Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Datu-base banatu

**Datu base banatua** logikoki erlazionaturiko datuen datu-basea, kokapen ez zentralizatuetan edukitzea dena da.

## Historia

80 hamarkadaren hasieran, bi gertaera garrantzitsu eman ziren. Batetik, datu baseen ugalketa eta bestetik konputagailu-sareen hedapena. Bi hauen uztarketatik jaio ziren datu base banatuak.

## Datu Base Banatuen Kudeaketa Sistemak

Datu base banatu bat datu base askoren multzoa da, DBBKS batek kontrolatuta, erabiltzaile batek atzipena izan dezan, dagoen tokitik edo sare bitartez beste toki batetik, datuak ordenagailu berean bilduta baleude bezala.

Ordenagailuek tamaina eta funtzio ezberdinak izan ditzakete. Halere baldintza batzuk bete behar dituzte:

* Memoria nagusia ez konpartitzea. Datu Base Kudeaketa Sistema bakarra izatea
* Ordenagailu bakoitzak DBBKSren zati bana edukitzea. Gutxienez DBa bi kokapen ezberdinetan egon behar da banatuta, bestela bezero/zerbitzari klasiko baten aurrean aurkituko baikinateke.

Beraz, DBBKS nodo multzo bat baino ez da, sare baten bitartez konektatuta (LAN, MAN edo WAN). Egun, IP sareen garapenarekin, aukerak Internet, Intranet edo mistoak izaten dira. Sistema honetara DBBkoak ez diren ekipoak ere konekta daitezke. Erabiltzaile arruntak izango lirateke.

Nodo bakoitzak transakzio mota bi egin ditzake:

* Lokalak: nodo horretan dauden datuetara baino ez dute atzipenik
* Globalak: Nodo askotara egiten dute atzipena

## Banaketaren abantailak

* Datuen erabilpen konpartitua eta kontrolaren banaketa: nodo bakoitzetik bertan dauden datuen inguruko nolabaiteko kontrola du, beti ere administratzaile orokorraren kontrolpean. Kontrol hau ezberdina izan daiteke beharren edo tamainaren arabera.
* Fidagarritasuna eta prestasuna: hutsegite bat ematen bada nodo batean, sistemak funtzionamenduan jarrai dezake, eta hutsegitea errekuperatu ere, beti neurri egokiak hartu baldin badira.
* Kontsulten prozesaketaren bizkortzea: normalean erabiltzen dituzten datuak, erabiltzaileek hurbil badituzte, kontsultak bizkortuko dira. Horrez gain, kontsulta nodo ezberdinetan dauden taulei badagokie, azpi kontsulta paraleloak egin daitezke, prozesua arinduz.
* Hedatzea ziurtatua: hedapen aukerak anitzak dira, prozesadore zentral batekiko menekotasunik ez dagoelako.

## Banaketaren desabantailak

* Softwarearen garapenaren garestitzea.
* Datuen errepikapena eman daitekeenez, konkurrentzia eta errekuperazio mekanismoen kontrola zailagoa da.
* Kontsultak hobetzeko algoritmoetan zailtasun handiagoa, datuak sakabanatuta egon daitezkeelako. Komunikazio kosteak ere kontutan hartu behar dira.
* Nodo ezberdinek parte hartzen dutenean erantzun denborak altuagoak izango dira.
* Osotasunaren babesa askoz zailagoa da.

## Ikus,Gainera

* Datu-base banatuak kudeatzeko sistema

## Kanpo estekak
# Erregistro (datu-basea)

Informatikan, edo zehazki datu-base erlazional baten testuinguruan,  **erregistro** batek ( **errenkada** edo  **tupla** ere deitua) taula bateko datu-objektu bakar bat adierazten du. Modu sinplean esanda, datu-base bateko taula bat  *errenkadez* eta  *zutabez* edo eremuz osatua imajinatu ahal da. Taula baten errenkada bakoitzak erlazionatutako datu-multzo bat adierazten du, eta taularen errenkada guztiek egitura berdina dute.

Erregistro bat eremuen multzoa da entitate bati lotutako datu guztiak jasotzen dituena. Erregistro bakoitzari automatikoki esleitzen zaio elkarren segidako zenbaki bat ( erregistro-zenbakia). Erregistro-zenbakia indize gisa erabiltzeko aukera badago ere, ohikoagoa da erregistro bakoitzari bere gako eremua esleitzea erregistro horren bilaketa ahalbidetzeko.

Erregistro baten egitura inplizituak eta erregistroko eremuen balioen esanahiak behartzen dute erregistroa datu-segida bat bezala ulertzea, taulako zutabe bakoitzean balio bat egongo da. Errenkada, orduan, aldagai erlazionalez osatutako multzo bat bezala interpretatzen da non aldagai bakoitza bi itemez osatuta baitago, zutabearen izena eta errenkada horretan zutabe horrek hartzen duen balioa.

Zutabe bakoitzak datu-mota zehatz bateko balio bat onartzen du..

## Ikus, gainera

* Datu-base erlazional

## Kanpo estekak
# Symbian

|  *Symbian* |
| --- |
|  Irudi gehiago |
| Jatorria |
| Sorrera-urtea | 1998 |
| Azken bertsioa | Nokia Belle Feature Pack 2 (Nokia Donna) |
| Ezaugarriak |
| Euskarria | ARM arkitektura eta x86 |
| Programazio-lengoaia | C++ |
| Egile-eskubideak | copyrightduna |
| Lizentzia | lizentzia jabedun |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Ekoizpena |
| Garatzailea | Symbian Software (en) , Symbian Foundation eta Nokia |
| symbian.org |

**Symbian** Nokiak garatutako mugikorrentzako sistema eragilea izan zen. Iraganean, telefonia mugikorreko hainbat enpresaren arteko aliantzaren emaitza izan zen. Enpresa horien artean Nokia ez ezik Sony Mobile Communications, Psion, Samsung, Siemens, Arima, Benq, Fujitsu, Lenovo, LG, Motorola, Mitsubishi Electric, Panasonic edota Sharp ere zeuden. EPOC32ean oinarrituta zegoen, PSIONen PDA eta Handheldetan erabiltzen zena. 1997tik 2013ra egon zen indarrean.

Symbianen helburua terminal mugikorretarako sistema eragile bat sortzea zen, Palm eta ondoren Googleren Android, Appleren iOS eta Blackberryren BlackBerry OS zerbitzuekin lehiatu ahal izateko.

## Historia

2003an, Motorolak bere partaidetzaren % 13 saldu zion Nokiari, eta, ondorioz, konpainiaren % 32,2rekin geratu zen. Geroago, ordea, bere "Linux-Like" terminalekin espero zen arrakasta izan ez zuenez, Symbianen mundura itzuli zen, Sony Mobile Communicationsi % 50 erosiz. 2008ko ekainaren 24an, Nokiak Symbian erostea erabaki zuen, konpainiaren akzioen gainerako % 52 erosiz, gainerako bazkideekin akordio bat lortu ondoren. Helburua zen Symbian Fundazioa ezartzea eta sistema eragile hori plataforma ireki bihurtzea. 2009 eta 2010 artean, Nokiak Symbian sistema eragilearen euskarria eta garapena Accenture aholkularitza-enpresari transferitzea erabaki zuen, eta 2011ko irailaren amaieran amaitu zuen eragiketa, Symbian Belle bertsio berriaren garapena amaitu ondoren. Hala, Nokiak modu esklusiboan parte hartu zuen Symbianen azken bertsioa bihurtu zen. 2011ko urrian, ofizialki baieztatu zen Symbianek euskarria izango zuela 2016ra arte, ezin baitzuen hura jasaten jarraitu, ez zelako lehiakide bat azken belaunaldiko sistema eragileak dituzten telefono adimendunen bertsio berrirako, hala nola Android, iOS edo Windows Phone.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Hamasei Erresumak

| Hamasei Erresumak 十六國 |
| --- |
| 304 – 439 |
| Monarkia |
| Txinaren egoera 400. urte inguruan |
| Geografia |
| Kultura |
| Hizkuntza(k) | Txinera klasiko |
| Erlijioa | Taoismo, Konfuzianismo, Txinatar erlijioa |
| Historia |
|

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **← Aurrekoa**

|  |  |
| --- | --- |
|  | Jin dinastia |

 | **Ondorengoa →**

|  |  |
| --- | --- |
| Iparraldeko eta hegoaldeko dinastiak |  |

 |

 |

Txinako historiografian, **Hamasei Erresumak** (txinera tradizionalez: 十六國; txinera sinplifikatuz: 十六国; pinyinez: *Shíliù Guó*; Yale kantonera: *Sap6luk6 gwok3*) iparraldeko Txinan Jin dinastiaren ondorengoa izan zen eta iparraldeko dinastien aurrekaria. 304 eta 439 artean, eskualdean bata bestearen atzetik zenbait estatu sortu zuten. Horietako askok Wu Hu edo bost barbaroek sortu zituzten, hau da, aurreko mendeetan eskualderantz ailegatu ziren herri nomadek.

Cui Hongek asmatu zuen izendapena *Shiliuguo Chunqiu* ('Hamasei Erresumen udaberri eta udazkenen urtekariak') bere kronikarentzat. Berak esana, hamasei erresumak honakoak izan ziren: Hanchao (漢趙, 304-329), Geroko Chao (後趙, 319-351), Ch'ênghan (成漢, 303-349), Aurreko Liang (前涼, 320-376), Geroko Liang (後涼, 386-403), Iparraldeko Liang (北涼, 397-439), Mendebaldeko Liang (西涼, 400-421), Hegoaldeko Liang (南涼, 397-414), Aurreko Yen (前燕, 337-370), Geroko Yen (後燕, 384-407), Iparraldeko Yen (北燕, 407-436), Hegoaldeko Yen (南燕, 398-410), Aurreko Chin (前秦, 350-394), Geroko Chin (後秦, 384-417), Mendebaldeko Chin (西秦, 385-400/409-431) eta Huhsia (胡夏, 407-431). Ondorengo historialariek izendapena zabaldu eta 304 eta 439 arteko estatu guztiak bildu zituen.

## Erreferentziak

## Ikus, gainera

* Txinako historia

## Kanpo estekak
# Turkiar hizkuntzak

| Turkiar hizkuntzak |
| --- |
|  |
| Datu orokorrak |
| Hiztunak | 170 milioi |
| Rankinga | - |
| Eskualdea | Hego-ekialdeko Europatik mendebaldeko Txina eta Siberiaraino |
| Hizkuntza sailkapena |
| giza hizkuntza |
| Informazio filologikoa |
| Hizkuntza-tipologia | hizkuntza eranskaria eta SOV hizkuntza |
| Hizkuntza kodeak |
| Glottolog | `turk1311` |
| ASCL | 43 |
| Linguist List | turk |
| IETF | trk |

**Turkiar hizkuntzak** familia-hizkuntza bat da, 35 hizkuntzak osatua. Turkiar herriek hego-ekialdeko Europatik mendebaldeko Txina eta Siberiaraino hitz egiten dituzte. Aditu batzuek, altaitar hizkuntzen artean sailkatzen dituzte.

170 milioi lagun inguruk ama hizkuntza moduan dituzte eta beste 200 milioi bigarren hizkuntza moduan. Hiztun gehien dituena turkiera da, Anatolian eta Balkanetan mintzatzen dena.

Azpifamilia nagusia osatzen duten oghuz hizkuntzak (turkiera, azerbaijanera, turkmenera, qashqaiera, gagauzera...) elkarrekiko ulergarritasun handia dute.

## Kideak

Hona hemen Lars Johanson 1998an proposaturiko sailkapena

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Indiako Ozeanoko Britainiar Lurraldea

| Indiako Ozeanoko Britainiar Lurraldea |
| --- |
| British Indian Ocean Territory |
| **Ereserkia**: *God Save the King* |
| Goiburua: In tutela nostra Limuria (Limuria gure esku dago) |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Indiako Ozeanoko Britainiar Lurraldeko bandera |  Indiako Ozeanoko Britainiar Lurraldeko armarria |

 |
| British Indian Ocean Territory in United Kingdom.svg |
| Geografia |
| Hiriburua | Diego García 6°0′0″S 71°30′0″E |
| Azalera | 60 |
| Punturik sakonena | Indiako ozeanoa |
| Kontinentea | Afrika |
| Administrazioa |
| Gobernu-sistema | Monarkia konstituzionala |
| Erregea | Karlos III.a |
| Demografia |
| Biztanleria | 3.000 |
| Dentsitatea | 50 bizt/km² |
| Hizkuntza ofizialak |
ikusi
* ingeles
 |
| Erabilitako hizkuntzak |
ikusi
* ingeles
 |
| Moneta | Estatubatuar dolar ($) libera esterlina (£) |
| Bestelako informazioa |
| Aurrezenbakia | +246 |
| ISO 3166-1 alpha-2 | IO |
| ISO 3166-1 alpha-3 | IOT |
| Ordu eremua |
ikusi
* UTC+06:00
 |
| Internet domeinua | .io |

**Indiako Ozeanoko Britainiar Lurraldea** (ingelesez: *British Indian Ocean Territory* edo laburtuta *BIOT*) Indiako ozeanoan dagoen Erresuma Batuaren itsasoaz haraindiko lurraldea da. Txagos uhartediak osatzen du, Afrika eta Indonesiaren arteko erdibidean dagoena. Lurraldea sei atoloik osatzen dute, handiena eta hiriburua Diego García izanik.

Diego Garcia atoloia, Erresuma Batuak eta Ameriketako Estatu Batuek partekatzen duten base militarra dago. Guztira 4.000 biztanle daude lurralde osoan, denak militarrak. Izan ere, 1961etik 1973ra bitartean, bertako herritar guzti-guztiak kanporatuz joan ziren.

2000. urtean, ordea, Londresko auzitegi nagusiek uharteak jatorrizko herritarrei itzultzeko agindu zuten. Agindua ez zen bete, Estatu Batuentzat eta Erresuma Batuarentzat interes estrategiko handiegia baitu lurralde hark; handik eraso zieten Estatu Batuek Iraki 1991n, Afganistani 2001ean, eta Iraki berriz ere 2003an. Helegiteen bitartez 2006. urte arte atzeratu zen afera. Orduan, berretsi egin zuten auzitegiek 2000. urteko erabakia. Betetzeke dago.

Diego Garcia atoloiaren ikuspegia.
## Erreferentziak

## Kanpo estekak

* **(Ingelesez)** CIA - World Factbook Geografia, biztanleria, politika eta ekonomia datuak.

|  |
| --- |
| **Asiako herrialde eta lurraldeak**    (Nazio Batuen azpi-eskualdeka) |
| **Erdialdeko Asia**
 |
Afganistan • Errusia • Kazakhstan • Kirgizistan • Uzbekistan • Tadjikistan • Turkmenistan | **Asiako Ekialdea (Asia-Pazifikoa)**
 | Hego Korea • Ipar Korea • Japonia • Mongolia • Txina |
| **Hego-mendebaldeko Asia**
Ekialde Hurbila
 |
Arabiar Emirerri Batuak • Armenia • Azerbaijan • Bahrain • Egipto • Georgia • Iran • Irak • Israel • Jordania • Kuwait • Libano • Oman • Qatar • Saudi Arabia • Siria • Turkia • Yemen | **Hego-ekialdeko Asia**
 |
Brunei • Ekialdeko Timor • Filipinak • Indonesia • Kanbodia • Laos • Malaysia • Myanmar • Singapur • Thailandia • Vietnam |
| **Hegoaldeko Asia**
 |
Bangladesh • Bhutan • India • Maldivak • Nepal • Pakistan • Sri Lanka | **Beste entitate politiko batzuk** |
Palestina • Taiwan |
# Indonesiaren Ekialdeko Timorren inbasioa

| Indonesiaren Ekialdeko Timorren inbasioa |
| --- |
| Gerra Hotzaren barruan |
|  |
| Data | 1975eko abenduaren 7a - 1976ko uztailaren 17a |
| Lekua | Ekialdeko Timor |
| Emaitza | Indonesiak Ekialdeko Timor anexionatu zuen |
| Gudulariak |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Indonesia Laguntzaileak:  AEB  Australia |  Ekialdeko Timor  FRETILIN (FALINTIL) Laguntzailea:  Portugal |

 |
|

 |
| Buruzagiak |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Suharto
Maraden Panggabean
Benny Moerdani
Prabowo Subianto
Timoreko milizia  |
Nicolau Lobato †
Xanana Gusmão
Mau Hunu
Nino Konis Santana †
Taur Matan Ruak |

 |
| Indarra |
|

|  |  |
| --- | --- |
| 35.000 soldadu |
2.500 soldadu erregular 7.500 miliziano 15.000 erreserbista |

 |
| Galerak |
|

|  |  |
| --- | --- |
| 1.000 bilera |
Ezezaguna |

 |
| Okupazioan zehar 90.800etik 202.600era soldadu eta zibil hil ziren, 17.600-19.600 biolentziaren bidez edo desagertuak. |

**Indonesiaren Ekialdeko Timorren inbasioa** 1975eko abenduaren 7an hasi zen. Antikolonialismoaren aitzakiarekin Indonesiak Ekialdeko Timor militarki inbaditu zuen. Portugalen kolonizazioaren ostean FRETILINek gidatutako gobernua egon zen, eta hau modu bortitzean kaleratu zuten. Kalkuluek diote 100.000 soldadu eta zibiletik gora hil zirela, heriotza bortitzen ondorioz edo goseteen ondorioz.

Gerraren osteko lehenengo urteetan Indonesiako militarrek erresistentzia handia izan zuten mendietatik, baina 1977-1978tik aurrera Ameriketako Estatu Batuek eta Australiak emandako armak erabilita FRETILINen egitura suntsitu zituzten. Hala ere bi hamarkadetan zehar borrokak izan ziren Indonesiaren eta Ekialdeko Timorren aldeko taldeen artean. 1999an NBEk gidatutako erreferenduma egin zen eta independentziaren alde bozkatu zuten.

## Kanpo estekak
# Koexistentzia adiskidetsu

Nikita Khrustxov Richard Nixonen ondoan,1959an.
**Koexistentzia adiskidetsua** edo **Bakezko koexistentzia** kontzeptu politikoa Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunaren burua izan zen Nikita Khrustxov (1894-1971) politikariak sortu zuen, Gerra Hotzaren testuinguruan, nazioarteko harremanetan giro berri bat sortzeko asmoz. Kontzeptu honek mendebaldeko historialarien ikuspuntutik, SESBren 1955tik 1962ra doan garaia markatu zuen; sovietar historiografiak, aldiz, 1984 arte zeraman garaiaren iraupena.

## Kontzeptuaren jatorria

1953tik aurrera, Iosif Stalin hil ondoren, SESBren politika aldatzen joan zen. Hazkunde ekonomikoaren babesarekin sobietarrek desestalinizazioari ekin zioten: azpiegiturak bultzatu ziren, bizi-maila hobetu zen eta, nolabait, biztanleriaren mendebaldeko bizi mailara hurbildu nahi zuten. Nazioarteko ikuspuntutik, arma atomikoei esker, SESB seguru sentitzen zen; halaber, Koreako Gerran armistizioa sinatu zen eta Indotxinan bakea. Ameriketako Estatu Batuetan, bitartean, Truman doktrina biolentoa gaindituz, Dwight Eisenhowerrek sobietarren aurrean *euste politika* erreibindikatzen zuen.

## Ideologia politikoa

Koexistentzia adiskidetsua ez zuen komunisten ideologiarako kontraesan handirik sortu. Hauentzat, nahita ez, garai batean, herrilade kapitalistak zein komunistak bizikide izan behar ziren eta, testuinguru horretan, mundu mailako gerra batean ez erortzeko, behar-beharrezko zen koexistentzia hori bultzatzea. Azken buruan, sobietarrek gerra baztertu nahi zuten nazioarteko harremanen zailtasunak konpontzeko unean. Leninen pentsamenduan antzeko ideia bat azaltzen zen: behin iraultza Sobietar Batasunean martxan jarrita, politika ekonomikoa izan behar zen mundu mailan komunisten eragina zabaltzeko.

## Garapena

Ideia garbia bazen ere, nazioarteko egoerak sarritan arazoak azaldu zituen planteamendu horrekin aurrera jarraitzeko. Lau gertaera izan ziren bereziki delikatuak:

* 1956ko Hungariako Iraultza
* 1961tik aurrera Berlingo harresia
* Mao Zedongen eta Sobietar Batasunaren arteko harremanen haustura.
* 1962an Kubako Krisialdia

Ameriketako Estatu Batuekin harremanak, bestetik, ez ziren lauak izan; gorabehera ugari izan ziren. Ofizialki estatubatuarren politika erasorkorra zen baina, hala ere, Khrustxov 1960an Estatu Batuak bisitatu zituen eta, hurrengo urtean, John F. Kennedy, presidente berria, sobietar buruarekin Vienan bildu zen.

## Kontzeptua gaur egun

Oraintsuago, esaldi horrek, komunismoaren hiztegitik kanpo, mundu osoko diplomazian, bere erabilera badu ere. Adibidez, 2004ko Gabonetako agerraldian, Joan Paulo II.a Aita Santuak "elkarbizitza baketsua" eskatu zuen Ekialde Hurbilean.

## Erreferentziak

## Ikus, gainera

* Gerra Hotza
* Desestalinizazioa
* Bake Armatua
* SALT itunak

## Kanpo estekak
# Naxalismo

Maoisten bandera, erdian igitaia eta mailua dituelarik.
**Naxalismoa** naxaliten ideologia komunista da, Indiako talde politiko eta matxinoen talde batena. Mugimendu eta ideologia politiko maoismoaren eragina du.

Maoismoan inspiratuta, Charu Majumdarrek «Zortzi Dokumentu Historikoak» idatzi zituen, naxalismoaren oinarri bihurtu zirenak. Majumdar, Kanu Sanyal eta Jangal Santhalek Indiako Alderdi Komunista (Marxista)ko fakzio bat osatu zuten, luzaroko herri-guda bultzatzen zuena. Altxamendu naxalita-maoista 1967ko altxamendu baten ondoren hasi zen Naxalbari herrian, Bengalako mendebaldean. Ideologiak herritik hartzen du izena. Altxamenduaren ondoren, Sanyalek Indiako Alderdi Komunista (Marxista-Leninista) ezarri zuen. Majumdarren idazkiak ezagun egin ziren hiriguneetan. Kalkutako ikasleak naxaliten mugimenduarekin bat egiten hasi zirenean, Majumdarrek ideologiaren fokua landa-eremuetatik harago eraman zuen. Naxalitak ideologia maoistaren aldeko zenbait taldetan banatu ziren. Indiako Legez Kanpoko Jarduerak Prebenitzeko Legeak (1967) erakunde naxalita batzuk talde terrorista izendatu zituen.

Naxalismoa nekazarien eta lurjabeen artean klase gatazka dagoela eta Indiako Konstituzioak tribu-langileentzako babesik ez duela dioen printzipioan oinarritzen da. Ideologia hau ezaguna izan da Indian dauden tribuen artean. Naxalitak agintari bihurtu dira kontrolatzen dituzten eremuetan, non azpiegiturak garatzen dituzten, eta horrek bertokoen laguntza lortzen du. Naxalitek gazteak errekrutatu dituzte, batez ere langile klasekoak. Talde naxalitek dirua enpresa ustiatzaileen etekinetatik hartzen dute, batez ere meatzaritza enpresetatik, kontrolatzen dituzten eremuetan.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Islandiako konderriak

Islandiako konderriak eta hiri autonomoak.
Tradizionalki Islandia 23 konderritan (*sýslur*) eta 25 hiri independentetan (*kaupstaðir*) banatuta dago. Dena den, administrazioan 1983tik eginiko aldaketen ondoren, banaketa horrek garrantzia galdu eta egun eskualdeek munta handiagoa dute.

## Konderriak

|  |  |
| --- | --- |
| Izena | Azalera (km²) |
| Árnessýsla | 7.932 |
| Austur-Barðastrandarsýsla | 1.074 |
| Austur-Húnavatnssýsla | 4.295 |
| Austur-Skaftafellssýsla | 3.041 |
| Borgarfjarðarsýsla | 1.786 |
| Dalasýsla | 2.078 |
| Eyjafjarðarsýsla | 4.089 |
| Gullbringusýsla | 1.216 |
| Kjósarsýsla | 664 |
| Mýrasýsla | 3.092 |
| Norður-Ísafjarðarsýsla | 1.958 |
| Norður-Múlasýsla | 10.568 |
| Norður-Þingeyjarsýsla | 5.393 |
| Rangárvallasýsla | 7.365 |
| Skagafjarðarsýsla | 5.040 |
| Snæfellsnes-og Hnappadalssýsla | 2.163 |
| Strandasýsla | 3.465 |
| Suður-Múlasýsla | 3.970 |
| Suður-Þingeyjarsýsla | 11.134 |
| Vestur-Barðastrandarsýsla | 1.519 |
| Vestur-Húnavatnssýsla | 2.663 |
| Vestur-Ísafjarðarsýsla | 1.221 |
| Vestur-Skaftafellssýsla | 5.663 |

## Hiri independenteak

* Akranes
* Akureyri
* Bolungarvík
* Dalvík
* Eskifjörður
* Garðabær
* Grindavík
* Hafnarfjörður
* Húsavík
* Ísafjörður
* Keflavík
* Kópavogur
* Neskaupstaður
* Njarðvík
* Ólafsfjörður
* Ólafsvík
* Reykjavík
* Sauðárkrókur
* Selfoss
* Seltjarnarnes
* Seyðisfjörður
* Siglufjörður
* Vestmannaeyjar

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Bechuanalandia

| Bechuanalandia Protektoratua |
| --- |
| 1885 – 1966 |
| Erresuma Batuko protektoratua |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|

---

**Ereserkia**

---

 |
| Protektoratuaren kokapena |
| Geografia |
| Hiriburuak | Mafeking (1885-1965) Gaborone (1965) |
| Kultura |
| Hizkuntza(k) | ingelesa |
| Erlijioa | protestantismoa |
| Historia |
| Sorrera | 1885 |
| Independentzia | 1966 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **← Aurrekoa**

|  |  |
| --- | --- |
|  | Stellaland |

 | **Ondorengoak →**

|  |  |
| --- | --- |
| Botswana |  |
| Lurmuturreko kolonia |  |

 |

 |

**Bechuanalandia Protektoratua** 1885eko martxoaren 31n Erresuma Batuak Hegoafrikan sortutako protektoratua izan zen, 1966ko irailaren 30ean Botswanako Errepublika bilakatu zena.

Bechuanalandia Bechuana herriaren (egun Batswana edo Tswana idatzia) herrialdea esan nahi du. Protektoratua bitan zatitu zuten:

* Hegoaldekoa, Molopo ibaiatik hegoalderantz kokatuta, koroaren kolonia bilakatu eta, Bechuanalandia Britainiarra izena hartu ondoren, lehendabizikoz Lurmuturreko kolonia eta egun Hegoafrikaren zati bat bihurtu zen. Mafikeng inguruko eskualdea da.
* Iparraldekoak, Bechuanalandia Protektoratua deitua, 1904an 225.000 milia karratu eta 120.776 biztanle zituen. 1890ean iparralderantz zabaldu zuten.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Botswanako historiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Papuako Lurraldea

| Papuako Lurraldea Territory of Papua |
| --- |
| 1883 – 1949 |
| Britainiar kolonia |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| Geografia |
| Historia |
| Queenslandek beretu | 1883 |
| Ginea Berriko Lurraldearekin elkartu | 1949 |
|  |

 |

 |

**Papuako Lurraldea** australiar jabetza izan zen, Ginea Berria uhartearen hego-ekialdea hartzen zuena. 1883an, Queenslandeko gobernuak beretu zuen lurraldea Britainiar Inperioarentzat. Erresuma Batuko gobernuak uko egin zion anexioa berresteari, baina 1884an babes herri bat eratu zuen, **Britainiar Ginea Berria** izenarekin. 1905ean, Australiaren agindupean gelditu zen. Lehen Mundu Gerran, australiarrek uhartearen ipar-ekialdea (Alemaniar Ginea Berria) hartu zuten. Gerra ostean bi lurraldeak australiarren esku gelditu ziren, eta 1949an batu ziren, *Papua eta Ginea Berriko Lurraldea* eratuz. 1975ean, lurralde hori independizatu zen Australiatik, Papua Ginea Berria izenarekin.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Lurralde autonomo

Behintzat, lurralde autonomo bat duten herrialdeak.
**Lurralde autonomoa**, **lurralde-erakunde autonomoa** (**eskualde autonomoa**, **autonomia-erkidegoa**, **erkidegoa**, **eskualdea**, **errepublika**, **probintzia** edo **lurraldea** ere esaten zaio) estatu burujabe baten banaketa administratibo subnazionala da. Banaketa subnazional horrek baldintza ekonomiko, sozial, kultural edo etniko edo nazional bereziak ditu biztanleriarengandik bereizita, eta haren mende dagoen kanpo-agintaritzak autonomia-maila jakin bat aitortzen dio, bere gobernuari, jurisdikzioko lege eta politikei eta eskubide eta askatasun espezifiko batzuei dagokienez. Lurralde horiek dira, oro har, etnia batzuen gutxiengoa duten lurrak, beren hizkuntza propioa eta herrialdetik bereizitako sistema juridikoa dutenak.

Tim Potierren arabera, lurralde-autonomia bitarteko gisa ulertu behar da, zeinaren bidez agintari batek, goragoko beste agintaritza baten mende egonik, agintaritza horretatik bereiz zehaztu ahal izango baititu, agintaritza horren bidez, erantzukizuna duenaren ongizate orokorrerako eman dizkion funtzio espezifikoak.

Marc Wellerrek eta Stefan Wolffek honela definitzen dute autonomia: erkidegoek politika publiko, legegile, betearazle, judizial edo adjudikaziozko eginkizunak betetzeko legez errotuta duten boterea, estatuko beste aginte-iturri batzuk alde batera utzita, baina estatuaren lege-ordena orokorrari lotuta. Lurralde-autonomiaren kontzeptu partikularraren oinarrian dagoen oinarrizko ideia da erakunde autonomoa lurralde-terminoetan definitzen dela.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau politikari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |