Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Probintzia

**Probintzia** bat estatu gobernu baten azpian dagoen azpi-unitate bat da. Erromatarrek sorturiko terminoa da, euren herria hainbat *provinciae*tan banatu baitzuten. Izena latinetik dator eta *influentzia gune* esan nahi du. Bere garaian Italiar penintsulatik at kokatutako guneak izendatzeko erabiltzen zen.

## Euskal Herriko probintziak

Euskal Herrian probintzia ordez herrialde izena erabili ohi da. Euskal Herriak 7 herrialde ditu:

* Araba
* Bizkaia
* Gipuzkoa
* Lapurdi
* Nafarroa Beherea
* Nafarroa Garaia
* Zuberoa

## Probintziaren erabilera beste herri batzuetan

Espainiak probintzia izena erabiltzen badu ere beste estatu batzuetan hau ez da horrela izaten. Frantziak gai bera izendatzeko *Departamentu* hitza erabiltzen du. Beste estatu batzuetan probintzia eta estatu baliokideak dira (adibidez, Argentina eta Mexikon).

## Kanpo estekak
# Fortune (aldizkaria)

| Fortune (aldizkaria) |
| --- |
| Mota | aldizkari eta serial (en)  |
| Fitxa teknikoa |
| Hizkuntza | ingeles |
| Argitaratze lekua | New York |
| Argitaletxea | WarnerMedia eta Time Inc. (en)  |
| Gai nagusia | ekonomia |
| Banaketa |
| Maiztasuna | 1 hilabete, 1 hilabete, 2 aste, 3 aste eta ezezaguna |
| Historia |
| Sortzailea | Henry Luce (en)  |
| Erredaktoreak | Andrew Serwer (en)  |
| Identifikadoreak |
| ISSN | 0015-8259 |
|

---

 |
| fortune.com eta sqid.toolforge.org… |
|      |

Fortune estatubatuar negozio-hilabetekaria da, Time Inc. argitaletxeak argitaratzen duena. Henry Lucek sortu zuen 1930ean, eta argitalpen-negozioa — *Time*, *Life*, *Fortune* eta *Sports Illustrated* — Time Warner bihurtu zen. Ondoren, AOL hazi egin zen 2000. urtean Time Warner erosi zuenean, Time Warner munduko komunikabide-talde handiena zenean. *Fortune*ren lehiakide nagusiak Estatu Batuetako negozio-aldizkarien kategorian *Forbes* eta *Bloomberg Businessweek* dira. Aldizkaria bereziki ezaguna da irabazien araberako konpainien urteko zerrendagatik. CNNMoney.com Fortuneren webgunea da, baita *Money* izeneko beste aldizkari bat ere.

## Zerrendak

* Fortune 500
* Fortune 1000
* Fortune Global 500
* Fortune India 500
* 40 under 40
* Fortune Most Powerful Women Entrepreneurs

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau kulturari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Mantxu

| Mantxua |
| --- |
|
Kangxi enperadorea • Yongzheng enperadorea • Qianlong enperadorea Cixi enperatriza • Pu Yi • Lang Lang |
| Biztanleak guztira |
| 10.430.000 inguru |
| Biztanleria nabarmena duten eskualdeak |
|  Txina 10.410.585  Taiwan 12.000 |
| Hizkuntza |
| Txinera, mantxuera |
| Erlijioa |
| Erlijiorik eza, xamanismoa, budismoa. |
| Zerikusia duten beste giza taldeak |
| Xibeak eta beste herri tungus batzuk |

**Mantxua** (mantxueraz: ᠮᠠᠨᠵᡠ, *manju*, txinera tradizionalez: 滿族; txinera sinplifikatuz: 满族; pinyinez: *Mǎnzú*; Wade–Giles: *Man3-tsu2*) jatorria Mantxurian duen talde etnikoa da. Txinako Herri Errepublikak ofizialki onartzen duen gutxiengo etnikoetako bat da. Gaur egun, 10.000.000 inguru dira eta Mantxuria ohian (Ipar-ekialdeko Txina), Pekinen eta Mongolian bizi dira.

Izenaren jatorria XVI. mendekoa bada ere, mantxuak tungus multzo etnikoari dagokion jurchen taldearen ondorengoak direla uste da. XVI. mendearen erdialdearen eta XX. mendearen hasieraren artean, mantxuek Txinako Inperioaren agintea izan zuten, Qing dinastiaren bitartez. Konkistaren ondoren, mantxu gehienak Txinara mugitu eta han kokatu ziren, eta txinatar asko, berriz, Mantxurian. Egoera hark mantxuen kulturaren beherakada ekarri zuen, batez ere Qing dinastiak aginpidea galdu zuenetik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak
# Haurren heriotza tasa

**Haurren heriotza tasa** haur txikien heriotza tasa da. Bizirik jaiotako 1000 haur bakoitzeko urtebete egin baino lehen hiltzen diren haur kopurua adierazi ohi du.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau medikuntzari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Los Angeles Times

| Los Angeles Times |
| --- |
|  |
| Los Angeles Times.svg |
| Mota | *Broadsheet* |
| Fitxa teknikoa |
| Hizkuntza | ingelesa |
| Argitaratze lekua | Los Angeles |
| Formatua | izara |
| Argitaletxea | Tribune Company |
| Banaketa |
| Banatze-eremua |  Ameriketako Estatu Batuak |
| Maiztasuna | egunero |
| Historia |
| Ideologia | zentro-ezkerra |
| Identifikadoreak |
| ISSN | 0458-3035 eta 2165-1736 |
|

---

 |
| /www.latimes.com/ |
|

---

       |

Los Angeles Times estatubatuar egunkari beteranoa da, egunero Los Angelesen argitaratua. Egunero 600 mila ale baino gehiago saltzen dituenez, Estatu Batuetako laugarren egunkaririk salduena da.

## Kanpo estekak

* **(Ingelesez)** Egunkariaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau kulturari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# 907

| 907. urtea |
| --- |
| Kronologia |
| Mendeak | IX.a • **X.a** • XI.a |
| Hamarkadak | 880(e)koa • 890(e)koa • **900(e)koa** • 910(e)koa • 920(e)koa |
| Urteak | 904  • 905  • 906 • **907** • 908 • 909 • 910 |
| Beste egutegi batzuetan |
| Gregoriotar egutegia | 907 *CMVII* |
| *Ab urbe condita* | 1660 |
| Armeniar egutegia | 356 ԹՎ ՅԾԶ |
| Bahá'í egutegia | -937 – -936 |
| Bengaliar egutegia | 314 |
| Berber egutegia | 1857 |
| Egutegi budista | 1451 |
| Myanmarko egutegia | 269 |
| Bizantziar egutegia | 6415 – 6416 |
| Koptoen egutegia | 623 – 624 |
| Etiopiar egutegia | 899 – 900 |
| Hebrear egutegia | 4667 – 4668 |
| **Egutegi hinduak**

---

 |
| *Bikram Samwat* | 963 – 964 |
| *Shaka Samvat* | 829 – 830 |
| *Kali Yuga* | 4008 – 4009 |
|

---

 |
| Iraniar egutegia | 285 – 286 |
| Islamiar egutegia | 294 – 295 |
| Korear egutegia | 3240 |
| Thailandiar eguzki egutegia | 1450 |
| Holozeniar egutegia | 10907 |

**907 beste egutegi batzuetan**| Gregoriotar egutegia | 907 *CMVII* |
| *Ab urbe condita* | 1660 |
| Armeniar egutegia | 356 ԹՎ ՅԾԶ |
| Bahá'í egutegia | -937 – -936 |
| Bengaliar egutegia | 314 |
| Berber egutegia | 1857 |
| Egutegi budista | 1451 |
| Myanmarko egutegia | 269 |
| Bizantziar egutegia | 6415 – 6416 |
| Koptoen egutegia | 623 – 624 |
| Etiopiar egutegia | 899 – 900 |
| Hebrear egutegia | 4667 – 4668 |
| Egutegi hinduak |  |
|  - *Bikram Samwat* | 963 – 964 |
|  - *Shaka Samvat* | 829 – 830 |
|  - *Kali Yuga* | 4008 – 4009 |
| Holozeniar egutegia | 10907 |
| Iraniar egutegia | 285 – 286 |
| Islamiar egutegia | 294 – 295 |
| Japoniar egutegia |  |
| Korear egutegia | 3240 |
| Thailandiar eguzki egutegia | 1450 |

 *Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!*

---

## Gertaerak

## Jaiotzak

## Heriotzak

* Maiatzaren 2a – Boris I.a Bulgariakoa, Bulgariako Lehen Inperioko monarka (knez).

---

## Kanpo estekak
# Nicotiana tabacum

| *Nicotiana tabacum* |
| --- |
|
 Argazkia
 Bideoa  Irudi gehiago |
| Sailkapen zientifikoa |
|  |
| Erreinua | Plantae |
| Ordena | Solanales |
| Familia | Solanaceae |
| Generoa | Nicotiana
 |
| Espeziea  | **Nicotiana tabacum** L.
 |
|  |
| Datu orokorrak |
| Gizakiak ateratzen dizkion produktuak | tobacco smell (en)  |

Nicotiana tabacum edo **tabako-belarra** solanazeoen familiako urteroko landare belarkara da. 1–2 m luzea da, zurtoin sendoa, hosto zabal luzeak eta hodi itxurako lore luze punta-zabalak dituena. Bere osagaietako bat nikotina da. Hostoak droga legal moduan erabiltzen dira. Jatorria Amerika tropikalean du, baina Mundu osoan kontsumitzen da. Berarekin egiten da tabako produktua.

Amerikako indiarrek erlijio eginkizunetarako eta eritasunak sendatzeko erabiltzen zuten batez ere. Espainiarrek ere sendabelartzat hartu zuten eta halako bezala sartu zuten Europan, baina sartu eta laster erretzea, mastekatzea eta sudurretik hartzea jarri zen modan. Gaur egun frogatua dago tabako-orriaren keak gai pozoitsuak dituela eta luzera minbizia eragin dezakeela.

## Deskripapena

Tabako-belarra landare belarkara, sendoa eta pubeszente-guruinduna da, ile trinko, motz eta finak dituena. Hiru metrorainoko zurtoin tente, pubeszente eta likatsuak ditu, . Hosto handiak (handienak 40 x 17 cmkoak), oblantzeolatuak, zorrotzak, osoak, txandakakoak, eseriak eta, nerbioetan behintzat, pubeszente-guruindunak. Hodi-formako lore erregularrak, zurtoinaren muturrean panikula erako infloreszentzietan elkartuak. Kapsula erako fruitu oboide (15-25 x 12–19 mm) eta larrukara.

Ipar-mendebaldeko Argentinan sortutako alotetraploidea da. *Nicotiana sylvestris*, *Nicotiana tomentosiformis* eta, ziur aski, *Nicotiana otophora* espezien arteko hibridoa dela uste da.

## Argazki galeria

*
*
*
*
*
*
*
*

## Ikus, gainera

* Tabakismoa

## Erreferentziak

## Kanpo loturak

* Carmelo Urdangarin, Jose Maria Izaga (2014): Donostiar zigarro-egileak Auñamendi Eusko Entziklopedia. Euskomedia.org
# Lau zaharrak

| Lau zaharrak |
| --- |
|  |
|  |
|  |
| Herrialdea | Txinako Herri Errepublika |
|  |
|  |
|  |

**Lau zaharrak** (txinera tradizionalez: 四舊; txinera sinplifikatuz: 四旧; pinyinez: *sì jiù*) 1966-1976ko Iraultza Kulturalean Txinako Herri Errepublikan komunismoaren aurretik zeuden kultura elementuak suntsitzeko egindako saiakerak aipatzeko erabili zen. Lau zaharrak ziren ohitura zaharrak, kultura zaharra, ohitura zaharrak eta ideia zaharrak. Lau zaharrak suntsitzeko kanpaina Pekinen hasi zen 1966ko abuztuaren 19an Iraultza Kulturala abiatu eta gutxira.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Xi'ango Jiaotong Unibertsitatea

| Xi'ango Jiaotong Unibertsitatea |
| --- |
|  |
| Datuak |
| Mota | unibertsitatea, higher education institution directly under Ministry of Education of the People’s Republic of China (en)  eta vice-ministerial level university (en)  |
| Herrialdea | Txinako Herri Errepublika |
| Jarduera |
| Kidetza | C9 Liga, Top International Managers in Engineering (en) , Association of Sino-Russian Technical Universities (en) , Double First Class University Plan (en) , Plan 111 eta Association of Pacific Rim Universities (en)  |
| Afiliazioa(k) | C9 Liga eta Ministry of Education of the People's Republic of China (en)  |
| Enplegatuak | 5.561 |
| Kideak | Nanyang College (en)  |
| webgune ofiziala  |

**Xi'ango Jiaotong Unibertsitatea** edo **Xi'ango Jiao Tong Unibertsitatea** (txinera tradizionalez: 西安交通大學; txinera sinplifikatuz: 西安交通大学; pinyinez: *Xi'ān Jiāotōng Dàxué*) Txinako hiri horretan dagoen unibertsitate publikoa da. Bere jatorria 1896an du, Lehen Txina-Japonia Gerraren ondoren Shanghain Nan Yang eskola publikoa sortu zenean. 1956an, unibertsitatea Xi'an aldera migratu zuen. Behin betiko izena 1959an eskuratu zen, Shanghaiko Jiao Tong Unibertsitatetik banandu zenean eta Txinako unibertsitate zaharrenetako bat da, zuzenean Txinako Hezkuntza Ministerioaren mendekoa. C9 Ligako kide gisa, tradizio sakonak dituen unibertsitate entzutetsua da, eta Txinako unibertsitaterik onenetako bat.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau hezkuntzari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Vietnamdar

| Vietnamdarrak *người Việt* người Kinh |
| --- |
|
Rickshaw bat Hanoin XIX. mendean |
| Biztanleak guztira |
| ~**86 milioi** |
| Biztanleria nabarmena duten eskualdeak |
|  Vietnam: 81.328.696
* Ameriketako Estatu Batuak: 1.548.449
* Kanbodia: 600.000
* Taiwan: 470.000
* Frantzia: 350.000
* Kanada: 220.425
* Australia: 210.800
 |
| Hizkuntza |
| Vietnamera |
| Erlijioa |
| Bertoko erlijioa budismo mahāyānarekin uztartua |
| Zerikusia duten beste giza taldeak |

**Vietnamdarrak** (vietnameraz: *người Việt*, ŋɨəj˨˩ viət˩ ahoskatua, edo *người Kinh*, ŋɨəj˨˩ kiɲ˧ ahoskatua) Ekialdeko Asiako etnia bat da. Vietnamgo herritar gehiengoa (% 86) osatzen dute baina beste talde etnikoekin nahasiak ez izateko, ofizialki **kinh** esaten zaie.

Geografiko eta etnikoki hego-ekialdeko beste asiar herriak gertuagoak izan arren, mendeetan zehar txinatar eragina izan dute.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau antropologiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# De facto

De facto "izatez" esan nahi duen latinezko esapidea da. Zuzenbide arloan, "egiatan, baina ez legeak agindua" edo "jardunean, baina ez ofizialki eratua" esan nahi du. Kontrako esamoldea *de iure* da ("legeak agindua" esan nahi duena) eta normalean legeak, gobernuak edo gertaerak definitzeko erabiltzen da. Egoera legala adierazteko, *de jure* legeak agindutakoa azaltzen du; *de facto*, aldiz, egiatan gertatzen dena.

Gobernuak definitzeko esamolde hori Argentinako Konstituzioak erabili zuen lehendabizikoz, antzinean izandako zenbait gobernu definitzeko.

Analogia erabiliz, beste gizarte zientziek ere esamoldea erabili dute: adibidez, ekonomian *de facto*zko monopolioa ekoizle asko duen baina merkatuaren menderatzaile bakarra duen sistema da.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Evenkera

| Evenkera |
| --- |
| ᠧᠠᠩᠬᠢ — Эвэды̄ турэ̄н |
|  |
| Datu orokorrak |
| Lurralde eremua | Errusia, Mongolia eta Txina |
| Hiztunak | 28.000 (1999–2002) |
| Eskualdea | Evenkia |
| UNESCO sailkapena | 4: arrisku larrian |
| Hizkuntza sailkapena |
| giza hizkuntza tungus hizkuntzak Northern Tungusic (en)  Northwestern Tungusic (en)  |
| Informazio filologikoa |
| Hizkuntza-tipologia | SOV hizkuntza eta hizkuntza eranskaria |
| Alfabetoa | alfabeto zirilikoa, Mongolian (en) , Evenki alphabet (en)  eta latindar alfabetoa |
| Hizkuntza kodeak |
| ISO 639-3 | `evn` |
| Ethnologue | `evn` |
| Glottolog | `even1259` |
| Linguasphere | 44-CAA-b |
| UNESCO | 495 |
| IETF | evn |
| Endangered Languages Project |  1186 |

**Evenkera** (evenkeraz: ᠧᠠᠩᠬᠢ, *Эвэды̄ турэ̄н*), lehen **tungusera** deitua, altaitar hizkuntza da, Errusia, Txina eta Mongoliako evenkek hitz egiten dutena. Bere aldaerak hiru multzotan banatzen dira: iparraldekoak, hegoaldekoak eta ekialdekoak.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau hizkuntzei buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# INSEAD

| INSEAD |
| --- |
|  |
| The Business School for the World |
| Datuak |
| Mota | business school (en)  |
| Herrialdea | Frantzia, Singapur, Arabiar Emirerri Batuak eta Ameriketako Estatu Batuak |
| Jarduera |
| Kidetza | Sorbonne Universités (en)  eta Conférence des Grandes Écoles (en)  |
| Onarpen-tasa | 0,31 (2015) |
| Agintea |
|  |
|  |
| Egoitza nagusi

 | * Fontainebleau
 |
|  |
| Historia |
| Sorrera | 1957 |
| Sortzailea | Georges Doriot (en)  Olivier Giscard d'Estaing |
| webgune ofiziala       |

**INSEAD** Fontainebleau, Abu Dhabi eta Singapuren campusak dituen Europako enpresa eskola da. 1957an sorturik. 2019an Financial Times egunkari britainiarrak INSEAD, Europako 5 enpresa eskola hoberenen artean sailkatu zuen. Horrez gain, INSEAD doktoretza programa bat eskaintzen du, baita marketin, finantza eta negoziogintza bezalako master programa bereziak ere. Bere programek nazioarteko hiru akreditazio dituzte: AMBA, EQUIS eta AACSB. 50.000 ikasle ohi enpresa munduan eta politikagintzan aritzen dira, hala nola Javier Garcia Egotxeaga.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau hezkuntzari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Finantza merkatu

**Finantza-merkatua** finantza alorreko aktiboak trukatzeko eta prezioak zehazteko gunea (fisiko edo birtuala) da. Oro har, edozein ondasun eta produkturen merkatu kontsidera daiteke finantza-merkatu, betiere eroslearen helburua berehalako kontsumoa ez den bitartean.

## Ikus, gainera

* Burtsa

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau ekonomiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# New Yorkeko burtsa

| New Yorkeko burtsa |
| --- |
|  |
| Datuak |
| Izen laburra | NYSE |
| Mota | Burtsa |
| Herrialdea | Ameriketako Estatu Batuak |
| Izengoitia | The Big Board |
| Agintea |
| Lehendakaria | Jeffrey Sprecher (en)  |
| Kudeatzailea | Intercontinental Exchange (en)  |
|  |
|  |
| Egoitza nagusi

 | * Wall Street , 11
* New York Stock Exchange Building
 |
|  |
| Egoitza nagusi

 | * «New York Stock Exchange Building»
* Wall Street , 11
* New York
 |
|  |
| Zeren jabe | New York Gold Exchange (en)  |
| Ekonomia |
| Burtsa-kapitalizazioa | 28.528.761.000.000 $ (2018ko ekainaren 30a) |
| Historia |
| Sorrera | 1792ko maiatzaren 17a 1792ko maiatzaren 12a |
| Sorlekua | New York |
| webgune ofiziala       |

**New Yorkeko burtsa** (**New York Stock Exchange** edo **NYSE** ingelesezko siglez) munduko balio merkaturik handiena da txanpon bolumenean eta lehena bertan kotizatzen duten enpresa kopuruari dagokionez. Bere bolumena akzioetan NASDAQekoak gainditu zuen 1990eko hamarkadan, baina NYSEn zerrendatutako konpainien kapitala NASDAQean baino bost aldiz handiagoa da. New Yorkeko burtsak, urtero 21 mila milioi dolarreko transakzio bolumen bat du, konpainia ez estatubatuarren 7,1 bilioiak barne.

Bere aurrekariak 1792an daude, New Yorkeko 24 merkatari eta korredorek "Buttonwood Agreement" bezala ezagutu zen akordioa sinatu zutenean, non akzioekin komertziatzeko arauak ezartzen ziren. 1817an sortu zen burtsa korridore talde bat "New York Stock and Exchange Board" (NYS&EB) izeneko batzorde bat sortu zuenean garai haietan modu askean eta nagusiki Wall Streeten negoziatzen zen akzio fluxua kontrolatzeko asmoz.

1863an bere izena New York Stock Exchangegatik (NYSE) aldatu zuen, egundaino mantentzen duena, eta Wall Streeten, Broad Streetekin izkina eginez ezartzen da bi urte beranduago.

1918an, Lehen Mundu Gerraren ondoren, munduko lehen burtsagunea bihurtu zen, Londresko burtsa atzean utziz.

1929ko urriak 24 izan zen ostegunean, ordutik aurrera Ostegun Beltza deitua izan zena, burtsa honetan erorketarik handienetako bat gertatu zen, XX. mendeko AEBetako atzerakada ekonomikorik handi eta garrantzitsuena eragingo zuena, Depresio Handia deitua.

Gaur egun NYSE Groupek administratzen du, NYSE eta Archipielago Holdingsen elkartzetik sortu zena, azken hau balioen burtsa elektroniko bat. NYSE Groupek, gaur egun, bere burtsa propioan kotizatzen du.

2007an Euronext europar burtsarekin NYSE Euronext sortu zuen.

## Kanpo estekak

* **(Ingelesez)**New York Stock Exchangen webgunea

|  |
| --- |
|  |
| **Munduko Burtsak** |
|  Bovespa | Deutsche Börse | Euronext | HEX | LSE | Merval | MIB | NASDAQ | Nikkei | NYSE | SIBE |
# Negu

Elurra neguan egin ohi du.
**Negua** neguko solstizioan hasten den lau urtaroetako bat da.

* Ipar Hemisferioan abenduaren 21 aldera hasten da. Kasu askotan abendua, urtarrila eta otsaila osoa barne hartzen duela kontsideratzen da.
* Hego Hemisferioan ekainaren 21 aldera hasten da. Kasu askotan ekaina, uztaila eta abuztua osoa barne hartzen duela kontsideratzen da.

Urtarorik hotzena da eta elurra eta izotzarekin erlazionatzen da.

## Daten definizioak eta iraupena

Batzuek puntu finko astronomikoetan oinarrituta definitzen dute negua, eguraldi-baldintzak kontuan hartu gabe. Definizio horren bertsio batean, negua neguko solstizioan hasten eta udaberriko ekinozioan amaitzen da.

Negu meteorologikoa abendua, urtarrila eta otsaila guztiz hartzen dela uste ohi da Ipar Hemisferioan eta ekaina, uztaila eta abuztua Hego Hemisferoan.

Ekuatore eremuan, urtaroak nabaritzen ez diren lekuetan, negua gutxi gorabehera sei hilabete irauten duen urtaro euritsua da.

Eskandinavian, negua tradizionalki urriaren 14an hasten eta otsailaren azken egunean amaitzen da.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Beijingo ingurabide autobideak

Ipar-ekialdeko 5. ingurabide autobidea.
**Beijingo ingurabide autobideak** Txinako Herri Errepublikako Beijing udaltasunaren erdigunetik kanpoaldera eraikitako ingurabide autobideak dira. Guztira sei autobidek inguratzen dute Beijing hiria, nahiz eta 1920ko hamarkadan eraikitako lehen "eraztuna" ez den existitzen gaur egun. Seigarren ingurabide autobidearen azken tartea 2009an zabaldu zen, eta gaur egun hiriko arduradunak zazpigarren autobidea eraikitzeko proiektua zehazten daude.

## Lehen ingurabide autobidea

Lehen ingurabide errepidea, 1920ko hamarkadan eraikitako errepide desberdinek hartutako izena da. Hirian tranbia eraikitzearekin batera egin ziren. Gaur egun, bide hauek ez dira existitzen.

## Bigarren ingurabide autobidea

4. ingurabide autobidea.
Bigarren ingurabide autobidea, berez, Beijing hiriko lehen autobide eraztuna da. 1980ko hamarkadan eraikitzen hasi zen eta ondorengo urteetan handitu. Gaur egun, Beijing hiria inguratzen du Dongcheng, Xicheng, Xuanwu eta Chongwen Barrutiak zeharkatuz.

## Hirugarren ingurabide autobidea

Hirugarren ingurabide autobidea, 1980ko hamarkadaren amaieran hasi zen eraikitzen eta hurrengo hamarkadaren hasieran zabaldu zen. Hiriaren hedapenari esker, gaur egun, Beijingo erdigunea kontsideraturiko guneak zeharkatzen ditu, tartean Beijing CBD finantza barrutia

## Laugarren ingurabide autobidea

Laugarren ingurabide autobidea 2001ean zabaldu zen eta Beijing hiriaren erdigunetik 8 kilometrora dago. Zhongguancun teknologia berrien gunea, eta Beijing hiriko mendebaldeko gune batzuk zeharkatzen ditu, Fengtai Barrutia esaterako. Jingshen eta Jingtong autobideak ingurabide autobide hontan hasten dira.

## Bosgarren ingurabide autobidea

Bosgarren ingurabide autobidea hiriaren erdigunetik hamar bat kilometrora dago eta kanpoaldeko hainbat herri batzen ditu, tartean Huantie, Shigezhuang, Dingfuzhuang eta Ciqu. 2008ko Udako Olinpiar Jokoak ospatu zirenean "Olinpiar etorbide" izena jarri zioten autobide honi.

## Seigarren ingurabide autobidea

Beijing hiriaren erdigunetik 15 eta 20 kilometro bitartean dago. Gaur egun, hiria inguratzen duten autobideetatik kanpoalderago dagoena da. 2000ko hamarkadan hasi zen eraikitzen eta azken tartea 2009an zabaldu zuten.

Badaling, Jingha eta Jingshi autobideetarako lotuneak dauzka.

## Zazpigarren ingurabide autobidea

Zazpigarren autobidea, oraindik proiektuan dagoen errepidea da.

## Ikus, gainera

* Txinako autobideak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Jingha autobidea

Autobidearen zenbakia.
Autobidearen kokapena Txinan, gorriz.
**Jingha autobidea** edo **G1** (txineraz: 京哈高速公路; pinyineraz: Jīnghā Gāosù Gōnglù), Txinako Herri Errepublikako Beijing eta Harbin hiriak batzen dituen autobidea da. Autobideak 1.280 kilometroko luzera dauka.

Autobidearen izena Beijing (-jing) eta Harbin (ha-) hirien izenen batzetik dator.

## Historia

Autobidearen lehen tartea 1990ean zabaldu zen, bi urteko eraikuntza lanen ondoren. Jinha autobidea, Beijing eta Txinan eraikitako lehen autobideetako bat izan zen Jingshi autobidearekin batera.

2004ko abenduan, Jingtong autobidea eta Jingha autobideak banatzen dituen 2,5 kilometroko distantzian lotune bat eraikitzeko proiektua aurkeztu zen. 2005etik aurrera, autobidea eraberritzeko lanak hasi ziren, gaina berriztu eta seinale berriak jarriz.

## Bidesaria

Songzhuang eta Yanjiao tartean bidesaridun autobidea da.

## Lotuneak

* Beijingo ingurabide autobideak
* Jingtong autobidea

## Ikus, gainera

* Txinako autobideen zerrenda

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |