# Irailaren 22

**Irailaren 22**a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta hirurogeita bostgarren eguna da, 266.a bisurteetan. 100 egun falta dira urtea amaitzeko.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  **Jaiotzak** |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Euskal Herrian**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Javier López VallejoJaiotza:** Iruñea, 1975

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Serafin BarojaJaiotza:** Donostia, 1840
 **Heriotza:** Bera, 1912ko uztailaren 16a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Manex GoihenetxeJaiotza:** Ezterenzubi, 1942
 **Heriotza:** Laruntz, 2004ko maiatzaren 2a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Paul BarroilhetJaiotza:** Baiona, 1810
 **Heriotza:** Paris, 1871ko apirilaren 2a
 |

Eskuz gaurkotu
**+** Jaiotza gehiago...
 | **Munduan**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Marco PoloJaiotza:** Venezia, 1254 eta 1254
 **Heriotza:** Venezia, 1324ko urtarrilaren 8a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Michael FaradayJaiotza:** Newington Butts (en)  eta Londres, 1791 eta 1791
 **Heriotza:** Hampton Castle (en) , 1867ko abuztuaren 25a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Andrea BocelliJaiotza:** Lajatico, 1958

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **RonaldoJaiotza:** Itaguaí eta Rio de Janeiro, 1976 eta 1976

 |

Eskuz gaurkotu
**+** Jaiotza gehiago...
 |

**Artikulurik ez duten Irailaren 22ko jaiotzak**
Matthäus Merian •
Tom Felton •
Philip Stanhope, 4th Earl of Chesterfield •
James Thomson •
George Bentham •
Thiago Silva •

Eskuz gaurkotu |
|  **Heriotzak** |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Euskal Herrian**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Javier YuberoJaiotza:** Irun, 1972ko urtarrilaren 21a
 **Heriotza:** Donostia, 2005
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Manuel PratsJaiotza:** Portugalete, 1902ko urtarrilaren 1a
 **Heriotza:** Barakaldo, 1976
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **José María LakaJaiotza:** Bilbo, 1898ko azaroaren 11
 **Heriotza:** , 1977
 |

Eskuz gaurkotu
**+** Heriotza gehiago...
 | **Munduan**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Dante AlighieriJaiotza:** Florentzia, 1265
 **Heriotza:** Ravenna, 1321
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Irving BerlinJaiotza:** Talačyn, 1888ko maiatzaren 11
 **Heriotza:** New York, 1989
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Giorgio NapolitanoJaiotza:** Napoli, 1925eko ekainaren 29a
 **Heriotza:** Erroma, 2023
 |

Eskuz gaurkotu
**+** Heriotza gehiago...
 |

**Artikulurik ez duten Irailaren 22ko heriotzak**
Clément Marot •
Johann Peter Hebel •
Ouyang Xiu •
Sayat-Nova •

Eskuz gaurkotu |

 |  |

|  |
| --- |
|  **Gertaerak** |
| * 1588 - Miguel Okendo amiralaren ontzi nagusiak su hartu zuen eta 300 lagun hil ziren Pasaian (Gipuzkoa).
* 1888 - *Astilleros del Nervion* ontziolaren lehen harria jarri zuten.
* 1956 - 532 pertsona itzuli ziren SESBtik Valentziara itsasontziz. Gehienak euskaldunak ziren, 1937ko haurrak.
* 1960 - Escrivá de Balaguer (*irudian*) Opus Dei eta Nafarroako Unibertsitatearen fundatzailea Iruñeako seme kuttuna izendatu zuten.
* 1980 - Irakek Iran inbaditu zuen.

**+** Gertaera gehiago...
 |
|  **Egutegia** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  <<  | **Iraila** |  >>  |
| Al | As | Az | Og | Or | Lr | Ig |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |  |  |
| 2026 |

 |
| **Aurreko eta hurrengo urteetan 2023: Ostirala
* 2024: Igandea
* 2025: Astelehena
* 2027: Asteazkena
* 2028: Ostirala
* 2029: Larunbata
 |
|  **Izendegia** |
| **Santutegia:**
Maurizio Agaunekoa, Ignazio Santhiàkoa, Sadalberga Laongoa

**Seaska egutegia:**
Mauri, Maurixi eta Iraide.

 |

 |

*Daturen bat falta bada, urtearen lotura jarraitu han sartzeko.*

---

## Gertaerak

### Euskal Herria

* 1888 – *Astilleros del Nervion* ontziolaren lehen harria jarri zuten.
* 1936 – Bergara eta Deba erori ziren armada frankistaren eskuetan.
* 1937 – Gipuzkoako espainiar gobernadore zibila Hitlerren Alderdi Naziaren kongresuan gonbidatu bezala agertu zen.
* 1940 – Donostiako Udalak Aiete jauregia erosi zuen Frankok udako egoitza bezala erabiltzeko.
* 1941 – Franco buru zela, maniobra militarrak egin zituzten Hernaniko Fagollaga auzoan.
* 1942 – Rikardo Arregi kazetari eta idazlea Andoainen jaio zen (1969an hilda).
* 1956 – 532 pertsona itzuli ziren SESBtik Valentziara itsasontziz. Gehienak euskaldunak ziren, 1937ko haurrak.
* 1960 – Escrivá de Balaguer Opus Deiren fundatzailea, Iruñeako seme kuttuna izendatu zuten.
* 2008 – ETAk Espainiako militar bat hil zuen Santoñan (Kantabria, Espainia) telefono dei baten ostean bonba-autoa lehertarazita.

### Mundua

* 1522 – Lurrikara bortitz batek Almería erabat suntsitu zuen, 2.500 hildako ere utziz.
* 1828 – Shaka Zulu Hegoafrikako politikari eta buru militarra bere anaiek hil zuten.
* 1918 – Lehenengo Mundu Gerran Bulgariako soldaduak gerraren bultzatzaileen aurka matxinatu eta Dobro Poljeko frontea utzi zuten.
* 1928 – Alexander Fleming bakteriologo eskoziarrak penizilina aurkitu zuen.
* 1943 – Naziek okupatutako Bielorrusian, hauek agintean jarritako Wilhem Kube komisario jeneralaren ohean lehergailua jarri zuen Alena Mazanikek, partisano sobietarrak.
* 1960 – Mali Frantziatik independizatu zen.
* 1980 – Irakek Iran inbaditu zuen.
* 2006 – 25 hildako Alemanian egondako *Maglev* tren istripu batean.

## Arte eta kultura

### Euskal Herria

* 2013 – Donostiako Zinemaldian Carmen Maura aktoreak Donostia Saria jaso zuen.

### Mundua

* 1994 – *Friends* ("Lagunak") telesaila estreinatu zen, Jennifer Aniston, Courteney Cox, Lisa Kudrow, Matt LeBlanc, Matthew Perry eta David Schwimmer aktoreek antzeztu zuten.
* 1995 – *Showgirls* filma estreinatu zen, Paul Verhoevenek zuzendu eta Elizabeth Berkley, Kyle MacLachlan, Gina Gershon, Glenn Plummer, Robert Davi, Alan Rachins eta Gina Ravera aktoreek antzeztu zuten.
* 1995 – *Seven* ("Zazpi") filma estreinatu zen, David Fincherek zuzendu eta Brad Pitt, Morgan Freeman, Gwyneth Paltrow eta R. Lee Ermey aktoreek antzeztu zutelarik.
* 2000 – *Space Cowboys* ("Espazioko Cowboyak") filma estreinatu zen, Clint Eastwoodek zuzendu eta berak, Tommy Lee Jones, Donald Sutherland eta James Garner aktoreek antzeztu zuten.
* 2005 – *Criminal Minds* telesaila AEBtako CBS katean estreinatu zen.
* 2009 – *NCIS: Los Angeles* telesaila AEBtako CBS katean estreinatu zen.

## Zientzia eta teknologia

### Mundua

* 1981 – TVG, Frantziako abiadura handiko trenak, lehen bidaia egin zuen, Paris eta Lyon bitartean.

## Kirolak

## Jaiotzak

### Euskal Herria

* 1676 – Francisco José Enparan, gipuzkoar noble, politiko eta militarra (h. 1740).
* 1827 – Charles-Alexandre Fay, baxenafar militar eta kartografoa (h. 1903).
* 1840 – Serafin Baroja, euskal idazlea (h. 1912).
* 1845 – Serafin Uhagon, bizkaitar entomologo eta bioespeleologoa, Espainiako Historia Naturalaren Sozietatearen fundatzaileetako bat (h. 1904).
* 1895 – Maria Josefa Sansberro Echeverria, Bigarren mundu gerran nazien kontzentrazio eremuan hildako oiartzuar bakarra (h. 1944).
* 1904 – Maurizia Aldeiturriaga, trikiti musikako bizkaitar pandero jotzailea eta abeslaria (h. 1988).
* 1923 – Digna Garitaonandia, *Txikita de Mallabia*, bizkaitar erraketista (h. 2023).
* 1928 – Mercedes Agirrezabalaga, *Arantza*, gipuzkoar erraketista.
* 1940 – Teresa Mendizabal, arabar zientzialari eta fisikaria (h. 2022).
* 1942 –
	+ Rikardo Arregi Aranburu, euskal kazetaria, saiakeragilea eta euskaltzalea (h. 1969).
	+ Manex Goihenetxe, baxenafar historialari, kultur eragile eta politikaria (h. 2004).
* 1945 – Jesús María Zubiarraín Argiñano, gipuzkoar futbol atezaina (h. 1993).
* 1957 – Javier Balza, bizkaitar politikari jeltzalea, Herrizaingo Sailburu ohia.
* 1962 – Begoña Lasagabaster, gipuzkoar abokatu eta politikaria.
* 1968 – Joseba Larrañaga, gipuzkoar kazetaria.
* 1972 – Idoia Sagastizabal, EAJko bizkaitar politikaria.
* 1975 – Javier López Vallejo, nafar futbolari ohia.
* 1977 – Jon García, bizkaitar taekwondolaria.
* 1980 – Sara Buesa Rodríguez, arabar politikaria.
* 1993 – Irene Usabiaga, gipuzkoar txirrindularia.

### Mundua

* 1515 – Ana Cleveskoa, Ingalaterrako erregina ezkontidea (h. 1557).
* 1523 – Karlos I.a Borboikoa, Erruango artzapezpikua (h. 1590).
* 1552 – Vasili IV.a Errusiakoa, Errusiako tsarra (h. 1612).
* 1601 – Ana Austriakoa, Espainia eta Portugalgo infanta (h. 1666).
* 1701 – Anna Magdalena Bach, alemaniar sopranoa eta musikagilea (h. 1760).
* 1725 – Joseph Duplessis, frantziar margolaria (h. 1802).
* 1741 – Peter Simon Pallas, alemaniar zoologo eta botanikoa (h. 1811).
* 1759 – William Playfair, eskoziar injinari eta ekonomilaria, estatistikako datu diagramen lehenengo asmatzaileetako bat (h. 1823).
* 1765 – Paolo Ruffini, italiar matematikaria (h. 1822).
* 1791 – Michael Faraday, britainiar fisikari eta kimikaria, indukzio elektromagnetikoaren aurkitzailea (h. 1867).
* 1817 – Philippe Langlois, normandiar idazlea (h. 1884).
* 1862 – Anastasios Charalambis, Greziako lehen ministroa (h. 1949).
* 1863 – Alexandre Yersin, frantziar-suitzar bakteriologoa (h. 1943).
* 1868 –
	+ Luis Agote, argentinar medikua, ikertzailea eta odol-transfusioko aitzindaria (h. 1954).
	+ Mercedes Tella, galiziar idazlea (h. 1934)
* 1869 – Piotr Krasnov, errusiar jeneral kosako tsarista (h. 1947).
* 1875 –
	+ Mikalojus Konstantinas Čiurlionis, lituaniar margolari, musikagile eta idazlea (h. 1911).
	+ Paulina Luisi, uruguaiar mediku, irakasle, sufragista eta ekintzaile feminista (h. 1950).
* 1876 – André Tardieu, Frantziako Lehen Ministroa (h. 1945).
* 1878 – Shigeru Yoshida, Japoniako Lehen Ministroa (h. 1967).
* 1880 – Christabel Pankhurst, ingeles sufragista eta militante politikoa (h. 1958).
* 1882 – Wilhelm Keitel, alemaniar kanpo mariskala (h. 1946).
* 1885 –
	+ Erik Gunnar Asplund, suediar arkitekto neoklasiko eta modernoa (h. 1940).
	+ Ben Chifley, Australiako 16. lehen ministroa (h. 1951).
	+ Erich von Stroheim, austriar jatorriko estatubatuar aktorea eta zinema-zuzendaria (h. 1957).
* 1891 – Hans Albers, alemaniar aktore eta abeslaria (h. 1960).
* 1897 – Charles-Denis Bourbaki, frantziar jenerala (j. 1816).
* 1901 – Charles Brenton Huggins, kanadar-estatubatuar medikua, 1966ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1997).
* 1902 – John Houseman, Errumanian jaiotako britainiar-estatubatuar aktore eta ekoizlea (h. 1988).
* 1905 –
	+ Muriel Box, ingeles gidoigile eta zuzendaria (h. 1991).
	+ Paul Muni, estatubatuar aktorea (h. 1967).
* 1906 – Ilse Koch, Ameriketako Estatu Batuetako Indar Armatuek eipatu zuten lehen nazi esanguratsua (h. 1967).
* 1907 – Maurice Blanchot, frantziar idazle, filosofo eta literatura-teorikoa (h. 2003).
* 1908 – Odette Bancilhon, frantziar astronomoa (h. 1998).
* 1909 – David Riesman, estatubatuar soziologoa (h. 2002).
* 1912 – Martha Scott, estatubatuar aktorea (h. 2003).
* 1913 – Giovanni Valetti, italiar txirrindularia (h. 1998).
* 1916 – Elisa García Sáez, kataluniar sindikalista, erizaina eta milizianoa (h. 1936).
* 1918 –
	+ Archibald James Potter, irlandar musikagilea (h. 1980).
	+ Hans Scholl, Alemania naziaren aurka eratutako Arrosa Zuria erresistentzia mugimendu baketsuko kide eta oinarrietako bat (h. 1943).
	+ Henryk Szeryng, poloniar biolin-jotzailea (h. 1988).
* 1920 – Eric Baker, britainiar aktibista bakezalea, Amnistia Internazionalaren sortzailetariko bat (h. 1976)
* 1921 – Elena Poirier, txiletar ilustratzailea (h. 1998)
* 1922 –
	+ Hussein Ali Montazeri, irandar irakaslea eta xiiten buruzagia (h. 2009).
	+ Vera Radosavljević, serbiar eta jugoslaviar partisanoa, Jugoslaviako Herriaren Heroi izendatua (h. 1943).
* 1924 – Martin Barré, frantziar margolaria (h. 1993).
* 1925 – Judith Dupont, frantziar psikoanalista, itzultzaile eta argitaratzailea (h. 2025).
* 1929 –
	+ Paul-Marie Lapointe, kanadar olerkari eta kazetaria (h. 2011).
	+ Carlo Ubbiali, italiar motoziklismoko pilotua (h. 2020).
* 1930 – Antonio Saura, espainiar margolaria (h. 1998).
* 1931 – Fay Weldon, ingeles idazlea (h. 2023).
* 1932 –
	+ Algirdas Brazauskas, Lituaniako presidentea (h. 2010).
	+ María Dolores Juliano, argentinar antropologa soziala (h. 2022).
	+ Juan García Ponce, mexikar idazle, itzultzaile eta arte-kritikaria (h. 2003).
	+ Ingemar Johansson, suediar boxeolaria (h. 2009).
	+ Maurice Kouandété, Dahomeyko presidentea (h. 2003).
* 1933 – Ingedore Villaça Koch, alemaniar-brasildar hizkuntzalaria (h. 2018).
* 1934 –
	+ Timoci Bavadra, Fijiko lehen ministroa (h. 1989).
	+ Ornella Vanoni, italiar abeslaria eta aktorea (h. 2025).
* 1936 –
	+ Art Metrano, estatubatuar aktorea (h. 2021).
	+ Carmen Pereira, Ginea Bissauko presidentea (h. 2016).
	+ Alma María Vaesken, paraguaitar abeslaria (h. 2026).
* 1937 –
	+ Richard Marquand, galestar zinema zuzendaria (h. 1987).
	+ Don Rutherford, ingeles errugbi jokalari eta administratzailea (h. 2016).
* 1938 –
	+ Dean Cyril Reed, estatubatuar aktore eta musikaria (h. 1986).
	+ Lola Salvador, kataluniar idazle eta gidoilaria.
* 1939 – Junko Tabei, japoniar alpinista, Everest tontorrera iritsi zen eta Zazpi Gailurrak konkistatu zituen lehen emakumea (h. 2016).
* 1940 – Anna Karina, daniar jatorriko frantziar zinema aktore eta zuzendaria, idazle eta abeslaria (h. 2019).
* 1941 –
	+ José Luis García Sánchez, espainiar zinema-zuzendaria.
	+ José Carlos da Silva José, portugaldar futbolaria (h. 2025).
* 1943 –
	+ Jimmie Heuga, euskal jatorriko estatubatuar eskiatzailea (h. 2010).
	+ Ionel Valentin Vlad, errumaniar ingeniari eta fisikaria (h. 2017).
* 1948 – Jorge Verstrynge, espainiar-frantziar politikari, politologo eta geopolitikoa.
* 1949 – Hamida Djandoubi, Tunisian jaiotako nekazaria, Frantzian heriotz-zigorra jaso zuen azken pertsona (h. 1977).
* 1951 – David Coverdale, britainair abeslari eta musikagilea.
* 1953 – Ségolène Royal, frantziar politikaria.
* 1954 – Anil Joseph Thomas Couto, indiar artzapezpiku katolikoa.
* 1957 –
	+ Nick Cave, australiar musikari, idazle eta aktorea.
	+ Giuseppe Saronni, italiar txirrindulari ohia.
* 1958 –
	+ Andrea Bocelli, italiar tenorra.
	+ Joan Jett, estatubatuar rock abeslari, kantautore, musikagile, musikari eta ekoizlea.
	+ Eddy Planckaert, belgikar txirrindularia.
* 1959 –
	+ Mahammed Dionne, Senegalgo lehen ministroa (h. 2024).
	+ Saul Perlmutter, estatubatuar astrofisikaria, 2011ko Fisikako Nobel Saria.
* 1961 – Catherine Oxenberg, estatubatuar aktorea, aristokrata.
* 1966 – Albert Plà, kataluniar abeslaria.
* 1968 – David Bisconti, argentinar futbolari ohia.
* 1969 – Pavel Kolobkov, errusiar eskrimalari ohia, ezpata modalitatekoa.
* 1971 – Marta Luisa Norvegiakoa, norvegiar printzesa, fisioterapeuta, enpresaburua eta idazlea
* 1973 – François-Xavier Demaison, frantziar umorista eta aktorea.
* 1974 –
	+ Aliecer Urrutia, kubatar atleta ohia, jauzi hirukoitzean espezializatua.
	+ Benoni Ambăruș, errumaniar elizgizona.
	+ Mania Akbari, irandar zinema-zuzendaria eta -aktorea
* 1976 – Ronaldo, brasildar futbolaria.
* 1977 – Lara Sajen, argentinar dantzaria, abeslaria eta reality showetako partaidea.
* 1979 – Roberto Saviano, italiar kazetari eta idazlea.
* 1981 – Koji Yamase, japoniar futbolaria.
* 1982 – Billie Piper, ingeles aktore eta abeslaria.
* 1983 – Thiago Silva, brasildar futbolaria.
* 1984 – Laura Vandervoort, kanadar aktorea.
* 1985 – Tatiana Maslany, kanadar aktorea.
* 1989 –
	+ Audrey Cordon, bretainiar txirrindularia.
	+ Sabine Lisicki, alemaniar tenislaria.
	+ Cœur de Pirate, quebectar indie pop abeslari eta musikagilea.
* 1992 – Daniela Ospina, kolonbiar modeloa, boleibol jokalaria eta enpresaria.
* 1993 – Leonie Dorado, boliviar emakumezko telebista aurkezle eta abeslari transgeneroa.
* 1996 – Fátima Diame, espainiar atleta, luzera-jauzian eta jauzi hirukoitzean espezializatua.
* 1997 – Madison Marilla, estatubatuar telebistako pertsonaia, sare sozialetako edukien sortzailea eta lehen hezkuntzako ikasleen jardueren zuzendaria.
* 2009 – Coco Yoshizawa, japoniar skaterra.

## Heriotzak

### Euskal Herria

* 1580 – Cristóbal Rojas Sandoval, gipuzkoar apaiz katolikoa, Sevillako artzapezpikua, Cigalesen (j. 1502).
* 1888 – Fernando Luis Ybarra, bizkaitar enpresaburu eta pertsona esanguratsua, Ybarra familiako kidea (j. 1844).
* 1914 – Juan Migel Orkolaga, hernaniar metereologo eta jesuita, Igeldoko behatokiaren sortzailea (j. 1863).
* 1936 – Antonio Saez de Ibarra, arabar frantziskotar monjea, Azuagan fusilatua (h. 1919).
* 1976 – Manuel Prats, *Pachuco*, bizkaitar futbolari eta entrenatzailea (j. 1902).
* 1977 – José María Laka, bizkaitar futbolaria (j. 1898).
* 1982 – Jose Manuel Estonba, euskal idazlea (j. 1916).
* 1986 – Migel Olasagarre, *aita Damaso Intza*, euskal idazlea (j. 1886).
* 1993 – Jon Beistegi, *Axola*, euskal idazlea (j. 1911).
* 2001 – Inozentzio Aierbe, nafar apaiza (j. 1912).
* 2003 – Félix Bergèze, lapurtar errugbilaria, Carcasonan (j. 1914).
* 2004 – Guy d'Arcangues, lapurtar poeta (j. 1924).
* 2005 – Javier Yubero, euskal herritar futbolaria (j. 1972).
* 2018 – José Ibarburu, gipuzkoar arraunlaria (j. 1928).
* 2021 – Manuel Ibarburu, gipuzkoar arraunlaria (j. 1937).
* 2022 – Jon Odriozola, bizkaitar kazetari eta idazlea (j. 1955).
* 2025 &ndas; Joseba Etxebarria Uriarte, bizkaitar bertsozale, musikari eta bikoiztailea (j. 1956).

### Mundua

* 530 – Felix IV.a, aita santua.
* 852 – Abd ar-Rahman II.a, Kordobako IV. emir omeiatarra (j. 792).
* 1093 – Olaf III.a Norvegiakoa, Norvegiako erregea (j. c. 1050).
* 1158 – Otto Freisingekoa, alemaniar elizgizona eta kronikaria (j. 1112).
* 1408 – Joan VII.a Paleologo, Bizantziar Inperioko enperadorea (j. 1370).
* 1457 – Petri II.a Bretainiakoa, Bretainiako dukea (j. 1418).
* 1520 – Selim I.a, Otomandar Inperioko sultana.
* 1531 – Luisa Savoiakoa, Frantzisko I.a Frantziakoaren ama (j. 1476).
* 1539 – Guru Nanak, sikhismoaren sortzailea (j. 1469).
* 1554 – Francisco Vázquez de Coronado, espainiar konkistatzaile eta esploratzailea (j. c. 1510).
* 1604 – Dorothy Stafford, ingalaterrako noblea (j. 1526).
* 1692an, Salemgo sorginkeria prozesuan exekutatuta:
	+ Martha Corey (j. 1619/20).
	+ Mary Eastey (j. 1634).
	+ Mary Parker (j. 1637).
	+ Ann Pudeator (j. 1621).
	+ Wilmot Redd.
	+ Margaret Scott (j. 1616).
* 1703 – Vincenzo Viviani, italiar matematikaria eta fisikaria (j. 1622).
* 1774 – Klemente XIV.a, aita santua (j. 1705).
* 1828 – Shaka Zulu Hegoafrikako politikari eta buru militarra, Zulu Inperioaren sortzailea (j. 1786).
* 1840 – Anne Lister, Yorkshireko lur-jabe, egunerokoen idazle, alpinista eta bidaiaria (j. 1791).
* 1850 – Johan Heinrich von Thünen, alemaniar ekonomialaria (j. 1783).
* 1873 – Friedrich Frey-Herosé, Suitzako Konfederazioko presidentea (j. 1801).
* 1890 – Joanna Courtmans, belgikar idazle eta irakaslea (j. 1811).
* 1914 – Alain-Fournier, frantziar eleberrigilea (j. 1886).
* 1920 – Herbert James Draper, ingeles margolaria (j. 1863/64).
* 1921 – Ivan Vazov, bulgariar idazlea (j. 1850).
* 1932 – Claude C. Hopkins, publizitatearen historiako erredaktore garrantzitsuenetarikoa (j. 1866).
* 1934 – Mercedes Tella, galiziar idazlea (j. 1868)
* 1949 – Sam Wood, estatubatuar zinema zuzendaria (j. 1883).
* 1952 – Kaarlo Juho Ståhlberg, lehendabiziko Finlandiako presidentea (j. 1865).
* 1956 – Frederick Soddy, britainiar fisikari eta kimikaria, 1921eko Kimikako Nobel Saria (j. 1877).
* 1957 – Zhou Xuan, txinatar abeslari eta aktorea (j. 1920).
* 1958 – Mary Roberts Rinehart, estatubatuar idazlea (j. 1876).
* 1960 – Melanie Klein, austriar psikoanalista (j. 1882).
* 1961 – Marion Davies, estatubatuar aktorea (j. 1897).
* 1965 – Ethel Mary Doidge, anglo-hegoafrikar mikologo eta bakteriologoa (j. 1887).
* 1969 – Aleksandras Stulginskis, Lituaniako presidentea (j. 1885).
* 1970 – Alice Hamilton, estatubatuar mediku eta ikertzailea, industria toxikologian aitzindaria (j. 1869).
* 1973 – Paul van Zeeland, Belgikako leaeronautikoaa (j. 1893).
* 1974 – Paul Jaray, ingeniari aeronautikoa eta automobilen diseinatzailea, aerodinamika automobilgintzan aplikatzen aitzindaria (j. 1889).
* 1979 – Otto Robert Frisch, austriar-britainiar zientzialaria (j. 1904).
* 1980 – María Luz Morales, galiziar idazlea eta XX. mendeko Kataluniako kazetari aitzindaria (j. 1890).
* 1989 –
	+ Irving Berlin, estatubatuar konpositore eta kantu-idazlea, AEBko historiako kantagile handienetakoa (j. 1888).
	+ María Luisa Chicote, kataluniar-martxar poeta (j. 1920)
* 1991 – Tino Casal, espainiar abeslari eta konposatzailea (j. 1950).
* 1993 – Maurice Abravanel, estatubatuar orkestra-zuzendaria (j. 1903).
* 1994 – Maria Carta, sardiniar abeslari eta idazlea (j. 1934).
* 1996 –
	+ Mohamed Ben Ahmed Abdelghani, Aljeriako lehen ministroa (j. 1927).
	+ Dorothy Lamour, estatubatuar aktore eta abeslaria (j. 1914).
* 1997 – Manabu Mabe, japoniar-brasildar margolaria (j. 1924).
* 1999 – George C. Scott, estatubatuar aktorea (j. 1927).
* 2000 – Yehuda Amichai, israeldar poeta (j. 1924).
* 2001 – Isaac Stern, ukrainiar-estatubatuar biolin-jotzailea (j. 1920).
* 2004 –
	+ Edward Larrabee Barnes, estatubatuar arkitektoa (j. 1915).
	+ Winston Cenac, Santa Luziako lehen ministroa (j. 1925).
* 2005 – Annemarie Heinrich, alemaniar-argentinar argazkilaria, erretratuetan eta biluzietan espezializatua (j. 1912).
* 2006 – Enrique Gorriarán, argentinar iraultzailea (j. 1941).
* 2007 –
	+ André Gorz, austriar-frantziar idazle eta filosofoa (j. 1923).
	+ Marcel Marceau, frantziar mimoa, egungo mimoaren eta pantomimaren berritzaile eta bultzatzaile nagusia (j. 1923).
* 2011 – Aristides Pereira, lehenbiziko Cabo Verdeko presidentea (j. 1923).
* 2013 –
	+ David H. Hubel, kanadar-estatubatuar neurobiologoa, 1981eko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1926).
	+ Álvaro Mutis, kolonbiar nobelagile eta poeta, Hispanoamerikako idazle garaikide nabarmenetakotzat hartua (j. 1923).
* 2016 –
	+ Lucrecia Capello, argentinar aktorea (j. 1935).
	+ Irina Rakobólskaia, errusiar fisikaria (j. 1919)
* 2019 – Louis Joinet, frantziar legelaria, giza eskubideen alorrean NBEren ordezkaria munduko hainbat gatazkatan (j. 1934).
* 2020 – Agne Simonsson, suediar futbolaria (j. 1935).
* 2021 –
	+ Abdelkader Bensalah, Aljeriako behin-behineko presidentea (j. 1941).
	+ Roger Michell, britainiar zinema zuzendaria (j. 1956).
	+ Jüri Tamm, sobietar eta estoniar atleta eta politikaria (j. 1957).
* 2022 – Hilary Mantel, ingeles idazlea (j. 1952).
* 2023 –
	+ Evelyn Fox Keller, estatubatuar fisikari, idazlea eta feminista (j.1936).
	+ Giovanni Lodetti, italiar futbolaria (j. 1942).
	+ Américo Lopes, portugaldar futbol atezaina (j. 1933).
	+ Giorgio Napolitano, Italiako 11. Presidentea (j. 1925).
* 2024 – Fredric Jameson, estatubatuar literatur kritikari eta teoriko marxista (j. 1934).
* 2025 –
	+ Jane Frances Kuka, ugandar irakaslea, emakumeen genitalen mutilazioaren aurkako aktibista eta politikaria (j. 1952 edo 1953).
	+ Gilberto Pereira Lopes, brasildar artzapezpiku katolikoa (j. 1927).
	+ Nikola Pilić, kroaziar tenislaria (j. 1939).
	+ Ricardo Pido Tancinco, filipinar apezpiku katolikoa (j. 1933).

## Jaiak eta urteurrenak

* Sehaska egutegiko izendegia: Mauri, Maurixi eta Iraide.

## Kanpo estekak

Irailaren 21 | Urteko egutegi | Irailaren 23