# 1877

| 1877. urtea |
| --- |
| Kronologia |
| Mendeak | XVIII.a • **XIX.a** • XX.a |
| Hamarkadak | 1850(e)koa • 1860(e)koa • **1870(e)koa** • 1880(e)koa • 1890(e)koa |
| Urteak | 1874  • 1875  • 1876 • **1877** • 1878 • 1879 • 1880 |
| Beste egutegi batzuetan |
| Gregoriotar egutegia | 1877 *MDCCCLXXVII* |
| *Ab urbe condita* | 2630 |
| Armeniar egutegia | 1326 ԹՎ ՌՅԻԶ |
| Bahá'í egutegia | 33 – 34 |
| Bengaliar egutegia | 1284 |
| Berber egutegia | 2827 |
| Egutegi budista | 2421 |
| Myanmarko egutegia | 1239 |
| Bizantziar egutegia | 7385 – 7386 |
| Koptoen egutegia | 1593 – 1594 |
| Etiopiar egutegia | 1869 – 1870 |
| Hebrear egutegia | 5637 – 5638 |
| **Egutegi hinduak**

---

 |
| *Bikram Samwat* | 1933 – 1934 |
| *Shaka Samvat* | 1799 – 1800 |
| *Kali Yuga* | 4978 – 4979 |
|

---

 |
| Iraniar egutegia | 1255 – 1256 |
| Islamiar egutegia | 1293 – 1294 |
| Japoniar egutegia | Meiji 10 (明治10年) |
| Korear egutegia | 4210 |
| Thailandiar eguzki egutegia | 2420 |
| Holozeniar egutegia | 11877 |

 *Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!*

---

## Gertaerak

Ekainaren 20a – Alexander Graham Bellek munduko lehen telefono komertzialen sarea jartzen du Hamiltonen, Ontario, Kanada.

## Arte eta kultura

## Zientzia eta teknologia

## Kirolak

## Jaiotzak

#### Urtarrila

* Urtarrilaren 2a – Ricciotto Canudo, italiar zinema kritikaria (h. 1923).
* Urtarrilaren 3a – Josephine Hull, estatubatuar aktorea (h. 1957).
* Urtarrilaren 4a – Aquilino Amuategi, gipuzkoar politikari sozialista (h. 1919).
* Urtarrilaren 4a – Marsden Hartley, estatubatuar margolaria (h. 1943).
* Urtarrilaren 6a – Enrique Herrero Ducloux, Argentinan bizi izandako nafar kimikaria (h. 1962).
* Urtarrilaren 15a – Lewis Madison Terman, estatubatuar fisiologoa (h. 1956).
* Urtarrilaren 17a -- May Gibbs, australiar idazlea (h. 1969)
* Urtarrilaren 20a – Raymond Roussel, frantziar idazlea (h. 1933).
* Urtarrilaren 21a – Baldassarre Negroni, italiar zinema-zuzendari eta gidoigilea (h. 1948).
* Urtarrilaren 22a – Hjalmar Schacht, alemaniar politikaria eta finantzaria (h. 1970).
* Urtarrilaren 26a – Kees Van Dongen, holandar jatorriko frantziar margolaria (h. 1968).

#### Otsaila

* Otsailaren 7a – Godfrey Harold Hardy, britainiar matematikaria (h. 1947).
* Otsailaren 12a – Louis Renault, frantziar automobilgintzako enpresaburua eta Renault etxearen sortzailea (h. 1944).
* Otsailaren 14a – Edmund Landau, alemaniar matematikaria (h. 1938).
* Otsailaren 17a – Isabelle Eberhardt, Afrikako iparraldean bizi eta bidaiatu zuen esploratzaile eta idazle suitzarra (h. 1904).
* Otsailaren 17a – André Maginot, frantziar politikaria (h. 1932).
* Otsailaren 18a – Alice Grace Cook, britainiar astronomoa (h. 1958).
* Otsailaren 19a – Gabriele Münter, espresionismoaren alemaniar margolaria, argazkilaria eta Bigarren Mundu Gerran Der Blaue Reiter mugimenduko pinturen salbatzailea (h. 1962).
* Otsailaren 28a – Henri Breuil, frantziar arkeologoa (h. 1961).

#### Martxoa

* Martxoaren 1a – Enrique Goiri, bizkaitar futbolaria (h. 1925).
* Martxoaren 3a – Jón Þorláksson, Islandiako lehen ministroa (h. 1935).
* Martxoaren 4a – Pavel Bermondt-Avalov, Ussuriko kosakoa eta gerra jauna (h. 1974).
* Martxoaren 4a – Daniël George van Beuningen, holandako enpresaburua eta Rotterdam hiriko gizaseme estimatua (h. 1955).
* Martxoaren 11 – Maurice Halbwachs, durkheimdar eskolako frantziar soziologoa (h. 1945).
* Martxoaren 12a – Wilhelm Frick, alemaniar politikari nazia (h. 1946).
* Martxoaren 17a – Michael O'Hanrahan, irlandar errepublikarra, 1916ko Pazko Matxinadako buruzagietako bat (h. 1916).
* Martxoaren 28a – Aurora Cáceres Moreno, perutar idazle, kazetari eta feminista (h. 1958).
* Martxoaren 30a – Charles Émile Egli, suitzar grabatzaile, ilustratzaile eta margolaria (h. 1937).

#### Apirila

* Apirilaren 1a – Maurice Hankey, Biarritzen jaiotako ingeles funtzionarioa (h. 1963).
* Apirilaren 5a – Gabriel Ybarra, bizkaitar merkatari, enpresaburu eta industrialaria (h. 1951).
* Apirilaren 10a – Alfred Kubin, austriar imprimatzaile, ilustratzaile eta idazlea (h. 1959).
* Apirilaren 15a – Georg Kolbe, alemaniar eskultorea (h. 1947).
* Apirilaren 18a – Quintín de Torre, bizkaitar eskultorea (h. 1966).

#### Maiatza

* Maiatzaren 17a – Juana Borrero, kubatar poeta eta margolaria (h. 1896).
* Maiatzaren 18a – Rachel Sassoon Ezra, indiar filantropo eta komunitateko lider judua (h. 1952).
* Maiatzaren 30a – Fernando Alkain, gipuzkoar bertsolaria (h. 1960).
* Maiatzaren 31 – Gabrielle Renaudot, frantziar astronomoa (h. 1962).

#### Ekaina

* Ekainaren 2a – Theodosia Harris, estatubatuar gidoilaria (h. 1938).
* Ekainaren 3a – Raoul Dufy, frantziar margolaria (h. 1953).
* Ekainaren 4a – Heinrich Otto Wieland, alemaniar kimikaria, 1927ko Kimikako Nobel Saria (h. 1957).
* Ekainaren 7a – Charles Glover Barkla, britainiar fisikaria, 1917ko Fisikako Nobel Saria (h. 1944).
* Ekainaren 9a – Maria Nikolaevna O’Rourke, errusiar presoa, hilketa eragilea (h. 1949).
* Ekainaren 10a – Leandro Nagore, Unión Patrióticako nafar politikaria eta Iruñeko alkatea (h. 1945).
* Ekainaren 11 – Renée Vivien, frantsesez idazten zuen britainiar poeta (h. 1909).
* Ekainaren 13a – Antoine Dieuzayde, frantziar jesulagun eta Frantziako Erresistentziaren kidea (h. 1958).
* Ekainaren 19a – Charles Coburn, estatubatuar aktorea (h. 1961).
* Ekainaren 21a – Moelona, galestar eleberrigile eta itzultzailea (h. 1953).
* Ekainaren 27a – Zoila Askasibar, gipuzkoar inprimatzailea eta editorea.

#### Uztaila

* Uztailaren 2a – Hermann Hesse, alemaniar-suitzar poeta, idazle eta margolaria, 1946ko Literaturako Nobel Saria (h. 1962).
* Uztailaren 5a – Manuela Barreiro, galiziar farmazialaria, Santiago de Compostelako Unibertsitatean lizentziatu zen lehen emakumea (h. 1953).
* Uztailaren 6a – Niceto Alcalá-Zamora, Espainiako Bigarren Errepublikako lehen presidentea (h. 1949).
* Uztailaren 6a – Arnaud Massy, lapurtar golf-jokalaria (h. 1950).
* Uztailaren 6a – Alexei Remizov, errusiar eleberrigilea (h. 1957).
* Uztailaren 8a – Ivy Kellerman Reed, estatubatuar hizkuntzalari, idazle eta itzultzaile esperantista (h. 1968).
* Uztailaren 9a – Pierre Lhande, euskal idazlea eta apaiza (h. 1957).
* Uztailaren 10a – Hélène Dutrieu, belgikar-frantziar txirrindularia eta hegazkinlaria (h. 1961).
* Uztailaren 16a – Vasil Kolarov, Bulgariako estatuburu eta lehen ministroa (h. 1950).
* Uztailaren 18a – Julie de Graag, herbeheretar akuarelista, grabatzailea, diseinatzailea eta margolaria (h. 1924).
* Uztailaren 20a – Tom Crean, irlandar itsasgizona, antartikaren esploratzailea (h. 1938).
* Uztailaren 27a – Ernő Dohnányi, hungariar musikagile, piano-jotzaile eta orkestra-zuzendaria (h. 1960).

#### Abuztua

* Abuztuaren 1a – Georg Hackenschmidt, estoniar borrokalaria (h. 1968).
* Abuztuaren 4a – Laura Knight, britainiar margolaria (h. 1970).
* Abuztuaren 15a – Henriëtte Gesina Numans, herbehereetar margolaria, landareen inguruko margolanak eta marrazkiak egin zituena (h. 1955).
* Abuztuaren 18a – René de Saint-Périer, frantziar arkeologoa, Goi Paleolitoan aditua (h. 1950).
* Abuztuaren 26a – Duguen Egileor, bizkaitar opera-abeslaria, tenorra (h. 1952).
* Abuztuaren 27a – Ernst Wetter, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1963).
* Abuztuaren 28a – Javier Gorosterratzu, nafar elizgizon eta historialaria (h. 1936).
* Abuztuaren 31 – Margaret Bemister, kanadar idazle, kazetari eta irakaslea (h. 1984).

#### Iraila

* Irailaren 1a – Francis William Aston, ingeles fisikari, kimikari eta unibertsitate irakaslea, 1922ko Kimikako Nobel Saria (h. 1945).
* Irailaren 2a – Frederick Soddy, britainiar fisikari eta kimikaria, 1921eko Kimikako Nobel Saria (h. 1956).
* Irailaren 4a – Kārlis Ulmanis, Letoniako presidentea (h. 1942).
* Irailaren 11 – Feliks Dzerzhinski, *Burdinezko Feliks*, poloniar boltxebikea (h. 1926).
* Irailaren 11 – James Hopwood Jeans, ingeles fisikari eta astronomoa (h. 1946).
* Irailaren 11 – Rosika Schwimmer, hungariar aktibista feminista, bakezale eta sufragista (h. 1948).
* Irailaren 17a – François Bibal, lapurtar margolaria (h. 1944).
* Irailaren 26a – Julio Casares, espainiar hizkuntzalaria (h. 1964).
* Irailaren 26a – Alfred Cortot, frantziar pianista eta musika-pedagogoa (h. 1962).
* Irailaren 26a – Edmund Gwenn, ingeles aktorea (h. 1959).

#### Urria

* Urriaren 17a – Eufrasia Eluvathingal, indiar moja karmeldarra (h. 1952).
* Urriaren 25a – Henry Norris Russell, estatubatuar astronomo eta filosofoa (h. 1957).
* Urriaren 30a – Jean Etxepare Bidegorri, *medikua*, Argentinan jaiotako euskal idazlea (h. 1935).

#### Azaroa

* Azaroaren 3a – Carlos Ibáñez del Campo, Txileko presidentea (h. 1960).
* Azaroaren 4a – José Luis Oriol, euskal enpresaburua, Talgo trenak ekoizten dituen enpresaren sortzailea (h. 1972).
* Azaroaren 7a – Maurice Dartigue, lapurtar txirrindularia (h. 1956).
* Azaroaren 7a – Nina Subbotina, errusiar astronomoa (h. 1961).
* Azaroaren 9a – Enrico De Nicola, Italiako lehenbiziko presidentea (h. 1959).
* Azaroaren 9a – Muhammad Iqbal, pakistandar poeta, abokatu, filosofo eta politikaria (h. 1938).
* Azaroaren 18a – Arthur Pigou, britainiar ekonomialaria, XX. mendearen lehen erdiko ekonomialaririk handienetakoa (h. 1959).
* Azaroaren 22a – Endre Ady, hungariar olerkari eta kazetaria (h. 1919).
* Azaroaren 22a – Joan Gamper, suitzar kirolaria eta Futbol Club Barcelona taldearen sortzailea (h. 1930).
* Azaroaren 24a – Alben W. Barkley, AEBetako 35. presidenteordea (h. 1956).
* Azaroaren 25a – Javier Ziga, nafar margolari eta politikaria (h. 1960).

#### Abendua

* Abenduaren 15a – Emília de Sousa Costa, portugaldar idazle eta feminista (h. 1959).
* Abenduaren 20a – Maria Mestayer, euskal gastronomo eta sukaldaria (h. 1949).
* Abenduaren 26a – Anakleto Ortueta, euskal herritar politikari, historialari eta kazetaria (h. 1959).
* Abenduaren 31 – Viktor Dyk, txekiar idazle eta politikari abertzalea (h. 1931).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea

* Otsaila – Maud Wagner, zirkuko artista eta ezagutzen den lehenengo estatubatuar emakume tatuatzaile profesionala (h. 1961).
* Ambrosio Garbisu, bizkaitar politikaria (h. 1965).
* Jacinto Olabe, gipuzkoar margolaria, erretratuetan aditua (h. 1957).
* Manuel Jiménez Moya, gipuzkoar idazle eta kazetaria (h. 1947).
* Paulo Zamarripa, Bizkaiko euskal idazle eta apaiza (h. 1950).
* Cecil Meares, Terra Nova espedizioko txakurren hezitzaile burua eta errusierako interpretea (h. 1937).
* Emeterio Muga, aragoiar militar eta politikaria (h. 1956).
* Frederick Griffith, britainiar mikrobiologo eta genetista (h. 1941).
* Jarilaos Vasilakos, greziar atleta (h. 1964).
* Jean Neuhaus, belgikar txokolategilea (h. 1953).
* León Gutiérrez, *Leo Goti*, espainiar euskaltzalea (h. 1966).
* Mariano Gamir, espainiar jenerala (h. 1962).
* Ned Maddrell, Man uharteko arrantzalea, manxera ama hizkuntza izan zuen azken hiztuntzat jotzen dena (h. 1974).
* Rashid Talaa, Transjordaniako emirerriko lehen ministroa (h. 1926).
* Shobhanasundari Mukhopadhyay, indiar idazle eta folklorista (h. 1937).

## Heriotzak

#### Urtarriletik ekainera

* Urtarrilaren 10a – Dimitrios Voulgaris, Greziako lehen ministroa (j. 1802).
* Urtarrilaren 24a – Johann Christian Poggendorff, alemaniar fisikaria (j. 1796).
* Martxoaren 14a – Juan Manuel de Rosas, argentinar militarra eta diktadorea (j. 1793).
* Martxoaren 24a – Domna Anisimova, errusiar poeta (j. 1815).
* Martxoaren 24a – Simon Deutsch, alemaniar iraultzailea (j. 1822).
* Martxoaren 24a – Walter Bagehot, ingeles kazetari, enpresaburu eta saiakeragilea (j. 1826).
* Martxoaren 31a – Antoine-Augustin Cournot, frantziar filosofo, matematikari eta ekonomialaria (j. 1801).
* Apirilaren 7a – Cecilia Böhl de Faber, *Fernán Caballero*, espainiar idazlea (j. 1796).
* Maiatzaren 6a – Johan Ludvig Runeberg, finlandiar liriko eta poeta epikoa (j. 1804).
* Maiatzaren 10a – Michel-Esther Le Turdu, bretainiar apezpiku katolikoa (j. 1826).
* Maiatzaren 24a – Ramon Cabrera, kataluniar militar eta politikaria, karlisten buruzagia (j. 1806).
* Maiatzaren 31 – Nikolai Ogariov, errusiar iraultzaile, filosofo, olerkari eta kazetaria, populismoaren sortzaileetako bat (j. 1813).
* Ekainaren 3a – Sofia Württembergekoa, Herbehereetako erregina ezkontiidea (j. 1818).
* Ekainaren 14a – Charles Frederick Henningsen, anglo-estatubatuar idazle eta mertzenarioa (j. 1815).

#### Uztailetik abendura

* Uztailaren 20a – Federico Errázuriz Zañartu, euskal jatorriko politikaria, Txileko lehendakaria (j. 1825).
* Abuztuaren 9a – Timothy Abbott Conrad, estatubatuar geologo eta malakologoa (j. 1803).
* Irailaren 2a – Konstantinos Kanaris, Greziako lehen ministroa (j. c. 1790).
* Irailaren 3a – Adolphe Thiers, Frantziako Hirugarren Errepublikako presidentea (j. 1797).
* Irailaren 5a – Johann Michael Menzinger, Liechtensteingo gobernuburua (j. 1792).
* Irailaren 5a – Zaldi Ero, siux buruzagia (j. 1840?).
* Irailaren 23 – Urbain Le Verrier, frantziar astronomoa (j. 1811).
* Irailaren 24a – Saigō Takamori, japoniar militarra (j. 1826).
* Urriaren 17a – Johann Carl Fuhlrott, alemaniar naturalista eta historiaurrelaria, Neandertal gizakiaren aurkitzeagatik ospetsua (j. 1803).
* Urriaren 29a – Facundo Machaín, Paraguaiko presidentea (j. 1845).
* Azaroaren 9a – Enriqueta González Rubín, asturiar idazle eta kazetaria (j. 1832).
* Abenduaren 29a – Angelica Singleton Van Buren, Estatu Batuetako Lehen Dama (j. 1818).
* Abenduaren 31 – Gustave Courbet, frantziar margolaria (j. 1819).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea

* Antonio Lizarraga, nafar jeneral karlista (j. 1817).
* Fulgencio Carasa, espainiar militar karlista (j. 1805).
* Emelina Peyrellade Zaldívar, kubatar idazle eta itzultzailea (j. 1842).

---

## Kanpo estekak