# 2001

| 2001. urtea |
| --- |
| Kronologia |
| Mendeak | XX.a • **XXI.a** • XXII.a |
| Hamarkadak | 1980(e)koa • 1990(e)koa • **2000(e)koa** • 2010(e)koa • 2020(e)koa |
| Urteak | 1998  • 1999  • 2000 • **2001** • 2002 • 2003 • 2004 |
| Beste egutegi batzuetan |
| Gregoriotar egutegia | 2001 *MMI* |
| *Ab urbe condita* | 2754 |
| Armeniar egutegia | 1450 ԹՎ ՌՆԾ |
| Bahá'í egutegia | 157 – 158 |
| Bengaliar egutegia | 1408 |
| Berber egutegia | 2951 |
| Egutegi budista | 2545 |
| Myanmarko egutegia | 1363 |
| Bizantziar egutegia | 7509 – 7510 |
| Koptoen egutegia | 1717 – 1718 |
| Etiopiar egutegia | 1993 – 1994 |
| Hebrear egutegia | 5761 – 5762 |
| **Egutegi hinduak**

---

 |
| *Bikram Samwat* | 2057 – 2058 |
| *Shaka Samvat* | 1923 – 1924 |
| *Kali Yuga* | 5102 – 5103 |
|

---

 |
| Iraniar egutegia | 1379 – 1380 |
| Islamiar egutegia | 1421 – 1422 |
| Korear egutegia | 4334 |
| Thailandiar eguzki egutegia | 2544 |
| Unix denbora | 978307200 – 1009843199 |
| Holozeniar egutegia | 12001 |

 *Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!*

---

## Gertaerak

### Euskal Herria

* Maiatzaren 13a – 2001eko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak.
* Ekainaren 16a – Segi gazte erakunde abertzale sozialistaren aurkezpen publikoa Iruñean.
* Urriaren 7a – Bilboko mendiaren 92.674 metro koadro erosi zituen Pagasarri Gurea elkarteak. 5.360 pertsonak mila pezeta jarrita bakoitzak Tarin iturria eta inguruko elurzuloak kokatzen diren lursailak erosi zituzten.

### Mundua

* Urtarrilaren 13a – Richter eskalan 7.6 graduko lurrikara El Salvadorren. 800 hildako eta milaka pertsona etxerik gabe utzi zituen.
* Urtarrilaren 20a – George W. Bush Ameriketako Estatu Batuetako 43. presidente izendatu zuten.
* Urtarrilaren 26a – Indian Richter eskalan 7,9ko lurrikarak 20.000 lagun hil zituen.
* Urtarrilaren 31 – Auzitegi batek libiar bat kondenatu zuen atentatua jasan zuen Pan Am hegazkin konpainiaren Lockerbieko atentatuarekin (1988) zerikusia izateagatik.
* Otsailaren 6a – Hauteskundeak irabazi ostean Ariel Sharon Israelgo lehen ministro kargurako izendatu zuten ofizialki.
* Otsailaren 13a – Richter eskalan 6,6 graduko indarra izan zuen lurrikara El Salvadorren. 400 hildako.
* Otsailaren 23a – Nazioarteko Zigor Auzitegiak bortxaketa kasu batengatik lehen epaia eman zuen. Hagako Auzitegiak hiru serbobosniar epaitu zituen 1992an Bosniako Foča hiriko atxilotze guneetan bortxaketa masiboak egitea egotzita.
* Martxoaren 4a – Portugalgo Hintze Ribeiro zubia erori zen 70 pertsona hil zirelarik.
* Martxoaren 9a – Espainian halabeharrezko soldadutza bertan behera utzi zuten.
* Martxoaren 17a – ETAk Rosesen mosso bat hil zuen.
* Apirilaren 1a – Slobodan Milošević entregatu zen eta poliziak atxilotu egin zuen.
* Apirilaren 26a – Junichiro Koizumi Japoniako lehen ministro bihurtu zen.
* Maiatzaren 10a – Ghanako futbol partidu baten egondako jende pilaketa batean 120 hildako izan ziren.
* Maiatzaren 13a – Silvio Berlusconik Italiako hauteskundeak irabazi zituen.
* Ekainaren 1a – Hamasek atentatu suizida egin zuen Tel Aviveko dantzaleku batean. 21 hildako.
* Ekainaren 7a – Tony Blairrek Erresuma Batuko presidente hauteskundeak irabazi zituen.
* Ekainaren 11 – Oklahomako eraikin federal baten aurkako atentatuan 160 pertsonatik gora hil zituen atentatua egiteagatik, Timothy McVeigh exekutatu zuten Ameriketako Estatu Batuetan.
* Ekainaren 19a – Ameriketako Estatu Batuetako armadak akatsez jaurtitako misil batek 23 pertsona hil zituen Irak iparraldeko futbol zelai batean.
* Ekainaren 23a – Richter eskalan 8,4 graduko lurrikara batek Peruko Arequipa, Moquegua eta Tacna hiriak suntsitu zituen.
* Uztailaren 3a – Hegazkin istripua Errusiako Irkutsken, Tupolev hegazkin bat pistatik atera eta 145 hildako izan ziren.
* Uztailaren 21a – G8 erakundearen bilera Genoan. Bileraren aurkako manifestaldietan istiluak izan ziren eta istiluetan Carlo Giuliani hil zuen carabinieri (italiar polizia) batek.
* Uztailaren 28a – Alejandro Toledo aukeratu zuten Peruko presidente, zortzi hilabete lehenagoko Alberto Fujimoriren aurkako mozio-zentsura baten ondoren.
* Irailaren 10a – Norvegiako hauteskundeetan Kjell Magne Bondevik aukeratu zuten lehen ministro.
* Irailaren 11 – 2001eko irailaren 11ko atentatuak: New Yorkeko World Trade Center eta Washingtongo Pentagonoa eraikinek, hegazkin bidezko atentatuak jasan zituzten inoiz inork AEBetako lurraldean jo duen erasorik larriena sorraraziz.
* Irailaren 21 – AZF enpresaren leherketaren ondorioz Tolosa Okzitanian 31 pertsona hil eta 2.500 zauritu larri suertatu ziren.
* Urriaren 4a – Anthrax kasu baten berri eman zen Ameriketako Estatu Batuetan.
* Urriaren 7a – 2001eko Irailaren 11ko atentatuei erantzunez Ameriketako Estatu Batuetako armadak Afganistan inbaditu zuen, talibanek Osama bin Laden lagundu zutelakoan.
* Urriaren 9a – Anthrax arrastoak zituen hainbat gutun bidali zizkieten Ameriketako Estatu Batuetako senatuko hainbat kideri.
* Azaroaren 6a – ETAk bonba-auto bat leherrarazi zuen Madrilen.
* Azaroaren 7a – Hamabost hilabetez hegaldirik egin gabe egon eta gero, Concorde hegazkinaren hegaldi komertzialei hasiera eman zitzaien berriro ere.
* Azaroaren 10a -
	+ Australiako John Howard hirugarren mandatu baterako aukeratu zuten hauteskundeetan.
	+ Uholdeak Aljerian, eurite gogorrek eta lubiziek 900 hildako eragin zituzten.
* Azaroaren 12a – Talibanek Kabuletik ihes egin zuten Ameriketako Estatu Batuetako armadaren erasoaldiak eraginda.
* Abenduaren 13a – Indiako parlamentuaren aurkako eraso terrorista batek hamalau pertsona hil zituen.
* Abenduaren 22a – Hamid Karzai aukeratu zuten Afganistango presidente moduan.
* Abenduaren 31a – Derrigorrezko soldadutza kendu zuen Espainiak

## Ekonomia

* Irailaren 11 – New Yorkeko atentatuek anabasa eta jaitsiera handiak eragin zituzten mundu guztiko burtsetan.
* Irailaren 17a – New Yorkeko NYSE eta NASDAQ burtsek ateak ireki zituzten berriz Irailaren 11ko atentatuetan itxi eta gero.
* Urriaren 2a – Swissair hegazkin konpainia suitzarrak porrot egin zuen.
* Azaroaren 7a – Belgikako Sabena hegazkin konpainiak porrot egin zuen.
* Abenduaren 2a – Ameriketako Estatu Batuetako Enron elektrizitate enpresak ordainketak eten zituen eta herrialde hartan sekula izandako iruzurrik handiena azaleratu zuen.

## Arte eta kultura

* Martxoaren 29tik apirilaren 8ra 12. Korrika ospatu zen, Gasteiz eta Baiona artean.
* Apirilaren 1a – 2001eko Nafarroako Bertsolari Txapelketan Amets Arzallusek jantzi zuen txapela bigarren urtez jarraian.
* Maiatzaren 5a – 2001eko Prudentzio Deuna Bertso Sarian Asier Otamendi izan zen irabazlea, bostgarren aldiz jarraian.
* Abenduaren 16a – 2001eko Bertsolari Txapelketa Nagusiaren finala Andoni Egañak irabazi zuen, bere hirugarren txapela lortuz.

## Zientzia eta teknologia

* Urtarrilaren 15a – Wikipediaren lehen bertsioa, ingelesezkoa, martxan jarri zen.
* Ekainaren 21a – Eguzki eklipse totala izan zen.
* Urriaren 15a – NASAren *Galileo* espaziontzia Jupiterren Io ilargiaren gainazaletik 200 bat kilometrora igaro zen.
* Urriaren 23a – Apple bere Ipod musika entzuteko tresna famatua saltzen hasi zen.
* Urriaren 25a – Microsoften Windows XP programa saltzen hasi zen.
* Azaroaren 15a – Microsoftek Xbox bideo-kontsola kaleratu zuen.
* Abenduaren 1a – Wikipediaren euskarazko bertsioa martxan jarri zen.

## Kirolak

* Maiatzaren 23a – Bayern Munich futbol taldeak Txapeldunen Liga irabazi zuen.
* Ekainaren 3a – 2001eko Nafarroako Itzulia: Julen Fernández irabazle.
* Uztailaren 29a – Lance Armstrongek hirugarren aldiz irabazi zuen Frantziako Tourra.

## Jaiotzak

#### Urtarrila

* Urtarrilaren 1a – Katerin Artola Telleria Dantzaria, euskal dantza estiloan.
* Urtarrilaren 2a – Pablo Castrillo, espainiar txirrindularia.
* Urtarrilaren 2a – Amom Mandel, brasildar enpresaburu, aktibista eta politikaria.
* Urtarrilaren 4a – Veronika Stepanova, errusiar iraupen-eskiatzailea.
* Urtarrilaren 5a – Jorge Prado, espainiar moto-kroseko pilotua.
* Urtarrilaren 7a – Maitane Alonso, bizkaitar ikertzailea eta medikuntza ikaslea EHUn.
* Urtarrilaren 8a – Jon Pacheco, nafar futbolaria.
* Urtarrilaren 8a – Melitha Sidabutar, indonesiar abeslaria (h. 2024).
* Urtarrilaren 12a – Marcos Bustillo, bizkaitar futbolaria.
* Urtarrilaren 14a – Isabelle Axelsson, suediar ekologista.
* Urtarrilaren 17a – Diego Fernández Navarro, bizkaitar futbolaria.
* Urtarrilaren 18a – Eneko Delgado, bizkaitar futbolaria.
* Urtarrilaren 18a – Daxa Koreika, errusiar streamer eta blogaria.
* Urtarrilaren 26a – Ekain Azkune, gipuzkoar futbolaria.
* Urtarrilaren 27a – Imanol Baz, arabar futbolaria.
* Urtarrilaren 27a – Eva Navarro, espainiar futbolaria.
* Urtarrilaren 28a – Ander Lorente, bizkaitar futbolaria.
* Urtarrilaren 31 – Ahed Tamimi, palestinar ekintzailea, Zisjordaniako Israelgo okupazioaren aurkako erresistentziaren ikurra.

#### Otsaila

* Otsailaren 1a – Borja Sainz Eguskiza, bizkaitar futbolaria.
* Otsailaren 1a – Maroan Sannadi, arabar futbolaria.
* Otsailaren 3a - Ibaider Garriz, nafar futbolaria.
* Otsailaren 5a - Miguel Tomé, nafar futbolaria.
* Otsailaren 5a – Naroa Uriarte, bizkaitar futbolaria.
* Otsailaren 8a – Unai Buján, bizkaitar futbolaria.
* Otsailaren 8a – Beñat Prados, nafar futbolaria.
* Otsailaren 13a – Naia Amondarain, gipuzkoar txirrindularia.
* Otsailaren 16a – Julen Arriolabengoa Beitia, arabar txirrindularia.
* Otsailaren 18a – Josu Lazkanoiturburu, gipuzkoar futbolaria.
* Otsailaren 20a – Luis Jiménez, nafar futbolaria.
* Otsailaren 25a – Xabier Huarte, nafar futbolaria.
* Otsailaren 27a - Urko Collado, bizkaitar futbolaria.
* Otsailaren 27a – An San, hegokorear arkularia.
* Otsailaren 28a – Jorge Herrando, nafar futbolaria.

#### Martxoa

* Martxoaren 1a – Jesus Owono, ekuatoreginear futbolaria.
* Martxoaren 2a - Nerea Campos, gipuzkoar psikologoa eta rallyetako kopilotua.
* Martxoaren 3a – Iñaki Díaz Melero, gipuzkoar txirrindularia.
* Martxoaren 6a – Alejandro Balboa, arabar futbolaria.
* Martxoaren 12a – Rubén Azkona, nafar futbolaria.
* Martxoaren 12a – Amaia Lartitegi, bizkaitar txirrindularia.
* Martxoaren 13a – Alex Carbonell Martikorena, gipuzkoar futbolaria.
* Martxoaren 15a - Max Spring, baxenafartar errugbilaria.
* Martxoaren 18a – Jada Facer, estatubatuar aktore eta abeslaria.
* Martxoaren 20a – Urko González de Zarate, arabar futbolaria.
* Martxoaren 27a - Anartz Peña, bizkaitar futbolaria.
* Martxoaren 28a - Maria Vicente, kataluniar atleta, proba konbinatuetan eta jauzi hirukoitzean aditua.
* Martxoaren 29a – Iñigo San Clemente, bizkaitar futbolaria.
* Martxoaren 30a – Giovanni Franzoni, italiar eskiatzailea.

#### Apirila

* Apirilaren 2a – Gaizka Aiesa, nafar futbolaria.
* Apirilaren 3a – Iker San Vicente, nafar futbolaria.
* Apirilaren 6a – Rikkie Kollé, herbeheretar modeloa, *Miss Herbehereak* irabazi duen lehen emakume transgeneroa.
* Apirilaren 17a - Ander Dufur, nafar futbolaria.
* Apirilaren 19a – Iñigo Eizagirre, gipuzkoar txirrindularia.
* Apirilaren 20a – Pia Skrzyszowska, poloniar atleta, abiadurazko lasterketatan aditua.
* Apirilaren 22a - Iker Trigo, bizkaitar txirrindularia.
* Apirilaren 23a – Cata Coll, espainiar futbolaria.
* Apirilaren 27a – Nerea Nevado, bizkaitar futbolaria.
* Apirilaren 27a – Mikel Retegi, nafar txirrindularia.
* Apirilaren 28a - María Parrado, espainiar pop abeslaria.
* Apirilaren 30a – Unai Naveira, bizkaitar futbolaria.

#### Maiatza

* Maiatzaren 1a – Libe Goitia Artetxe, errusiar-bizkaitar idazlea.
* Maiatzaren 3a – Rachel Zegler, estatubatuar aktore eta abeslaria.
* Maiatzaren 4a – Irene Ferreiro, espainiar aktore eta idazlea.
* Maiatzaren 4a – Ainhoa Larretxi, bizkaitar modeloa eta aktorea.
* Maiatzaren 12a – Megan Oldham, kanadar eskiatzaile akrobatikoa.
* Maiatzaren 12a – Gonzalo Zorrilla, bizkaitar futbolaria.
* Maiatzaren 15a – Cédrine Kerbaol, bretainiar txirrindularia.
* Maiatzaren 15a – Peru Ruiz, gipuzkoar futbolaria.
* Maiatzaren 16a – Alejandro Ibarrondo, bizkaitar futbolaria.
* Maiatzaren 18a – Eric Pérez, bizkaitar futbolaria.
* Maiatzaren 22a – Pablo Sáenz, nafar futbolaria.
* Maiatzaren 24a – Alexander Hidalgo, gipuzkoar futbolaria.
* Maiatzaren 29a – Pau Etxaniz, gipuzkoar piraguista.

#### Ekaina

* Ekainaren 3a – Oihan Moreno, nafar aktore eta musikaria.
* Ekainaren 4a – Takefusa Kubo, japoniar futbolaria.
* Ekainaren 7a – Alice Pataxó, indigenen komunikatzaile eta ekintzaile brasildarra.
* Ekainaren 9a - Alex Saleta, gipuzkoar errugbilaria.
* Ekainaren 10a - Julien Alfred, santaluziar atleta, abiadura-lasterketetan aditua.
* Ekainaren 15a – Markel Goñi, gipuzkoar futbolaria.
* Ekainaren 19a – Nahuel del Val, bizkaitar saskibaloi jokalaria.
* Ekainaren 21a – Diego Moreno, nafar futbolaria.
* Ekainaren 26a – Ivan Litvinovitx, bielorrusiar gimnasta.

#### Uztaila

* Uztailaren 1a – Pehmoaino, finlandiar abeslari eta aktorea.
* Uztailaren 2a - Mikel Zabala Ojeda, bizkaitar futbolaria.
* Uztailaren 10a – Isabela Moner, estatubatuar aktorea.
* Uztailaren 12a – Kaylee McKeown, australiar igerilaria.
* Uztailaren 13a – Jon Magunazelaia, gipuzkoar futbolaria.
* Uztailaren 16a - Kendra Chéry, frantziar saskibaloi jokalaria.
* Uztailaren 19a – Xabier Zaldua Marcen, nafar futbolaria.
* Uztailaren 24a – Anne Lukin, nafar abeslaria.
* Uztailaren 28a - Alex Díaz Álvarez, gipuzkoar txirrindularia.

#### Abuztua

* Abuztuaren 1a – Jaagup Tuisk, estoniar abeslaria.
* Abuztuaren 5a – Josie Totah, estatubatuar aktorea.
* Abuztuaren 6a – Anne Lezea, gipuzkoar gimnasta erritmikoa.
* Abuztuaren 9a – Vera Alonso, bizkaitar emakumezko aktorea eta modelo transgeneroa.
* Abuztuaren 10a – Markel Sainz, gipuzkoar aktorea.
* Abuztuaren 23a – Romy Abergel, israeldar modeloa eta telebistako pertsonaia.
* Abuztuaren 24a – Xabier Isasa Larrañaga, gipuzkoar txirrindularia.
* Abuztuaren 27a – Esther Anil, indiar aktorea.
* Abuztuaren 28a – Jon Larrauri, bizkaitar futbolaria.

#### Iraila

* Irailaren 7a – Denisa Baránková, eslovakiar arkularia (h. 2026).
* Irailaren 7a – Jason Dupasquier, suitzar motoziklista (h. 2021).
* Irailaren 9a – Emma Ellingsen, norvegiar modelo, aktore eta youtuberra.
* Irailaren 11 – Jovan Kljajić, montenegroar saskibaloi jokalaria.
* Irailaren 21a - Unai Hierro, bizkaitar txirrindularia.
* Irailaren 23a - Irati Cuadrado Noain, nafar iraupen-eskiatzailea.
* Irailaren 24a – Enith Salón, espainiar futbolaria.

#### Urria

* Urriaren 5a – Adrián Pérez Bolo, bizkaitar futbolaria.
* Urriaren 5a – Yasmina Drissi, kataluniar aktorea.
* Urriaren 5a – Dalila Bela, kanadar-estatubatuar aktorea.
* Urriaren 9a – Unai Marrero, gipuzkoar futbolaria.
* Urriaren 12a – Haizea Arana, gipuzkoar bertsolaria.
* Urriaren 12a – Oihana Arana, gipuzkoar bertsolaria eta idazlea.
* Urriaren 12a – Malcom Ares, bizkaitar futbolaria.
* Urriaren 13a – Ekai Lersundi, 16 urterekin bere buruaz beste egin zuen bizkaitar transexuala, LGTBI+ kolektiboaren aktibista eta erreferentea (h. 2018).
* Urriaren 14a – Unai García Sebastián, gipuzkoar futbolaria.
* Urriaren 26a – Diego Uriarte, nafar txirrindularia.
* Urriaren 28a – Ander Laka, bizkaitar futbolaria.

#### Azaroa

* Azaroaren 3a – Cecilia Marcos, gipuzkoar futbolaria.
* Azaroaren 7a – Amybeth McNulty, irlandar-kanadar aktorea.
* Azaroaren 8a – Paula Arana, arabar futbolaria.
* Azaroaren 8a - Josu Iriarte, nafar aktorea.
* Azaroaren 15a – Luna Schaller, alemaniar aktorea.
* Azaroaren 20a – Unai Ropero, arabar futbolaria.
* Azaroaren 23a - Bea González, espainiar padel-jokalaria.
* Azaroaren 27a – Aimar Oroz, nafar futbolaria.
* Azaroaren 28a - Rafael Villalonga, bizkaitar belar hockey jokalaria.
* Azaroaren 29a – Markel Arana, bizkaitar futbolaria.
* Azaroaren 29a - Javier Ibáñez, arabar txirrindularia.

#### Abendua

* Abenduaren 8a – Aritz Muguruza, gipuzkoar futbolaria.
* Abenduaren 10a – Josu Gallastegi, bizkaitar futbolaria.
* Abenduaren 17a – Iñigo Ariztimuño, gipuzkoar futbolaria.
* Abenduaren 18a – Billie Eilish, estatubatuar abeslari eta konpositorea.
* Abenduaren 20a - Lysa Tchaptchet, nafar eskubaloi jokalaria.
* Abenduaren 21a – Paula Arcos, espainiar eskubaloi jokalaria.
* Abenduaren 21a – Gaizka Argente, gipuzkoar futbolaria.
* Abenduaren 24a – María Pérez Rabaza, kataluniar futbolaria.
* Abenduaren 27a – Ander Barrenetxea Muguruza, gipuzkoar futbolaria.

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea

* Ainara Agerre Lako, Maskaradako Kabana Handia.
* Aitor Tatiegi, gipuzkoar bertsolaria.
* Aroa Arrizubieta, arabar bertsolaria.
* Ekain Alegre, nafar bertsolari eta musikaria.
* Haizea Alonso, *Haizeatxo*, arabar rap abeslaria.
* Irati Alcantarilla, lapurtar bertsolaria.
* Olaia Luzuriaga, nafar eskubaloi jokalaria.
* Urko Zumeta, gipuzkoar errugbilaria.
* Xabat Illarregi, nafar bertsolaria.
* UDDA, arabar abeslaria eta musikagilea.
* Uxue Iturrate, arabar rap abeslaria.
* Zoey Luna, estatubatuar emakumezko aktorea eta pertsona transgeneroen aldeko ekintzailea.

## Heriotzak

#### Urtarrila

* Urtarrilaren 4a – Hilda Stevenson-Delhomme, Seychelleetako lehen emakumezko politikaria (j. 1912).
* Urtarrilaren 5a – Elizabeth Anscombe, britainiar filosofo eta teologoa (j. 1919).
* Urtarrilaren 8a – Mariano Izeta, euskal idazle eta nafar euskaltzaina (j. 1915).
* Urtarrilaren 9a – Paul Vanden Boeynants, Belgikako lehen ministroa (j. 1919).
* Urtarrilaren 11 – Dorothy M. Horstmann, estatubatuar epidemiologo, birologo eta pediatra (j. 1911).
* Urtarrilaren 11 – Guillermo Lazkano, euskal herritar musikaria (j. 1910).
* Urtarrilaren 12a – Manuel Aznar Acedo, bizkaitar kazetaria, irratian lan egin zuena (j. 1916).
* Urtarrilaren 12a – William Hewlett, estatubatuar asmalaria, Hewlett-Packard konpainiaren sortzaileetako bat (j. 1913).
* Urtarrilaren 12a – Juan Jose Irazusta, gipuzkoar idazlea (j. 1901).
* Urtarrilaren 12a – Mariano Juaristi, *Atano III.a*, esku huskako gipuzkoar pilotaria, sekula izan den onenetakoa (j. 1904).
* Urtarrilaren 16a – Laurent-Désiré Kabila, Kongoko presidentea (j. 1939).
* Urtarrilaren 22a – Dulcinea Bellido, espainiar jostuna eta PCEko militante feminista (j. 1956).
* Urtarrilaren 27a – Pedro Carrasco, espainiar boxeolaria (j. 1943).
* Urtarrilaren 27a – Maria Jose Belgikakoa, Italiako erregina ezkontidea (j. 1906).
* Urtarrilaren 28a – José María Sánchez Casas, GRAPO taldeen sortzaile bat (j. 1942).
* Urtarrilaren 30a – Jean-Pierre Aumont, frantziar aktorea (j. 1911).

#### Otsaila

* Otsailaren 1a – Rafael Lapesa, espainiar idazle eta hizkuntzalaria (j. 1908).
* Otsailaren 4a – David Beattie, Zeelanda Berriko gobernadore orokorra (j. 1924).
* Otsailaren 4a – J. J. Johnson, estatubatuar jazz tronbonista, konpositore eta moldatzailea (j. 1924).
* Otsailaren 4a – Iannis Xenakis, errumaniar-greziar musikagilea eta arkitektoa (j. 1922).
* Otsailaren 7a – King Moody, estatubatuar aktorea (j. 1929).
* Otsailaren 9a – Herbert Simon, estatubatuar ekonomista eta zientzialaria, 1978ko Ekonomiako Nobel Saria (j. 1916).
* Otsailaren 11 – Masao Ono, japoniar futbolaria (j. 1923).
* Otsailaren 15a – Ricardo Otxoa, euskal txirrindularia (j. 1974).
* Otsailaren 17a – Juan Liscano, venezuelar idazlea (j. 1915).
* Otsailaren 18a – Balthus, frantziar margolaria (j. 1908).
* Otsailaren 19a – Stanley Kramer, estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizlea (j. 1913).
* Otsailaren 19a – Charles Trenet, frantziar abeslaria, musikagilea eta poeta (j. 1913).
* Otsailaren 20a – Donella Meadows, estatubatuar ingurumen-zientzialari, hezitzaile eta idazlea (j. 1941).
* Otsailaren 21a – Bitoriano Gandiaga, bizkaitar fraile frantziskotar eta olerkaria (j. 1928).
* Otsailaren 24a – Claude Shannon, estatubatuar matematikaria, informazioaren teoriaren aitatzat hartua (j. 1916).
* Otsailaren 25a – Don Bradman, *The Don*, australiar kriket jokalaria (j. 1908).
* Otsailaren 26a – Arturo Uslar Pietri, venezuelar ekonomista, politikari eta idazlea (j. 1906).
* Otsailaren 27a – José García Nieto, espainiar olerkaria (j. 1914).

#### Martxoa

* Martxoaren 3a – Maija Isola, finlandiar margolaria eta ehun-disenatzailea (j. 1927).
* Martxoaren 4a – Jean Bazaine, frantziar margolaria (j. 1904).
* Martxoaren 5a – Franz De Mulder, belgikar txirrindularia (j. 1937).
* Martxoaren 11 – Rafaela Chacón Nardi, kubatar poeta eta irakaslea (j. 1926).
* Martxoaren 11 – Eugenio, kataluniar umoregilea (j. 1941).
* Martxoaren 12a – Robert Ludlum, estatubatuar idazlea (j. 1927).
* Martxoaren 18a – John Phillips, *Papa John*, estatubatuar musikari, gitarra jotzaile eta abeslaria, *The Mamas & the Papas* taldeko kidea (j. 1935).
* Martxoaren 20a – Ilie Verdeț, Errumaniako lehen ministroa (j. 1925).
* Martxoaren 21a – Dora Alonso, kubatar idazlea (j. 1910).
* Martxoaren 22a – Sabiha Gökçen, turkiar militar eta hegazkinlaria, munduko lehenengo emakume borroka-hegazkinlaria (j. 1913).
* Martxoaren 22a – William Hanna, estatubatuar animatzaile, zuzendari eta ekoizlea (j. 1910).
* Martxoaren 23a – Robert Laxalt, euskal jatorriko estatubatuar idazlea (j. 1923).
* Martxoaren 23a – David McTaggart, kanadar ekologista, Greenpeace taldearen sortzaileetako bat (j. 1932).
* Martxoaren 26a – Brenda Helser, estatubatuar igerilaria (j. 1924).
* Martxoaren 27a – Josetxo Etxebeste, *Errenteriako basagizona*, baserriko ukuiluan -animalien artean- hazitako gizabanako gaigabea (j. 1935).
* Martxoaren 31 – Diego Garcia, euskal atleta, maratoietan espezializatua (j. 1961).
* Martxoaren 31 – Clifford Shull, estatubatuar fisikaria, 1994ko Fisikako Nobel Saria (j. 1915).

#### Apirila

* Apirilaren 1a – Hilda Cameron, kanadar atleta, 4x100 m proban aditua (j. 1912).
* Apirilaren 2a – Jesús Romeo, nafar politikari eta enpresaria (j. 1916).
* Apirilaren 4a – Liisi Oterma, finlandiar astronomoa, Finlandian astronomiako doktoretza lortu zuen lehen emakumezkoa (j. 1915).
* Apirilaren 4a – Ed Roth, estatubatuar komikigile, ilustratzaile eta eraldatutako autoen diseinatzaile eta eraikitzailea (j. 1932).
* Apirilaren 7a – Beatrice Straight, estatubatuar aktorea (j. 1914).
* Apirilaren 14a – Hiroshi Teshigahara, japoniar zinema zuzendaria (j. 1927).
* Apirilaren 15a – Joey Ramone, estatubatuar musikaria, The Ramones taldearen sortzaile eta abeslaria (j. 1951).
* Apirilaren 16a – Michael Ritchie, estatubatuar zinema-zuzendaria (j. 1938).
* Apirilaren 19a – Robert Paparemborde, frantziar errugbilari eta entrenatzailea (j. 1948).
* Apirilaren 20a – Giuseppe Sinopoli, italiar musikagile eta zuzendaria (j. 1946).
* Apirilaren 22a – Hildegard Brom-Fischer, herbeheretar ehungintzako artista (j. 1908).
* Apirilaren 24a – Roger Laporte, frantziar idazlea (j. 1925).
* Apirilaren 25a – Michele Alboreto, italiar 1 Formulako gidaria (j. 1956).
* Apirilaren 26a – Lili Massaferro, argentinar idazle eta aktorea (j. 1926).
* Apirilaren 29a – Barend Biesheuvel, Herbehereetako lehen ministroa (j. 1920).
* Apirilaren 30a – Cipriano Agirrezabal, bizkaitar txirrindularia (j. 1922).

#### Maiatza

* Maiatzaren 4a – Arne Sucksdorff, suediar zinema zuzendaria, munduko dokumentalista onenetakotzat hartua (j. 1917).
* Maiatzaren 6a – Manuel Giménez Abad, espainiar politikaria, ETAk eraila (j. 1948).
* Maiatzaren 9a – Nikos Sampson, Zipreko presidentea (j. 1935).
* Maiatzaren 11 – Douglas Adams, ingeles idazlea, umoregilea eta dramagilea (j. 1952).
* Maiatzaren 12a – Maruja Fernández, espainiar irrati-esataria (j. 1925).
* Maiatzaren 13a – R. K. Narayan, indiar eleberrigilea (j. 1906).
* Maiatzaren 16a – Brian Pendleton, ingeles gitarra-jotzailea, *Pretty Things* taldeko kide sortzailea (j. 1944).
* Maiatzaren 18a – Seán Mac Stíofáin, irlandar errepublikarra, Behin-behineko IRAko buruzagia (j. 1928).
* Maiatzaren 20a – Renato Carosone, italiar abeslaria (j. 1920).
* Maiatzaren 22a – Jenő Fock, Hungariako lehen ministroa (j. 1916).
* Maiatzaren 22a – Marivi Iturbe Etxeberria, bizkaitar irakaslea eta erizaina. Industrializazio garaian borondatezko gizarte langile aritutakoa (j. 1926).
* Maiatzaren 24a – Javier Urrutikoetxea, *Urruti*, donostiar futbolaria (j. 1952).
* Maiatzaren 25a – Alberto Korda, kubatar argazkilaria, Che Guevarari egindako erretratuegatik ezaguna (j. 1928).
* Maiatzaren 26a – Anne Haney, estatubatuar aktorea (j. 1934).
* Maiatzaren 28a – Francisco Varela, txiletar neurobiologoa eta filosofoa (j. 1946).

#### Ekaina

* Ekainaren 1a – Birendra Nepalgoa, Nepalgo erregea (j. 1945).
* Ekainaren 3a – Anthony Quinn, mexikar-estatubatuar aktore, idazle eta margolaria (j. 1915).
* Ekainaren 4a – Dipendra Nepalgoa, Nepalgo erregea (j. 1971).
* Ekainaren 4a – Darshan Ranganathan, indiar kimikaria (j. 1941).
* Ekainaren 5a – Pedro Laín Entralgo, espainiar sendagile eta idazlea (j. 1908).
* Ekainaren 7a – Víctor Paz Estenssoro, Boliviako presidentea (j. 1907).
* Ekainaren 8a - Griselda Pascual i Xufré, ikerketa matematikoari eta irakaskuntzari lotutako kataluniar zientzialaria (j. 1926).
* Ekainaren 9a – Ronnie Allen, ingeles futbolari eta entrenatzailea (j. 1929).
* Ekainaren 11 – Timothy McVeigh, estatubatuar hiltzailea (j. 1967).
* Ekainaren 12a – Paula Wiesinger, italiar alpinista eta eskiatzailea (j. 1907).
* Ekainaren 15a – Henri Alekan, frantziar kamera-operadoreburua (j. 1909).
* Ekainaren 17a – Donald J. Cram, estatubatuar kimikaria, 1987ko Kimikako Nobel Saria (j. 1919).
* Ekainaren 18a – René Dumont, frantziar agronomia-ingeniaria, soziologoa eta ingurumen-politikaria (j. 1904).
* Ekainaren 21a – John Lee Hooker, estatubatuar blues musikaria (j. 1917).
* Ekainaren 21a – Victor Gil Lechoza, bizkaitar apaiza, Minasko (Uruguai) apezpikua (j. 1932).
* Ekainaren 26a – Gina Cigna, italiar soprano dramatikoa (j. 1900).
* Ekainaren 27a – Tove Jansson, suedierazko finlandiar idazlea eta ilustratzailea (j. 1914).
* Ekainaren 27a – Jack Lemmon, estatubatuar aktorea, bere belaunaldiko sarituenetakoa (j. 1925).
* Ekainaren 28a – Mortimer Jerome Adler, estatubatuar filosofoa (j. 1902).
* Ekainaren 29a – Maurice Estève, frantziar margolaria (j. 1904).
* Ekainaren 29a – Helen Lines, estatubatuar astronomo amateurra (j. 1918).

#### Uztaila

* Uztailaren 1a – Jesus Maria Alkain, euskal herritar ekonomialari eta politikaria, Donostiako alkatea (j. 1922).
* Uztailaren 1a – Nikolai Basov, sobietar fisikaria, 1964ko Fisikako Nobel Saria (j. 1922).
* Uztailaren 3a – Mordecai Richler, quebectar idazlea (j. 1931).
* Uztailaren 4a – Roberto Cabrejas, gipuzkoar atleta eta entrenatzailea, altuera jauzian aditua (j. 1952).
* Uztailaren 10a – Álvaro Magaña, El Salvadorko presidentea (j. 1925).
* Uztailaren 13a – Miguel Gila, espainiar umorista eta komiki marrazkilaria (j. 1919).
* Uztailaren 13a – Åse-Marie Nesse, norvegiar filologo, itzultzaile eta poeta (j. 1934).
* Uztailaren 14a – Jose Javier Mujika, UPNko nafar zinegotzia, ETAk eraila (j. 1942).
* Uztailaren 16a – Maurice de Bevere, *Morris*, belgikar komikigilea, *Lucky Luke* pertsonaiaren sortzailea (j. 1923).
* Uztailaren 17a – Katharine Graham, estatubatuar kazetaria eta hedabideen enpresaburua (j. 1917).
* Uztailaren 20a – Carlo Giuliani, antiglobalizazio mugimenduko italiar aktibista, poliziaren tiro baten ondorioz (j. 1978).
* Uztailaren 22a – Indro Montanelli, italiar kazetaria eta historialaria (j. 1909).
* Uztailaren 23a – Eudora Welty, estatubatuar idazlea (j. 1909).
* Uztailaren 24a – Nathan Isgur, estatubatuar fisikaria (j. 1947).
* Uztailaren 25a – Carmen Portinho, ingeniari zibila, hirigile eta feminista, Brasilgo emakumeen eskubideen aldeko borrokan aitzindaria (j. 1903).
* Uztailaren 26a – Jacques Bens, frantziar eleberrigilea (j. 1931).
* Uztailaren 26a – Josef Klaus, Austriako kantzilerra (j. 1910).
* Uztailaren 27a – Leon Wilkeson, estatubatuar baxu-jotzailea, *Lynyrd Skynyrd* taldeko kidea (j. 1952).
* Uztailaren 29a – Edward Gierek, poloniar politikari komunista (j. 1913).
* Uztailaren 31 – Francisco da Costa Gomes, Portugalgo presidentea (j. 1914).

#### Abuztua

* Abuztuaren 1a – Enrique Iartza, gipuzkoar futbolaria (j. 1930).
* Abuztuaren 6a – Jorge Amado, brasildar idazlea (j. 1912).
* Abuztuaren 8a – Jean Dorst, frantziar zoologoa, ornitologian espezializatua (j. 1924).
* Abuztuaren 13a – Manuel Alvar, espainiar hizkuntzalari, olerkari eta saiakera-idazlea (j. 1923).
* Abuztuaren 16a – Anna Mani, indiar fisikari eta meteorologoa (j. 1918).
* Abuztuaren 17a – Emilio Adolfo Westphalen, perutar poeta eta kritikaria (j. 1911).
* Abuztuaren 18a – Philip Crosby, estatubatuar enpresari eta egilea, *zero akats* kontzeptuaren garatzaileetako bat (j. 1926).
* Abuztuaren 20a – Fred Hoyle, ingeles astronomoa eta matematikaria (j. 1915).
* Abuztuaren 24a – Roman Matsov, sobietar eta estoniar biolinista, pianista eta orkestra-zuzendaria (j. 1917).
* Abuztuaren 25a – Aaliyah, estatubatuar abeslari, aktore eta modeloa (j. 1979).
* Abuztuaren 27a – Juan Lechín Oquendo, boliviar sindikalista eta politikaria (j. 1914).
* Abuztuaren 29a – Juan Garizurieta, bizkaitar futbolaria (j. 1908).
* Abuztuaren 29a – Francisco Rabal, espainiar aktorea (j. 1926).
* Abuztuaren 30a – Alicia D'Amico, argentinar argazkilaria (j. 1933).
* Abuztuaren 31 – Julio Antonio Elizegi, nafar futbolaria (j. 1910).
* Abuztuaren 31 – Klavdia Geutval, sobietar-errusiar folklorista eta poeta txuktxia (j. 1930).

#### Iraila

* Irailaren 2a – Christiaan Barnard, hegoafrikar kirurgialaria, gizakien arteko arrakastadun lehenengo bihotz-transplantea egin zuena (j. 1922).
* Irailaren 5a - Chantal Chaudé de Silans, frantziar xakelaria (j. 1919).
* Irailaren 5a – Tamara Smirnova, errusiar astronomoa (j. 1935).
* Irailaren 9a – Ahmad Shah Massoud, afganistango mujahidinen buruzagia, Sobietarren aurkako gerran garrantzi handiko paperduna, eraila (j. 1953).
* Irailaren 11 – Berry Berenson, estatubatuar modeloa, argazkilaria eta aktorea, irailaren 11ko erasoetan eraila (j. 1948).
* Irailaren 12a – Victor Wong, estatubatuar aktorea (j. 1927).
* Irailaren 13a – Dorothy McGuire, estatubatuar aktorea (j. 1916).
* Irailaren 17a – Dalilah, espainiar dantzaria eta dantza-maistra, sabel-dantzaren dantzari mitikoa (j. 1936).
* Irailaren 20a – Marcos Pérez Jiménez, Venezuelako presidentea (j. 1914).
* Irailaren 22a – Inozentzio Aierbe, nafar apaiza (j. 1912).
* Irailaren 22a – Isaac Stern, ukrainiar-estatubatuar biolin-jotzailea (j. 1920).
* Irailaren 29a – Nguyên Van Thieu, Hego Vietnamgo presidentea (j. 1923).

#### Urria

* Urriaren 5a – Jan Lenica, poloniar marrazkilaria (j. 1928).
* Urriaren 8a – Mongo Beti, frantsesezko kamerundar idazlea (j. 1932).
* Urriaren 8a – Kenneth L. Hale, estatubatuar hizkuntzalaria (j. 1934).
* Urriaren 12a – Felix Murga, arabar apaiz, arkeologo eta etnografoa (j. 1929).
* Urriaren 13a – Olga Oleinik, sobietar matematikaria (j. 1925).
* Urriaren 17a – Beñat Arrue, gipuzkoar alpinista (j. 1978).
* Urriaren 17a – Florentzio Idoate Iragi, nafar artxibozaina eta historialaria (j. 1912).
* Urriaren 17a – Micheline Ostermeyer, frantziar atleta eta piano-jotzailea (j. 1922).
* Urriaren 17a – Manuel Valdés Larrañaga, bizkaitar politikaria, Falange Españolaren sortzaileetako bat (j. 1909).
* Urriaren 22a – Javier Osés, nafar apezpikua (j. 1926).
* Urriaren 24a – Eugenio Fernández Granell, galiziar pintore, idazle eta poeta surrealista (j. 1912).
* Urriaren 25a – Marvin Harris, estatubatuar antropologo, idazle eta unibertsitateko irakaslea (j. 1927).
* Urriaren 25a – René Philombe, kamerundar eleberrigilea, poeta, saiakera-idazlea eta kazetaria (j. 1930).
* Urriaren 28a – José Alcina Franch, espainiar antropologo, historialari eta arkeologoa (j. 1922).
* Urriaren 29a – Milorad B. Protić, serbiar astronomoa (j. 1911).

#### Azaroa

* Azaroaren 1a – Juan Bosch, Dominikar Errepublikako presidentea eta dominikar literaturako idazle gailenetako bat (j. 1909).
* Azaroaren 3a – Ernst Gombrich, austriar-britainiar arte-historialaria (j. 1909).
* Azaroaren 3a – Mariano Navarro Rubio, espainiar politikari eta abokatua (j. 1913).
* Azaroaren 6a – Bixente Ameztoi, euskal herritar margolari surrealista (j. 1946).
* Azaroaren 7a – José María Lidón, kataluniar epailea, ETAk eraila (j. 1951).
* Azaroaren 9a – Giovanni Leone, Italiako presidentea (j. 1908).
* Azaroaren 10a – Ken Kesey, estatubatuar idazlea (j. 1935).
* Azaroaren 15a – Alberto Ullastres, espainiar politikaria, ekonomista eta legelaria (j. 1914).
* Azaroaren 15a – Fernando Ybarra López-Dóriga, euskal noble, enpresaburu eta politikaria (j. 1930).
* Azaroaren 20a – Ignacio Larrauri, eusko-filipinar futbolaria (j. 1919).
* Azaroaren 21a – Salahuddin Selangorrekoa, Malaysiako erregea eta Selangorreko sultana (j. 1926).
* Azaroaren 22a – Unai Pérez, bizkaitar futbolaria.
* Azaroaren 22a – Luis Santaló, kataluniar matematikaria eta ikertzailea (j. 1911).
* Azaroaren 26a – Nils-Aslak Valkeapää, laponiar idazle eta musikaria, nazioarteko sami artista ospetsuenetarikoa (j. 1943).
* Azaroaren 29a – George Harrison, ingeles musikaria, *The Beatles* taldeko gitarrajolea (j. 1943).
* Azaroaren 29a – Awang Usman, malaysiar idazle eta poeta (j. 1929).

#### Abendua

* Abenduaren 3a – Juan José Arreola, mexikar idazle eta antzezlea (j. 1918).
* Abenduaren 8a – Betty Snyder Holberton, ENIAC helburu orokorreko lehen konputagailu digitalaren sei programatzaileetako bat (j. 1917).
* Abenduaren 10a – Julen Gimon, euskal politikari eta abokatua (j. 1931).
* Abenduaren 10a – Agnès Richomme, frantziar moja, idazle eta komikigilea (j. 1906).
* Abenduaren 12a – Josef Bican, austriar txekiar futbolaria, futbolaren historiako goleatzailerik onenetakoa (j. 1913).
* Abenduaren 13a – Antonio Aranaga, *Auntxa*, euskal trikilaria (j. 1910).
* Abenduaren 13a – Chuck Schuldiner, estatubatuar musikaria, *Death* bandako abeslari, gitarra eta konpositorea (j. 1967).
* Abenduaren 14a – Jesus Prados Casadamon, *Txomin del Regato*, bilbotar irrati-esataria, pailazoa, umorista, aktorea eta idazlea (j. 1918).
* Abenduaren 14a – W. G. Sebald, alemaniar idazlea (j. 1944).
* Abenduaren 16a – Stefan Heym, alemanezko eta ingelesezko alemaniar idazlea (j. 1913).
* Abenduaren 18a – Gilbert Bécaud, frantziar abeslari, musikagile, piano-jotzaile eta aktorea (j. 1927).
* Abenduaren 19a – Pocho Lepratti, argentinar lekaide eta gizarte-ekintzailea, 35 urterekin poliziak erahila (j. 1966).
* Abenduaren 20a – Irene Laffitte, gipuzkoar margolaria (j. 1941).
* Abenduaren 20a – Léopold Sédar Senghor, Senegalgo lehenbiziko presidentea (j. 1906).
* Abenduaren 22a – Yan-kit So, janariaren historialari txinatarra (j. 1933).
* Abenduaren 23a – Jelle Zijlstra, Herbehereetako lehen ministroa (j. 1918).
* Abenduaren 26a – Nigel Hawthorne, ingeles aktorea (j. 1929).
* Abenduaren 29a – Cássia Eller, brasildar rock abeslari eta gitarra-jotzailea (j. 1962).
* Abenduaren 31 – Eileen Heckart, estatubatuar aktorea (j. 1919).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea

* Itziar Arana Iraola, gipuzkoar irakasle eta politikaria (j. 1905).
* José Orbegozo, gipuzkoar txirrindularia.
* Juan Iglesias Garrigos, bizkaitar militante sozialista (j. 1915).
* Margarita Araneta Urrutia, gipuzkoar ekintzaile komunista (j. 1909).
* Maryse Lafont, lapurtar poeta (j. 1918).
* Pedro Pujana, arabar apaiza eta euskal idazlea (j. 1915).
* Ali Hassan Kuban, egiptoar kantari, klarinete-jotzaile eta musikagilea (j. 1929).
* B. Prabha, indiar margolaria (j. 1933).
* Luz Alvear, espainiar margolari espresionista (j. 1926).

## Nobel saridunak:

* Fisika: Eric Allin Cornell, Wolfgang Ketterle, Carl Edwin Wieman
* Kimika: William S. Knowles, Ryoji Noyori, K. Barry Sharpless
* Literatura: V. S. Naipaul
* Medikuntza: Leland Hartwell, Timothy Hunt, Paul Nurse
* Ekonomia: George A. Akerlof, Michael Spence, Joseph E. Stiglitz
* Bakea: Nazio Batuen Erakundea (NBE), Kofi Annan

---

## Kanpo estekak