# 1821

| 1821. urtea |
| --- |
| Kronologia |
| Mendeak | XVIII.a • **XIX.a** • XX.a |
| Hamarkadak | 1800(e)koa • 1810(e)koa • **1820(e)koa** • 1830(e)koa • 1840(e)koa |
| Urteak | 1818  • 1819  • 1820 • **1821** • 1822 • 1823 • 1824 |
| Beste egutegi batzuetan |
| Gregoriotar egutegia | 1821 *MDCCCXXI* |
| *Ab urbe condita* | 2574 |
| Armeniar egutegia | 1270 ԹՎ ՌՄՀ |
| Bahá'í egutegia | -23 – -22 |
| Bengaliar egutegia | 1228 |
| Berber egutegia | 2771 |
| Egutegi budista | 2365 |
| Myanmarko egutegia | 1183 |
| Bizantziar egutegia | 7329 – 7330 |
| Koptoen egutegia | 1537 – 1538 |
| Etiopiar egutegia | 1813 – 1814 |
| Hebrear egutegia | 5581 – 5582 |
| **Egutegi hinduak**

---

 |
| *Bikram Samwat* | 1877 – 1878 |
| *Shaka Samvat* | 1743 – 1744 |
| *Kali Yuga* | 4922 – 4923 |
|

---

 |
| Iraniar egutegia | 1199 – 1200 |
| Islamiar egutegia | 1236 – 1237 |
| Japoniar egutegia | Bunsei 4 (文政4年) |
| Korear egutegia | 4154 |
| Thailandiar eguzki egutegia | 2364 |
| Holozeniar egutegia | 11821 |

 *Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!*

---

## Gertaerak

* Irailaren 27a – Mexiko Espainiatik independizatu zen.
* Urriaren 29a – Costa Ricak independentzia lortu zuen Espainiatik.
* Azaroaren 28a – Panamak Espainiatik independentzia eskuratu zuen.

### Arte eta kultura

* Ekainaren 18a – *Isileko ehiztaria* (alemanez: *Der Freischütz*), Carl Maria von Weberren musika eta Friedrich Kinden libretoa duen opera estreinatu zen Berlingo Schauspielhaus antzokian.

### Zientzia eta teknologia

### Kirolak

## Jaiotzak

* Urtarrilaren 16a – John C. Breckinridge, Ameriketako Estatu Batuetako 14. presidenteordea (h. 1875).
* Urtarrilaren 19a – Ferdinand Gregorovius, alemaniar historialaria (h. 1891).
* Otsailaren 3a – Elizabeth Blackwell, mediku lanbidean sartzea lortu zuen munduko lehen emakumea (h. 1910).
* Otsailaren 16a – Heinrich Barth, alemaniar esploratzailea (h. 1865).
* Otsailaren 17a – Enrichetta Caracciolo, italiar idazle eta kazetaria (h. 1901).
* Otsailaren 19a – August Schleicher, alemaniar hizkuntzalaria (h. 1868).
* Otsailaren 21a – Lola Montez, irlandar dantzari, aktore eta kortesana (h. 1861).
* Otsailaren 24a – Rosa Warrens, suediar-alemaniar poeta eta itzultzailea (h. 1878).
* Otsailaren 26a – Félix Ziem, frantziar margolaria (h. 1911).
* Martxoaren 19a – Richard Francis Burton, ingeles esploratzaile, hizkuntzalari eta idazlea (h. 1890).
* Apirilaren 9a – Charles Baudelaire, frantziar poeta, kritikari eta itzultzailea (h. 1867).
* Apirilaren 15a – Jean Alexandre LeMat, frantziar medikua, LeMat errebolberraren asmatzailea (h. 1895).
* Apirilaren 16a – Ford Madox Brown, ingeles margolaria (h. 1893).
* Maiatzaren 6a – Robert O'Hara Burke, irlandar militar, polizia eta Australiaren esploratzailea (h. 1861).
* Maiatzaren 13a – Josefa Cruz , bilbotar sopranoa (h. 1870)
* Maiatzaren 16a – Pafnuti Txebixev, errusiar matematikaria (h. 1894).
* Maiatzaren 25a – José Aranguren, bizkaitar musikagile eta piano-jotzailea (h. 1903).
* Maiatzaren 27a – Caroline Gravière, belgikar idazlea (h. 1878).
* Ekainaren 8a – Samuel Baker, ingeles esploratzaile, militar, naturalista, ehiztari, idazle eta abolizionista (h. 1893).
* Ekainaren 10a – Marcial Valladares Nuñez, galiziar idazlea (h. 1903).
* Ekainaren 13a – Albert de Broglie, Frantziako lehen ministroa (h. 1901).
* Ekainaren 26a – Bartolomé Mitre, Argentinako presidentea (h. 1906).
* Uztailaren 16a – Mary Baker Eddy, estatubatuar erlijio berritzailea (h. 1910).
* Uztailaren 18a – Pauline Viardot, frantziar mezzosopranoa eta musikagilea (h. 1910).
* Abuztuaren 2a – Vasile Alecsandri, errumaniar olerkari, antzerkigile, politikari eta diplomazialaria (h. 1890).
* Abuztuaren 11 – Octave Feuillet, frantziar idazlea (h. 1890).
* Abuztuaren 13a – Lorenzo Arrieta Maskarua, bizkaitar politiko eta diputatu tradizionalista (h. 1891).
* Abuztuaren 16a – Arthur Cayley, britainiar matematikaria (h. 1895).
* Abuztuaren 17a – Joaquín Fernández Aiarragarai, espainiar arkitektoa (h. 1900).
* Abuztuaren 31 – Hermann von Helmholtz, alemaniar fisikaria (h. 1894).
* Irailaren 1a – Susan Crowen, estatubatuar sukaldaritzako liburuen egilea (h. 1870).
* Irailaren 24a – Cyprian Kamil Norwid, poloniar olerkari, antzerkigile, margolari, eskultore eta filosofoa (h. 1883).
* Irailaren 27a – Henri Frédéric Amiel, suitzar filosofoa (h. 1881).
* Urriaren 13a – Rudolf Virchow, alemaniar mediku, antropologo, biologo eta politikaria (h. 1902).
* Urriaren 16a – Sakamantekas, arabar serie-hiltzailea (h. 1881).
* Urriaren 20a – Emilio Arrieta, nafar musikagilea (h. 1894).
* Urriaren 25a – Antonio Ciseri, suitzar margolaria (h. 1891).
* Urriaren 31 – Karel Havlíček Borovský, txekiar idazle, olerkari, kritikari, politikari, kazetari eta argitaratzailea (h. 1856).
* Azaroaren 11 – Fjodor Dostojevsky, errusiar idazlea (h.1881).
* Abenduaren 4a – Ernst Wilhelm Leberecht Tempel, alemaniar astronomoa (h. 1889).
* Abenduaren 10a – Nikolai Nekrasov, errusiar olerkaria eta kazetaria (h. 1878).
* Abenduaren 12a – Gustave Flaubert, frantziar idazlea (h. 1880).
* Abenduaren 15a – Charles Abbadia-Ürrüstoi, baxenafar politikaria (h. 1901).
* Abenduaren 16a – Hermiona Asachi, errumaniar-frantziar idazle eta itzultzailea (h. 1900).
* Abenduaren 22a – Giovanni Bottesini, italiar musikagilea eta lehen kontrabaxu-jotzaile birtuosoetako bat (h. 1889).
* Abenduaren 25a – Klara Barton, estatubatuar, aintzindaria, irakaslea, erizaina eta humanitarioa, Estatu Batuetako Gurutze Gorriaren sortzailea (h. 1912).
* Abenduaren 27a – Jane Wilde, iralndar poeta (h. 1896).
* Georgi Sava Rakovski, bulgariar idazlea eta abertzalea (h. 1867).
* Robert Seldon Duncanson, margolari estatubatuarra (h. 1872).

## Heriotzak

* Urtarrilaren 31 – José Marchena, espainiar politiko liberala eta frantsestua (j. 1768).
* Otsailaren 23 – John Keats, ingeles poeta erromantikoa (j. 1795).
* Otsailaren 26a – Joseph de Maistre, Savoiako filosofo, idazle, legegizon eta diplomatikoa (j. 1753).
* Apirilaren 22a – John Crome, Erromantizismoaren garaiko paisaien margolaria eta Norwicheko margolarien eskolaren sortzaileetako bat (j. 1768).
* Maiatzaren 5a – Napoleon Bonaparte, enperadore frantziarra (j. 1769).
* Maiatzaren 26a – Constance Mayer, frantziar margolaria (j. 1775).
* Ekainaren 4a – Salvat Monho, euskal idazlea (j. 1749).
* Abuztuaren 7a – Karolina Brunswickekoa, Britainia Handiko erresumako erregina ezkontidea (j. 1768).
* Abuztuaren 24a – John William Polidori, ingeles idazle eta sendagilea (j. 1795).
* Irailaren 4a – José Miguel Carrera, Txileko politikari eta jenerala (j. 1785).
* Urriaren 4a – Marie-Louise Lachapelle, frantziar obstetra (j. 1769).
* Urriaren 10a – Michel Behic, lapurtar politikari eta armadorea (j. 1739).
* Azaroaren 28a – Samuel Vince, Cambridgeko Unibertsitatekon matematikari eta astronomo britainiarra (j. 1749).
* Abenduaren 19a – Mattin Larralde, lapurtar idazlea (j. 1782).
* Abenduaren 24a – Valentin Foronda, arabar ekonomialari eta idazle ilustratua (j. 1751).
* Jean Robin, euskal idazlea (j. 1738).
* Pedro Astarloa, bizkaitar fraide frantziskotar eta euskal idazlea (j. 1751).
* Antoni Brusi i Mirabent, kataluniar inprimatzailea (j. 1782).

---

## Kanpo estekak