Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Biztanleriaren dentsitate

Munduko biztanleriaren dentsitatea estatuko (2006).
Munduko biztanleriaren dentsitatea eskualdeka (1994).
**Biztanleriaren dentsitatea** edo **biztanle dentsitatea** azalera unitate zehatz batean bizi den biztanle kopurua agertzen duen aldagai estatistikoa da. Gehienetan biztanle kilometro karratuko (bizt/km²) unitatea erabiltzen da kopuru hori agertzeko.

Hau da formula:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

## Demografian

Biztanleriaren dentsitatea kalkulatzean eremu jakin bat hartzen da kontuan, aztergaiaren arabera: hiria, eskualdea, estatua edo, nola ez, mundu osoa.

Munduko biztanle kopurua 6.600 milioi da eta eremu osoa 510 milioi kilometro karratu. Horrela, munduko biztanle dentsitatea 6.600.000.000 bizt / 510.000.000 km² = 13 bizt/km². Baina lur eremua edo kontinente-azalera 150 milioi km² dela kontuan izanik, biztanleriaren dentsitatea 43 bizt/km² da. Horregatik, dentsitatea kalkulatzeko oso garrantzitsua da eremu egokia aukeratzea.

Hori dela-eta, biztanleriaren dentsitatea handiena duten estatu gehienak hiri-estatuak, oso nazio txikiak edo menpeko lurraldeak izaten dira. Lurralde hauek eremu urrikoak eta hiritartasun maila handikoak direlako gertatzen da. Hauek dira munduko dentsitate handiena duten estatu edo antzeko estatusa duten lurraldeak:

* Monako (21.477 bizt/km²)
* Singapur (7.456 bizt/km²)
* Hong Kong (6.688 bizt/km²)
* Gibraltar (4.270 bizt/km²)

### Hiriak

Malé (Maldivak) da munduko biztanleriaren dentsitate handiena duen hiria, 80.000 biztanle baino gehiago baititu 1,5 km²-ko eremuan.
Biztanleriaren dentsitate ikaragarri handia duten hiriak superpopulatutzat jotzen dira, nahiz eta bertako bizi kalitatea faktore ugaritan datzan: etxebizitzak, espazio publikoak, azpiegiturak, irispidea eta abar. Hiri dentsoenak Asia hego-ekialdean aurkitzen dira, nahiz eta Kairo (Egipto) eta Lagos] (Nigeria) talde berean egon.

## Hirigintzan

Sakontzeko, irakurri: «Etxebizitza dentsitatea»
Hirigintzan, azterketa-eremua hiria edo hiriko auzuneren bat denean, beste kontzeptu bat erabiltzen da eskuarki: Etxebizitza dentsitatea. Berau kalkulatzeko honako formula erabiltzen da:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2

## Ikus, gainera

* Estatuen zerrenda biztanle dentsitatearen arabera

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

* **(Ingelesez)** Nazio Batuen araberako munduko biztanle-joerak
# Ugalkortasun-tasa oso

Herrialdeen araberako ugalkortasun-tasa (iturria: CIA World Factbook, 2016).

|  |  |
| --- | --- |
|
     7–7.99 Haur
     6–6.99 Haur
     5–5.99 Haur
     4–4.99 Haur
 |
     3–3.99 Haur
     2–2.99 Haur
     1–1.99 Haur
     0–0.99 Haur
 |

**Guztizko ugalkortasun-tasa** edo **ugalkortasun-tasa osoa** da, biztanleria jakin batean, emakumeek beren ugaltze bizitza osoan zehar batez beste duten seme-alaba kopurua.

### Ordezkatze-tasa

Ordezkatze-tasa da emakumeek izan beharko luketen ugalkortasun-tasa, biztanleria kopuru absolutuak belaunaldiz belaunaldi berdin iraun dezan.

Emakumeek, umeak izateko bizitza epea bizirauten badu, ordezkatze-tasa bete dadin, ugalkortasun-tasa 2,0tik hurbil egon behar da.

Herrialde garatuetan ordezkatze-tasa 2,1 inguruan izan daiteke, baina herrialde ez garatuetan ordezkatze-tasa 2,5 artekoa ere izan daiteke (herrialde horietan hilkortasun-tasa handiagoa da).

## Ugalkortasun-tasa txikienak

Munduko ugalkortasun-tasa txikienak herrilde garatuetan izan ohi dira. Besteak beste, Europa Ekialdea, Hego Europa eta Asia Ekialdeko herrialdeak.

Euskal Herriak munduko ugalkortasun-tasa txikienetakoa du. Ordezkatze-tasa ez du, beraz, betetzen. Are gehiago, historian zehar inoiz gertatu ez den fenomenoa gertatzen ari da, XX. mendeko 80 hamarkadatik aurrera. Fenomeno hau Ugalkortasun-tasa osoa 1 ingurura hurbildu edo 1 baino baxuagoa izatearen ondorioa da. Ondorioz, XXI. mendean, Euskal Herriko berezko populazioaren (immigrazioa kontuan hartu gabe) erdia galtzea izango da.

## Erreferentziak

## Ikus, gainera

* Ugalkortasun

## Kanpo estekak
# Tujia etnia

**Tujia** etnia (txineraz: 土家族; pinyineraz: Tǔjiāzú), Txinako Herri Errepublikan bizi diren 56 talde etnikoetako bat da.

Azken erroldaren arabera, Tujia etniako 8.028.133 pertsona bizi ziren Txinan, batez ere, Txinako Hunan, Hubei eta Guizhou probintzietan, eta Chongqing udaltasunaren ekialdean.

## Tujia etniaren gune autonomoak

### Chongqing udaltasunean

* Shizhu Tujia Konderri autonomoa
* Youyang Tujia eta Miao Konderri autonomoa
* Pengshui Miao eta Tujia Konderri autonomoa
* Xiushan Tujia eta Miao Konderri autonomoa

### Hubei probintzian

* Enshi Tujia eta Miao Prefektura autonomoa

### Hunan probintzian

* Xiangxi Tujia eta Miao Prefektura autonomoa

## Ikus, gainera

* Txinako etniak

## Kanpo estekak

* **(Ingelesez)** Tujia hizkuntza eta kulturari buruzko webgunea.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Miao (herria)

| Miao |
| --- |
|
Miao emakume gazte bat |
| Biztanleak guztira |
| 11–12 milioi bitarte |
| Biztanleria nabarmena duten eskualdeak |
|  Txina: 9,426,007
 Vietnam: 1,068,189
 Laos: 595,028
 AEB: 247,595
 Thailandia: 151,080
 Frantzia: 13.000
 Australia: 2,190 |
| Hizkuntza |
| Hmong hizkuntzak |
| Erlijioa |
| Xamanismoa, budismoa, kristautasuna, bestelakoak |
| Zerikusia duten beste giza taldeak |
| Mien (Yao), Hmong |

**Miao** (txinera tradizionalez: 苗; pinyinez: *Miáo*; vietnameraz: *Mèo* edo *H'Mông*), Txinako Herri Errepublikan bizi diren 56 talde etnikoetako bat da.

Azken erroldaren arabera, Miao etniako 8.940.116 pertsona bizi ziren Txinan, batez ere, Txina hegoaldeko Guizhou, Hunan, Yunnan, Sichuan, Guangxi, Hainan, Guangdong, eta Hubei probintzietan.

Miao herriaren hedapena estatu modernoen mugen gaindi dago (Txinako Herri Errepublika, Vietnam eta Myanmarren), eta Zomia deritzon area geografikoan dago.

## Miao etniaren gune autonomoak

### Chongqing udaltasunean

* Youyang Tujia eta Miao Konderri autonomoa
* Pengshui Miao eta Tujia Konderri autonomoa
* Xiushan Tujia eta Miao Konderri autonomoa

### Guizhou probintzian

* Qiannan Buyei eta Miao Prefektura autonomoa
* Qianxinan Buyei eta Miao Prefektura autonomoa
* Qiandongnan Miao eta Dong Prefektura autonomoa
* Enshi Tujia eta Miao Prefektura autonomoa

### Bestelakoak

* Xiangxi Tujia eta Miao Prefektura autonomoa
* Wenshan Zhuang eta Miao Prefektura autonomoa

## Ikus, gainera

* Txinako etniak
* Hmong (etnia)

## Erreferentziak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau antropologiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |

## Kanpo estekak
# Dong etnia

| Dong |
| --- |
|
Dong emakume gazteak, jantzi tradizionalekin |
| Biztanleak guztira |
| 2.960.293 |
| Biztanleria nabarmena duten eskualdeak |
| * Txina: Guizhou, Hunan eta Guangxi
* Vietnam: iparraldea
 |
| Hizkuntza |
| Kam, txinera |
| Erlijioa |
| Politeismoa, budismo theravada |
| Zerikusia duten beste giza taldeak |

**Dong** etnia (txinera tradizionalez: 侗族; pinyinez: *Dòngzú*; Kam hizkuntzak: *Gaeml*, kɐ́m ahoskatua), Txinako Herri Errepublikan bizi diren 56 talde etnikoetako bat da.

Azken erroldaren arabera, Dong etniako 2.960.293 pertsona bizi ziren Txinan, batez ere, Guizhou, Hunan eta Guangxi probintzietan.

## Dong etniaren gune autonomoak

* Qiandongnan Miao eta Dong Prefektura autonomoa, Guizhou probintzian.

## Ikus, gainera

* Txinako etniak

## Kanpo estekak

* **(Ingelesez)** Etniari buruzko informazioa China.org.cn webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau antropologiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |