Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Nazioarteko egun aldaketa lerroa

Nazioarteko egun aldaketa Lerroa
**Nazioarteko egun aldaketa Lerroa** Lurraren gainean dagoen lerro imaginario bat da, Ozeano Barearen gainean hedatzen dena iparretik hegoaldera eta gutxi gorabehera 180ºko meridianoan kokatzen da. Praktikotasunari begira lerro horrek zeharkatzen dituen hainbat herrialdek egun aldaketa mugitu eta beste hemisferiokoa erabiltzen dute.

Lerro horretatik zehar pasatzeak egun aldaketa dakar. 180ºko meridianoa horretarako erabiltzea Sir Sandford Flemingek asmatu zuen 1879an. Hainbat kongresutan ideia babestu zuen, adibidez 1884an Washingtonen egon zena. Kongresu horretan ordu aldaketak egiteko sistema ezarri zen, Greenwicheko meridianoan oinarritua.

Lerro hau erabiltzearen arrazoia bertan bizi den jende kopuru eskasa da. Hala ere lerro hau ezartzeak hainbat arazo sortu zituen nabigazioaren inguruan.

## Kanpo estekak
# MongoDB

|  ' |
| --- |
|  Irudi gehiago |
| Jatorria |
| Sorrera-urtea | 2009 |
| Argitaratze-data | 2009 |
| Azken bertsioa | 8.2.3 |
| Ezaugarriak |
| Programazio-lengoaia | C++, JavaScript, C eta Python |
| Sistema eragilea | Linux, MacOS X, Microsoft Windows eta OpenBSD |
| Egile-eskubideak | copyrightduna |
| Lizentzia | Server Side Public License (en)  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Ekoizpena |
| Garatzailea | MongoDB Inc. |
|

---

 |
|  |
|    |
| Iturri-kodea |  |

**MongoDB** (ingelesetik: hu**mongo**us eta **DB** Data Base) kode irekiko softwarea da, dokumentuetara bideratutako datu-baseak sortzeko eta kudeatzeko. NoSQL familiako datu-baseak kudeatzeko sistema da. Eskalagarria da, errendimendu handikoa eta C++ lengoaian programatua.

'HTML5 lengoaia eta JavaScript APIak' liburua.
Datu-basea dokumentuetara bideratuta dago. Hala, JSON datuen antzeko formatua duten dokumentu-bildumak kudeatzen ditu. Horri esker, aplikazio askok modu naturalagoan kudea ditzakete datuak (indexazioa, kontsulta), nahiz eta horiek hierarkia konplexuetan kokatuta egon. MongoDB softwarea 2007ko urrian hasi zen garatzen 10gen (gaur egun MongoDB Inc.); kode libreko lehen bertsioa 2009ko otsailean kaleratu zen. Orduz geroztik, hainbat web eta zerbitzuk ezarri dute MongoDB, hala nola Craigslist, eBay, Foursquare, SourceForge eta The New York Times egunkaria, besteak beste. NoSQL motako datu-baseen sistema ezagunena da MongoDB. Ez da datuak datu-taulen bidez gordetzen dituzten datu-baseak kudeatzeko ohiko sistemak bezalakoa, plataforma anitzeko dokumentuen bidez datuak biltzeko datu-baseak konfiguratzeko sistema da MongoDB.

.

## Erreferentziak

## Bibliografia

* Hawkins, Tim; Plugge, Eelco; Membrey, Peter (September 26, 2010), The Definitive Guide to MongoDB: The NoSQL Database for Cloud and Desktop Computing (1st ed.), Apress, p. 350, ISBN 978-1-4302-3051-9

## Ikus, gainera

* Banatutako datu-basea
* NoSQL

## Kanpo estekak

* NoSQL datu-baseak. MongoDB ikastaroa. Zuhaitz Beloki, UEU 2014
* NoSQL datu-baseak. MongoDB ikastaroaren materiala. Zuhaitz Beloki, UEU 2014
# Zirkulu polar artikoa

**Zirkulu polar artikoa** munduko bost paralelo nagusietakoa da, zehazki 66º 33' 38" Ipar latitudean dagoena. Paralelotik iparraldera jotzen badugu, Artikoa topatuko dugu; aldiz, hegoalderantz jotzen badugu, Iparraldeko ingurune natural epelera helduko gara.

**Zirkulu artikoa**k eguneko eguzki izpien muga egiten du udako solstizioan eta neguko solstizioan, aldiz, gaueko eguzki izpien muga. Beraz, udan, paralelotik goragoko lurraldeetan 24 orduko eguzkia dago eta neguan, 24 orduko iluntasuna.

## Herrialde artikoak

Iparraldeko geografian izotzezko itsasoak dira nagusi; hala ere, landa eremu ugari dago halaber. Paraleloak zortzi herrialde zeharkatzen ditu:

* Alaska (AEB)
* Errusia
* Finlandia
* Groenlandia (Danimarka)
* Islandia
* Kanada
* Norvegia
* Suedia

Norvegiako seinalea.
Oso biztanle gutxi bizi dira bertan. Zirkulu polar artikotik iparraldean dauden hiri handienak Murmansk (325.100 biztanle), Norilsk (135.000) eta Vorkuta (85.000) dira Errusian; Norvegian, Tromsø (62.000); eta Finlandian, Rovaniemi (58.000).

Azken aldian, lurraldeak garrantzi handia hartu du, berotze globala dela eta. Horren ondorioz, etorkizun hurbilean izotza urtzean, azpian aurkituko diren putzu akuiferoen jabe egin nahian, Ozeano Artikoko eremuak banatzen hasi dira herrialde asko. Gaitza izango da banaketa herrialde ororen adostasunez egitea eta jada eztabaida gogor batzuk sortu ditu kontuak nazioarteko politikan.

## Ikus, gainera

* Berotze globala
* Gauerdiko eguzkia
* Ipar Polo
* Ozeano Artikoa
* Zirkulu polar antartikoa

## Kanpo estekak
# Txinaren izenak

Txinaren izena *zhongguo* txinera tradizional eta sinplifikatuan
Euskaraz eta Europako hizkuntza gehienetan erabiltzen den **Txina izena**ren jatorria badirudi Qin dinastian datzala, lehenengo dinastia inperiala. Iraganean *Katai* izena ere erabili zen, khitan herri altaikotik datorrena. Marco Poloren bidaietan emaniko izena hauxe da. XVII. mendean Bento de Goes jesuita portugaldarrak Txina eta Catay leku bera zirela demostratu zuen. Gaur egun errusieraz eta mongolieraz *Katai* izena erabiltzen da.

Txina berez Txinako Herri Errepublikaren baliokidetzat hartu ohi da, nahiz eta berez Txina Taiwanen izena ere baden. Hori dela eta Txina Kontinentala deitu ohi zaio Txinako Herri Errepublikari, Taiwan, Hong Kong eta Macao kenduta. Hala ere irla asko sartzen dira kontinentala deitu arren, izena geopolitikoa eta ez geografikoa delarik.

Txina betidanik agintean zegoen dinastiaren izenarekin izendatzen zen. Monarkiaren desagerpenarekin bat **zhongguo** izena erabiltzen da (*erdialdeko herrialdea*). *Hua* moduan ere laburbil daiteke.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Txinako politikari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |