Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# New York Jets

| New York Jets |
| --- |
|  |
| Datuak |
| Mota | amerikar futboleko taldea |
| Herrialdea | Ameriketako Estatu Batuak |
| Jarduera |
| Honen parte | AFC East (en)  |
| Liga | National Football League eta American Football League |
| Estadioa | MetLife Stadium: East Rutherford ﻿ / ﻿   82.500 |
| Agintea |
| Entrenatzailea | Herman Edwards (en) , Eric Mangini (en) , Rex Ryan (en) , Todd Bowles (en) , Adam Gase, Robert Saleh eta Jeff Ulbrich (en)  |
|  |
|  |
| Egoitza nagusi

 | * New York
 |
|  |
| Egoitza nagusi

 | * East Rutherford
 |
|  |
| Jabea | Woody Johnson |
| Historia |
| Sorrera | 1960 (New York Titans (en) ) |
| Ordezkatzen du | New York Titans (en)  |
|  |
| webgune ofiziala      |

**New York Jets** AEBtako New Jersey estatuko Florham Park udalerrian egoitza duen amerikar futbol talde profesional bat da. NFL liga profesionalean jokatzen du. 1959an sortu zen eta etxeko partiduak MetLife Stadium estadioan jokatzen ditu.

## Palmaresa

- **Super Bowl: 1 1968 (III)

- **Liga Txapelketa: 1**

- **Konferentziako Txapeldunak: 0**

- **Dibisioko Txapeldunak: 4 **AFL Ekialdea:** 1968, 1969
* **AFC Ekialdea:** 1998, 2002

## Iruditegia

* MetLife Stadium.
* Joe Namath.
* Joe Klecko.
* Geno Smith.

## Kanpo estekak

* New York Jets taldearen webgune ofiziala **(Ingelesez)**
# New York Hiriko Unibertsitatea

| New York Hiriko Unibertsitatea |
| --- |
|  |
| Eruditio populi liberi spes gentium |
| Datuak |
| Izen ofiziala | City University of New York |
| Mota | unibertsitate publikoa, state university system (en) , urban university (en)  eta state agency of New York (en)  |
| Herrialdea | Ameriketako Estatu Batuak |
| Izengoitia | CUNY |
| Jarduera |
| Kidetza | Northeast University Semiconductor Network (en) , NextGen Service Corp (en) , Open Education Network (en) , Association of Public and Land-grant Universities (en) , American Association of State Colleges and Universities (en) , Open Education Global, Scholarly Publishing and Academic Resources Coalition (en) , American Association of Community Colleges (en)  eta Council on Governmental Relations (en)  |
| Eskumendekoak | CLAGS: The Center for LGBTQ Studies (en) , Center on Philanthropy and Civil Society, Graduate Center, City University of New York (en) , CUNY Energy Institute, Brooklyn College (en) , Baruch College (en) , Borough of Manhattan Community College (en) , CUNY Graduate School and University Center (en) , City College of New York (en) , College of Staten Island (en) , Hunter College, John Jay College of Criminal Justice (en) , Lehman College (en) , New York City College of Technology (en) , Queens College (en) , Queensborough Community College (en) , York College (en) , Research Foundation of The City University of New York (en) , Professional Staff Congress (en) , Hostos Community College (en) , Medgar Evers College (en) , Bronx Community College (en) , LaGuardia Community College (en) , CUNY Advanced Science Research Center (en) , Kingsborough Community College (en) , CUNY School of Law (en) , William E. Macaulay Honors College (en) , CUNY TV (en)  eta American Social History Project/Center for Media and Learning (en)  |
| Enplegatuak | 45.408 (2019) |
| Ikasle-kopurua | 275.000 (2019) |
| Agintea |
| Lehendakaria | Félix V. Matos Rodríguez (en)  |
|  |
|  |
| Egoitza nagusi

 | * New York
* ﻿ / ﻿
 |
|  |
| Historia |
| Sorrera | 1961 |
| Sortzailea | Townsend Harris |
| webgune ofiziala         |

**New York Hiriko Unibertsitatea** (ingelesez: *City University of New York*, **CUNY** akronimoaz laburtu ohi da) New Yorkeko unibertsitate sistema da, bulego nagusiak Manhattanen dituena. 23 erakundek osatzen dute unibertsitate sistema hau, nagusia Graduate Center delarik. AEBetako hiri unibertsitate handiena da.

Etxepare Euskal Institutuarekin batera, Bernardo Atxaga Katedra kudeatzen du.

## Kanpo estekak

* **(Ingelesez)** Unibertsitatearen webgunea
# Kontsulatu (diplomazia)

Frantziako Kontsulatu Orokorra San Petersburgon.

*Artikulu hau kargu diplomatikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kontsulatu».*
**Kontsulatu** estatu baten interesez atzerriko estatu batean arduratzen den ordezkariaren kargua da eta, hedaduraz, kontsularen egoitza.

## Ikus, gainera

* Enbaxada

## Erreferentziak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau politikari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |

## Kanpo estekak
# Bain Capital

| Bain Capital |
| --- |
|  |
| Datuak |
| Mota | negozioa eta enpresa |
| Jarduera sektorea | finantza-zerbitzua |
| Herrialdea | Ameriketako Estatu Batuak |
| Jarduera |
| Eskumendekoak | Domino's |
| Ekoizpena | Inbertsio-kapital |
| Agintea |
|  |
|  |
| Egoitza nagusi

 | * 200 Clarendon Street
* John Hancock Tower
 |
|  |
| Legezko forma | limited partnership (en)  |
| Zeren jabe | Ampad eta Ideal Standard International |
| Historia |
| Sorrera | 1984 |
| Sortzailea | Bill Bain (en)  Mitt Romney |
| Sorlekua | Boston |
| webgune ofiziala     |

**Bain Capitalprivate equity*, arrisku-kapital, kreditu eta *hedge fund* bezalako finantza-zerbitzuak eskaintzen dituen estatubatuar enpresa da, Bostonen egoitza nagusia duena. Bain Capitalek sektore eta eskualde geografiko askotan inbertitzen du.

1984an sortu zuten Mitt Romneyk eta Bain & Company aholkularitza-enpresako beste kide batzuek. Sorreratik ehunka enpresatan erosi edo inbertitu du, besteak beste: AMC Entertainment, Aspen Education Group, Brookstone, Burger King, Burlington Coat Factory, Clear Channel Communications, Domino's Pizza, DoubleClick, Dunkin' Donuts, D&M Holdings, Guitar Center, Hospital Corporation of America, Sealy, The Sports Authority, Staples Inc., Toys "R" Us, Warner Music Group, The Weather Channel, Atento eta Inetum (Gfi eta Informática El Corte Inglésen fusioa). Euskal Herrian Finkatuz Funtsaren laguntzarekin ITP Aero erosi zuen, 2022ko irailean.

2012 hasieran, enpresak gutxi gorabehera 66.000 milioi estatubatuar dolarreko inbertsio-kapitala kudeatzen zuen. Bere egoitza nagusiaz gain, Chicago, New York, Londres, Palo Alto, Luxenburgo, Tokio, Hong Kong, Shanghai eta Mumbai hirietako bere bulegoetan 400 profesional ditu, gehienak aholkularitza-zerbitzuetan, eragiketetan edo finantzetan arituak.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Zhu Rongji

| Zhu Rongji |
| --- |
|   Irudi gehiago |
|

|  Txinako Herri Errepublikako Estatu Kontseiluko lehen ministroa |
| --- |

 1998ko martxoaren 17a - 2003ko martxoaren 16a ← Li Peng - Wen Jiabao →

|  Txinako Herri Errepublikako Estatu Kontseiluko lehen ministrordea |
| --- |

 1993ko martxoaren 29a - 1998ko martxoaren 17a ← Yao Yilin (en)  - Li Lanqing (en)  →

|  Txinako Alderdi Komunistaren Idazmahai Politikoko kidea |
| --- |

 1992ko urriaren 19a - 2002ko azaroaren 15a

|  Txinako Alderdi Komunistaren Batzorde Iraunkorraren Idazmahaiko kidea |
| --- |

 1992ko urriaren 19a - 2002ko azaroaren 15a

|  TAKen Shangaiko Batzordeko idazkaria |
| --- |

 1989 - 1991 ← Jiang Zemin - Wu Bangguo (en)  →

|  mayor of Shanghai (en)  |
| --- |

 1988ko apirilaren 25a - 1991ko martxoaren 20a ← Jiang Zemin - Huang Ju → |
| Bizitza |
| Jaiotza | Changsha, 1928ko urriaren 1a (97 urte) |
| Herrialdea |  Txinako Herri Errepublika Txinako Errepublika (1912–1949) |
| Familia |
| Aita | Zhu Kuanshu |
| Ezkontidea(k) | Lao An (en)  |
| Seme-alabak |
ikusi
* Zhu Yunlai (en)
 |
| Familia |
ikusi
* Zhu Pian (en)  (arbaso)
 |
| Hezkuntza |
| Heziketa | Tsinghua Unibertsitatea 1951) : ingeniaritza elektriko |
| Hizkuntzak | mandarin txinera ingelesa |
| Jarduerak |
| Jarduerak | politikaria, ingeniaria eta enpresaburua |
|
Parte-hartzailea
* World Economic Forum Annual Meeting 1986 (en)
 |
| Enplegatzailea(k) | Tsinghua Unibertsitatea |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Alderdi politikoa |  Txinako Alderdi Komunista |
|

---

 |
|   |

**Zhu Rongji** (Changsha, 1928ko urriaren 23a) txinatar politikaria da, Txinako lehen ministroa 1998tik 2003ra.

1949an Txinako Alderdi Komunistan sartu zen eta 1952tik 1956ra Estatuko Plangintza Batzordean lan egin zuen. 1957an Mao Zedongen politika ekonomikoa kritikatu zuen eta alderditik bota zuten. 1962an barkatu egin zioten, baina berriro purgatu zuten Iraultza Kulturalean. Mao hil ondoren birgaitu zuten eta 1976tik 1979ra Petrolio Ministerioan lan egin zuen. Shanghaiko alkate izan zen 1988tik 1991ra, eta han ezagutu zuen Jiang Zemin.

1993an lehen ministrorde izendatu zuten eta erreforma ekonomikoak sakondu zituen. 1998tik 2003ra lehen ministro izan zen Jiangen lehendakaritzan.
# Xiangqi

Xiangqui taula bat, fitxak hasierako posizioan dauzkana.
Xiangqi (txinera tradizionalez: 象棋; pinyinez: *xiàngqí*; Wade–Giles: *Hsiang ch'i*, euskaraz: «elefantearen joko») taula baten gainean jolasten den estrategia mahai-jokoa da. Shōgi, janggi eta markuk jokoen famili berekoa da, guzti horiek indiar txaturanga jolasaren edo antzeko baten ondorengoak dira. Mahai-joko zabalduenetarikoa da Txinako herrialdean. Jolasak bi armaden arteko borroka irudikatzen du eta helburua kontrako jokalariaren erregea harrapatzea da. Xiangqiaren ezaugarri bereziak kanoia (pao) barne hartzen dute, salto egin behar duena fitxa jateko; jeneralak euren artean aurrez-aurre jartzea debekatzen duen araua; taulako zonaldeak "erreka" eta "jauregia" deitzen direnak eta pieza batzuen mugimendua mugatzen dutenak (beste batzuena hobetu egiten dute) eta fitxen kolokazio berezia (marren gainean kokatzen dira koadroen barruan ipini beharrean).

## Historia

Xiangqia k.a. V. mendean hasi zen gutxi gorabehera Antzinako Txinan. Joko honek bere goreneko aldia Tang Dinastiarekin lortu zuen (618-907), bost dinastien eta hamar erreinuen aldian (907-960) eta Song Dinastiarekin (960-1279), Txina guztian zabaldu zena. Gaur egun, Asian zehar ez ezik, munduan zehar ere zabaldu da.

Xiangqui partida bat Pekingo kaleetan
## Xiangqi txapelketak

Gaur egun joko honen txapelketak ospatzen dira, hala nola 2015ean Munichen ospatu zena, zeinetan 60 pertsonek parte hartu zuten. Munduko Txapelketa Xiangqui Mundu Federazioak antolatzen du bi urtean behin 1991an hasi zirelarik. Herrialde batzuetan txapelketa nazional propioa antolatzen dute.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Industrialde

**Industrialde** bat Polonian.
**Industrialdea** gune berean bildutako industria lantegi multzo bat da, azpiegitura eta zerbitzuak partekatzen dituena. Lantegiak industrialdeetan biltzearen abantailak osagarritasunarekin eta kostu komunen partekatzearekin loturik izaten dira. Bertako industriak teknologia aurreratuarekin loturik badaude *parke teknologiko* ere deitzen zaie.

## Industrialdeak Euskal Herrian

* Gasteizen, Jundizeko industrialdea;
* Donostian, 27 industrialdea;
* Barakaldon, Galindo industrialdea;
* Iruñean, Landaben industrialdea.

## Kanpo estekak

* **(Gaztelaniaz)** Bizkaiko industrialdeak.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau geografiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Japoniako aktiboen burbuila

Zoruaren prezioa Japoniako sei hiri handienetan (1965-2008).
**Japoniako aktiboen burbuila** (japonieraz: バブル景気, Hepburn: *baburu keiki*)
 Japonian 1986 eta 1991 artean izandako aktibo finantzario eta higiezinen errebalorizazioa izan zen. 1992ko hasieran, burbuilak eztanda egin zuen. Aktiboen prezioen azelerazio arinak, ekonomiaren gainberotzeak, kontrolatu gabeko Diru eskaintzak eta kredituaren hedapenak izugarrizko burbuila ekonomikoa sortu zuten. Zehatzago, gainkonfiantzak eta diru-politika hedatzaileak bultzaturiko aktibo eta akzioen espekulazioak sortu zuten.

1990eko abuzturako, Nikkei burtsa indize erdira amildu zen justu Japoniako Bankuak bere bosgarren kitatze egin zuenean. 1991ko amaieran, aktiboen prezioak erortzen hasi ziren. 1992ko hasierarako jada asko erori arren, japoniar ekonomiaren gainbeherak hamarkada batez iraun zuen. Honek produktiboak ez ziren maileguen pilaketa bultzatu zuen, erakunde finantzario askori arazoak sortuz. Burbuilak eztanda egin zuen ondorengo urteei Hamarkada Galdua (japonieraz: 失われた二十年, Hepburn: *Ushinawareta Nijūnen*)
 deitu zieten. Harrezkero prezioak igo egin dira baina %0,1 bakarrik, estatistikan nabarmena izateko 26 urte behar zituen prozesu batean.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau ekonomiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Denda

Fruta-denda fruta saltzen duen **denda** bat da.
Merkataritzan, **denda** txikizkako salmentarako saltoki mota bat da, gehienetan espazio itxi txiki bat hartu eta hiri bateko kaleetan zehar kokatzen dena. Gehienetan dendak produktu berezituak saltzen dituzte; horrela arropa-dendak, erremintak eta etxerako tresneria saltzen dituzten burdindegiak, liburu dendak, elikagai-dendak eta abar daude. Denda batzuetan produktuak erosleak berak hartu eta ondoren kutxa erregistratzaile batetik igaroz ordaindu egiten ditu, autozerbitzu izeneko sistemaren bitartez; beste batzuetan (okindegietan esaterako), berriz, ohikoagoa da erosleak produktuak eskatu eta saltzaileak ekartzea.

## Ikus, gainera

* Benta

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Jinja

*Artikulu hau santutegiei buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Jinja (Uganda)».*
Torii jinja batean sartzeko ataria da.
**Jinja** (japonieraz: 神社)
 izenarekin, Xintoismoaren santutegiak eta haien inguruko zonalde naturalak ezagutzen dira. Nahiz eta zenbait eliz eta meskita jinja bezala onartuak izan, tradizionalki ez zen horrela, ez ziren kaperak edo sinismena zabaltzeko tokiak. Jinjen helburua kami edo xintoismoaren jainkoari kultua eskaintzea zen; batzutan ere kami bezala onartutako hildako baten arimari. Azkeneko mendetan kami esanguratsuenak Japonian izan dira santututak.

Jinja hitza Japonian ofizialki 1882. urtetik erabili izan da. Japonia osoan 80.000tik 100.000ra jinja zerrendatuak daude. Dena dela, kopuru osoa askoz altuago izango da ezen jinja batzuk oso txikiak dira edota gaur egun abandonatuak daude. Jinjak mantentzeko dirua biltzen da eta, bestetik, udalek ere laguntzen dute.

## Jinja baten deskribapena

Santutegi baten eskema.
Marrazkian agertzen diren zenbakien arabera, elementu hauek aurki daitezke:

* 1: Torii edo ataria, kolore gorrikoa. Atari horrek inguru sakratua eta profanua bereizten ditu.
* 2: Harrizko eskailera santutegi barrura heltzeko.
* 3: Sandō
* 4: Chōzuya, ur putzu bat estalia non sinestunek eskuak eta ahora garbitzen duten, kami aurrean garbiak agertzeko. Purifikatzeko prozesu horrek o-harai izena du.
* 5: Tōrō, bidean dauden linternak.
* 6: Kagura edo erritu-dantza egiteko jauregia.
* 7: Shamusho edo erlijio gauzak erotesko denda.
* 8: Emakake edo eskaerak eta eskaintzak zinzilikatzeko gunea.
* 9: Setsumassha edo dependentzia auxiliarra.
* 10: Pasilu bukaera komainu txakurren estatuak.
* 11: Haiden edo otoitz tokia.
* 12: Hesi sakratua.
* 13: Eraikuntza nagusia.

## Santutegi ospetsuak

Jinja ospetsuenak ez dira gune nagusien inguruan egoten. Hona hemen ezagunetariko batzuk:

* Ise santutegi handia, ziuraski Japoniako garrantzitsuena.
* Izumo-taisha, zaharrenetariko bat.
* Nikkō Tōshō-gū
* Kitano Tenman-gu
* Fushimi Inari-taisha
* **Itsukushima santutegia**, Gizateriaren Ondarea.
* Yasukuni santutegia, Tokion.
* Kumano Sanzan santutegia.
* Tsurugaoka Hachiman-gū

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

* **(Ingelesez)**: Santutegien tipologia.
# Asahi Shimbun

| Asahi Shimbun |
| --- |
|  |
|  |
| Mota | egunkari |
| Fitxa teknikoa |
| Hizkuntza | japoniera eta ingeles |
| Formatua | izara |
| Argitaletxea | Asahi Shimbun Company (en)  |
| Banaketa |
| Banatze-eremua | sozioliberalismo |
| Maiztasuna | 0,5 egun |
| Salneurria | 150 eta 50 |
| Historia |
| Ideologia | sozioliberalismo |
| Identifikadoreak |
| ISSN | 1045-5094 |
|

---

 |
| asahi.com eta asahi.com… |
|        |

Asahi Shimbun (japonieraz: 朝日新聞)
 japoniar egunkaria da, herrialdeko nagusienetariko bat dena. 1879an sortua, kontinententeko zaharrenetariko bat da. Eguneko edizioa 5,16 milioi alekoa eta arratsaldekoa 1,55 mililoi alekoa (2020ko ekaina) izanda, herrialdeko bigarren egunkaririk zabalduena da (lehendabizikoa *Yomiuri Shimbun* da)

Egunkariak ideologikoki «liberal eta ezkertiar»tzat du bere burua, lehiakideek azaldutako beste korronte ideologiko batzuen aldean.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Otaku

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Orri honetako testu zati batzuk japoniar idazkerarekin idatzita daude.** Euskarri eleaniztun egokirik gabe, galdera ikurrak ikusiko dituzu kanji edo kana karaktereen ordez. |

*Wikipe-tan* pertsonaia, manga estiloko aurpegi baten estereotipoak dituen Wikipediaren irudikatzea.
Otaku (japonieraz: おたく edo オタク)
 bat, nagusiki, manga eta anime japoniarraren zale amorratua da.

Japonian, hitz horren baliokidetzat har daitezke gure kulturako friki, baztertu edo marjinatu. Japoniarren iritziz, mingarria da inori *otaku*a dela esatea. Mendebaldean, ordea, hitz horrek pertsona bat animazio japoniarraren jarraitzaile dela esan nahi du, eta ez du ñabardura negatiborik.

## Otaku motak

* *Anime otaku:* animeen zaletu porrokatua.

* *Full Bring otaku:* animea gustuko dute eta animeetan adituak dira.

* *Manga otaku:* mangen zale amorratuak dira, aldizkari eta komiki ezberdinen jarraitzaileak.

* *Gamer otaku* edo *Gēmu* (japonieraz: ゲーム) *otaku:* bideo-jokoak eta kontsolak gustatzen zaizkie.

* *Pasokon* (japonieraz: パソコン) *otaku:* ordenagailuekiko zaletasun itzela eta grina duten otakuak dira

* *Gunji* (japonieraz: 軍事) *otaku:* taktika, estrategia, eta teknika eta armamentu militarrarekin zerikusia duten gaien zaleak.

* *Gore otaku:* bortizkeria eta odola ageri diren film, manga eta animeak atsegin dituzte.

* *Cosplayers:* beraien gustuko anime, manga, edo filmetako pertsonaien mozorroaz jantziz bereizten dira.

* *Mahō* (japonieraz: 魔法) *otaku:* Fantasiazko liburu, anime eta filmeen fanatikoak dira.

* *Vocalovers:* vocaloid-en jarraitzaileak.

* *Yuri otaku:* yuri generoko animeen zaletu biziak.

* *Fujoshi* edo *yaoi otaku:* yaoi generoko animeen fanatikoak.

* *Hikimori otaku:* anime, manga eta bideo-jokoak gustuko izan eta etxetik inoiz irteten ez dena.

## Ikus, gainera

* Manga
* Anime

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau kulturari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Sake

| Sake |
| --- |
| arroz ardo |
|  |
| Materialak | sake rice (en)  |
| Historia |
| Jatorrizko herrialdea | Japonia |

Sakea (japonieraz: 酒)
 Japoniako alkoholdun edaria da, batez ere arrozarekin egiten dena. Japonian *nihonshu* (日本酒, "japoniar pattar") izena ere du, *sake* hitza "alkoholdun edari" oro har esateko erabilia baita.

## Sorrera

Japoniako arroz-ardo goxoa esan ohi zaion arren sakeari, Ekialdeko Asiako edozein arroz-edari alkoholdun bezalatsu (hala nola *huangjiu* eta *cheongju* edariak), garagardoaren sorkuntzarekin antzeko prozesu baten bidez sortzen da: almidoia alkohol bihurtzen den (ardotan, berriz, mahats fruituko azukrea berotuz sortzen da alkohola).

Garagardoaren prozesuaren parekatuta, ezberdina da, zertzelada batean: garagardoan almidoitik azukrera eta azukretik alkoholera aldatzea bi urratsetan gertatzen da, baina sakea hazten denean, aldaketok aldi berean gertatzen dira. Alkohol edukia sake, ardo eta garagardoaren artean ezberdina da; garagardo gehienek % 3 eta % 9 artean daukate, ardoak, oro har, % 9 - % 16, eta sakeak gehixeago, % 18- % 20; nahiz eta askotan % 15 ingurura jaisten den botilan baino lehen urarekin urardotuz.

## Zerbitzatzeko modua

Japonian —edari nazionala da—, sakea zeremonia bereziaz zerbitzatzen da, zeramikazko edo portzelanazko botilatxo batetik (hor berotua gorde da) *sakazuki* izeneko portzelanazko kopa txiki batera, edateko. Edari aldaeraren arabera, sakearen tenperatura gomendatua asko aldatzen da.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau gastronomiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Japoniar Itsas Armada Inperiala

| Japoniar Itsas Armada Inperiala |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
|  |
| Datuak |
| Mota | Itsas armada |
| Herrialdea | Japoniar Inperioa |
| Jarduera |
| Honen parte | Armed Forces of the Empire of Japan (en)  |
| Erabiltzen du | Imperial Japanese Navy fleet (en)  |
| Kideak | 1st Fleet (en)  3rd Fleet (en)  4th Fleet (en)  5th Fleet (en)  Marine Corps of the Imperial Fleet of Japan (en)  |
| Zeren jabe | Hiro Naval Arsenal (en) , I-168, Bucholz Army Airfield (en)  eta Wotje Airport (en)  |
| Historia |
| Sorrera | 1869 |
| Ondorengoak | Japan Maritime Self-Defense Force (en)  |
| Desagerpena | 1945 |

**Japoniar Itsas Armada Inperiala** (kyūjitai: 大日本帝國海軍, shinjitai: 大日本帝国海, *Dai-Nippon Teikoku Kaigun Dai-Nippon Teikoku Kaigun*, o日本海軍 Nippon Kaigun, "Japoniar Itsas Armada Inperial Handia") 1869-1947 artean Japoniar Inperioaren armada izan zen. Pazifikoko Gerran gerra itsas armada boteretsuenetako bat izan zen. Bere aire adarra, Japoniar Armada Inperialaren Aire Zerbitzua zelakoa, Bigarren Mundu Gerra hasi arte munduko aire armada boteretsuenetakoa ere bazen, eta Japoniako eliteko pilotuek beste herrialdeetako aire armadetako pilotuek baina oraindik eta entrenamendu gogor eta disziplina zorrotzagoa jasotzen zutenez, eraginkorra zela ere esan liteke.

## Kanpo estekak
# Kanforrondo

| Kanforrondo |
| --- |
|  Irudi gehiago |
| Iraute egoera |
|  Arrisku txikia  (IUCN 3.1)  |
| Sailkapen zientifikoa |
|  |
| Erreinua | Plantae |
| Ordena | Laurales |
| Familia | Lauraceae |
| Leinua | Cinnamomeae |
| Generoa | Cinnamomum
 |
| Espeziea  | **Cinnamomum camphora** (L.) J.Presl.
 |
|  |
| Datu orokorrak |
| Gizakiak ateratzen dizkion produktuak | camphorwood (en)  eta camphor oil (en)  |
| Basionimoa | *Laurus camphora* |

**Kanforrondoa** (*Cinnamomum camphora*) ereinotzaren eta kanelondoaren familiako zuhaitz tente igokaria da, 12 m inguru luze egiten dena. Adakera zabal biribila izaten du, 12 m inguru, eta hostoak arrautza itxurakoak, berde distiratsuak eta azpi gorrixkak. Puskatzean kanfor usain bizia darie. Lore txiki zuriak izaten ditu, ereinotzak dituenen oso antzekoak eta fruitua ezkur txiki baten itxurakoa. Jatorriz Japonia eta Txinakoa da. Adarrak eta sustraiak kanforra egiteko erabiltzen dira.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2016-4-30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak
# Kurrilo siberiar

| Kurrilo siberiar |
| --- |
|  Irudi gehiago |
| Iraute egoera |
|  Galzori larrian  (IUCN 3.1)  |
| Sailkapen zientifikoa |
|  |
| Klasea | Aves |
| Ordena | Gruiformes |
| Familia | Gruidae |
| Generoa | Leucogeranus
 |
| Espeziea  | **Leucogeranus leucogeranus** Pallas, 1773
 |
|  |
| Banaketa mapa |
|  |
|  |
| Datu orokorrak |
| Masa | 197 g |
| Zabalera | 235 cm |
| Kumaldiaren tamaina | 2 |
| Errute denbora | 29 egun |

**Kurrilo siberiarra** (*Leucogeranus leucogeranus*), *Leucogeranus* generoko hegaztia da. Gruidae familian sailkatua dago eta bere generoko espezie bakarra da. Siberian kumatzen da eta kurrilo siberiarra edo kurrilo zuri siberiarra ere izendatu izan da. Espezie hau desagertzeko arrisku bizian; bere populazioa 3.000 ale baino gutxiagokoa dela estimatzen da.

Kurriloen artean bereziak dira, helduak ia erabat zuriak direlako, hegoetan dituzten luma beltz batzuk izan ezik. Aurpegia gorria dute. Siberiako tundran kumatzen da eta historikoki bi populazio izan ditu, bata Siberia ekialdean eta bestea Siberia mendebaldean, bigarren hori dagoeneko desagertuta.

Migraziorik luzeena egiten duten kurriloak dira, 5.000 kilometrotik gorakoa. Ekialdeko populazioak Txinan igarotzen du negua, Poyang aintzira inguruan. Garai bateko mendebaldeko populazioak, berriz, Iranen eta Indian igarotzen zuen negua. Ehizaren eta habitat suntsiketaren ondorioz populazio horrek beherakada handia jasn zuen XX. mende amaieran. 2002. urtean Siberia Ekialdeko populazioko 4 kurrilo zuri bakarrik geratzen ziren eta azkenengo emea 2009an hil zen. Populazio horretan kide bakarra geratzen da harrezkero, Omid ("Itxaropena", persieraz) izeneko ar bat.

## Erreferentziak

## Ikus, gainera

* Gruidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names