# Albaniera

| Albaniera |
| --- |
| Gjuha shqipe |
| Albanieraren aldaerak. |
| Datu orokorrak |
| Lurralde eremua | Albania, Kosovo, Mazedonia, Montenegro, Serbia, Italia eta Grezia |
| Hiztunak | 6 milioi |
| Rankinga | Ez 100 mintzatuenen artean |
| Ofizialtasuna | Albania eta Kosovo |
| Eskualdea | Europako hego-ekialdea |
| UNESCO sailkapena | 1: ziurra |
| Araugilea | Arautu gabea |
| Hizkuntza sailkapena |
| Indoeuroparra, Satem |
| Informazio filologikoa |
| Hizkuntza-tipologia | subjektu aditza objektua, izen-adjektiboa, azentua, hizkuntza sintetikoa, hizkuntza malgukaria eta nominatibo-akusatibo hizkuntza |
| Denbora gramatikalak | orainaldia, geroaldia eta lehenaldia |
| Modu gramatikalak | admirative (en)  |
| Genero gramatikalak | genero femeninoa, genero maskulinoa eta genero neutroa |
| Kasu gramatikalak | nominatiboa, akusatiboa, genitiboa, datiboa, ablatiboa eta bokatiboa |
| Alfabetoa | Albanian alphabet (en) , latindar alfabetoa eta Albanian Braille (en)  |
| Hizkuntza kodeak |
| ISO 639-1 | `sq` |
| ISO 639-2 | `sqi` `alb` |
| ISO 639-3 | `sqi` |
| Ethnologue | `sqi` |
| Glottolog | `alba1267` |
| Wikipedia | `sq` |
| Linguasphere | 55-AAA-a |
| ASCL | 3901 |
| IETF | sq |

**Albaniera** (*gjuha shqipe*, /ˈɟuha ˈʃcipɛ/ ahoskatua, edo *shqip*, /ʃcip/ ahoskatua) indoeuropar hizkuntza da, Europako hego-ekialdean ia 6 milioi pertsonak hitz egiten dutena.

## Historia

Lehenengo idazkiak erlijio arlokoak dira, *Formula e pagëzimit* izenekoak: 1462an idatzitako bataio agiri modukoak dira, baina badago testu zaharragorik, eztabaidan egon arren. Lehen liburu ezaguna mezatako *Meshari* izenburukoa da, 1555ekoa.

Lehendabiziko hiztegia (latina-albaniera) XVII. mendekoa da: egileak Frang Bardhi, Andrea Bogdani eta Nilo Katalanos dira.

1887ko martxoaren 7an, albanierazko lehen eskola Korcan zabaldu zuten eta 1908an, Manastirren (Mazedonia). Hizkuntzan adituek batzartu eta gaur egungo alfabetoa finkatu zuten.

Azkenik, 1970eko hamarkadan Tiranan eta Pristinan *Drejtëshkrimi i gjuhës shqipe* eta *Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe* argitaratu zituzten, besteak beste, eredu estandarra finkatzeko liburuak.

## Ofizialtasuna

Albania eta Kosovon hizkuntza osoki ofiziala da; aldiz, Mazedonia eta Montenegron, partzialki ofiziala, udalerrien arabera. Italian babestuta dago.

## Alfabetoa

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Hizkia: | **A** | B | C | Ç | D | Dh | **E** | **Ë** | F | G | Gj | H | **I** | J | K | L | Ll | M | N | Nj | **O** | P | Q | R | Rr | S | Sh | T | Th | **U** | V | X | Xh | **Y** | Z | Zh |
| Soinua: | a | b | ts | tʃ | d | ð | ɛ | ə | f | g | ɟ | h | i | j | k | l | ɫ | m | n | ɲ | o | p | c | ɾ | r | s | ʃ | t | θ | u | v | d͡z | d͡ʒ | y | z | ʒ |

## Dialektoak

Albaniako bi dialekto nagusiak *gheg* (Shkumbin ibaiaren iparraldean mintzatua) eta *tosk* (ibaiaren hegoaldean) dira. Horrez gain, Albaniatik at hitz egiten diren eta berezko izaera hartu duten albanieraren aldaerak ondoko hauek dira:

* arbëreshera, Italiako hegoaldean, eta
* arvanitika, Grezian.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

* **(Ingelesez)** Albanierazko hainbat hiztegi