# Txinako Alderdi Komunista

| Txinako Alderdi Komunista |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
|  |
| Internazionala 为人民服务 |
| Datuak |
| Izen ofiziala | Communist Party of China |
| Izen laburra | 中共, CPC eta CCP |
| Mota | alderdi politikoa, alderdi komunista eta ruling party (en)  |
| Herrialdea | Txinako Herri Errepublika eta Txinako Errepublika (1912–1949) |
| Ideologia | txinatar ezaugarriz hornitutako sozialismoa, Txina berriz batzea, abertzaletasun sozialista, komunismoa, Xi Jinpingen pentsaera, Garapenari buruzko ikuspegi zientifikoa, Ordezkaritza hirukoitza eta Deng Xiaopingen teoria |
| Jarduera |
| Kide kopurua | 95.148.000 (2021eko ekainaren 5a) |
| Eskumendekoak | ZabalduBeijing Municipal Committee of the Chinese Communist Party (en)  eta Taiwan Province Working Committee of the Chinese Communist Party (en)  |
|

---

Txinako Herri Batzar Nazionala2,094 / 2,987
 |
| Agintea |
| Lehendakaria | Xi Jinping |
| Idazkari orokorra | Xi Jinping |
|  |
|  |
| Egoitza nagusi

 | * Zhongnanhai
* ﻿ / ﻿
 |
|  |
| Gazteria | Txinako Gazte Liga Komunista |
| Jabea | baliorik ez |
| Zeren jabe | ZabalduStudio on Fuxing Road (en) , China Daily, Herriaren Egunkaria, Qiushi eta Red Flag (en)  |
| Historia |
| Sorrera | 1921eko uztailaren 23a |
| Sortzailea | Chen Duxiu Li Dazhao |
| Sorlekua | Site of the First Congress of the Chinese Communist Party (en)  |
| Ordezkatzen du | Q56271553  |
| Koloreak |      |
| webgune ofiziala  |

**Txinako Alderdi Komunista** (txinera tradizionalez: 中國共産黨; txinera sinplifikatuz: 中国共产党; pinyinez: *Zhōngguó Gòngchǎndǎng; Wade-Giles Chung-kuo Kung-chan-tang*) Txinako Herri Errepublikaren alderdi politiko fundatzailea eta gobernatzailea da. Gainera, Txinako Fronte Batuko kiderik handiena da. 100 milioi inguruko bazkidetzarekin, munduko erakunde politiko handienetako bat bihurtu da, eta munduko bigarren alderdi politikotzat jotzen da.

1921ean sortua, hasieran boterean zegoen Kuomintang Alderdi Nazionalistarekin (KMT) aliantza bat mantendu zuen, baina 1927an KMTko armadak –Txinak ez zuen Estatuaren agindupeko armadarik izan–, Chiang Kai-shek buru zuela, bere jarrera aldatu eta komunisten aurkako sarraski kanpaina bat hasi zuen, Txinako Gerra Zibilari hasiera emanez (1927-1937, 1945-1949). Orduan, Txinako alderdi komunistak Askapenerako Herri Armada sortu zuen, eta bizirik irautea lortu zuen milaka kilometroko erretiratze lazgarri baten bidez, Txina barrurantz, Martxa Luzea bezala ezagutzen dena, Mao Zedong Alderdiaren buruzagitzara eraman zuena. 1937an, TAK eta KMTko armadak Japoniako Inperioaren inbasioari aurre egiteko elkartu ziren, bigarren gerra sino-japoniarra (1937-1945) sortuz. 1945eko Japoniaren porrotaren ondoren, KMTren aurkako gerra zibila berrabiarazi zen, 1949an TAK garailea suertatuz. 1949ko irailean, Txinako Herriaren Kontsulta Konferentzia Politikoak, Alderdi Komunistaren, beste alderdi demokratiko batzuen, masa-erakundeen, hainbat herriren, Askapenerako Herri Armadaren, gutxiengo etnikoen, itsasoz haraindiko txinatarren eta talde erlijiosoen ordezkariek osatua, Txinako Herri Errepublikaren sorrera aldarrikatu zuen, TAKen kontrolpean, eta Mao Zedong hautatu zuten presidente.

Mao, gorabeherak izan arren, TAK-ko eta Txinako lider nagusia izan zen 1950eko, 1960ko eta 1970eko hamarkadetan. Bere gidaritzapean, Txinak bere lurralde-batasuna sendotu zuen (Taiwan izan ezik), enklabe kolonial eta erdi-kolonialak berreskuratu zituen (Hong Kong eta Macao izan ezik), Umiliazioaren Mendea deiturikoari amaiera eman zion eta Nazio Batuen onarpena lortu zuen 1971n. Zhou Enlai garrantzi handiko TAK-ko beste lider bat izan zen hamarkada horietan, erreforma ekonomiko eta ideologikoen kanpaina biziak ezaugarri zituena, hala nola, Mugimendu antieskuindarra, Aurrerako Jauzi Handia  edo Txinako Iraultza Kulturala, Lauren Banda deiturikoa boterera eraman zuena.

1976an Mao hil eta Iraultza Kulturala indargabetu ondoren, TAK-k aldaketa ideologiko nabarmena eragin zuen Deng Xiaoping-en eraginpean. Deng Xiaoping-ek Txinako ekonomia errotik erreformatzera bideratu zuen, merkatu eredu sozialista bat garatzeko (ezaugarri txinatarrak dituen sozialismoa). Harrezkero, Txina munduko bigarren ekonomia izatera eta biztanleriaren bizi-baldintzak nabarmen hobetzera eraman zuen. Jiang Zemin (1993-2002), Hu Jintao (2002-2012) eta Xi Jinping (2012tik) TAK-ko idazkari nagusiek eta herrialdeko presidenteek eutsi diote orientazio horri.

## Izendapena

Gaztelaniaz ohikoak dira Txinako Alderdi Komunista eta Txinako Alderdi Komunista izendapenak. Biak dira zuzenak izen txinatarraren itzulpen gisa, baina Txinako Herri Errepublikaren gaztelaniazko argitalpenek lehen forma erabiltzen dute beti.

## Historia

### Jatorria

Chen Duxiu, Txinako Alderdi Komunistaren sortzaileetako bat eta lehen idazkari nagusia.
1912an Qing Dinasia eraitsia izan zen, honela Txinako Errepublika  sortuz, honen lehen urteak Jauntxoen Gerra Aroa bezala ezagutuko zen barne borrokak eta herrialdeak Mendebaldearen eta Japoniar Inperioaren  mende egoteagatik ezaugarritu ziren, Qing Inperiotik heredatutako arazo bat izanik. Txinako Alderdi Komunistak bere jatorria 1919ko Maiatzaren Lauko Mugimenduan aldarrikatzen du, Txinan japoniar eragin gero eta handiagoaren aurkako protesta uholdea. Maiatzaren Lauko Mugimenduan mendebaldeko ideologia erradikalek, hala nola marxismoa  eta anarkismoak, lekua hartu zuten intelektual txinatarren artean. Chen Duxiu eta Li Dazhao leninismoa eta munduko iraultza publikoki babestu zuten lehen intelektual txinatar nabarmenen artean egon ziren. Bi intelektualek jarraitu beharreko adibidetzat hartu zuten Errusiako Urriko Iraultza. Vladimir Leninen abangoardiako alderdi baten teoriak eragin berezia izango zuen Txinako mugimendu komunistaren barruan. 1919ko udan, Sobietar Batasuneko Alderdi Komunista  Ekialde Urrunean oinarritutako politika bat jarri zuen abian, eta 1920ko apirilean, Kanpo Arazoetako Dibisioak, Grigori Voitinsky izendatu zuen ideia marxistak Txinako Errepublika  eta Japoniar Inperioan zabaltzeko arduradun gisa. Shanghai  Kominternen egoitza bihurtu zen Ekialde Urrunean. TAKen Sorrera Kongresua 1921eko uztailaren 23tik 31ra egin zen. Ez Lik ez Chenek ezin izan zuten I. Kongresuan parte hartu, hala ere, horrek ez zuen eragotzi Chen alderdiaren lehen idazkari nagusia izatea.

Errusiako Gerra Zibilaren testuinguruan, boltxebikeek aliatuak bilatzen zituzten Ekialdean, Japoniari aurre egiteko, hau, eskualdeko indar antikomunista nagusia zen. Hori dela eta, Txinako Alderdi Komunistaren sorrera sustatzeaz gain, boltxebikeek Kuomintang-ekin harremanetan hasi ziren, Sun Yat-sen-ek sortutako alderdi bat, 1911ko Xinhaiko Iraultzaren eragile izan zena eta Qing Dinastia boteretik kentzea lortu zuena. Kuomintang (KMT) Txinako hegoaldean zegoen eta herrialdearen iparraldea Beiyangeko Gobernuaren esku zegoen, alderdi etsaiak zatituta. 1923ko urriaren 6an, Kominternek Mikhail Borodin bidali zuen Guangzhoura. Asko ziren KMT eta TAKren arteko fusioa espero zutenak. Alderdiaren Batzorde Nagusiak, Stalinek eta Kominternek, espero zuten komunistak KMT barruko indar nagusia bihurtzea. Sun Yat-senek alderdi ezkertiar eta eskuindarren arteko tentsio baretzea lortu zuen KMTren barruan, baina 1925eko martxoan minbizi baten ondoren hil zen. Ondorioz, Chiang Kai-she, joera eskuindarreko jenerala, boterean jarri zen. Hala ere, eskuindarren eta ezkertiarren arteko aliantzak, Lehen Fronte Batua bezala ezagutuko zena, Iparraldeko Espedizioaren testuinguruan jarraitu zuen, 1926an hasitako kanpaina bat zen, helburu bezala Beiyangeko Gobernua eta gerrako jaunak boteretik botatzea zuena.

1927an, Txina Zentraleko gerrako jauntxoen aurkako hainbat garaipen garrantzitsuren ondoren, Chiang Kai-shekek TAKean jarri zuen arreta, ordurako milaka kide zituena. Shanghaiko  Sarraskia bezala historiara pasako litzatekeena, KMTko fakzio eskuindarrek ezkertiarrak erasotzen dituzte 5000 heriotza baino gehiago eraginez. Nahiz eta KMT barruko pertsona garrantzitsu askok, Sun Yat-senen alarguna den Soong Ching-ling  barne, Chiang kritikatu zuten bere neurrigabeko biolentziagatik, nagusiak komunismoaren aurkako kanpainarekin jarraitu zuen, laster gerra zibila  bilakatuko zena.

### Gerra Zibila

Billetearen irudia Leninen esfingearekin, Txinako Sobietar Errepublikak emana.
Txinako Alderdi Komunistak Wuhanen egoitza duen Kuomintangen gobernua babesten jarraitu zuen, nahiz eta Chiangek Shanghain  egindako ekintzak bortitzak izan. Hala ere, 1927ko uztailaren 15ean, Wuhanen  gobernuak komunista guztiak KMTtik kanporatu zituen. Ondorioz, TXAK-k *Txinako Langile eta Nekazarien Armada Gorria* sortu zuen, etorkizuneko Askapenerako Herri Armadaren ernamuina, KMTren aurka borrokatzeko. Zhu De  jeneralak zuzendutako batailoi batek Nanchang hiria hartzeko agindua jaso zuen 1927ko abuztuaren 1ean, Nanchangeko hiria Altxamendua bezala ezagutu zena, Txinako gerra zibileko lehen borrokatzat jotzen dena. Mao Zedong gaztea Armada Gorriko komandante buru izendatu zuten, Udazkeneko Uztaren Altxamenduarekin ospetsu bilakatuz, Hunanen. Hala ere, Maoren tropek ekialdera ihes egin behar izan zuten, eta 1931n Txinako Sobietar Errepublika ezarri zuten, *"Sóviet de Jiangxi"* bezala ezaguna, Ruijin hiriaren inguruan.

KMTko fakzioen arteko Erdialdeko Lautaden Gerrak eta beste gatazka batzuek, hala nola sino-tibetar gerrak edo Sobietar Batasunarekiko mugako gatazkek, denbora ematen diote Maori. Hala ere, 1934rako, Armada Nazional Iraultzailearen tropak, Kuomintangen armadari emandako izena, Jiangxi erasotzeko prest daude. Honek Martxa Luzearen hasierara darama, milaka kilometroko exodoa Txina barrutik Shaanxi  norabidean, komunisten nukleo nagusia Jiangxi ondoren. Zunyiko Bileran, ihesaldian Guizhoun egindakoa, Mao Zedong alderdiko buruzagitzat hartzen da. TXAKeko hiri-zelulen suntsipenak landa-fakzioen gorakada ekarri zuen. Maok berak defendatzen zuen iraultza-agenteak nekazariak izan behar zituela, eta ez proletarioak , eta ideia hori azkenean maoismoaren zutabe nagusia izango zen. Era berean, zentralismo demokratikoko politika bat onartu zen. Chen Duxiu  alderditik kanporatua izan zen eta Txinako mugimendu trotskista  ahularen buru izatera pasa zen 1942an hil zen arte.

Txinako Bigarren Gerra Zibilaren lehen etaparen amaiera Bigarren Gerra Japoniar-Japoniarra izan zen. Etsai komun bat zegoen eta Chiang Kai-shek komunistekin kolaboratzera behartua ikusi zen Xi'an-eko Gertakaria-ren ondoren. Kuomintangeko porrotak Pekin, Nakin  edo Wuhan  bezalako hirietan (herrialdeko hiru hiri garrantzitsuenetakoak), komunistek landa eremuan izandako arrakastekin kontrastea egiten dute, esaterako, Peng Dehuai  jeneralaren agintepean dagoen 1940ko Ehun Erregimentuen Ofentsiba. Gerra bukaerarako komunistek botere handia zuten Txinako iparraldean, 1945eko Mantxuriako sobietar eta mongoliar inbasioaren ondoren indartua. Urte berean Mao Zedong-ek Txinako Alderdi Komunistaren Komite Zentraleko Presidente kargua hartu zuen. George Marshall jeneral estatubatuarrak Kuomintangen eta komunisten artean su-etena lortzeko ahaleginak egin zituen arren, 1945. urtearen amaierarako gerra zibila berrezarrita zegoen. Alderdiak afiliatuak irabazten ditu eta Askapenerako Herri Armada errekrutak. Chiangeko erregimenak herrialdeko hirigune nagusien kontrola mantentzen zuen bitartean, komunistek landa eremuaren kontrola hartzea lortu zuten. 1948. urtearen amaierarako, Txinako iparraldeko hiriak lurralde komunistaz inguratutako "uharte" nazionalista bihurtu ziren. Mao Zedong-ek zelaia kontrolatzeko taktika arrakastatsua izan zen. 1949an zehar, hiri handiak banan-banan erori ziren komunisten kontrolpean, eta Nankinen Gobernuak hegoalderantz atzera egin behar izan zuen, lehenik Chongqing-en  eta azkenik Taiwan  uhartean. Txina kontinentaleankomunistek lortutako garaipenaren ondorioz, 1949ko urriaren 1ean Txinako Herri Errepublika  berria sortu zen, Mao Zedong eta Txinako Alderdi Komunistaren zuzendaritzapean.

### Mao Zedongen alderdiaren menpe

Mao Zedongek Txinako Herri Errepublikaren aldarrikapena irakurri zuen 1949ko urriaren 1ean Pekinen.
Herri Errepublikaren lehen urteetan lankidetza estua izan zen Sobiet Batasunarekin, eta estatubatuarrek Chiang boterean berriro ezartzeko balizko eraso baten beldur ziren. Horregatik, Txina Koreako gerran sartu zen. Asko ziren estatubatuarrak eta aliatuak Ipar Korean geldituko ez ziren eta Mantxurian sartuko ziren beldur zirenak. Politika-arloan, Herri Errepublikaren lehen urteetan nolabaiteko tolerantzia erakutsi zen burgesatzat jotzen ziren gizarte-taldeekiko, nahiz eta Liu Shaoqi lehendakariordeak 1952an Sobietar Batasuna bisitatu zuenean, Stalinek alderdi bakarreko sistema bat ezartzea aholkatu zion. 1954ko Txinako Konstituzioak alderdi-aniztasuna ezarri zuen ofizialki. 1950eko hamarkadaren erdialdean, Ehun Loreen Kanpaina egin zen, non alderdiak Txinako herritarrei eskatzen dien errepublika gaztearen funtzionamendua kritikatzeko. Hala ere, alderdiaren iritziz, kritikak zorrotzegiak dira eta kanpaina bertan behera geratu da.

Alderdiaren VIII. Kongresu Nazionala, 1956an ospatua, Gerra Zibila irabazi ondorengo lehen kongresu nazionala izan zen, eta bertan onartu ziren hurrengo urteetarako jarraibideak. Hala ere, Alderdiaren baitan dagoen ustezko batasuna krisian sartzen hasiko litzateke kongresu hori egin eta gutxira. Aurrerako Jauzi Handia , Maok bultzatutako Txinako nekazaritza  modernizatu eta sozializatu nahi zuen anbizio handiko kanpaina bat, aholkulari sobietarren eta buruzagi komunista txinatar askoren iritzien aurkakoa, porrot ekonomikoa izan zen, eta Mao Alderdiko beste buruzagi batzuen aurka jarri zuen, Sobietar Batasunarekiko urruntzea eragiteaz gain, 1950eko hamarkadaren erdialdean hasia zen Mao Zedong-ek Nikita Khrustxov-en desestalinizazioa politika gogor kritikatu zuen. Barne-esparruan, Aurrera Jauzi Handiaren aurkako oposizioak 1959ko Lushaneko Konferentzian politburoak  onartutako Mugimendu antieskuindarra martxan jartzera eraman zuen. 1950 eta 1960ko hamarkadetan TXAKak biziko zituen purga ugarietako lehena izan zen.

Aurrera Jauzi Handiaren porrotaren ondoren, Mao Estatuaren aparatuan baztertua izan zen, Txinako Herri Errepublikako presidente postua Liu Shaoqiri emanez, eta Alderdiko presidente kargua soilik mantenduz. Jarrera horretatik, Maok, Jiang Qing emaztearekin eta Lin Biao Armadako buruzagiarekin batera, 1960ko hamarkadaren amaieran Iraultza Kulturala jarri zuen abian, maoismoaren ortodoxia ideologikoa berreskuratzea helburu zuen kanpaina, Maoren eta bere aliatuen arabera TXAK barruko liskarren ondorioz galdu zena. Hala ere, purgak ez ziren goi-karguetara mugatuko. Armadak eta Unibertsitateek ere indarkeria politikoa jasango lukete; izan ere, iraultza honen protagonistak ikasleak izango lirateke, Guardia Gorrien taldeetan antolatuta, eta Askapenerako Herri Armadari ere aurre egingo liokete. Burges eta erreakzionariotzat jotzen zen guztiari eraso zioten. Iraultza Kulturalaren ondorioz, Liu Shaoqi eta Deng Xiaoping bezalako buruzagiak boteretik atera ziren, bai Alderditik bai Estatutik. Urte hauetako barne liskarren ondorioz, Alderdiaren IX. Kongresu Nazionala ez zen 1969ko irailera arte ospatu. IX. Kongresuak Mao eta Lin Biaoren garaipena markatu zuen boterea lortzeko lehian. Estatu Buruzagitza ezeztatu egin zuten eta Mao, Alderdiko presidente gisa, herrialdeko buruzagi nagusi bihurtu zen berriro.

Hala ere, boterea lortzeko borrokek hurrengo urteetan jarraituko zuten. Lin Biaor Maoren aurkako estatu-kolpea prestatu izana leporatu zioten, eta hegazkin-istripu batean hil zen, herrialdetik Moskura ihes egin nahian zebilela. Maoren emazte Jiang Qingek eta bere jarraitzaileek, Lauen Banda  bezala ezagutuko zen Alderdiko buruzagi taldea osatuko zuten, izen hau mespretxuz erabilia izan zen. Alderdiaren beste aldean moderatuak zeuden, Zhou Enlai  izanez ordezkari bezala, Txinako Herri Errepublikako Estatu Kontseiluko Lehen Ministroa eta Maoren lagun pertsonala. Lin Biao maoismoaren  zati erradikaleneko kide izan arren, 1970eko hamarkadan ere kritikatua izan zen. Kritique a Lin, Critique a Confucio esaldia jendarteratu zen, era berean Zhou kritikatzeko ere erabili zena. 1973ko abuztuan, Alderdiaren X. Kongresu Nazionala egin zen, Iraultza Kulturalaren ildo ideologikoa berretsi eta Jiang Qing eta bere kolaboratzaileen boterea berretsiz.

### Maoren heriotzaren osteko Alderdia

Deng Xiaoping Alderdiko buruzagi nagusia eta Txinako liderra izan zen 1978 eta 1989 artean, eta Txinako buruzagi komunistarik nabarmenena izan zen 1976an Mao hil ondoren, Xi Jinpingek gora egin zuen arte.
1976an Maoren heriotzaren ondoren, honek aukeratutako ondorengoak, Hua Guofeng-ek , Lauren Banda atxilotu zuen, eta Iraultza Kulturalean baztertuak izan ziren buruzagiak boterera itzultzea baimendu zuen. Hain zuzen ere, buruzagi horietako nagusiak, Deng Xiaopingek , ia ezezaguna zen Huak baino babes askoz handiagoa zuenak, azkenean boterea eskuratuko zuen Alderdian eta Estatuan. 1977an, Alderdiaren XI. Kongresu Nazionalak Iraultza Kulturalaren gertaerak gaitzetsi zituen, Lauren Bandari egotziz egindako akatsen ardura guztia. Aurreko urteekiko haustura hori are argiago berretsi zen urtebete geroago, 1978ko abenduan, XI. Kongresu Nazionalaren III. Osoko Bilkura egin zenean. Bilera horretan, Deng Xiaoping Alderdiko gizon indartsu berri gisa sartu zela berretsi zen, eta Iraultza Kulturala esplizituki gaitzetsi zen, hondamendi gisa kalifikatu zena, eta Lin Biao eta Lauren Bandaren aurkako gaitzespen-adierazpenak errepikatu ziren. Alderdiaren ildo ofizial berriak Maok akatsak egin zituela ziurtatzen zuen, baina hauen ardura nagusia bere jarraitzaileei egozten zien, Mao lider iraultzaile handi bezala errespetatuz.

XI. Kongresutik aurrera, egonkortasun politikoko etapa bat hasi zen, Deng Xiaoping-en aldeko Alderdiaren kontrolaren ondorioz, eta gaur egun arte jarraitu du. 1978az geroztik, Alderdiaren Kongresu Nazionalak bost urtean behin egiten dira, eta Deng Xiaopingek markatutako ildo nagusiak, politikoak zein ekonomikoak, Jiang Zemin eta Hu Jintao Alderdiko zein Estatuko buru izan zirenak ildo hauek mantendu dituzte. Urte hauetan Alderdi Komunistak jasan behar izan zuen krisirik handiena 1989ko Tiananmen plazako protestak  eratorritakoa izan zen. Protesta hauen amaierak, non ehunka manifestari hil ziren Armadaren esku-hartzearen ondoren, Zhao Ziyang bezalako buruzagiak boteretik ateratzea ekarri zuen, eta Jiang Zemin Deng Xiaopingen oinordeko bihurtu zuen.

Alderdiaren ondare ideologikoa, marxismo-leninismoan eta Mao Zedongen pentsamendua-n zegoen oinarritua, azken urteotan pentsamendu hau zabaldu egin da Deng Xiaopingen pentsamenduarekin eta Jiang Zeminen Ordezkagarritasun Hirukoitzaren teoriarekin. Horrela, Alderdiak bere ideologiaren bilakaerari eutsi dio, baita buruzagiekiko errespetuari ere, eta bere doktrinan lider berrienen ideiak txertatu ditu.

### Antolakuntza

Alderdiaren buruan Kongresu Nazionala dago, bost urtean behin biltzen dena. Kongresu Nazionalak Batzorde Zentrala aukeratzen du 2022an 205 kidek osatua, urtero biltzen da eta Buro Politikoa aukeratzen du (25 kide), eta horren barruan, aldi berean, Buro Politikoaren Batzorde Iraunkorreko bederatzi kideek osatutako botere organo txikiago bat dago. Komite Iraunkorreko bederatzi kide hauek sistema politikoko gizonik boteretsuentzat izan ohi dira, eta gehienek gobernu-funtzioak ere betetzen dituzte Estatuaren aparatuan.

Batzorde Iraunkorraren buru gisa Batzorde Zentraleko idazkari nagusia dago. Alderdiko presidente kargua, Mao Zedongek bete zuena, 1982an egindako XII. Kongresuak indargabetu zen.

Txinako Alderdi Komunistak bi gazte erakunde ditu: Txinako Gazte Aitzindarien Kidegoa, haurrentzat, eta Txinako Gazteria Komunistaren Liga.

### Biltzar nazionalak

*Artikulu nagusia:* Txinako Alderdi Komunistaren Kongresu Nazionala

Gaur egun, Txinako Alderdi Komunistaren Kongresu Nazionala bost urtean behin egiten da, eta, bertan, alderdiaren Batzorde Nagusia aukeratzen da, Alderdiaren barne-arauak eztabaidatu eta onartzeaz gain. XX. Kongresu Nazionala, 2022an egina, azken kongresu nazionala izan da, eta hortik dator egungo Komite Zentrala, XXI. Kongresua 2027ko urrirako aurreikusita dagoen bitartean.

### Ideologia

Alderdiaren Bandera, 1921ean I. Kongresua egin zen egoitzan ikusgai.
*Artikulu nagusia*: Txinako Alderdi Komunistaren ideologia

Txinako Alderdi Komunista munduko erakunde politiko handienetakoa da, eta gaur egun 90 milioi kide baino gehiago ditu. Txinako Herri Errepublika-ren bizitzako esparru guztietan du presentzia, gobernu maila ezberdinak, lantokiak eta irakaskuntza erakundeak kontrolatuz.

Mao Zedong-en garaian, Txinako komunismoaren eta Europa-n eta munduko beste leku batzuetan hedatu zen sobietar inspirazioaren arteko desberdintasun nagusia nekazarien eta hiriko langileen rolen ikuspegi desberdinean zegoela. Sobietar komunistak nekazarien espiritu iraultzaileaz ez ziren fidatzen. Bitartean, hiriko langileak botere burgesa-ri aurre egiteko gai ziren klasetzat hartuz, Maok nekazariengan iraultzaren benetako arrazoia ikusi zuen. Ezarritako botereen aurka altxatu beharreko landa-munduaren ikuspegi hori izan zen Maok pentsamendu komunistari egin zion ekarpen nagusietako bat, kontraesan nagusiaren eta herriaren baitako bigarren mailako kontraesan hauen arteko bereizketari buruzko gogoetekin batera.

TXAKaren ikuspegi ideologikoak eraldaketa handia izan zuen Deng Xiaoping-en eskutik. Deng Xiapong Alderdiko buruzagi historikoa da, eta Txinako buruzagi nagusitzat hartu zuten 1976an Mao hil eta gero, 1997an hil zen arte. Deng-ek aldaketa nabarmena ekarri zion pentsamendu komunistari, merkatu-ak  eta  jabetza pribatu-ak sozialismoa-ren barruan zuten zereginari balioa eman baitzion, betiere ekonomia politikaren gidaritzapean mantenduz, hau aldi berean Alderdi Komunistak kontrolatzen zuen bitartean; ikuspegi horri «ezaugarri txinatarreko sozialismoa» deituz. Ikuspegi horren arabera, TXAKak zenbait erreforma ekonomiko bultzatu zituen, eta Txinan atzerriko enpresen inbertsioak sartzea eta herrialdean enpresa pribatuak sortzea ekarri zuten; gainera, Alderdiaren ideologiak osagai nazionalista handia hartu du. Bilakaera ideologiko hori Jiang Zemin Jiang Zeminen ordezkagarritasun hirukoitzaren teoria ideologikoan formalizatu zen. Zemin Dengen ondorengoa izan zen boterean, bai Txinako Estatuan, bai TXAKan, eta enpresaburuak Alderdiko kide gisa onartu dira azken urteetan. Merkatuaren eta enpresa pribatuaren balorizazioaren eraldaketa ideologiko sakon honek Hu Jintao  Jiangen ondorengoarekin jarraitu zuen, zeinaren agindupean erreforma politiko eta ekonomikoak areagotu ziren.

2012an Xi Jinping Alderdiaren buruzagitza gorenera igo zen, eta horrekin batera, Alderdiaren ideien barruan osagai sozialista lehenesteari eman zitzaion garrantzia, nazionalismoaren gainetik, gizarte eta eskualde mailako desberdintasunak murrizteko, pobreziarekin amaitzeko, negozio pribatuetatik eratorritako ustelkeriari aurre egiteko eta barne-merkatuan zentratutako baina nazioarteko merkataritzarekin atzeraelikatutako «hazkunde-eredu berri bat» sustatzeko. Xi agintari gisa nabarmendu da Zerrendako eta Ibilbideko Ekimena abiaraztean, hau da,  azpiegiturak eraikitzeko eta munduko eskualde guztiak lotzen dituen lankidetza globaleko proiektua.

Marxismoa-n aditu askoren arabera gaur egun Txina   Politika Ekonomiko Berria-ren antzeko fasean dago SESB-ren lehen urteetan, kapitalismoa  finkatuz. Trantsizio-fase hori gainditu ondoren, eredu sozialista  finkatu zen behin betiko aldaketa egin ahal izateko.

Txinako Alderdi Komunistaren aurkako kritikak giza eskubideen urraketa sistematikoan oinarritzen dira, errepresio politikoa, zentsura masiboa (Su Hesi Handia), lan behartua eta gutxiengoen kontrola (Tibet, Xinjiang), autoritarismoa eta askatasun zibilen gabezia, Hegoaldeko Txinako Itsasoko militarismoa eta Taiwanekiko tentsioa barne, eta ingurumenean eta arrantzan duen eragin globala, bere estatu-kapitalismoko sistema ideal marxistekin alderatuz.

## Ikus halaber

* Komunismoa
* Txinako Herri Errepublikaren historia
* Txinako Herri Errepublikaren politika
* Mao Zedongen gobernua

## Erreferentziak

## Bibliografia

* McGregor, Richard. El Partido. Los secretos de los líderes chinos. 2011. Editorial Turner. 375 páginas. (Edición original en inglés: The Party. The Secret World of China's Communist Rulers. 2010. Penguin Books Ltd ). ISBN:9788475069470

## Kanpo estekak