren 1a – Glenn Miller, estatubatuar musikagile, tronboi-jotzaile eta orkestra-zuzendaria (h. 1944).
* Martxoaren 2a – Theodor Seuss Geisel, haur-literaturako idazle estatubatuarra, argitaratzailea eta irudigilea (h. 1991).
* Martxoaren 3a – Gabriel Arias-Salgado, espainiar politikari falangista (h. 1962).
* Martxoaren 4a – Luis Carrero Blanco, espainiar almirante eta politikaria (h. 1973).
* Martxoaren 4a – George Gamow, errusiar-estatubatuar fisikari teoriko eta kosmologoa (h. 1968).
* Martxoaren 4a – Suceso Portales, extremadurar anarkofeminista, *Mujeres Libres* erakundean parte hartzeagatik nabarmendua (h. 1999).
* Martxoaren 5a – Karl Rahner, alemaniar teologo katolikoa (h. 1984).
* Martxoaren 5a – Eusebio Zamakola, *El Vasco*, Argentinan aritutako bizkaitar bidelapurra (h. 1983).
* Martxoaren 6a – Jose Antonio Agirre, Eusko Jaurlaritzako lehenengo lehendakaria (h. 1960).
* Martxoaren 6a – Marisa Roesset Velasco, espainiar margolari figuratiboa eta irudigilea (h. 1976).
* Martxoaren 6a – Hugh Williams, ingeles aktore eta antzerkigilea (h. 1969).
* Martxoaren 7a – Reinhard Heydrich, Alemania Naziko militarra, Holokaustoaren arkitekto nagusietako bat (h. 1942).
* Martxoaren 9a – Julian Barandiaran Kortazar, gipuzkoar apaiza, idazlea, musikaria, organista eta idazlea (h. 1967).
* Martxoaren 11 – Albrecht von Hagen, alemaniar legelaria eta erresistentziako kidea, Hitler hiltzeko atentatu eta huts egin zuena (h. 1944).
* Martxoaren 13a – René Dumont, frantziar agronomia-ingeniaria, soziologoa eta ingurumen-politikaria (h. 2001).
* Martxoaren 17a - Blanca Catalán de Ocón y Gayolá, espainiar botanikaria, Espainian gaian aditua zen lehen emakumetzat hartua (j. 1860).
* Martxoaren 20a – Walter M. Elsasser, alemaniar-estatubatuar fisikaria (h. 1991).
* Martxoaren 20a – Burrhus Frederic Skinner, estatubatuar psikologo, filosofo eta autorea (h. 1990).
* Martxoaren 22a – Bienvenido Zilbeti Urkia, 109 urte eta 22 egun bizi izandako nafarra (h. 2013).
* Martxoaren 23a – Joan Crawford, estatubatuar aktorea (h. 1977).
* Martxoaren 25a – Luis Navarro Garnika, nafar jenerala, Espainiako Aire Armadaren kidea, Gerra Zibilean matxinoen alde egin zuena (h. 1995).
* Martxoaren 26a – Emilio Fernández, *El Indio*, mexikar zinema zuzendari eta aktorea (h. 1986).
* Martxoaren 28a – Ricardo Bueno Ituarte, gipuzkoar mediku, neuropsikiatra eta administratzailea (h. 1956).
* Martxoaren 30a – Edgar P. Jacobs, belgikar komikigilea (h. 1987).

#### Apirila

* Apirilaren 1a – Juan Gil-Albert, espainiar olerkari eta idazlea (h. 1994).
* Apirilaren 2a – Roman Irigoien Mitxelena, gipuzkoar sendagile eta olerkaria (h. 1978).
* Apirilaren 4a – Herminia Fariña Cobián, galiziar idazle, poeta eta antzerkigilea (h. 1966).
* Apirilaren 4a – Sofia Polo Giménez, espainiar maistra errepublikanoa (h. 1936).
* Apirilaren 4a – Jean Tortel, frantziar poeta (h. 1993).
* Apirilaren 6a – Kurt Georg Kiesinger, Alemaniako kantzilerra (h. 1988).
* Apirilaren 8a – John Hicks, ingeles ekonomista, 1972ko Ekonomiako Nobel Saria (h. 1989).
* Apirilaren 13a – Yves Congar, frantziar elizgizona, ekumenismoaren bultzatzailea (h. 1995).
* Apirilaren 14a – John Gielgud, britainiar antzezle, zinema-zuzendari eta produktorea (h. 2000).
* Apirilaren 15a – Arshile Gorky, armeniar-estatubatuar margolaria (h. 1948).
* Apirilaren 17a – Irene Manton, britainiar botanikaria, iratzeak eta algak aztertzeagatik nabarmendu zena (h. 1988).
* Apirilaren 17a – Anizeto Zugasti, gipuzkoar apaiza eta euskal idazlea (h. 1983).
* Apirilaren 18a – Giuseppe Terragni, italiar arkitektoa (h. 1943).
* Apirilaren 21a – Odilo Globocnik, austriar gerra-kriminala, holokausto Juduaren egile exekutibo garrantzitsuenetako bat (h. 1945).
* Apirilaren 21a – Anna Murià, kataluniar idazlea (h. 2002).
* Apirilaren 22a – Alaíde Lisboa, brasildar irakasle, kazetari, idazle eta politikaria (h. 2006).
* Apirilaren 22a – Robert Oppenheimer, estatubatuar fisikaria, Manhattan Proiektuaren zuzendaria (h. 1967).
* Apirilaren 22a – María Zambrano, espainiar filosofo eta saiakeragilea (h. 1991).
* Apirilaren 23a – Gerardo López de Gereñu, arabar etnografoa (h. 1992).
* Apirilaren 24a – Willem de Kooning, estatubatuar margolaria eta eskultorea (h. 1997).
* Apirilaren 24a – Fidela Zalakain Salaberria Oiartzungo udal langilea 57 urtez. (h.1999)
* Apirilaren 26a – Xenofon Zolotas, Greziako lehen ministroa (h. 2004).
* Apirilaren 27a – Cecil Day-Lewis, ingeles-irlandar olerkaria (h. 1972).

#### Maiatza

* Maiatzaren 2a – Bill Brandt, alemaniar jaiotako britainiar argazkilari eta fotokazetaria (h. 1983).
* Maiatzaren 2a – Maurice Estève, frantziar margolaria (h. 2001).
* Maiatzaren 5a – Louise Aslanian, franko-armeniar ekintzaile komunista eta antifaxista, idazlea, eleberrigilea, poeta eta Frantziako erresistentziako pertsonaia nabarmena (h. 1945).
* Maiatzaren 6a – Harry Martinson, suediar idazlea, 1974ko Literaturako Nobel saria (h. 1978).
* Maiatzaren 8a – Amparo Barayón, espainiar pianista eta ekintzaile anarkista, errepublikanoa, sozialista eta feminista (h. 1936).
* Maiatzaren 9a – Gregory Bateson, estatubatuar antropologoa (h. 1980).
* Maiatzaren 11 – Gladys Casely-Hayford, sierraleonar idazlea (h. 1950).
* Maiatzaren 11 – Salvador Dalí, kataluniar margolaria, eskultorea, diseinatzailea, idazlea eta zinemagilea (h. 1989).
* Maiatzaren 11 – Mariano Iurrita, gipuzkoar futbolaria (h. 1976).
* Maiatzaren 12a – Miquel Coll i Alentorn, kataluniar politikari eta historialaria (h. 1990).
* Maiatzaren 17a – Jean Gabin, frantziar antzezlea (h. 1976).
* Maiatzaren 18a – Àngels Ferrer i Sensat, kataluniar maistra, pedagogoa eta Natur Zientzietako katedraduna (h. 1992).
* Maiatzaren 20a – Rosario de Velasco, kataluniar margolari figuratiboa (h. 1991).
* Maiatzaren 21a – Robert Montgomery, estatubatuar zinema aktore, zuzendari eta ekoizlea (h. 1981).
* Maiatzaren 21a – Fats Waller, estatubatuar jazz-musikagilea, piano-jotzailea eta organo-jotzailea (h. 1943).

#### Ekaina

* Ekainaren 2a – Carmen Larrabeiti, bizkaitar aktorea (h. 1968).
* Ekainaren 2a – Johnny Weissmuller, estatubatuar kirolari eta aktorea, Tarzanen pertsonaia antzezteagatik ospetsua (h. 1984).
* Ekainaren 4a – Alvah Bessie, estatubatuar eleberrigilea, kazetaria eta gidoilaria (h. 1985).
* Ekainaren 4a – Georges Canguilhem, frantziar filosofoa, epistemologiaren sortzaileetako bat (h. 1995).
* Ekainaren 5a – Hans Furler, alemaniar politikaria, Europako Legebiltzarreko lehendakaria (h. 1975).
* Ekainaren 11 – Emil František Burian, txekoslovakiar musikagile, idazle eta antzerki eta zinema-gidoilaria (h. 1959).
* Ekainaren 14a – Margaret Bourke-White, estatubatuar argazkilari eta argazkigintza dokumentalaria (h. 1971).
* Ekainaren 17a – Ralph Bellamy, estatubatuar antzezlea (h. 1991).
* Ekainaren 19a – Lester Cole, estatubatuar zinema-gidoilaria (h. 1985).
* Ekainaren 22a – Margarita Wallmann, alemaniar-austriar-argentinar dantzari, koreografo, diseinatzaile eta zuzendari eszenikoa (h. 1992).
* Ekainaren 23a – Vera Lachmann, alemaniar-estatubatuar poeta, klasizista eta hezitzailea (h. 1985).
* Ekainaren 24a – Ángel Garma, bizkaitar psikiatra eta psikoanalista (h. 1993).
* Ekainaren 24a – Matilde Landa, Espainiako Alderdi Komunistako (PCE) militante nabarmena (h. 1942).
* Ekainaren 26a – Peter Lorre, hungariar-estatubatuar aktorea (h. 1964).

#### Uztaila

* Uztailaren 2a – René Lacoste, *Krokodilo*, frantziar tenislaria eta *Lacoste* jantzi markaren sortzailea (h. 1996).
* Uztailaren 5a – Ernst Mayr, alemaniar biologoa (h. 2005).
* Uztailaren 6a – Filo Urdirotz, nafar futbolaria (h. 1937).
* Uztailaren 7a – Alberto Villaverde, gipuzkoar futbolaria.
* Uztailaren 8a – Henri Cartan, frantziar matematikaria (h. 2008).
* Uztailaren 10a – Ticiana Iturri, medikua, higienearen dibulgatzailea, haurdunaldian eta pediatrian espezialista, Bizkaiko lehenengo emakume medikua (h. 1969).
* Uztailaren 11 – Leland John Haworth, partikulen fisikari estatubatuarra (h. 1979).
* Uztailaren 11 – Miguel Primo de Rivera Sáenz de Heredia, Lizarrako markesa, espainiar politikari falangista (h. 1964).
* Uztailaren 12a – Pablo Neruda, txiletar poeta, 1971ko Literaturako Nobel Saria (h. 1973).
* Uztailaren 16a – Goffredo Petrassi, italiar musikagilea (h. 2003).
* Uztailaren 26a – Luis Vidales, kolonbiar olerkari eta saiakera idazlea (h. 1990).
* Uztailaren 27a – Liudmila Rudenko, ukrainar-sobietar xake jokalaria (h. 1986).
* Uztailaren 28a – Pavel Alekseievitx Txerenkov, errusiar fisikaria, Txerenkov erradiazioaren aurkizailea eta 1958ko Fisikako Nobel Saria (h. 1990).
* Uztailaren 30a – Salvador Novo, mexikar idazlea (h. 1974).

#### Abuztua

* Abuztuaren 3a – Dolores del Río, mexikar antzezlea, Mexikoko Zinemaren Urrezko Aroan izarra (h. 1983).
* Abuztuaren 3a – Clifford D. Simak, estatubatuar zientzia-fikziozko eleberrigilea (h. 1988).
* Abuztuaren 4a – Witold Gombrowicz, poloniar idazlea (h. 1969).
* Abuztuaren 8a – Ciriaco Errasti, euskal herritar futbolaria (h. 1984).
* Abuztuaren 10a – Dorothy B. Hughes, estatubatuar poeta eta eleberrigilea (h. 1993).
* Abuztuaren 11 – Ángel Mariscal, euskal herritar futbolaria (h. 1979).
* Abuztuaren 12a – Aleksei Nikolaevitx Errusiakoa, Errusiako tsarevitxa (h. 1918).
* Abuztuaren 14a – Mariola Sirakova, bulgariar anarkista (h. 1925).
* Abuztuaren 15a – Louis Gardet, frantziar teologo, filosofo eta mistikoa (h. 1986).
* Abuztuaren 16a – Wendell Meredith Stanley, estatubatuar biokimikaria, 1946ko Kimikako Nobel Saria (h. 1971).
* Abuztuaren 18a – Maria Magunazelaia, *Maoma*, euskal txirrindularia (h. 2000).
* Abuztuaren 21a – Count Basie, estatubatuar jazz piano-jotzaile, organo-jotzaile eta musikagilea (h. 1984).
* Abuztuaren 22a – Deng Xiaoping, Txinako Herri Errepublikako buruzagi komunista nabarmena (h. 1997).
* Abuztuaren 23a – Gloria Morgan Vanderbilt, suitzan jaiotzako estatubatuar *socialité*a (h. 1965).
* Abuztuaren 26a – Christopher Isherwood, britainiar-estatubatuar eleberrigilea (h. 1986).
* Abuztuaren 27a – Alar Kotli, estoniar arkitektoa (h. 1963).
* Abuztuaren 29a – Werner Forßmann, alemaniar kirurgialaria, 1956ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1979).

#### Iraila

* Irailaren 3a – André Jacquemin, frantziar margolari eta grabatzailea (h. 1992).
* Irailaren 6a – Maria Krüger, poloniar idazle eta kazetaria (h. 1999).
* Irailaren 11 – José María Bueno, espainiar kardinala, Gasteizko gotzaina izandakoa (h. 1987).
* Irailaren 12a – Euros Bowen, galestar poeta (h. 1988).
* Irailaren 14a – Zoran Rant, esloveniar ingeniari kimiko eta zientzialaria (h. 1972).
* Irailaren 15a – Hunberto II.a Italiakoa, Italiako Erresumako azken erregea (h. 1983).
* Irailaren 16a – Michał Rapacz, poloniar apaiz katoliko eta martiria (h. 1946).
* Irailaren 20a – Roxa Zabaleta Aiestaran, gipuzkoar sendalaria (h. 1963).
* Irailaren 21a – Hans Hartung, germano-frantziar margolaria (h. 1989).
* Irailaren 22a – Maurizia Aldeiturriaga, trikiti musikako bizkaitar pandero jotzailea eta abeslaria (h. 1988).
* Irailaren 26a – Reysa Bernson, frantziar astronomoa, *Association Astronomique du Nord*en sortzailea (h. 1944).
* Irailaren 27a – Pedro Méndez, Madrilen jaiotako gipuzkoar igerilari olinpikoa (h. 1999).
* Irailaren 28a – Juan Antonio Kareaga, bizkaitar politikari jeltzalea (h. 1964).
* Irailaren 29a – Greer Garson, britainiar antzezlea (h. 1996).
* Irailaren 29a – Nikolai Ostrovski, ukrainar jatorriko sobietar idazlea (h. 1936).

#### Urria

* Urriaren 1a – Otto Robert Frisch, austriar-britainiar zientzialaria (h. 1979).
* Urriaren 2a – Graham Greene, ingeles idazlea (h. 1991).
* Urriaren 2a – Lal Bahadur Shastri, Indiako lehen ministroa (h. 1966).
* Urriaren 3a – Álvaro Arana, euskal kirolaria (h. 1937).
* Urriaren 3a – Charles John Pedersen, estatubatuar kimikaria, 1987ko Kimikako Nobel Saria (h. 1989).
* Urriaren 10a – Itziar Mujika Irastorza, gipuzkoar abertzalea eta irakaslea (h. 1992).
* Urriaren 12a – Laudelina de Campos Melo, brasildar sindikalista, etxeko langileen eskubideen aldeko ekintzailea (h. 1991).
* Urriaren 21a – Patrick Kavanagh, irlandar olerkari eta eleberrigilea (h. 1967).
* Urriaren 22a – Esther Chapa, mexikar mediku zirujaua, idazlea, feminista, sufragista, sindikalista eta aktibista (h. 1970).
* Urriaren 22a – Duncan Stewart, britainiar administratzaile koloniala (h. 1949).

#### Azaroa

* Azaroaren 4a - Claire Beck Loos, txekoslovakiar argazkilaria eta idazlea (h. 1942).
* Azaroaren 11a – Alger Hiss, estatubatuar legelari eta diplomatikoa, Sobietar Batasuneko espioia (h. 1996).
* Azaroaren 12a – Jacques Tourneur, frantziar zinema zuzendaria (h. 1977).
* Azaroaren 14a – Dick Powell, estatubatuar abeslari, aktore eta zinema zuzendaria (h. 1963).
* Azaroaren 16a – Nnamdi Azikiwe, *Zik*, Nigeriako aurreneko presidentea (h. 1996).
* Azaroaren 17a – Paul Chaudet, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1977).
* Azaroaren 17a – Isamu Noguchi, japoniar-estatubatuar eskultore eta paisaien arkitektoa (h. 1988).
* Azaroaren 19a – Lippo Hertzka, hungariar futbolari eta entrenatzailea (h. 1951).
* Azaroaren 22a – Louis Néel, frantziar fisikaria, 1970ko Fisikako Nobel Saria (h. 2000).
* Azaroaren 25a – Ba Jin, txinatar idazlea (h. 2005).
* Azaroaren 26a – Armand Frappier, kanadar mikrobiologoa (h. 1991).
* Azaroaren 28a – Nancy Mitford, ingeles eleberrigile, biografo eta kazetaria (h. 1973).
* Azaroaren 29a – Eloy Erentxun, gipuzkoar margolaria (h. 1997).
* Azaroaren 30a – Clyfford Still, estatubatuar margolaria (h. 1980).

#### Abendua

* Abenduaren 1a – Telesforo Monzon, bergarar idazle, euskaltzain eta politikaria, buruzagi jelkidea eta ondoren Herri Batasunaren sortzaileetako bat (h. 1981).
* Abenduaren 4a – Guido Calogero, italiar filosofoa (h. 1986).
* Abenduaren 6a – Tiburtzio Beristain, euskal herritar futbolaria (h. 1953).
* Abenduaren 6a – Ève Curie, frantziar pianojole, kazetari, hizlari eta diplomatikoa (h. 2007).
* Abenduaren 9a – Felipe Sansiñena, nafar presoa, Neuengamme kontzentrazio esparruan naziek eraildako hiru euskaldunetako bat (h. 1945).
* Abenduaren 10a – Antonín Novotný, Txekiako presidentea (h. 1975).
* Abenduaren 13a – Cándido Saseta, Eusko Gudarosteko komandantea (h. 1937).
* Abenduaren 18a – George Stevens, estatubatuar zinema zuzendaria (h. 1975).
* Abenduaren 21a – Dorotea Barnés, nafar kimikaria (h. 2003).
* Abenduaren 21a – Jean Bazaine, frantziar margolaria (h. 2001).
* Abenduaren 22a – Aloys Bigirumwami, ruandar apezpiku katolikoa (h. 1986).
* Abenduaren 24a – Joseph Juran, errumaniar-estatubatuar ikertzailea, kalitatearen hobekuntzan nabarmendua (h. 2008).
* Abenduaren 25a – Gerhard Herzberg, alemaniar fisikaria, 1971ko Kimikako Nobel Saria (h. 1999).
* Abenduaren 26a – Alejo Carpentier, kubatar idazle eta musikologoa, errealismo magikoaren aitzindaritzat joa (h. 1980).
* Abenduaren 28a – Bobbie Rosenfeld, kanadar atleta, 4x100 metroko proban aditua (h. 1969).
* Abenduaren 29a – Amaro del Rosal, espainiar sindikalista eta idazlea (h. 1991).
* Abenduaren 29a – Emanuel Mabathoana, lesothoar artzapezpiku katolikoa eta hizkuntzalaria (h. 1966).
* Abenduaren 30a – Dimitri Borissovitx Kabalevski, errusiar musikagilea eta pedagogoa (h. 1987).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea

* Azaroa – Clemente Ezkurdia, *Gorriti*, nafar bertsolaria (h. 1985).
* Agustin Beloki, nafar okin eta bertsolaria (h. 1996).
* Antonio Ruiz de Azua, *Ogoñope*, euskal idazlea, kazetaria eta politikaria (h. 1974).
* Enolasca Vela Salvador, nafar etxekoandrea, Gerra Zibilean fusilatua (h. 1936).
* Jose Luis Arenillas, euskal mediku eta politikaria (h. 1937).
* Juan Miguel Seminario, nafar kazetari, kronikagile eta idazlea (h. 1968).
* Kandido Arregi, bizkaitar abertzalea (h. 1952).
* Santiago Salegi Arakistain, *Salegi*, gipuzkoar pilotaria, trinketean espezialista.
* Segundo Barruetabeña, bizkaitar txirrindularia.
* Eladia García Palacios, espainiar maistra, sozialista eta sindikalista (h. 1937).
* Jean Urruty, mauriziar idazle eta literatura-kritikaria (h. 1983).
* José María Varela, espainiar politikaria, Bizkaiko gobernadore zibila (h. 1986).
* Magdalena Nolla Montseny, kataluniar errepublikanoa (h. 1939).
* Marguerite Durand, frantziar hizkuntzalari eta fonetikalaria (h. 1962).
* Muhsin al-Barazi, Siriako lehen ministroa (h. 1949).
* Ramona Peralba Sala, kataluniar aktibista errepublikanoa, ehungintzako langilea eta CNTko militantea (h. 1939).
* Teresina Boronat, kataluniar dantzari, koreografo eta dantza klasikoko irakaslea (h. 1983).

## Heriotzak

#### Urtarrila

* Urtarrilaren 4a – Jean-Léon Gérôme, frantziar margolaria eta eskultorea (j. 1824).
* Urtarrilaren 4a – Mary Ellen Pleasant, estatubatuar ekintzaile, finantzari, ondasun higiezinen handikin eta abolizionista (j. 1814).
* Urtarrilaren 8a – Mary Hooper, ingeles idazlea (j. 1829).
* Urtarrilaren 21a - Arturo Markoartu, bizkaitar politikari, noble eta bide-ingeniaria (j. 1827).
* Urtarrilaren 22a – Estanislao Labairu, bizkaitar apaiza eta historialaria (j. 1845).
* Urtarrilaren 25a – Ramon Fernandez de Pierola, nafar apaiz katolikoa, Gasteziko apezpikua (j. 1829).

#### Otsaila

* Otsailaren 11 – Vladimir Markovnikov, errusiar kimikaria (j. 1838).
* Otsailaren 13a – Kutty Kunju Thankachi, indiar musikagilea eta malabarerazko idazlea (j. 1820).
* Otsailaren 16a – Maurice Harriet, lapurtar euskaltzalea eta hiztegigilea (j. 1814).
* Otsailaren 22a – Leslie Stephen, ingeles idazle, kritikari, historialari, biografo eta mendizalea (j. 1832).

#### Martxoa

* Martxoaren 7a – Jean León Bastres, Belokeko monasterio beneditarren sortzailea (j. 1832).
* Martxoaren 16a – Manuel Calvo Aguirre, bizkaitar enpresaria, esklabo trafikatzailea Kuban eta ongilea Portugaleten (j. 1816).
* Martxoaren 26a – Ramos Azkarate, euskal idazlea (j. 1847).
* Martxoaren 26a – Amélie Bosquet frantziar idazlea eta emakumeen eskubideen aldeko aktibista (j. 1815)

#### Apirila

* Apirilaren 7a – Elisabet II.a Espainiakoa, Espainiako erregina (j. 1830).
* Apirilaren 13a – Vasilii Veresxagin, errusiar margolaria, errusiar gerra-margolari ospetsuena (j. 1842).
* Apirilaren 24a – Amélie Linz, alemaniar idazlea (j. 1824).
* Apirilaren 25a – Jelizaveta Akhmatova, errusiar idazle, itzultzaile eta argitaratzailea (j. 1820).

#### Maiatza

* Maiatzaren 1a – Antonín Dvořák, txekiar musikagilea (j. 1841).
* Maiatzaren 2a – Émile Duclaux, frantziar biokimikaria (j. 1840).
* Maiatzaren 5a – Mór Jókai, hungariar idazlea (j. 1825).
* Maiatzaren 5a – Serafin Uhagon, bizkaitar entomologo eta bioespeleologoa, Espainiako Historia Naturalaren Sozietatearen fundatzaileetako bat (j. 1845).
* Maiatzaren 6a – Franz von Lenbach, alemaniar margolaria (j. 1836).
* Maiatzaren 8a – Eadweard Muybridge, ingeles argazkilaria (j. 1830).
* Maiatzaren 10a – Daniel Urrabieta Vierge, espainiar margolari eta ilustratzaile grafikoa (j. 1851).
* Maiatzaren 10a – Henry Morton Stanley, galestar kazetari eta esploratzailea (j. 1841).
* Maiatzaren 13a – Gabriel Tarde, frantziar soziologo eta kriminologoa (j. 1843).
* Maiatzaren 25a – Anna Edelheim, finlandiar kazetari eta idazlea (j. 1845).
* Maiatzaren 30a – Marta Anna Wiecka, poloniar moja (j. 1874).

#### Ekaina

* Ekainaren 20a – Valentí Almirall, kataluniar politikaria (j. 1841).

#### Uztaila

* Uztailaren 1a – George Frederic Watts, ingeles margolari eta eskultorea (j. 1817).
* Uztailaren 3a – Édouard Beaupré, *Willow Buncheko erraldoia*, akromegaliaren ondorioz 2,51 metro garai izatera heldu zen kanadarra (j. 1881).
* Uztailaren 3a – Theodor Herzl, austriar-hungariar kazetari eta idazlea, sionismo modernoaren sortzailea (j. 1860).
* Uztailaren 4a – Édouard Thilges, Luxenburgoko lehen ministroa (j. 1817).
* Uztailaren 6a – Abai Kunanbaev, kazakherazko olerkari errusiarra, Kazakhstango literatura nazionalaren sortzailea (j. 1845).
* Uztailaren 9a – Martha Coston, estatubatuar asmatzaile eta enpresaria, Coston bengalaren asmatzailea (j. 1826).
* Uztailaren 14a – Paul Kruger, Erresuma Batuaren aurkako boer erresistentziaren buru nagusia eta Hegoafrikako Errepublikako presidentea (j. 1825).
* Uztailaren 15a – Anton Txekhov, errusiar idazlea (j. 1860).
* Uztailaren 23a – Isaías Gamboa, kolonbiar hezitzaile eta poeta (j. 1872).

#### Abuztua

* Abuztuaren 9a – Friedrich Ratzel, alemaniar geografoa (j. 1844).
* Abuztuaren 10a – Pierre Waldeck-Rousseau, Frantziako lehen ministroa (j. 1846).
* Abuztuaren 11 – György Császka, eslovakiar-hungariar artzapezpiku katolikoa (j. 1826).
* Abuztuaren 22a – Kate Chopin, estatubatuar idazlea (j. 1850).
* Abuztuaren 25a – Henri Fantin-Latour, frantziar margolaria (j. 1836).
* Abuztuaren 29a – Murad V.a, Otomandar Inperioko sultana (j. 1840).

#### Iraila

* Irailaren 4a – Martin Johnson Heade, estatubatuar margolaria (j. 1819).
* Irailaren 21a – Joseph Buruzagia, Nez Percé indiarren buruzagia (j. 1840).
* Irailaren 23a – Émile Gallé, frantziar artista eta diseinatzailea (j. 1846).
* Irailaren 24a – Niels Ryberg Finsen, faroear-daniar sendagilea, 1903ko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1860).
* Irailaren 26a – Lafcadio Hearn (Yakumo Koizumi), Japoniako kultura ezagutzera eman zuen idazle nazioartekoa (j. 1850).

#### Urria

* Urriaren 4a – Frédéric Auguste Bartholdi, frantziar eskultorea, *Askatasunaren Estatua*ren egilea (j. 1834).
* Urriaren 7a – Isabella Bird, ingeles esploratzaile, idazle, argazkilari eta naturalista (j. 1831).
* Urriaren 11a – Antonio Arzak, euskal idazle eta musikagilea (j. 1855).
* Urriaren 13a – Károly Lotz, alemaniar-hungariar margolaria (j. 1833).
* Urriaren 15a – Jurgi Saxoniakoa, Saxoniako erregea (j. 1832).
* Urriaren 17a – Ramón de Errazu, euskal jatorriko mexikar arte bildumagilea (j. 1840).
* Urriaren 21a – Isabelle Eberhardt, Afrikako iparraldean bizi eta bidaiatu zuen esploratzaile eta idazle suitzarra (j. 1877).
* Urriaren 21a – Jevhenia Jaroxynska, ukrainar idazle, irakasle, aktibista, itzultzaile, etnografo eta folklorista (j. 1868).
* Urriaren 23a – Lady Dilke, britainiar idazle, arte-historialari, feminista eta sindikalista (j. 1840).

#### Azaroa

* Azaroaren 24a – Christopher Dresser, eskoziar diseinatzaile eta diseinu teorilaria, aurreneko diseinatzaile independenteetako bat (j. 1834).ç
* Azaroaren 27a – Josefa Antúnez, espainiar jostuna, brodatzailea (j. 1833).
* Azaroaren 29a – Helen Abbott Michael, estatubatuar zientzialaria (j. 1857).

#### Abendua

* Abenduaren 4a – Cristiano Banti, italiar margolaria (j. 1824).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea

* Ferdinand Corrèges, lapurtar margolaria (j. 1844).

## Nobel saridunak:

* Fisika: John William Strutt, Rayleigheko 3. baroia.
* Kimika: Sir William Ramsay
* Literatura: Frederic Mistral, Jose Echegaray
* Medikuntza: Ivan Pavlov
* Bakea: Nazioarteko Zuzenbide Institutua

---

## Kanpo estekak