Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Genderqueer

Genderqueer (ingelesezko terminoa; «generoarekin bat ez datorrena» esan nahi du) genero arteko identitate bat da, Mendebaldeko identitate binarioen (femeninoa eta maskulinoa) eskemetan sartzen ez diren pertsonak biltzen dituena. Termino hau ez da nahasi behar *queer* («estrainioa») terminoarekin, azken horrek LGBT esparruaren barneko edozein gutxiengo sexual izendatzen baitu.

## *Genderqueer* identitatea

*Genderqueer* direnak, esan bezala, ez dira identifikatzen mendebaldeko identitate binarioen (femeninoa eta maskulinoa) eskemarekin. Hona hemen *genderqueer* izendapenaren barnean izan daitezkeen identitate batzuk:

### Ageneroa

Identitate ageneroan pertsona ez da identifikatzen genero bakar batekin ere.

### Bigeneroa eta trigeneroa

Identitate bigeneroan pertsonak bere burua femeninoarekin eta maskulinoarekin identifikatzen du. Identitate trigeneroan pertsonak bere burua identifikatzen du femeninoarekin, maskulinoarekin eta hirugarren genero batekin (ageneroa, femeninoaren eta maskulinoaren arteko konbinazio bat edo bestelako bat).

### *Genderfluid*

*Genderfluid* identitatean pertsona tarteka identifikatuko da genero batekin eta beste batzuetan beste genero batekin, eta trantsizioa lausoa eta zehaztugabea izanen da. Izenak fluidoei egiten die erreferentzia, gaitasuna baitute etengabeko mugimenduan egoteko, *genderfluid* pertsona generoen artean dabilen bezala.

### Pangeneroa

Identitate pangeneroaren barnean identitate guztiak sartzen dira, baina identitate finkoa da, *genderfluid* identitatea ez bezala.

## Kanpo estekak
# Otarrain

**Otarrain** hitzarekin hainbat krustazeo espezie izendatzen dira. Berez ohikoena da **otarrain arrunt**ari buruz hitz egitea, baina badira bere antza duten beste animalia batzuk *otarrain* izena daramatenak. Oro har:

* Palinurus generoaren barruko animaliak
* Panulirus generoaren barruko animaliak
* Horietaz gain badira ere beste batzuk Jasus generoan, adibidez *Jasus frontalis*.

Hauek guztiak Palinuridae familiaren barruan sailkatzen dira. Batzuetan, itzulpenak direla eta Cherax ibai-krustazeo batzuek ere "otarrain" izena hartzen dute. Batzuetan **misera** batzuek ere hartzne dute izen hau, amerikar otarraina bezala, Homarus americanus espeziea.

Bizkaian **langusta** ere diete.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# UTC

UTC|

| Atzean (−) | UTC | Aurrean (+) |
| --- | --- | --- |
| 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
|  | 9 |  | 4 | 3 |  |  |  | 3 | 4 | 5 | 6 |  | 8 | 9 | 10 | 11 |  |
|  |  |  | 5 |  | 12 |  |
|      UTC ~ – urte osoa | Kolore iluneko eremuek udako ordutegi erabiltzen dute. Oinarrizko koloreak ordu estandarra adierazten du. |

 |
| Meridianoak |
| Besteak |
| Kanpo loturak |

**UTC** edo **Denbora Unibertsal Koordinatua** mundu guztiko ordu eremuak kalkulatzeko erabiltzen den ordu eremu erreferentziala da. Greenwich meridianoko orduaren (GMT) ondorengoa da, nahiz eta batzuetan oraindik hala deitzen zaion. GMTarekin konparatuz, UTCa ez da eguzki edo izarrengatik definitzen, erloju atomikoekin baizik. Lurraren errotazioa mantsotzen ari delako, denbora atomikoarekiko atzeratzen da.

Ingelesez, **UTC** akronimoa gogoratzeko, ofiziala ez den *Universal Time Coordinated* erabiltzen da; modu berean, frantsesez *Temps universel coordonné* erabiltzen da.

Oraintxe, 00:58 da UTC ordua. Euskal Herriko ordu ofiziala, berriz, UTC + 1 da neguko ordutegian, eta UTC + 2 udako ordutegian.

40 ordu-eremu ofizial daude munduan, eta ez 24:
+14:00, +13:45, +
13:00,
+12:45,
+12:00,
+11:00,
+10:30,
+10:00,
+9:30,
+9:00,
+8:30,
+8:00,
+7:00,
+6:30,
+6:00,
+5:45,
+5:30,
+5:00,
+4:30,
+4:00,
+3:30,
+3:00,
+2:00,
+1:00,
0:00,
-1:00,
-2:00,
-2:30,
-3:00,
-3:30,
-4:00,
-5:00,
-6:00,
-7:00,
-8:00,
-9:00,
-9:30,
-10:00,
-11:00 eta
-12:00

## Erreferentziak

## Ikus, gainera

* Greenwich meridianoko ordua.
* Ordu-eremu

## Kanpo estekak

|  |
| --- |
| **Denbora** |
| Lehena → Oraina → Geroa
↓
2026ko uztailaren 12a, Igandea, 00:58 (UTC) |
# Neutroi-izar

Neutroi-izar baten barne egitura
**Neutroi-izarra** izar erraldoi baten neutroiez osatutako hondar mota bat da. Izar erraldoi horrek (eguzkiaren masa baino 9 aldiz handiagoa izan behar du) bere erregai nuklearra agortzen duenean, supernoba baten gisa eztanda egiten du. Eztanda horren ondoren, izarrak bere kanpo geruzak galtzen ditu eta izugarri dentsoa den metalezko nukleo bat geratzen da. Nukleo horren dentsitatea hain da handia ezen aldaratze indar elektrostatikoak ezin baitu bere egitura mantendu, eta grabitatearen indarrak nukleo hori gero eta gehiago konprimitzera behartzen du.

Izarraren nukleoaren dentsitateak muga jakin batera heltzen denean (2,4 × 107 g/cm³) neutronizazioa deitzen den prozesua hasten da, hots, nukleo horren protoiak eta elektroiak batzen dira, beraien karga elektrikoa galtzen eta neutroiak (karga elektrikorik gabeko partikulak) sortzen. Nukleoaren masa eguzkiarena baino hiru aldiz handiagoa bada zulo beltza sortuko du, baina bestela, izarra egonkortuko da neutroi-izar gisa, neutroien degenerazio-presioari eta barioien arteko aldaratze-indarrari esker.

Neutroi-izar arrunt batek 1,35 eta 2,1 arteko eguzki masa dauzka, eta 20 eta 10 km arteko erradioa.

## Ikus, gainera

* Pulsar
* Supernoba

## Kanpo estekak