# 1905

| 1905. urtea |
| --- |
| Kronologia |
| Mendeak | XIX.a • **XX.a** • XXI.a |
| Hamarkadak | 1880(e)koa • 1890(e)koa • **1900(e)koa** • 1910(e)koa • 1920(e)koa |
| Urteak | 1902  • 1903  • 1904 • **1905** • 1906 • 1907 • 1908 |
| Beste egutegi batzuetan |
| Gregoriotar egutegia | 1905 *MCMV* |
| *Ab urbe condita* | 2658 |
| Armeniar egutegia | 1354 ԹՎ ՌՅԾԴ |
| Bahá'í egutegia | 61 – 62 |
| Bengaliar egutegia | 1312 |
| Berber egutegia | 2855 |
| Egutegi budista | 2449 |
| Myanmarko egutegia | 1267 |
| Bizantziar egutegia | 7413 – 7414 |
| Koptoen egutegia | 1621 – 1622 |
| Etiopiar egutegia | 1897 – 1898 |
| Hebrear egutegia | 5665 – 5666 |
| **Egutegi hinduak**

---

 |
| *Bikram Samwat* | 1961 – 1962 |
| *Shaka Samvat* | 1827 – 1828 |
| *Kali Yuga* | 5006 – 5007 |
|

---

 |
| Iraniar egutegia | 1283 – 1284 |
| Islamiar egutegia | 1322 – 1323 |
| Japoniar egutegia | Meiji 38 (明治38年) |
| Korear egutegia | 4238 |
| Thailandiar eguzki egutegia | 2448 |
| Holozeniar egutegia | 11905 |

 *Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!*

---

## Gertaerak

### Euskal Herrian

* Maiatzaren 26a – Barakaldoko maizterren protestetan herritar ugari atxilotu zituzten. Etxegabetze baten ondorioz hasitako protestek eta greba orokorrak hainbat istilu eragin zituzten eta autoritateek gerra egoera deklaratu zuten.

### Munduan

* Maiatzaren 31 – Émile Loubet lehendakaria eta Alfontso XIII.a Espainiako erregea, Parisen bisitan zegoela, Rohan eta Rivoli kaleen kantoian egindako atentatu batetik onik atera ziren.
* Urriaren 5a – 1902ko Pelée mendiaren erupzioa amaitu zen.
* Urriaren 22a – Haragiaren mitina Txilen. Gobernuak haragiari jarritako zerga berrien aurkako manifestazio jendetsuaren aurka tiro egin zuen Txileko armadak eta poliziak eta 250 lagun hil zituzten.
* Urriaren 26a – Suediak onartu zuen Norvegiaren independentzia.

## Arte eta kultura

* Resurreccion Maria Azkuek, inoizko euskalaririk saiatuena, "Diccionario Vasco-Español-Francés"-en lehengo liburukia argitaratu zuen.

## Zientzia eta teknologia

* Ekainaren 30a – Albert Einsteinek erlatibitate berezia garatzen duen paperak argitaratu zituen.

## Kirolak

## Jaiotzak

#### Urtarrila

* Urtarrilaren 1a – Manuel Turrillas, nafar musikagilea eta konposatzailea (h. 1997).
* Urtarrilaren 2a – Michael Tippett, britainiar musikagilea (h. 1998).
* Urtarrilaren 2a – Luigi Zampa, italiar zinema zuzendaria (h. 1991).
* Urtarrilaren 3a – Luisa Carnés, madrildar idazlea eta kazetaria (h. 1964).
* Urtarrilaren 3a – Anna May Wong, estatubatuar aktorea, Hollywoodeko lehen aktore izar txinatar-amerikarra (h. 1961).
* Urtarrilaren 5a – Michele Navarra, '*U Patri Nostru*, Siziliar Mafiako kide boteretsua (h. 1958).
* Urtarrilaren 6a – Baltasar Albeniz, gipuzkoar futbolari eta entrenatzailea (h. 1978).
* Urtarrilaren 6a – Javier Arana, euskal kirolaria (h. 1975).
* Urtarrilaren 8a – Luis Aranburu, gasteiztar organista eta musikagilea (h. 1999).
* Urtarrilaren 8a – Carl Gustav Hempel, zientziaren filosofo estatubatuarra (h. 1997).
* Urtarrilaren 11 – Iñaki Goenaga, euskal idazlea (h. 2005).
* Urtarrilaren 11 – Honorato Pla Landa, nafar irakasle, euskaltzale eta sindikalista (h. 1957).
* Urtarrilaren 12a – Erich Andres, alemaniar argazkilaria, Espainiako Gerra Zibilean Euskal Herrian argazkiak ateratakoa (h. 1992).
* Urtarrilaren 13a – Kay Francis, estatubatuar aktorea (h. 1968).
* Urtarrilaren 14a – Takeo Fukuda, Japoniako lehen ministroa (h. 1995).
* Urtarrilaren 16a – Ernesto Halffter, espainiar musikagilea eta orkestra-zuzendaria (h. 1989).
* Urtarrilaren 21a – Christian Dior, frantziar moda disenatzailea, *Dior* moda enpresaren sortzailea (h. 1957).
* Urtarrilaren 21a – George Laurence, kanadar fisikaria (h. 1987).
* Urtarrilaren 21a – Wanda Wasilewska, poloniar idazlea, kazetaria eta Alderdi Komunistako militantea (h. 1964).
* Urtarrilaren 23a – Max Favalelli, frantziar kazetari, hitz gurutzatuen sortzaile eta telebista aurkezlea (h. 1989).
* Urtarrilaren 28a – György Kulin, hungariar astronomoa (h. 1989).
* Urtarrilaren 29a – Barnett Newman, estatubatuar margolaria (h. 1970).
* Urtarrilaren 31 – Angelina Acuña, guatemaldar prosa eta poesia idazlea (h. 2006).
* Urtarrilaren 31 – John O'Hara, estatubatuar idazlea (h. 1970).

#### Otsaila

* Otsailaren 1a – Emilio Segrè, italiar-estatubatuar fisikaria, 1959ko Fisikako Nobel Saria (h. 1989).
* Otsailaren 2a – Ayn Rand, judu jatorriko errusiar-estatubatuar filosofo eta idazlea, objektibismoaren garatzailea (h. 1982).
* Otsailaren 3a – Paul Ariste, estoniar hizkuntzalaria (h. 1990).
* Otsailaren 3a – Arne Beurling, suediar matematikaria (h. 1986).
* Otsailaren 6a – María Gómez González, galiziar politikaria (h. 1986).
* Otsailaren 6a – Władysław Gomułka, poloniar politikari komunista (h. 1982).
* Otsailaren 7a – Paul Nizan, frantziar filosofo eta saiakeragilea (h. 1940).
* Otsailaren 7a – Ulf von Euler, suediar fisiologo eta farmakologoa, 1970eko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1983).
* Otsailaren 11 – Desiderio Espartza, nafar futbolaria (h. 1979).
* Otsailaren 12a – Federica Montseny, Madrilen jaiotako kataluniar anarkista eta idazlea (h. 1994).
* Otsailaren 15a – Nise da Silveira, brasildar psikiatra eta psikoanalista (h. 1999).
* Otsailaren 19a – Ximon Ibarra, *Zubikoa*, nafar bertsolaria (h. 1979).
* Otsailaren 20a – Adela Bazo, nafar margolaria (h. 1984).
* Otsailaren 21a – Manuel Ibarra, bizkaitar futbolaria (h. 1990).
* Otsailaren 23a - Isabel Garbayo, nafar erlijiosoa, Villa Teresita erakundearen sortzailea (h. 2011).
* Otsailaren 27a – Manuel Kristobal Errandonea, Eusko Gudarosteko gipuzkoar komandantea (h. 1957).
* Otsailaren 27a – Franchot Tone, euskal jatorriko estatubatuar zinema, antzerki eta telebistako aktore, ekoizle eta zuzendaria (h. 1968).

#### Martxoa

* Martxoaren 1a – Édouard Duhour, euskal atleta (h. 1969).
* Martxoaren 3a – Adelino da Palma Carlos, Portugalgo lehen ministroa (h. 1992).
* Martxoaren 8a – Eva Dickson, suediar esploratzailea, rally gidaria, hegazkinlaria eta bidaia idazlea, Saharako basamortua autoz gurutzatu zuen lehen emakumea (h. 1938).
* Martxoaren 9a – Rex Warner, ingeles idazle eta itzultzailea (h. 1986).
* Martxoaren 10a – Juan Ibáñez Lugea, nafar militarra (h. 1969).
* Martxoaren 14a – Raymond Aron, frantziar filosofo eta soziologoa (h. 1983).
* Martxoaren 17a – Juliana Mujika, bizkaitar maistra (h. 1991).
* Martxoaren 17a – Alfonso Olaso, gipuzkoar futbolaria (h. 1937).
* Martxoaren 18a – Robert Donat, britainiar aktorea (h. 1958).
* Martxoaren 19a – Albert Speer, alemaniar arkitektoa, Hirugarren Reicharen garaian Adolf Hitlerren arkitekto pertsonala (h. 1981).
* Martxoaren 20a – Vera Panova, errusiar idazle eta kazetaria (h. 1973).
* Martxoaren 21a – Joan Coromines, kataluniar filologoa (h. 1997).
* Martxoaren 22a – Grigori Kozintsev, ukrainar-sobietar zinemagilea (h. 1973).
* Martxoaren 26a – Victor Emil Frankl, austriar psikoanalista, logoterapiako psikoanalisi eskolaren sortzailea (h. 1997).
* Martxoaren 27a – Elsie MacGill, munduko aireontzien lehen emakume-diseinatzailea (h. 1980).
* Martxoaren 27a – Carlota O'Neill, espainiar idazle eta kazetari feminista (h. 2000).
* Martxoaren 27a – Raúl Soldi, argentinar margolaria, Argentinako espresionismoaren ordezkari nagusietako bat (h. 1994).
* Martxoaren 29a – Edward Burra, ingeles margolari, marrazkilari eta grabatzailea (h. 1976).
* Martxoaren 30a – Ignazio Gardella, italiar arkitektoa (h. 1999).
* Martxoaren 30a – Juan Gorostiaga, bizkaitar idazlea (h. 1988).
* Martxoaren 31 – Amadeo Labarta, euskal herritar futbolari eta entrenatzailea (h. 1989).
* Martxoaren 31 – Robert Stevenson, britainiar ekoizle, zinema zuzendari eta gidoilaria (h. 1986).

#### Apirila

* Apirilaren 1a – Gaston Eyskens, Belgikako lehen ministroa (h. 1988).
* Apirilaren 1a – Paul Hasluck, Australiako 17. gobernadore orokorra (h. 1993).
* Apirilaren 1a – Emmanuel Mounier, frantziar filosofo, teologo, irakasle eta saiakeragilea, pertsonalismoaren inspiratzailea (h. 1950).
* Apirilaren 2a – Edmond Jouhaud, frantziar jenerala (h. 1995).
* Apirilaren 3a – Anjela Duval, bretainiar poeta (h. 1981).
* Apirilaren 4a – Joaquín Argamasilla, espainiar noblea, objektu opakuen bidez ikusteko ustezko gaitasun bat alegatzeagatik ezaguna (h. 1987).
* Apirilaren 4a – Shojiro Sugimura, japoniar futbolaria (h. 1975).
* Apirilaren 9a – James William Fulbright, estatubatuar hezitzaile eta politikaria (h. 1995).
* Apirilaren 10a – Gillermo Larrañaga, gipuzkoar idazle eta itzultzailea (h. 1978).
* Apirilaren 11 – Attila József, hungariar idazlea, XX. mendeko hungariar poeta nagusietako bat (h. 1937).
* Apirilaren 12a – Vicente Aranburu, euskal txirrindularia.
* Apirilaren 14a – José Luis Arrese, bizkaitar arkitekto eta politikaria, nazionalkatolizismoaren ideologo nagusienetariko bat (h. 1986).
* Apirilaren 14a – Inger Hagerup, norvegiar poeta, antzerkigile eta eleberrigilea (h. 1985).
* Apirilaren 15a – Serge Lifar, ukrainar jatorriko frantziar dantzari eta koreografoa (h. 1986).
* Apirilaren 18a – George Herbert Hitchings, estatubatuar farmakologoa, 1988ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1998).
* Apirilaren 24a – Robert Penn Warren, estatubatuar idazlea (h. 1989).
* Apirilaren 25a – Frederic Duran i Jordà, Erresuma Batuan bizi izandako kataluniar medikua, hemoterapiaren bultzatzaileetako bat (h. 1957).
* Apirilaren 25a – George Nepia, zeelandaberritar errugbilaria (h. 1986).
* Apirilaren 26a – Raúl Leoni, Venezuelako presidentea (h. 1972).
* Apirilaren 26a – Jean Vigo, frantziar zinema zuzendaria (h. 1934).
* Apirilaren 27a – Pedro Uharte-Mendikoa, nafar hegazkinlari eta ingeniaria, Gerra Zibil garaian matxinoen alde egin zuena (h. 1991).

#### Maiatza

* Maiatzaren 1a – Maria José Dupré, brasildar idazlea (h. 1984).
* Maiatzaren 2a – Misericordia Abad Alcega, Gerra Zibilean fusilatu zuten nafar etxekoandrea (h. 1936).
* Maiatzaren 4a – Garmendia Otaola, gipuzkoar filosofo, pedagogo eta psikologo jesuita (h. 1971).
* Maiatzaren 9a – Lilí Álvarez, oro-kirolaria, idazle eta kazetaria, Olinpiadetan parte hartu zuen lehen emakume espainiarra (h. 1998).
* Maiatzaren 13a – Fakhruddin Ali Ahmed, Indiako presidentea (h. 1977).
* Maiatzaren 14a – Jean Daniélou, frantziar jesulagun, kardinal, patrologo, teologo eta historialaria (h. 1974).
* Maiatzaren 14a – Nikolai Tikhonov, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuneko lehen ministroa (h. 1997).
* Maiatzaren 15a – Joseph Cotten, estatubatuar aktorea (h. 1994).
* Maiatzaren 15a – Isidoro Gaztañaga, *Ibarrako mailua*, euskal boxeolaria (h. 1944).
* Maiatzaren 16a – Henry Fonda, estatubatuar aktorea (h. 1982).
* Maiatzaren 19a – Antonio Lozes, gipuzkoar futbolaria (h. 1945).
* Maiatzaren 23a – Ramiro Ledesma Ramos, espainiar eleberrigile, periodista eta ideologoa, nazionalsindikalismo mugimenduaren fundatzailea (h. 1936).
* Maiatzaren 24a – Mikhail Xolokhov, errusiar idazlea, 1965eko Literaturako Nobel Saria (h. 1984).
* Maiatzaren 27a – Pierre Ibarrondo, baxenafar euskaltzalea (h. 1970).
* Maiatzaren 28a – Sada Abe, japoniar geisha, bere amorantea itota hil eta ondoren ernalkinak moztu zizkiona (h. 1970 ondoren).

#### Ekaina

* Ekainaren 3a – Tupua Tamasese Meaʻole, Samoako estatuburua (h. 1963).
* Ekainaren 4a – Emilio García Gómez, espainiar idazle, filologo, historialari eta arabista (h. 1995).
* Ekainaren 6a – Lakshmiswar Sinha, indiar esperantista eta eskulangintzako irakaslea (h. 1977).
* Ekainaren 8a – James J. Braddock, estatubatuar boxeolaria (h. 1974).
* Ekainaren 12a – Amelia de la Torre, espainiar aktorea (h. 1987).
* Ekainaren 14a – Joaquín Lucarini, euskal eskultorea (h. 1969).
* Ekainaren 16a – Wiktor Ostrowski, poloniar alpinista (h. 1992).
* Ekainaren 20a – Lillian Hellman, estatubatuar antzerkigile eta zinema gidoilaria (h. 1984).
* Ekainaren 21a – Jean-Paul Sartre, frantziar idazle eta filosofoa, 1964ko Literaturako Nobel Saria (h. 1980).
* Ekainaren 23a – Isaac Schapera, britainiar antropologoa (h. 2003).
* Ekainaren 23a – Itziar Arana Iraola, gipuzkoar irakasle eta politikaria (h. 2001).
* Ekainaren 24a – Georgia Hale, estatubatuar aktorea (h. 1985).
* Ekainaren 28a – Juan Manuel Díaz-Caneja, espainiar margolaria (h. 1988).
* Ekainaren 29a – Manuel Altolaguirre, espainiar poeta (h. 1959).
* Ekainaren 29a – Margarita Telleria, 104 urte eta hiru egun bizi izandako euskal herritarra (h. 2009).
* Ekainaren 30a – Asunción García Asarta, bilbotar artista (h. 1986).

#### Uztaila

* Uztailaren 10a – Ernestina Champourcin, 27ko belaunaldiko gasteiztar idazlea (h. 1999).
* Uztailaren 10a – Wolfram Sievers, alemaniar funtzionarioa, konzentrazio-zelaietan presoekin esperimentuak egin zituena (h. 1948).
* Uztailaren 12a – Blanca Silveira, Venezuelako lehen astronomoa (h. 1989).
* Uztailaren 15a – Chaudhri Muhammad Ali, Pakistango lehen ministroa (h. 1982.
* Uztailaren 17a – Jacinto Quincoces, euskal herritar futbolari eta entrenatzailea (h. 1997).
* Uztailaren 21a – Miguel Mihura, espainiar idazle, komediagile eta kazetaria (h. 1977).
* Uztailaren 23a – Otto Kippes, alemaniar apaiz katoliko eta astronomo zaletua (h. 1994).
* Uztailaren 25a – Elias Canetti, austriar-britainiar idazlea, 1981eko Literaturako Nobel Saria (h. 1994).
* Uztailaren 26a – Antonio Emery, gipuzkoar futbolaria (h. 1982).
* Uztailaren 28a – William Stephen Finsen, hegoafrikar astronomoa (h. 1979).
* Uztailaren 29a – Dag Hammarskjöld, Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusia (h. 1961).
* Uztailaren 29a – Stanley Kunitz, estatubatuar poeta (h. 2006).

#### Abuztua

* Abuztuaren 1a – Helen Sawyer Hogg, estatubatuar-kanadar astronomoa (h. 1993).
* Abuztuaren 2a – Myrna Loy, estatubatuar aktorea (h. 1993).
* Abuztuaren 3a – Franz König, austriar kardinala (h. 2004).
* Abuztuaren 3a – Lauaxeta, bizkatar idazle eta kazetaria (h. 1937).
* Abuztuaren 3a – Perpetua Saragueta, euskal idazlea (h. 1986).
* Abuztuaren 4a – José María Artetxe, Artetxeko II. kondea, bizkaitar noble eta estropadalaria (h. 1969).
* Abuztuaren 4a – Abeid Karume, Zanzibarko presidentea (h. 1972).
* Abuztuaren 5a – Wassily Leontief, errusiar-estatubatuar ekonomialaria, 1973ko Ekonomiako Nobel Saria (h. 1999).
* Abuztuaren 6a – Clifford Dupont, Rhodesiako lehendabiziko presidentea (h. 1978).
* Abuztuaren 8a – André Jolivet, frantziar musikagile eta orkestra-zuzendaria (h. 1974).
* Abuztuaren 11 – Kurt Gerstein, alemaniar militarra (h. 1945).
* Abuztuaren 12a – Hans Urs von Balthasar, suitzar teologo eta apaiz katolikoa (h. 1988).
* Abuztuaren 12a – Juana Capdevielle, espainiar edagogo, liburuzaina eta artxibozaina (h. 1936).
* Abuztuaren 12a – Jose Maria Oriol, bizkaitar politikari frankista, enpresaburua eta finantzaria eta Bilboko alkatea (h. 1985).
* Abuztuaren 13a – Fra' Angelo de Mojana di Cologna, Maltako Ordenako Printze eta Maisu Nagusia (h. 1988).
* Abuztuaren 13a – Bruno Giorgi, brasildar eskultorea (h. 1993).
* Abuztuaren 15a – Marie Politzer, lapurtar militante komunista eta nazien kontrako erresistentziako kidea (h. 1943).
* Abuztuaren 16a - Sarah Stewart, mexikar-estatubatuar ikertzailea, onkologia birikoaren ikerketaren alorrean aitzindaria (h. 1976).
* Abuztuaren 22a – John Lyng, Norvegiako lehen ministroa (h. 1977).
* Abuztuaren 24a – Siaka Stevens, Sierra Leonako presidentea (h. 1988).
* Abuztuaren 25a – Celia Gámez, espainiar-argentinar aktorea eta dantzaria (h. 1992).
* Abuztuaren 25a – Faustina Kowalska, poloniar lekaime katolikoa, santu izendatua (h. 1938).
* Abuztuaren 29a – Dhyan Chand, indiar belar hockey jokalaria, historiako handienetako bat (h. 1979).

#### Iraila

* Irailaren 3a – Carl David Anderson, estatubatuar fisikaria, 1936ko Fisikako Nobel Saria (h. 1991).
* Irailaren 4a – Mary Renault, ingeles eleberrigilea (h. 1983).
* Irailaren 4a – Walter Zapp, Baltikoko alemaniar asmatzailea (h. 2003).
* Irailaren 5a – Maurice Challe, frantziar jenerala (h. 1979).
* Irailaren 5a – Arthur Koestler, hungariar eleberrigile, kazetari eta saiakeragilea (h. 1983).
* Irailaren 14a – Eduardo Blanco Amor, galiziar idazlea (h. 1979).
* Irailaren 16a – Vladimír Holan, txekiar poeta eta narratzailea (h. 1980).
* Irailaren 18a – Greta Garbo, suediar aktorea (h. 1990).
* Irailaren 18a – Agnes de Mille, estatubatuar dantzari eta koreografoa (h. 1993).
* Irailaren 20a – Angel Agirretxe, bizkaitar politikari jeltzale eta medikua (h. 1958).
* Irailaren 22a – Muriel Box, ingeles gidoigile eta zuzendaria (h. 1991).
* Irailaren 22a – Paul Muni, estatubatuar aktorea (h. 1967).
* Irailaren 23a – Felix Markiegi, gipuzkoar apaiz, olerkari eta antzerkigilea (h. 1946).
* Irailaren 24a – Severo Ochoa, asturiar medikua, 1959ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1993).
* Irailaren 25a – Eileen O'Shaughnessy, britainiar poeta eta idazlea, George Orwellen lehen emaztea (h. 1945).
* Irailaren 28a – Max Schmeling, alemaniar boxeolaria (h. 2005).
* Irailaren 30a – Nevill Francis Mott, ingeles fisikaria, 1977ko Fisikako Nobel Saria (h. 1990).
* Irailaren 30a – Michael Powell, ingeles antzezlea eta zinemagilea (h. 1990).

#### Urria

* Urriaren 6a – Helen Wills, estatubatuar tenislaria (h. 1998).
* Urriaren 12a – Henri Haget, euskal errugbilaria (h. 1967).
* Urriaren 14a – Pentti Haanpää, finlandiar eleberrigilea (h. 1955).
* Urriaren 15a – Ivan Eklind, suediar futbol epailea (h. 1981).
* Urriaren 15a – Angelo Schiavio, italiar futbolari eta entrenatzailea (h. 1990).
* Urriaren 15a – C. P. Snow, ingeles eleberrigile eta kimikaria (h. 1980).
* Urriaren 22a – Karl Guthe Jansky, estatubatuar ingeniaria (h. 1950).
* Urriaren 23a – Felix Bloch, suitzar-estatubatuar fisikaria, 1952ko Fisikako Nobel Saria (h. 1983).
* Urriaren 23a – Gertrude Ederle, estatubatuar igerilaria, Mantxako kanala igerian zeharkatu zuen lehen emakumea (h. 2003).
* Urriaren 29a – Alice Săvulescu, errumaniar botanikaria (h. 1970).

#### Azaroa

* Azaroaren 1a – Aldo Fabrizi, italiar aktorea (h. 1990).
* Azaroaren 1a – Genaro Riestra, asturiar politikaria (h. 1957).
* Azaroaren 2a – Georges Schehadé, frantsesezko poeta eta antzerkigile libanoarra (h. 1989).
* Azaroaren 3a – Lois Mailou Jones, estatubatuar margolaria eta irakaslea (h. 1998).
* Azaroaren 5a – Joel McCrea, estatubatuar aktorea (h. 1990).
* Azaroaren 10a – Louis Harold Gray, britainiar fisikari eta erradiobiologoa (h. 1965).
* Azaroaren 9a – Erika Mann, alemaniar aktore eta idazlea (h. 1969).
* Azaroaren 11 – Martin Itziar, euskal idazlea (h. 1978).
* Azaroaren 17a – Astrid Suediakoa, Belgikako erregina ezkontidea (h. 1935).
* Azaroaren 21a – Pilar Sansinenea, gipuzkoar maistra eta Emakume Abertzale Batzaren kidea (h. 1997).
* Azaroaren 22a – Manuel Aranegi, arabar ingeniari eta politikaria (h. 1977).
* Azaroaren 23a – Guy Petit, lapurtar politikaria (h. 1988).
* Azaroaren 24a – Irving Allen, estatubatuar ekoizle eta zinemagilea (h. 1987).
* Azaroaren 25a – Gonzalo Nardiz, euskal herritar politikaria (h. 2003).
* Azaroaren 28a – Jose Saenz Garmendia, *Pepe Andoain*, gipuzkoar musikagile herritarra, irakasle eta musikaria (h. 1982).
* Azaroaren 29a – Marcel Lefebvre, frantziar elizgizona (h. 1991).

#### Abendua

* Abenduaren 2a – Fernando Labourdette, euskal atleta.
* Abenduaren 2a – Osvaldo Pugliese, argentinar piano jotzaile, musikagile eta orkestra-zuzendaria (h. 1995).
* Abenduaren 5a – Otto Preminger, austriar-estatubatuar zinema zuzendaria (h. 1986).
* Abenduaren 6a – Clifford Dupont, Rhodesiako lehendabiziko presidentea (h. 1978).
* Abenduaren 7a – Gerard Peter Kuiper, holandar astronomoa (h. 1973).
* Abenduaren 9a – Dalton Trumbo, estatubatuar idazlea, gidoigilea eta zinemagilea (h. 1976).
* Abenduaren 11 – Erskine Hamilton Childers, Irlandako Errepublikako 4. lehendakaria (h. 1974).
* Abenduaren 12a – Mulk Raj Anand, indiar idazlea (h. 2004).
* Abenduaren 12a – Vasili Grossman, errusiar idazle eta kazetaria (h 1964).
* Abenduaren 12a – Manès Sperber, frantziar filosofoa, soziologoa eta idazlea (h. 1984).
* Abenduaren 17a – Simo Häyhä, *Herio Zuria*, finlandiar gudari eta frankotiratzailea, historiako frankotiratzaile onena gisa joa (h. 2002).
* Abenduaren 17a – Mohammad Hidayatullah, Indiako behin-behineko presidentea (h. 1992).
* Abenduaren 17a – Erico Verissimo, basildar eleberrigilea eta literatura-historialari eta kritikaria (h. 1975).
* Abenduaren 21a – Anthony Powell, ingeles eleberrigilea (h. 2000).
* Abenduaren 24a – Howard Hughes, munduko gizon aberatsenetakoa, ingeniari autodidakta, pilotu, zinemagile, zinema-ekoizle eta industria-gizona (h. 1976).
* Abenduaren 31 – Guy Mollet, Frantziako lehen ministroa (h. 1975).
* Abenduaren 31 – Helen Dodson Prince, estatubatuar astronomoa (h. 2002).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea

* Daniel Aranguren Mendizabal, gipuzkoar politikari jelkidea (h. 1981).
* Gerardo Lizarraga, nafar margolaria, marrazkigilea eta kartelgilea (h. 1982).
* Ignacia Zabalo, *Nor-nai*, gipuzkoar ilustratzailea eta marrazkilaria (h. 1939).
* Jose Mari Mutuberria, nafar bertsolaria (h. 1980).
* Justino Urtzelai, *Urtzelai II.a*, euskal herritar pilotaria.
* Narciso Balentziaga, gipuzkoar margolaria (h. 1935).
* Rafael Medina Vilallonga, andaluziar politikari eta abokatua (h. 1992).
* Fernand Rigaux, belgikar astronomoa (h. 1962).
* Louis Charpentier, frantziar kazetari, bidaiari, idazle esoterikoa eta argitaratzailea (h. 1979).
* Jigme Wangchuck, Bhutango Dragoi Erregea (h. 1952).

## Heriotzak

#### Urtarrila

* Urtarrilaren 4a – Ferdinande von Brackel, alemaniar idazlea (j. 1835).
* Urtarrilaren 4a – Paul Henry, frantziar optikari eta astronomoa (j. 1848).
* Urtarrilaren 5a – Rudolf Koller, suitzar margolaria (j. 1828).
* Urtarrilaren 7a – Paul Cérésole, Suitzako Konfederazioko presidentea (j. 1832).
* Urtarrilaren 9a – Louise Michel, frantziar anarkista (j. 1830).
* Urtarrilaren 19a – Rosalia Serra Miró, kataluniar poeta (j. 1827).
* Urtarrilaren 20a – Gyula Szapáry, Hungariako lehen ministroa (j. 1832).
* Urtarrilaren 21a – Robert Brough, eskoziar margolari eta ilustratzailea (j. 1872).
* Urtarrilaren 24a – Giovanni Battista Ceschi a Santa Croce, Maltako Ordenako 74. Printze eta Maisu Nagusia (j. 1827).
* Urtarrilaren 28a – Manuel Mariátegui y Vinyals, espainiar politikari kontserbadorea (j. 1842).

#### Otsaila

* Otsailaren 9a – Adolph Menzel, alemaniar margolaria (j. 1815).
* Otsailaren 15a – Lew Wallace, estatubatuar abokatu, jeneral, gobernadore, politikari, diplomazialari eta idazlea (j. 1827).
* Otsailaren 24a – Fanny Cochrane Smith, Tasmaniako aborigena, Tasmaniako hizkuntzen azken hiztuna (j. 1834).
* Otsailaren 26a – Marcel Schwob, frantziar idazle eta itzultzailea (j. 1867).
* Otsailaren 28a – Clément Juglar, frantziar medikua eta ekonomialaria (j. 1819).
* Otsailaren 28a – Jane Stanford, estatubatuar filantropoa eta Stanford Unibertsitatearen fundatzailea (j. 1828).

#### Martxoa

* Martxoaren 12a – Rudolf von Alt, austriar margolaria (j. 1812).
* Martxoaren 24a – Jules Verne, frantziar idazlea (j. 1828).
* Martxoaren 27a – Heranux Arxakean, armeniar poeta (j. 1887).
* Martxoaren 27a – Francisco Javier Los Arcos, nafar ingeniari militar eta politikaria (j. 1847).
* Martxoaren 30a – Julián Zubizarreta, bizkaitar arkitektoa (j. 1846).

#### Apirila

* Apirilaren 4a – Constantin Meunier, belgikar margolari eta eskultorea (j. 1831).
* Apirilaren 7a – Apolinar Brull, nafar musikagilea, zarzuelatan aditua (j. 1845).
* Apirilaren 8a – Sarah E. Goode, estatubatuar asmatzailea, Estatu Batuetako patente bat jaso zuen lehen emakume afroamerikarra (j. 1855).
* Apirilaren 9a – Juana Manuela Laso de Eléspuru, perutar idazle eta kazetaria (j. 1819).
* Apirilaren 9a – Sarah Chauncey Woolsey, estatubatuar haur literaturako idazlea (j. 1835).
* Apirilaren 14a – Otto Wilhelm von Struve, alemaniar-errusiar astronomoa (j. 1819).
* Apirilaren 18a – Juan Valera, espainiar idazlea eta diplomatikoa (j. 1824).

#### Maiatza

* Maiatzaren 8a – Washington Duke, Amerikako Gerra Zibilean borrokatu zen estatubatuar tabakoaren-industrialari eta filantropoa (j. 1820).
* Maiatzaren 11 – Thorvald Niss, daniar margolaria (j. 1842).
* Maiatzaren 23a – Mary Livermore, emakumeen eskubideen defendatzailea, abolizionista eta kazetari estatubatuarra (j. 1820).
* Maiatzaren 31a – Theodoros Diligiannis, Greziako lehen ministroa (j. 1820 edo 1824).

#### Ekaina

* Ekainaren 18a – Per Teodor Cleve, suediar kimikari, biologo eta mineralogoa, holmio eta tulio elementu kimikoen aurkitzailea (j. 1840).
* Ekainaren 18a – Carmine Crocco, *Donatello*, italiar bidelapur eta gerrilaria (j. 1830).

#### Uztaila

* Uztailaren 4a – Élisée Reclus, frantziar geografoa eta anarkista (j. 1830).
* Uztailaren 9a – Rafael Murga Mugartegi, bizkaitar idazlea (j. 1840).
* Uztailaren 22a – Juan Pablo Rojas Paúl, Venezuelako presidentea (j. 1826).
* Uztailaren 22a – Juan Mari Zubizarreta Larrañaga, gipuzkoar bertsolaria (j. 1855).
* Uztailaren 23a – Jean-Jacques Henner, frantziar margolaria (j. 1829).

#### Abuztua

* Abuztuaren 5a – Anton Ažbe, esloveniar margolari errealista (j. 1862).
* Abuztuaren 8a – Pedro Altube, euskal jatorriko estatubatuar abeltzaina, *Spanish Ranch* etxaldearen sortzaileetako bat (j. 1827).
* Abuztuaren 18a – Albert Edelfelt, finlandiar margolaria (j. 1854).
* Abuztuaren 18a – Morrochco Harriaga-Saint-Martin, lapurtar politikaria (j. 1849).
* Abuztuaren 19a – William-Adolphe Bouguereau, frantziar margolari akademizista eta tradizionalista (j. 1825).
* Abuztuaren 21a – Julius Oppert, alemaniar jatorriko frantziar historialari, hizkuntzalari eta filologoa (j. 1825).
* Abuztuaren 21a – Mary Mapes Dodge, estatubatuar idazle eta argitaratzailea (j. 1831).
* Abuztuaren 24a – Alfred Stevens, belgikar margolaria (j. 1843).

#### Iraila

* Irailaren 12a – John Rogan, akromegaliaren ondorioz 2,60 metro garai izatera heldu zen afro-amerikarra (j. 1868).
* Irailaren 13a – René Goblet, Frantziako lehen ministroa (j. 1828).
* Irailaren 14a – Odoardo Borrani, italiar margolaria (j. 1833).
* Irailaren 14a – Pierre Savorgnan de Brazza, italiar jatorriko frantziar esproratzailea, Brazzaville hiriaren sortzailea (j. 1852).
* Irailaren 15a – Euria Aurpegian, hunkpapa leinuko siux tribu indiarreko buruzagia (j. c. 1835)
* Irailaren 18a – George MacDonald, eskoziar idazlea (j. 1824).
* Irailaren 23a – Martial Berdoly, baxenafar politikari eta abokatua (j. 1844).

#### Urria

* Urriaren 3a – José María de Heredia, kubatar jatorriko frantziar olerkaria (j. 1842).
* Urriaren 6a – Ferdinand Paul Wilhelm Richthofen, *Richthofengo baroia*, alemaniar geografo eta geologoa (j. 1833).
* Urriaren 19a – Virgil Earp, estatubatuar marshalla (j. 1843).
* Urriaren 23a - Juan Astorkia, bizkaitar futbolaria eta Athleticeko presidentea (j. 1876).
* Urriaren 26a – Frantzisko Laphitz, apaiz katolikoa eta euskal idazlea (j. 1832).

#### Azaroa

* Azaroaren 2a – Albert von Kölliker, suitzar anatomista, embriologo, fisiologo, zoologo eta botanikaria (j. 1817).
* Azaroaren 17a – Adolfo Luxenburgokoa, Nassauko azken duke subirano eta Luxenburgoko duke handia (j. 1817).
* Azaroaren 19a – Ann Eliza Worcester Robertson, estatubatuar misiolari eta hizkuntzalaria (j. 1826).
* Azaroaren 30a – Clementine Abel, alemaniar idazlea (j. 1826).
* Azaroaren 30a – Susannah V. Aldrich, estatubatuar idazle eta poeta (j. 1828).

#### Abendua

* Abenduaren 4a – Elena Maseras, kataluniar medikua, pedagogoa eta irakaslea (j. 1853).
* Abenduaren 8a - Teresa Gorria Arrizabalaga, Hondarribiko nesken eskolako maistra 40 urtez (j. 1836).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea

* Antonio Elosegi Lizargarate, gipuzkoar industria-gizona (j. 1834).
* Fausto Garagartza, gipuzkoar farmazialari eta politikaria.
* Jean Pierre Arbelbide, euskal idazle eta erlijiosoa (j. 1841).
* Charles Renard, frantziar ingeniari militarra (j. 1847).

## Nobel saridunak:

* Fisika: Philipp Eduard Anton von Lenard
* Kimika: Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer
* Literatura: Henryk Sienkiewicz
* Medikuntza: Robert Koch
* Bakea: Bertha von Suttner.

---

## Kanpo estekak