# Uztailaren 1

**Uztailaren 1**a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita bigarren eguna da, 183.a bisurteetan. 183 egun falta dira urtea amaitzeko.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  **Jaiotzak** |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Euskal Herrian**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Félix AyoJaiotza:** Sestao, 1933
 **Heriotza:** Mentana, 2023ko irailaren 24a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Luis RegueiroJaiotza:** Irun, 1908
 **Heriotza:** Mexiko Hiria, 1995eko abenduaren 6a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **François-Régis BastideJaiotza:** Biarritz, 1926
 **Heriotza:** Parisko 14. barrutia, 1996ko apirilaren 17a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Frantzisko Xabier MinaJaiotza:** Otao, 1789
 **Heriotza:** Pénjamo (udalerria), 1817ko azaroaren 11
 |

Eskuz gaurkotu
**+** Jaiotza gehiago...
 | **Munduan**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Gottfried Wilhelm LeibnizJaiotza:** Leipzig, 1646 (juliotar egutegia)
**Heriotza:** Hannover, 1716ko azaroaren 14a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **George SandJaiotza:** former 6th arrondissement of Paris (en) , 1804
 **Heriotza:** Nohant-Vic, 1876ko ekainaren 8a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Frantzisko AsiskoaJaiotza:** Asis, 1182, 1182 eta 1182 (egutegi gregorianoa)
**Heriotza:** Portiuncula (en)  eta Asis, 1226ko urriaren 3a
 |

Eskuz gaurkotu
**+** Jaiotza gehiago...
 |

**Artikulurik ez duten Uztailaren 1ko jaiotzak**
Sufjan Stevens •
Adam Ferguson •
Jean Lurçat •

Eskuz gaurkotu |
|  **Heriotzak** |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Euskal Herrian**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Joxe AzurmendiJaiotza:** Zegama, 1941eko martxoaren 19a
 **Heriotza:** Donostia, 2025
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Jesús NarroJaiotza:** Tolosa, 1922ko urtarrilaren 4a
 **Heriotza:** Tolosa, 1987
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Antonio MentxakaJaiotza:** Areeta, 1921eko uztailaren 15a
 **Heriotza:** Madril, 2002
 |

Eskuz gaurkotu
**+** Heriotza gehiago...
 | **Munduan**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Nikolas MakiaveloJaiotza:** Florentzia, 1469ko maiatzaren 3a
 **Heriotza:** Sant'Andrea in Percussina (en) , 1527
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Marlon BrandoJaiotza:** Omaha, 1924ko apirilaren 3a
 **Heriotza:** Los Angeles, 2004
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Mikhail BakuninJaiotza:** Priamukhino (en) , 1814ko maiatzaren 30a eta 1814
 **Heriotza:** Berna, 1876
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Harriet Beecher-StoweJaiotza:** Litchfield, 1811ko ekainaren 14a
 **Heriotza:** Hartford, 1896
 |

Eskuz gaurkotu
**+** Heriotza gehiago...
 |

**Artikulurik ez duten Uztailaren 1ko heriotzak**
Hermann Lotze •

Eskuz gaurkotu |

 |  |

|  |
| --- |
|  **Gertaerak** |
| Alkohol barrilak apurtzen lege lehorra zela eta.* 1903 - Frantziako Tourreko lehenengo edizioari hasiera eman zioten.
* 1916 - Ameriketako Estatu Batuetan lege lehorra indarrean jarri zen (*irudian*).
* 1997 - Britainia Handiak Hong Kongen subiranotasuna Txinako Herri Errepublikari eskualdatu zion.
* 2006 - Puntukako gidabaimena indarrean jarri zen espainiar Estatuan.
* 2015 - Hego Euskal Herrian eta espainiar Estatuan Mozal Legea indarrean sartu zen.

**+** Gertaera gehiago...
 |
|  **Egutegia** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  <<  | **Uztaila** |  >>  |
| Al | As | Az | Og | Or | Lr | Ig |
|  |  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |
| 2026 |

 |
| **Aurreko eta hurrengo urteetan 2023: Larunbata
* 2024: Astelehena
* 2025: Asteartea
* 2027: Osteguna
* 2028: Larunbata
* 2029: Igandea
 |
|  **Izendegia** |
| **Santutegia:**
Aaron, Oliver Plunkett, Nikasio Siziliakoa

**Seaska egutegia:**
Bidatz eta Portugalete.

 |

 |

*Daturen bat falta bada, urtearen lotura jarraitu han sartzeko.*

---

## Gertaerak

### Euskal Herria

* 1968 – Txabi Etxebarrietaren oroimenezko elizkizuna amaitzean bost pertsona atxilotu zituzten Bermeon.
* 2006 – Europar Batasunak antxoa arrantzatzeko debekua ezarri zuen urte amaierara arte.
* 2008 – Oiartzualdeko eta Barakaldoko hamar gazte atxilotu zituen Espainiako Poliziak Donostiako epaitegian, gazteek bertan deklaratu nahi zutenean. Ondoren, horietatik 9 kartzelatu zituen Marlaska epaileak, Segiko kideak izatearen akusaziopean.
* 2015 –
	+ Hego Euskal Herrian Mozal Legea indarrean sartu zen.
	+ Euskaltel telefonia-enpresa burtsaratu zen Bilbon.

### Mundua

* 1690 –
	+ Irlandan jakobita eta orangisten arteko Boyneko gudua jazo zen.
	+ Fleurusko guduan frantziar armadak armada aliatua mendean hartu zuen.
* 1863 – Ameriketako Estatu Batuetan Gettysburgeko gudua jazo zen.
* 1916 – Ameriketako Estatu Batuetan lege lehorra indarrean jartzen da.
* 1921 – Txinako Alderdi Komunistaren sorrera.
* 1960 –
	+ Ghanak errepublika aldarrikatu zuen.
	+ Somalia Italiatik independizatu zen.
* 1962 – Burundi Belgikatik independizatu zen.
* 1962 – Ruanda Belgikatik independizatu zen.
* 1970 – Portugalgo armadak Nó Górdio operazioa abiatu zuen Mozambiken. FRELIMO gerrilla antikolonialista ahuldu asmoz 35.000 soldadu bidali zituen herrialdera.
* 1979 – GRAPOk Emeterio de la Fuente Aller goardia zibila hil zuen Leonen (Espainia).
* 1991 – Varsoviako Ituna bertan behera utzi zuten ofizialki.
* 1997 – Britainia Handiak Hong Kongen subiranotasuna Txinako Herri Errepublikari eskualdatu zion.
* 2006 – Puntukako gidabaimena indarrean jarri zen espainiar Estatuan.
* 2010 – 30 pertsona baino gehiago hil ziren Pakistango Lahore hirian ustez Al Kaidak egindako atentatuan.
* 2013 – Kroazia Europar Batasuneko 28. kide bilakatu zen.
* 2015 – Espainiar Estatuan Mozal Legea indarrean sartu zen.

## Arte eta kultura

### Mundua

* 1933 – *Arabella*, Richard Straussen musika eta Hugo von Hofmannsthalen libretoa duen opera estreinatu zen Dresdengo Sächsisches Staatstheaterrean.
* 1941 – CBS estatubatuar telebista katea lehenbiziko aldiz aireratu zen.
* 1959 – *Anatomy of a Murder* ("Hilketa Baten Anatomia") filma estreinatu zen, Otto Premingerek zuzendu eta James Stewart, Lee Remick, Ben Gazzara, Arthur O'Connell eta George C. Scott aktoreek antzeztu zutelarik.
* 1987 – *Innerspace* ("Barne-espazioa" edota "Txip Miragarria") filma estreinatu zen, Joe Dantek zuzendu eta Dennis Quaid, Martin Short, Meg Ryan eta Kevin McCarthy aktoreek antzeztu zuten.
* 1991 – *Terminator 2: Judgment Day* ("Terminator 2: Epaiaketa Eguna") filma estreinatu zen, James Cameronek zuzendu, eta Arnold Schwarzenegger, Linda Hamilton eta Edward Furlong aktoreek antzeztu zutelarik.
* 1992 – *Boomerang* filma estreinatu zen, Reginald Hudlinek zuzendu eta Eddie Murphy, Robin Givens, Halle Berry, David Alan Grier, Grace Jones eta Martin Lawrence aktoreek antzeztu zuten.

## Zientzia eta teknologia

## Kirolak

### Mundua

* 1903 – Frantziako Tourreko lehenengo edizioari hasiera eman zioten.
* 2012 – UEFA Euro 2012an Espainiak Italiari finalean 4-0 irabazi eta txapelduna bilakatu zen.

## Jaiotzak

### Euskal Herria

* 1773 – Jose Bizente Etxagarai, donostiar idazlea (h. 1855).
* 1789 – Francisco Xavier Mina, (*Mina gaztea*), Espainiako Independentzia Gerran parte hartu zuen gerrillaria (h. 1817).
* 1827 - Arturo Markoartu, bizkaitar politikari, noble eta bide-ingeniaria (h. 1904).
* 1847 – Nieves Cano, arabar filantropoa (h. 1899).
* 1873 – Pedro Fabo, nafar agustindar errekoletoa, misiolaria eta idazlea (h. 1933).
* 1885 – Pedro Larrañaga, bizkaitar futbolaria (h. 1909).
* 1894 – Casto Intza, nafar musikologoa (h. 1992).
* 1901 – Bingen Ametzaga, euskal idazle eta bizkaitar politikaria (h. 1969).
* 1908 – Luis Regueiro, euskal herritar futbolaria (h. 1995).
* 1912 – Antonio Soraluze, *Korta*, gipuzkoar aizkolaria eta idi-probalaria (h. 1982).
* 1926 –
	+ François-Régis Bastide, lapurtar eleberrigile, diplomazialari eta irrati-esataria (h. 1996).
	+ Carmelo García Barrena, euskal herritar margolari inpresionista (h. 2000).
* 1932 – Iñaki Mallona, bizkaitar pasiotar apaiza, Areciboko gotzaina (h. 2021).
* 1933 – Félix Ayo, bizkaitar biolin-jolea, mundu mailan ezaguna (h. 2023).
* 1934 –
	+ Jesús García Ariño, *Garcia Ariño I.a* , esku huskako bizkaitar pilotaria (h. 2019).
	+ Ángel García Ariño, *Garcia Ariño II.a*, esku huskako bizkaitar pilotaria (h. 2000).
* 1943 – Ramón Trecet, gipuzkoar kazetari, irrati esatari eta telebistako aukezlea.
* 1947 – Arantxa Urretabizkaia, gipuzkoar idazle eta kazetaria.
* 1948 – Josu Zabaleta, gipuzkoar itzultzaile eta idazlea.
* 1950 – Mariam Bilbatua, unibertsitateko irakasle ohia. Hezkuntza zientzietan doktorea
* 1951 – Jose Nazabal, gipuzkoar txirrindulari ohia.
* 1952 – Martxel Ensunza, bizkaitar ingeniari eta irakaslea (h. 2025).
* 1953 –
	+ Jon Ander Ganboa, bizkaitar legelaria, Euskadiko Futbol Federakundeko idazkari nagusi ohia.
	+ Jesús María Sanz Iparraguirre, santurtziar bilbainada-abeslaria, Athletic-en ehungarren urteurreneko ereserkiaren (*Athletic Txapeldun*) sortzailea.
* 1956 – Salvador Martín, gipuzkoar kirol kazetaria.
* 1958 – Josu Imanol Unanue, HIESaren aurkako eta ezker abertzaleko bizkaitar militantea (h. 2023).
* 1959 – Jaione Murelaga Izagirre, Lekeitioko alkatea, herriko lehenengo emakumezko alkatea (h. 2006).
* 1960 –
	+ Josu Amezaga, EHUko irakaslea eta kazetaria, Caracasen.
	+ Carmen Pérez Rodrigo, bizkaitar mediku, kazetaria eta EHUko irakaslea.
* 1973 – Iñaki Petxarroman, gipuzkoar kazetari, idazle eta bertsolaria.
* 1974 – Amaia Intza, gipuzkoar politikaria.
* 1976 – Garbiñe Larrea, gipuzkoar naturopata.
* 1979 – Xavier de Le Rue, lapurtar snowboard kirolaria.
* 1982 – Gaizka Lasa, gipuzkoar txirrindulari ohia.
* 1984 – Iñaki Esnaola Aranzadi, gipuzkoar kazetari eta aktorea.
* 1987 – Alexander Albistegi, gipuzkoar futbolaria.
* 1997 - Iraitz Mateo Gogorza, gipuzkoar kazetaria, herri eragilea eta bertsolaria/bertsozalea.
* 1998 – Hortense Limouzin, lapurtar saskibaloi-jokalaria.

### Mundua

* 965 – Alhazen, arabiar fisikaria (h. 1040).
* 1481 – Kristian II.a Danimarkakoa, Danimarkako eta Norvegiako eta Suediako erregea (h. 1559).
* 1506 – Luis II.a Hungariakoa, Hungariako eta Bohemiako erregea (h. 1526).
* 1534 – Frederiko II.a Danimarkakoa, Danimarkako eta Norvegiako erregea (h. 1588).
* 1646 – Gottfried Wilhelm Leibniz, alemaniar matematikari eta filosofo arrazionalista (h. 1716).
* 1751 – Johann Wilhelm Krause, alemaniar arkitektoa (h. 1828).
* 1771 – Ferdinando Paër, italiar musikagilea (h. 1839).
* 1788 – Jean-Victor Poncelet, frantziar jenerala eta matematikaria (h. 1867).
* 1804 – George Sand, frantziarra, feminismoaren aitzindaria (h. 1876).
* 1818 – Ignaz Semmelweis, hungariar sendagilea (h. 1865).
* 1833 – Eliška Pešková, txekiar aktore eta antzerkigilea (h. 1895).
* 1844 – Verney Lovett Cameron, ingeles bidaiaria (h. 1894).
* 1872 – Louis Blériot, frantziar ingeniari, hegazkin egile eta gidaria (h. 1936).
* 1873 – Alice Guy-Blaché, lehenengo fikziozko filmaren zuzendaria (h. 1968).
* 1879 –
	+ Léon Jouhaux, frantziar sindikalista, 1951ko Bakearen Nobel Saria (h. 1954).
	+ Aeneas Mackintosh, britainiar esploratzaile eta nabigatzailea (h. 1916).
* 1880 – Tatiana Warsher, errusiar arkeologoa (h. 1960)
* 1883 – István Friedrich, Hungariako estatuburua (h. 1951).
* 1889 – Vera Mukhina, sobietar eskultorea (h. 1953).
* 1892 – James Cain, estatubatuar idazlea eta kazetaria (h. 1977).
* 1895 – Herminia Arrate, txiletar artista eta margolaria (h. 1941).
* 1897 – Tom Barry, Irlandako Independentzia Gerran zehar IRA zaharreko gerrilla buru garrantzitsuenetakoa (h. 1980).
* 1899 –
	+ Thomas Dorsey, estatubatuar kantaria, Gospel-kantari gisa ezaguna (h. 1993).
	+ Charles Laughton, ingeles aktore, gidoigile, ekoizle eta zinema zuzendaria (h. 1962).
	+ Konstantinos Tsatsos, Greziako presidentea (h. 1987).
* 1901 – Mary Calderone, estatubatuar sendagilea (h. 1998).
* 1902 –
	+ Josep Lluis Sert, kataluniar arkitekto eta hirigilea (h. 1983).
	+ William Wyler, suitzar-estatubatuar film zuzendaria (h. 1981).
* 1903 – Amy Johnson, britainiar abiazioaren pilotu aitzindaria, Britainia Handitik Australiara bakarrik hegan egin zuen lehen emakumezkoa (h. 1941).
* 1906 –
	+ Jean Dieudonné, frantziar matematikaria, Bourbaki taldearen sortzaileetariko bat (h. 1992).
	+ Estee Lauder, izen bereko kosmetika enpresaren sortzailea (j. 2004).
* 1907 Carmen Pesqueira Domínguez, falangistek hildako galiziar jostun eta ikuzlea (h. 1936).
* 1909 – Juan Carlos Onetti, uruguaiar idazlea (h. 1994).
* 1913 – Joana Raspall i Juanola, kataluniar idazle, lexikologo eta liburuzaina (h. 2013).
* 1915 – Jean Stafford, estatubatuar eleberrigile eta ipuingilea (h. 1979).
* 1916 – Olivia de Havilland, estatubatuar aktorea (h. 2020).
* 1917 –
	+ Dorothy Maharam, estatubatuar matematikaria, neurriaren teoriari ekarpen garrantzitsuak egin zizkiona (h. 2014).
	+ Ángel Picazo, espainiar antzezlea (h. 1998).
* 1919 -- Remigia Caubet González, espainiar eskultorea (h. 1997).
* 1921 – Seretse Khama, lehendabiziko Botswanako presidentea (h. 1980).
* 1924 – Antoni Ramallets, kataluniar futbolaria, 1950eko hamarraldiko atezain onenetako bat (h. 2013).
* 1925 –
	+ Farley Granger, estatubatuar aktorea (h. 2011).
	+ Italo de Zan, italiar txirrindularia (h. 2020).
* 1926 –
	+ Robert Fogel, estatubatuar historialari eta zientzialaria, 1993ko Ekonomiako Nobel Saria (h. 2013).
	+ Hans Werner Henze, alemaniar musikagilea (h. 2012).
* 1929 – Gerald Edelman, estatubatuar biokimikaria, 1972ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 2014).
* 1930 – Gonzalo Sánchez de Lozada, Boliviako presidentea.
* 1931 –
	+ Leslie Caron, frantziar aktore, dantzari eta idazlea.
	+ Seyni Kountché, Nigerko presidentea (h. 1987).
* 1934 –
	+ Claude Berri, frantziar aktore, zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigilea (h. 2009).
	+ Jean Marsh, ingeles aktorea (h. 2025).
	+ Sydney Pollack, estatubatuar zinema zuzendaria, ekoizlea eta aktorea (h. 2008).
* 1935 –
	+ Josefina Castellví, kataluniar itsas biologo eta ozeanografoa (h. 2026).
	+ David Prowse, ingeles kulturista, pisu jasotzailea eta aktorea, jatorrizko *Star Wars* trilogian Darth Vaderren antzezlea (h. 2020).
* 1939 –
	+ Karen Black, estatubatuar aktore, gidoilari eta abeslaria (h. 2013).
	+ José Antonio Marina, espainiar filosofoa, saiakeragilea eta pedagogoa.
* 1941 –
	+ Alfred G. Gilman, estatubatuar sendagile eta biokimikaria, 1994ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 2015).
	+ Myron Scholes, kanadar ekonomista, 1997ko Ekonomiako Nobel saria.
	+ Twyla Tharp, estatubatuar dantzaria eta koreografoa.
* 1942 – Geneviève Bujold, kanadar aktorea.
* 1945 –
	+ Jane Cederqvist, suediar igerilaria (h. 2023).
	+ Deborah Harry, estatubatuar abeslari eta artista, *Blondie* taldearen bokalista.
* 1946 – Mireya Moscoso, Panamako presidente ohia.
* 1949 – Denis Johnson, estatubatuar idazlea (h. 2017).
* 1951 – Teresa Lanceta, kataluniar artista.
* 1952 – Dan Aykroyd, kanadar aktore, umorista, abeslari eta gidoilaria.
* 1953 –
	+ Lawrence Gonzi, Maltako lehen ministroa.
	+ Jadranka Kosor, Kroaziako lehen ministroa.
* 1954 – Abu Mahdi al-Muhandis, irakiar militarra (h. 2020).
* 1955 – Li Keqiang, Txinako Herri Errepublikako lehen ministroa (h. 2023).
* 1957 – Sarat Chandra Nayak, indiar apezpiku katolikoa.
* 1959 – Dolores Corbella, espainiar filologoa, lexikografia diferentzialean eta hizkuntzaren historian aditua.
* 1960 – Inés Fonseca, santandertar abeslari, konpositore eta poeta.
* 1961 –
	+ Diana Galeskoa, *Lady Di*, Galesko printzesa (h. 1997).
	+ Malcolm Elliott, ingeles txirrindulari ohia.
	+ Carl Lewis, estatubatuar atleta ohia, distantzia laburrean eta luzerako jauzian inoizko hoberenetakoa.
* 1962 – Pascal Rambert, frantziar antzerkigile, eszena-zuzendari, antzerki-zuzendari eta koreografoa.
* 1964 –
	+ Peter Cattaneo, ingeles zinema zuzendaria.
	+ Cristina Cifuentes, espainiar politikaria, Madrilgo Erkidegoko presidentea.
	+ Caroline List, estatubatuar abokatua eta epailea.
* 1967 –
	+ Pamela Anderson, kanadar aktore, ekoizle eta modeloa.
	+ Marisa Monte, Brasilgo emakumezko abeslari ezagunenetakoa.
* 1968 –
	+ Beatriz Corredor, espainiar legelaria, jabetzaren erregistratzailea eta politikaria.
	+ Jordi Mollà, kataluniar aktorea.
* 1969 – Jean-Pierre Dubois, belgikar txirrindulari ohia.
* 1971 –
	+ Missy Elliott, estatubatuar rapero, abeslari, produktore eta konpositorea.
	+ Julianne Nicholson, estatubatuar aktorea.
* Jane Lauder, estatubatuar enpresaburua eta oinordeko aberatsa.
* 1975 - Tatiana Tomaxova, errusiar atleta, 1.500 m-ko proban aditua.
	+ Ingrid Cruz, Txiletar aktorea.
* 1976 –
	+ Patrick Kluivert, herbehereetar futbolari ohia eta entrenatzailea.
	+ Ruud van Nistelrooy, herbeheretar futbolaria.
* 1977 –
	+ Veronica Sanchez, espainiar aktorea.
	+ Liv Tyler, estatubatuar aktorea.
	+ Luz Valdivieso, txiletar aktorea.
* 1982 –
	+ Hilarie Burton, estatubatuar aktorea.
	+ Romola Garai, ingeles aktorea.
* 1983 – María Inés Guerra, mexikar abeslaria eta aurkezlea.
* 1985 –
	+ Norio Sakurai, japoniar manga marrazkilaria.
	+ Léa Seydoux, frantziar aktorea.
* 1986 –
	+ Shifa Gardi, kazetari eta telebista-aurkezle kurdua (h. 2017).
	+ Sonoya Mizuno, japoniar aktore, modelo eta baleteko dantzaria.
	+ Agnez Mo, indonesiar abeslari, kantagile eta aktorea.
* 1988 – Kendra Cocksedge, zeelandaberritar cricket eta errugbi jokalaria.
* 1989 – Whitney Wolfe Herd, estatubatuar enpresaburua eta ekintzailea.
* 1992 – Sonja Greinacher, alemaniar saskibaloi jokalaria.
* 1993 – Kristen Thomas, estatubatuar errugbi jokalaria.
* 1994 – Valentina Fluchaire, mexikar emakumezko edertasun modelo transgeneroa, 2020ko *Miss International Queen*.
* 1996 – Claudia Riera, kataluniar aktorea.
* 2001 – Pehmoaino, finlandiar abeslari eta aktorea.
* 2004 – Kim Gil-Li, hegokorearra, pista laburreko abiadura patinatzaile olinpikoa.

## Heriotzak

### Euskal Herria

* 1796 – Jean-Antoine Beltzuntze, baxenafar militarra, Saint-Dominguen (j. 1766).
* 1959 – Tomás Pero-Sanz, bizkaitar politikaria eta Bilboko alkatea (j. 1893).
* 1977 – Aurelia Elkoro-Iturbe, *Aureli*, gipuzkoar erraketista (j. 1912).
* 1982 – Antonio Soraluze, *Korta*, gipuzkoar aizkolaria eta idi-probalaria (j. 1912).
* 1995 – Ibon Zabala, euskal idazlea (j. 1974).
* 2001 – Jesus Maria Alkain, euskal herritar ekonomialari eta politikaria, Donostiako alkatea (j. 1922).
* 2002 – Antonio Mentxaka, bizkaitar militar eta idazlea (j. 1921).
* 2007 – Idoia Sagarzazu, irundar aktorea (j. 1961).
* 2025 – Joxe Azurmendi, filosofo eta pentsalari zegamarra (j. 1941).

### Mundua

* 251 – Godoen kontrako borrokan, Dezio eta Herenio Etrusko erromatar enperadoreak hil ziren.
* 1109 – Alfontso VI.a Gaztelakoa, Gaztela, Galizia eta Leongo erregea.
* 1242 – Txagatai, erdialdeko Asiaren parte handi bat gobernatu zuen agintari mongola (j. 1183).
* 1277 – Baibars I.a, Egiptoko laugarren sultan mamelukoa (j. 1223).
* 1321 – Maria Molinakoa, gaztelar noblea (j. c. 1265).
* 1735 – Jean Ranc, frantziar margolari rokokoa (j. 1674).
* 1736 – Ahmed III.a, Otomandar Inperioko sultana (j. 1673).
* 1782 – Charles Watson-Wentworth (Rockinghamgo II. markesa), Britainia Handiko lehen ministroa (j. 1730).
* 1784 – Wilhelm Friedemann Bach, alemaniar musikagilea (j. 1710).
* 1793 – Étienne-Joseph de Pavée de Villevieille, frantziar apaiz katolikoa, Baionako apezpikua izandakoa (j. 1739).
* 1839 – Mahmud II.a, Otomandar Inperioko sultana (j. 1785).
* 1855 – Antonio Rosmini Serbati, italiar filosofoa eta apaiza (j. 1797).
* 1860 – Charles Goodyear, estatubatuar asmatzailea (j. 1800).
* 1866 – Francisco Armero, andaluziar itsasgizon eta eta politikaria (j. 1804).
* 1867 – Thomas Francis Meagher, irlandar nazionalista, Irlandako bandera diseinatu zuena (j. 1823).
* 1876 – Mikhail Bakunin, errusiar idazle anarkista (j. 1814).
* 1885 – Hermann von Fehling, alemaniar kimikaria (j. 1812).
* 1891 – Mihail Kogalniceanu, Errumaniako lehen ministroa (j. 1817).
* 1894 – Julius van Zuylen van Nijevelt, Herbehereetako lehen ministroa (j. 1819).
* 1896 – Harriet Beecher Stowe, estatubatuar eleberrigilea (j. 1811).
* 1904 – George Frederic Watts, ingeles margolari eta eskultorea (j. 1817).
* 1912 – Harriet Quimby, estatubatuar hegazkinlari eta zinema gidoigilea, pilotu lizentzia lortu zuen AEBetako lehen emakumea (j. 1875).
* 1925 – Erik Satie, frantziar musikagilea (j. 1866).
* 1927 – Pedro Nel Ospina, Kolonbiako presidentea (j. 1858).
* 1934 – Ernst Röhm, alemaniar militarra, Sturmabteilung (SA) taldearen burua eta sortzaileetakoa (j. 1887).
* 1940 – Ben Turpin, estatubatuar antzezlea (j. 1869).
* 1944 – Tatiana Savitxeva, Bigarren Mundu Gerran Leningradeko setioan egunerokoa idatzi zuen sobietar nerabea (j. 1930).
* 1950 –
	+ Émile Jaques-Dalcroze, austriar musikagile eta musika pedagogoa (j. 1865).
	+ Eliel Saarinen, finlandiar arkitektoa (j. 1873).
* 1953 – Mariano Ruiz-Funes, espainiar legelari eta politikaria (j. 1889).
* 1954 – Thea von Harbou, alemaniar idazle, aktore, zinema gidoilari eta zuzendaria (j. 1888).
* 1956 – Tawfik Abu Al-Huda, Jordaniako lehen ministroa (j. 1895).
* 1958 – Rudolf Laban, austro-hungariar dantza-modernoko maisu, koreografo eta teorikoa (j. 1879).
* 1961 – Louis-Ferdinand Céline, frantziar idazle eta medikua (j. 1894).
* 1963 – Camille Chautemps, Frantziako lehen ministroa (j. 1885).
* 1964 – Julio Casares, espainiar hizkuntzalaria (j. 1877).
* 1966 –
	+ Pauline Boty, britainiar margolaria (j. 1938).
	+ Natalena Koroleva, ukrainar idazle eta itzultzailea (j. 1888).
* 1971 –
	+ Camilo Alonso Vega, espainiar militarra (j. 1889).
	+ William Lawrence Bragg, Australian jaioa britainiar fisikaria, 1915eko Fisikako Nobel Saria (j. 1890).
* 1972 – Steffi Nerius, alemaniar atleta, xabalina jaurtitzailea.
* 1974 – Juan Perón, Argentinako presidentea eta peronismoaren sortzailea (j. 1895).
* 1978 – Rhea Durham, estatubatuar modeloa.
* 1980 –
	+ C. P. Snow, ingeles eleberrigile eta kimikaria (j. 1905).
	+ Tadao Takayama, japoniar futbolaria (j. 1904).
* 1981 –
	+ Marcel Breuer, hungariar-estatubatuar arkitekto eta altzarien diseinatzailea (j. 1902).
	+ Rushton Moreve, estatubatuar baxu-jotzailea, *Steppenwolf* taldeko kidea (j. 1948).
* 1982 – Josep Elias Cornet, katalanezko olerkari eta eleberrigilea (j. 1941).
* 1983 – Buckminster Fuller, estatubatuar diseinatzaile, ingeniari eta asmatzailea (j. 1895).
* 1990 – Màrius Cabré i Esteve, kataluniar toreatzaile eta antzezlea (j. 1916).
* 1991 – Michael Landon, estatubatuar aktore, ekoizle zuzendari eta gidoilaria (j. 1936).
* 1992 –
	+ Franco Cristaldi, italiar zinema-zuzendari eta produktorea (j. 1924).
	+ Daniel Moyano, argentinar idazlea, kazetaria eta musikagilea (j. 1930).
* 1993 – Gert Hofmann, alemaniar idazlea (j. 1931).
* 1996 – Margaux Hemingway, estatubatuar top-model eta aktorea eta Ernest Hemingwayren iloba (j. 1954).
* 1997 – Robert Mitchum, estatubatuar aktorea (j. 1917).
* 1999 –
	+ Edward Dmytryk, kanadar-estatubatuar zinema zuzendaria (j. 1908).
	+ Joshua Nkomo, Zimbabweko politikari beltz abertzalea (j. 1917).
	+ Sylvia Sidney, estatubatuar aktorea (j. 1901).
* 2000 – Walter Matthau, estatubatuar aktorea (j. 1926).
* 2003 - Chicho Sánchez Ferlosio, espainiar kantautorea (j. 1940).
* 2004 – Marlon Brando, estatubatuar aktorea, XX. mendeko hoberenetarikoa (j. 1924).
* 2006 –
	+ Ryutaro Hashimoto, Japoniako Lehen Ministroa (j. 1937).
	+ Selina Asenjo Fueyo espainiar sindikalista eta politikaria (j. 1910).
* 2009 –
	+ Karl Malden, estatubatuar aktorea (j. 1912).
	+ Baltasar Porcel, mallorkar idazlea (j. 1937).
* 2012 – Evelyn Lear, estatubatuar opera-abeslari lirikoa, sopranoa (j. 1926).
* 2013 – Mara Natseva, mazedoniar politikari komunista, jugoslaviar partisanoen kidea (j. 1920).
* 2014 – Gérard Kango Ouédraogo, Volta Garaiko lehen ministroa (j. 1925).
* 2015 – Sergio Sollima, italiar zinema zuzendari eta gidoilaria (j. 1921).
* 2016 –
	+ Yves Bonnefoy, frantziar poeta (j. 1923).
	+ Angelina Pollak, jatorri austriarreko antropologo venezuelarra (j. 1932).
* 2020 – Emmanuel Rakotovahiny, Madagaskargo lehen ministroa (j. 1938).
* 2023 – Viktoria Amelina, ukrainar eleberrigilea (j. 1986).
* 2024 – Ismail Kadare, albaniar idazlea (j. 1936).
* 2025 –
	+ Florence Delay, frantziar idazle, aktore, itzultzaile eta gidoilaria (j. 1941).
	+ Rinus Israël, herbeheretar futbolaria (j. 1942).

## Jaiak eta urteurrenak

* Seaska egutegiko izendegia: Bidatz eta Portugalete.

## Kanpo estekak

Ekainaren 30 | Urteko egutegia | Uztailaren 2