Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Apaizgaitegi

Gasteizko apaizgaitegia**Apaizgaitegi** edo **seminario** teologia ikasketak, apaiza edo abade izateko behar diren ikasketak, egiteko sortutako erakundea da.

Apaizgaitegia gazte eta helduentzako prestakuntza gunea da, eta, beren borondatez eta beren mendeko eliza-agintariek onartuta, apaiz-ministeriora bideratzen dituen prestakuntza-ibilbidea bertan hasten dute.

Euskal Herrian azken mendeetako ohiturengatik erlijio katolikoari lotutako hitza.

Apaizgaitegi "elizbarrutiko seminarioa", "gotzain-seminarioa" eta "seminario nagusia" legez ere ezagutzen dira. Gainera, "elizbarrutiarteko" seminarioak daude, eskualde edo herrialde bateko elizbarruti desberdinentzat lan egiten dutenak, Gotzainen Batzarraren babespean, hau da, gotzainen batzar nazional edo erregionalean. Seminarioi batzuen izen generikoek adierazten dute haien jatorria, hala nola Trentoko Kontzilioko xedapenetatik abiatuta sortutako "Kontzilioko seminarioak", artxidiozesi bateko "seminario metropolitarrak edo artxidiozesoak" ("arkidiozesi" ere idatzita), Jerusalemgo Patriarkatu Latinoa bezalako patriarkatu latindar bateko "seminario patriarkalak", eta ordena erlijiosoei dagozkien seminarioak, oro har beren izenburuan karismaren jatorria daramatenak ("seminario klaretarra", "seminario jesuita", "seminario frantziskotarra", "seminario salestarra", etab.).

## Historia

Apaiz-mintegi katolikoen historia nahiko berria da. Hauek, Eliza katolikoaren XIX. Kontzilio Ekumenikoaren ospakizunean hartu zuten behin betiko forma. Trentoko Kontzilioa bezala ere ezagutzen da eta 1545 eta 1563 bitartean aldika ospatu zen. Kontzilioa baino lehen, klero sekularrari zegokionez, apaiz-prestakuntza ez zen existitzen, eta apaiz berrien antolamendua Erdi Aroko joko eta interes politikoen mende zegoen, eta ia Europako klase boteretsuenei erreserbatuta. Horrelako markotik kanpo zeuden kristautasunaren hasieratik arau eta nobiziatua ezinbesteko baldintza gisa zituzten erlijio-ordenak.

Trento-kontzilioak elizbarrutietan apaiz-mintegiak sortu eta derrigorrez egin behar direla agintzen du, eta hori S. Pio IV.ak (1499-1565) berresten du. Orduan, hautagai gazteen gutxieneko adina, ikasgaiak eta gotzainaren tutoretza zehaztu ziren. Trentoko kontzilioak behin betiko arautu zuen apaiz-zelibatoa, eta apaizgai izateko ezinbesteko baldintza bezala dekretatu zuen.

## Euskal Herriko apaizgaitegiak

Euskal Herrian zenbait seminario daude.

### Bilboko apaizgaitegia

Elizbarrutiko seminarioa da eta gaur egun, Bilboko seminarioak diakono bat, 6 apaizgai eta bokaziozko bereizketan ari diren 3 gazte ditu, prestakuntza-etapa desberdinetan banatuta. Etxean bi apaizgai bizi diraerrektorearekin eta hezitzaile batekin.

Seminarioko gainontzeko kideek euren bizitza euren etorkizuneko ministerioan praktikatzeko destinatu zituzten parrokietan garatzen dute.

Gure prestakuntzaren buruan gotzain Jauna, errektorea, hezitzaile bat eta zuzendari espiritual bat daude.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau erlijioari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Routledge

| Routledge |
| --- |
|  |
| Datuak |
| Mota | argitaletxea eta book publisher (en)  |
| Jarduera sektorea | edizioa |
| Herrialdea | Erresuma Batua |
| Jarduera |
| Eskumendekoak | Routledge Handbooks Online (en)  |
| Ekoizpena | aldizkari |
| Agintea |
|  |
|  |
| Egoitza nagusi

 | * Londres
 |
|  |
| Jabea | Taylor & Francis (en)  |
| Historia |
| Sorrera | 1851 |
| Sortzailea | George Routledge (en)  |
| Sorlekua | Londres |
| Ordezkatzen du | George Routledge & Sons |
| webgune ofiziala     |

**Routledge** Erresuma Batuko argitaletxea da, batez ere lan akademikoak argitaratzen dituena. 1851n George Routledge londrestar liburu-saltzaileak "George Routledge & Co." sortu zuen, egun Taylor & Francis (T&F) taldean dagoena.

George Routledge liburu saltzaileak jarri zuen Routledge argitaletxea sortzeko lehen harria, Erresuma Batuan, 1836. urtean. Baina argitaletxea urte batzuk geroago sortu zuen, 1851n, Frederick Warne argitaratzailearekin batera. Giza eta Gizarte Zientzietan adituak diren hainbat pentsalariren lanak publikatu ditu argitaletxeak. Horien artean daude, esaterako, Einstein, Russel edota Popper.

Bere entziklopediak famatuak dira oso, hona hemen ezagunenak:

* *Routledge Encyclopedia of Philosophy* (1998)
* *Encyclopedia of Ethics* (2002)
* *Routledge Encyclopedia of International Political Economy*
* *Encyclopedia of Paleontology* (1987)
* *Europa World Year Book*
* *International Who's Who*

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
# Basa eremu

White Goat basa eremua, Kanadako Mendi Harritsuetan, Kanada.
**Basa eremua**, **eremu basatia**, **basa lurraldea** edo **lurralde basatia**, Lur planetan gizakien jarduerak eraldatu edo urbanizatu ez duen ingurumena da. Terminoak lur planetan natura nagusi den lurraldeak nahiz nekazaritza edo abeltzaintzarako ustiatu izan ez direnak ere izendatzeko erabilia da, bai eta industria eta giza teknologiaren eraginik jasan ez dutenak (laborantza, errepideak, oliobideak eta abar).

Nekazal eta eremu urbanoetan ez bezala, basa eremuetan ez dago gizakien planifikazioa edo naturaren funtzionamenduan eragiten duen erabakien eskuhartzerik. Hortaz, lurralde hauetan sua, espeziazioa, segida ekologikoa eta animalien migrazioa bezala mota guztietako fenomeno naturalak bat-bateko moduan gertatzen dira. Hori da zientzialarien artean basa eremuek duten interes handiaren ezaugarri nagusienetako bat. Espezie askoren biziraupenerako, eta orokorrean biodibertsitaterako, berebiziko garrantzia duela jotzen da, eta historian zehar gizakiek arrazoi espiritual, estetiko, legal eta moralengatik ere balio handia eman dizkiete.

## Kanpo estekak
# Gizarte-antropologia

**Gizarte-antropologia** giza gizarte eta kulturen portaera-ereduak aztertzea da. Antropologo nagusia da Erresuma Batuan eta Commonwealth eta Europa osoan, non antropologia kulturaletik bereizten den.

## Antropologia kulturalaren konparazioa

Kultur antropologia terminoa, oro har, espiritu holistikoak diren lan etnografikoei aplikatzen zaie, kulturak gizabanakoaren esperientzian eragina izateko dituen moduetara orientatzen dira, edo herri baten jakintzaren, ohituren eta instituzioen ikuspegi biribila eman nahi zaie. Antropologia soziala lan etnografikoei aplikatzen zaien termino bat da, gizarte-harremanen sistema jakin bat isolatzen saiatzen direnak, hala nola, etxeko bizitza, ekonomia, zuzenbidea, politika edo erlijioa osatzen dutenak, gizarte-bizitzako oinarri antolatzaileei lehentasun analitikoak ematen dizkietenak, eta kultur fenomenoak ikerketa zientifikoaren gai nagusietan nolabait sekundario gisa hartzen dituztenak.

Gizarte-antropologoentzako interes-gaiek barne hartu dituzte ohiturak, antolaketa ekonomikoa eta politikoa, legea eta gatazka-ebazpena, kontsumo- eta truke-ereduak, senidetasuna eta familia-egitura, ahaidetasuna, erditze-harremanak eta gizarteratzea, erlijioa, eta gaur egungo antropologo sozialak ere globalismo, biolentzia etniko, estudio, transnazionalismo eta tokiko esperientziei buruzkoak dira, eta, horrez gain, tipologia elebidunak sortzen lagundu dezakete, baita.

Britainiar, frantses eta Amerikako antropologo soziokulturalen arteko ezberdintasunak gutxitu egin dira, teoria eta metodoen arteko elkarrizketa eta mailegua areagotuz. Antropologo sozial eta kulturalak, eta biak integratzen dituzten batzuk, antropologiako institutu gehienetan aurkitzen dira. Beraz, unitate instituzionalen izen formalek ez dute zertan erabat islatu diziplinen edukia. Batzuek, Gizarte eta kulturako Antropologia Institutua (Oxford) bezala, izena aldatu zuten konposizioaren aldaketa islatzeko, eta beste batzuek, Kenteko Unibertsitateko Gizarte Antropologia, adibidez Antropologia hutsa bihurtu zen. Gehienek eusten diote sortu zireneko izenari.

Ikerketa kualitatibo luzeak, baita landa-ikerketa intentsiboak ere (parte hartzeko behaketa-metodoak azpimarratuz), tradizionalki bultzatu izan dira antropologia sozialean, ekonomialariek, zientzialari politikoek eta (gehienak) soziologoek erabili ohi dituzten azterketa kuantitatiboak baino gehiago.

## Kanpo estekak
# Ernst Mach

| Ernst Mach |
| --- |
|   Irudi gehiago |
|

|  Member of the House of Lords (Austria) (en)  |
| --- |

 1901eko apirilaren 13a -

|  Rector of Charles University (en)  |
| --- |

 1879 - 1880 ← Jan Streng - Hugo Kremer-Auenrode (en)  → |
| Bizitza |
| Jaiotza | Brno-Chrlice (en) , 1838ko otsailaren 18a |
| Herrialdea |  Bohemiako Erresuma |
| Bizilekua | Vaterstetten |
| Heriotza | Vaterstetten, 1916ko otsailaren 19a (78 urte) |
| Hobiratze lekua | Nordfriedhof (en)   |
| Heriotza modua | berezko heriotza: ondesteko minbizia |
| Familia |
| Ezkontidea(k) | Ludovica Aloisia Carolina Marussig (en)   (1867ko abuztuaren 1a - |
| Seme-alabak |
ikusi
* Ludwig Mach
 |
| Hezkuntza |
| Heziketa | convent Gymnasium in Seitenstetten (en)  (1847 - 1848) Piaristické gymnázium v Kroměříži (en)  (1852 - 1855) Vienako Unibertsitatea (1855 - 1860) |
| Hezkuntza-maila | katedraduna katedraduna |
| Tesi zuzendaria | Andreas von Ettingshausen |
| Doktorego ikaslea(k) | Stanislaus von Prowazek Ottokar Tumlirz (en)  František Koláček (en)  Heinrich Gomperz |
| Hizkuntzak | alemana |
| Irakaslea(k) | August Kunzek (en)  |
| Jarduerak |
| Jarduerak | fisikaria, filosofoa, pedagogoa, katedraduna, argazkilaria, politikaria eta unibertsitateko irakaslea |
| Lantokia(k) | Kroměříž |
| Enplegatzailea(k) | Vienako Unibertsitatea Grazko Unibertsitatea Pragako Unibertsitate Karolinoa |
| Jasotako sariak |
ikusi
* Bavarian Maximilian Order for Science and Art  (1905) [[]]  (1886)
 |
| Influentziak | Andreas von Ettingshausen, Auguste Comte, Herbert Spencer eta Richard Avenarius |
| Kidetza | Alemaniako Natur Zientzien Leopoldina Akademia Göttingengo Zientzien Akademia Zientzien Bavariar Akademia |
| Mugimendua | Mendebaldeko filosofia |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Erlijioa | ateismoa |
|

---

 |
|   |
|  |

**Ernst Mach** (Turas, Austriar Inperioa, 1838ko otsailaren 18a - Haar, Alemaniar Inperioa, 1916ko otsailaren 19a) austriar fisikari eta filosofoa izan zen.

## Biografia

Filosofiaren alorrean, enpiriokritizismoaren jarraitzaile izan zen. Teoria horren arabera, sentsazioak eta sentsazioen arteko loturazko funtzioak (legeak) aztertu behar dira esperientzia, bere osotasunean, ulertu ahal izateko. Enpiriokritizismoak, beraz, azterketatik kanpo uzten ditu substantzia eta kausalitatea, eta eremu fisikoaren eta psikikoaren bikoiztasuna ukatzen.

Fisikaren alorrean, hotsaren lastertasunak aerodinamikan duen eragina aztertu zuen. Fisikari honen omenez, *Mach* izena eman zaio aeronautikan erabiltzen den lastertasun banakoari. Newtonek ezarritako mekanikaren oinarriak kritikatu zituen, eta Machek alor horretan ikertutakoak eragin handia izan zuen Einsteinengan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Marko Marulić

| Marko Marulić |
| --- |
|   Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotza | Split, 1450eko abuztuaren 18a |
| Herrialdea |  Veneziako Errepublika |
| Bizilekua | Nečujam (en)  Venezia Erroma |
| Heriotza | Split, 1524ko urtarrilaren 5a (73 urte) |
| Hobiratze lekua | Saint Francis Monastery and Church (en)  Split |
| Familia |
| Aita | Nikola Marulić |
| Leinua | Marulići (en)  |
| Hezkuntza |
| Heziketa | Paduako Unibertsitatea Paduako Unibertsitatea |
| Hizkuntzak | latina italiera Kroaziera |
| Irakaslea(k) | Tideo Acciarini |
| Jarduerak |
| Jarduerak | olerkaria, idazlea, itzultzailea, examiner (en)  eta epailea |
| Lan nabarmenak |
ikusi
* *Judita (en)  De institutione bene vivendi per exempla sanctorum (en)  Evangelistarium (en)  Davidiad (en)  Suzana (en)  Epistola domini Marci Maruli Spalatensis ad Adrianum VI (en)  De humilitate et gloria Christi (en)  Quinquaginta parabolae (en)  De Veteris instrumenti viris illustribus commentarium (en)  De laudibus Herculis, interlocutores poeta et theologus (en)  De ultimo Christi iudicio (en)  Molitva suprotiva Turkom (en)  Tužen'je grada Hjerozolima (en)  Vita divi Hieronymi (en)  Od naslidovanja Isukarstova i od pogarjenja tašćin segasvitnjih (en)  Repertorium (en)  Dialogus de Hercule a Christicolis superato (en)  The Deeds of the Dalmatian and the Croatian Kings (en)*
 |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Erlijioa | Erromatar Eliza Katolikoa |
|

---

 |
|    |

*Artikulu hau olerkari eta humanistari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Marko».*

**Marko Marulić** (mâːrko mǎrulitɕ ahoskatua; italieraz: *Marco Marulo*; latinez: *Marcus Marulus Spalatensis*; Split, 1450ko abenduaren 18a - *ibidem*, 1524ko urtarrilaren 5a) kroaziar pizkundetar poeta eta humanista izan zen. Paduan egin zituen ikasketak.

*Psikologia* terminoa sortu zuen.

## Lanak

### Latinez

* *De institutione benevivendi per exempla sanctorum* (1506, sei liburukitan)
* *Quinquaginta parabole* (1510)
* *Psichiologia de ratione animae humanae* (1510 eta 1517 artean idatzia)
* *Carmen de doctrina Domini nostri Jesu Christi pendentis in cruce per modum dialogismi Christi et Christiani* (1514)
* *Davidias* (1517)
* *Evangelistarium* (1519)
* *Liber de laudibus Herculis* (1524)

### Kroazieraz

* *Molitva suprotiva Turkom* (1493 eta 1500 artean idatzia)
* *Judita* (1501ean idatzia eta 1521ean inprimatua)
* *Suzana*
* *Poklad i korizma*
* *Spovid koludric od sedam smrtnih grihov*
* *Anka Satira*
* *Tuženje grada Hjerosolima*

## Erreferentziak

## Kanpo estekak (kroazieraz eta italieraz)

* Hrvatski nacionalni korpus: pretraživa cjelokupna Marulićeva hrvatska djela
* Marko Marulić
* Marulianum
* projekt VALMAR: Valorizzazione e recupero degli scritti e dei luoghi dell'umanista spalatino Marko Marulić/Marcus Marulus (talijanski, ali s bibliografijom Marulićevih djela, rukopisa i sekundarne literature te s nekim Marulićevim tekstovima u pdf formatu).
* Marulićeva vlastoručna bilješka u inkunabuli "Transitus" iz Male početnice kurzivne glagoljice

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Kroaziako biografia baten **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Amodio aske

*L´Idée libre*, 1926.
**Amodio askea** amodiozko harremanak ezkontza erlijio, estatu nahiz ideologia orotik ezarritako erakunde orotik kanpo bizitzea aldezten duen jarrera eta gizarte-mugimendua da.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Mary Ainsworth

| Mary Ainsworth |
| --- |
| Bizitza |
| Jaiotza | Glendale, 1913ko abenduaren 1a |
| Herrialdea |  Ameriketako Estatu Batuak  Kanada |
| Heriotza | Charlottesville, 1999ko martxoaren 21a (85 urte) |
| Hezkuntza |
| Heziketa | Torontoko Unibertsitatea |
| Hezkuntza-maila | katedraduna |
| Tesi zuzendaria | William Blatz (en)  |
| Hizkuntzak | ingelesa |
| Jarduerak |
| Jarduerak | psikologoa eta unibertsitateko irakaslea |
| Enplegatzailea(k) | Torontoko Unibertsitatea Virginiako Unibertsitatea |
| Lan nabarmenak |
ikusi
* *Atxikimendu attachment in children (en)  strange situation experiment (en)*
 |
| Jasotako sariak |
ikusi
* William James Fellow Award  (1989) APA Award for Distinguished Scientific Contributions to Psychology  (1989) Fellow of the American Academy of Arts and Sciences APA Award for Distinguished Professional Contributions to Applied Research  (1987) Award for Distinguished Contributions to Developmental Psychology  (1984)
 |
| Influentziak | William McDougall |
| Kidetza | Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia |

**Mary D. Saslter Ainsworth** (Glendale, Ohio, EE. AEB 1913 - Virginia University 1999) psikoanalista estatubatuarra izan zen. Glendalen jaio zen, Ohion, 1913ko abenduan. Torontoko Unibertsitatean sartu zen 1929an eta 1935ean graduatu zen. M.Sc lortu zuen. 1936an, eta 1939an, Garapenaren Psikologiako doktoretza.

Urte batzuetan, Torontoko Unibertsitatean irakatsi zuen, harik eta 1942an, Bigarren Mundu Gerran, Kanadako armadan Canadian Women's Corp-en parte gisa aritu zen arte. Saslterrek aholkulari-lanetan eta langileak hautatzen lan egin zuen, eta 1945ean Maiorren mailara iritsi zen. Gerra amaitzean, Torontotora itzuli zen, eta han Psikologiaren irakaskuntzan jarraitu eta ikerketak gidatu zituen.

1950ean Leonard Ainsworthekin ezkondu eta Londresera joan zen.

## Egoera arrotzaren teknika

Londresen, Tavistock Klinikako ikerketa-talde batean sartu zen. John Bowlby (1907-1990) proiektuaren zuzendaria zen, eta bere ikerketa haurren nortasunaren garapenean amatasun-bereizketak dituen ondorioetan oinarritzen zen.

1954an, Mary eta senarra Kampalara, Ugandara, joan ziren. Han, East African Institute of Social Research-en zuzendu zuen bere ikerketa.

Ikerketak arreta jartzen du haurren esplorazio-portaeran amak duen -gabeziak dituen efektuetan. Haren diseinu esperimentala, Strange Situation (egoera arrotza), mota horretako ikerketetan ezagunenetako eta imitatuenetako bat da.

## Obra nagusiak

* Ainsworth, M.; Bowlby, J. 1965. *Child Care eta Growth of Love*. Londres: Penguin Books
* Ainsworth, M. (1967). *Infancy in Uganda*. Baltimore: Johns Hopkins.
* Ainsworth, M., Blehar, M., Waters, E., & Wall, S. (1978). Patterns of Attachment. Hillsdale, NJ: Erlbaum

## Kanpo estekak
# Psikopatologia

**Psikopatologia** nahasmendu mentalak aztertzen dituen psikologiaren alorra, horien ezaugarriak deskribatuz, arrazoiak ikertuz diagnostiko zuzen baterako irizpideak zehaztuz, horien sailkapena eratuz eta terapia egokia garatuz. Definizio zehatzago batek nahasmendu mentala egoera psikologiko *anormal* moduan definitu beharra dakar: portaera anormalak maiztasun edo prebalentzia txikikoak dira, gizarteak ez ditu onartzen, sufrimendua ekartzen diete egileari nahiz ingurukoei, disfuntzioak eragiten dituzte pertsonaren garapen sozial, afektibo, intelektual edo fisikoan edota arriskutsuak izan daitezke.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau psikologiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Milgramen esperimentua

**Milgramen esperimentu**a Yale Unibertsitatean Stanley Milgramek egindako gizarte psikologiaren inguruko esperimentu batzuei deritzo.

Stanley Milgramek Holokaustoa ikertu zuen bereziki eta hortik atera zuen bere esperimentuaren ideia.

Autoritate batek zerbait aginduz gero, ohikoena, esaten duena pentsatu gabe betetzea da. Portaera sumiso hori noraino irits daitekeen jakin nahian, eta gizakiaren etika pertsonala hausteko gai garen jakin nahian, Stanley Milgram psikologoak 1963an pertsona batzuekin honako esperimentu hau egin zuenː bildu egin zituen eta autoritatea erabiliz, konbentzitu zituen, beste pertsona bati deskarga elektrikoak emateko esperimentu baten parte zela esanez (memoria eta ikasketari buruzkoa). Hori egiteko, makina bat jarri zuen, boltio maximoak 450 zituena eta minimoak, 25. Makina horretan, boluntarioak arriskuaz konturatzeko, hiru marka jarri zituen:

1.a: 75etik 120ra, moderatua

2.a: 135etik 180ra, indartsua

3.a: 435etik 450ra, arriskutsua

Hortaz aparte, hainbat gauza egin zituzten. Lehenik, aktore bat kontratatu zuten, deskargak jasotzen zituelako itxura egiteko. Ondoren, boluntarioei, esperimentua grabatuta zegoela jakinarazi zieten, esperimentuaren emaitzak zuzenak zirela bermatzeko. Azkenik, boluntarioek ezezkoa esan ezkero, erantzun hauek jasotzen zituzten:

1.a: mesedez, segitu.

2.a: esperimenturako, zuk segitzea beharrezkoa da.

3.a: zuk segitzea behar-beharrezkoa da esperimentuarentzako.

4.a: zuk ez daukazu aukerarik, segitu behar duzu.

Autoritateak lau erantzun horiek eman ezkero, boluntarioak bosgarren aldiz ezezkoa esaten bazuen, ez zitzaion gehiago insistitzen.

## Emaitzak:

Egin zuten lehen aldian, %65ak (26tik 40ik) 450 boltio eman zioten, deseroso sentitu arren. Gainera, parte hartu zuten guztiek 300 boltio baino gehiagoko deskarga eman zioten. Aktoreak benetan, deskargak jaso izan balitu 250 boltio pasa ondoren hilda egongo litzateke. Hau egin baino lehen, Milgramen taldean zeuden psikologo eta ikasle guztiek %0ko obedientzia egongo zela pentsatu zuten (130 boltio emango zizkiotela) eta bakarrik pertsona sadiko edo krudelek jarraituko zutela, baino ez zen hala izan.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Guakamaio

| Guakamaio |
| --- |
|  Irudi gehiago |
| Sailkapen zientifikoa |
|  |
| Klasea | Aves |
| Ordena | Psittaciformes |
| Familia | Psittacidae
 |
| Leinua  | **Arini** Lacépède, 1799
 |
|  |
| Azpibanaketa |
| *Ara*
*Anodorhynchus*
*Cyanopsitta*
*Diopsittaca*
*Orthopsittaca*
*Primolius* |

**Guakamaio** Psitazidoen familiako txori edo hegaztia da, handi samarra eta oso kolore bizikoa. Dituzten koloreen arabera eman zaizkie izenak. Lumak apaingarri gisa erabiltzen dira.

## Espezieak

* *Anodorhynchus*
	+ *Anodorhynchus glaucus*
	+ *Anodorhynchus hyacinthinus*
	+ *Anodorhynchus leari*
	+ †*Anodorhynchus purpurascens* (balizkoa)
* *Cyanopsitta*
	+ *Cyanopsitta spixii* - Spix guakamaio
* *Ara*
	+ *Ara ararauna* – Guakamaio hori-urdin
	+ *Ara glaucogularis*
	+ *Ara militaris* – Guakamaio berde
	+ *Ara ambiguus*
	+ *Ara macao* – Guakamaio gorri
	+ *Ara chloropterus*
	+ †*Ara tricolor*
	+ *Ara rubrogenys*
	+ *Ara severus*
	+ †*Ara tricolor*
	+ †*Ara guadeloupensis* (XVII. mendean iraungitua)
	+ †*Ara erythrocephala* (balizkoa)
	+ †*Ara atwoodi* (balizkoa)
	+ †*Ara gossei* (balizkoa)
* *Orthopsittaca*
	+ *Orthopsittaca manilata*
* *Primolius*
	+ *Primolius couloni*
	+ *Primolius maracana*
	+ *Primolius auricollis*
* *Diopsittaca*
	+ *Diopsittaca nobilis*

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Ekoeskualde

WWF erakundeak zehaztutako lurreko ekoeskualdeak.
**Ekoeskualdea** edo **eskualde ekologikoa** ekologiaren ikuspuntutik homogeneoa den eskualde bat da, bioeskualdea baino txikiagoa dena (azken hori ekozona bat baino txikiagoa da). Ekoeskualdeek lurrazaleko edo itsasoko azalera handiak hartzen dituzte, eta komunitate naturalen eta espezieen multzo berezituak dituzte. Ekoeskualde bakoitzak landaredi, fauna eta ekosistemen biodibertsitate berezia du, gainerako ekoeskualdeetatik bereizten dituena.

Ekoeskualdeen eta, oro har, kartografia biogeografikoaren izendapen gehienek hiru arazo nagusi dituzte. Hasteko, ez dago taxoi guztietarako egokia den marko biogeografikorik, eta horregatik, ekoeskualdeek ahalik eta taxoi gehienetarako hurbilketarik egokiena da. Bestalde, ekoeskualdeen mugek gutxitan dute ertz zorrotzik, gehienetan ekoeskualdeen arteko trantsizioa leuna baita. Azkenik, ekoeskualde askok hari lotutako biomari dagozkion habitatak ez direnak ere badituzte.

Hesi fisikoek, klimatikoek eta beste mota batzuetakoek eskualde biogeografikoak sortzen dituzte sarritan. Plaken tektonika, mendilerroak eta itsasoak, latitudea, urtaroak, gazitasuna eta oxigeno maila (itsasoetan) ekoeskualdeak garatzeko faktore izan daitezke.

## Kanpo estekak
# Pteronura brasiliensis

| *Pteronura brasiliensis* |
| --- |
|
 Argazkia
 Bideoa  Irudi gehiago |
| Iraute egoera |
|  Galzorian  (IUCN 3.1)  |
| Sailkapen zientifikoa |
|  |
| Klasea | Mammalia |
| Ordena | Carnivora |
| Familia | Mustelidae |
| Generoa | Pteronura
 |
| Espeziea  | **Pteronura brasiliensis** Gmelin 1788
 |
|  |
| Banaketa mapa |
|  |
|  |
| Datu orokorrak |
| Ernaldia | 67 egun |
| Masa | 200 g arra: 29 kg emea: 24 kg |
| Kumaldiaren tamaina | 2 |
| Eguneko zikloa | eguneko |
| Genomaren kokapena | dnazoo.org… |

**Igaraba erraldoia edo ibai otsoa(Pteronura brasiliensis)* Pteronura generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Lutrinae subfamilia eta Mustelidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak

## Ikus, gainera

* Mustelidae

## Kanpo estekak

* 'Pteronura brasiliensis' espezieari buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
# Dekretu

**Dekretu** bat lege-proklamazio bat da, normalean, estatu-buru batek –esaterako, errepublika bateko presidenteak edo monarka batek– emana, zenbait prozeduraren arabera –normalean, konstituzio batean ezarritakoa–. Lege-indarra du. Bestalde, kontzeptu honetarako erabiltzen den termino zehatza herrialde batetik bestera alda daiteke. EAEko Lehendakariak sinaturiko Lehendakariaren Dekretuak, adibidez, dekretuak dira.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak