Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Vanitas

| *Vanitas* |
| --- |
|  Irudi gehiago |
| Jatorria |
| Ezaugarriak |
| Deskribapena |
|  |
|  |
|  |
|  |

**Vanitas** latineko hitz bat da eta esanahia *harrokeria* da, baina ez *urguilu*aren zentzuan baizik eta *hutsaltasun* esanahiarekin. Zentzu artistikoan, izadi hilen kategoria bat da, sinbolismo handikoa eta barrokoan asko erabilitako generoa, Herbeheretan batez ere.

Izenburua eta haren ikuskera Kohelet liburuaren "*Vanitas vanitatum omnia vanitas* " (*Huskeria hutsa, huskeria hutsa, dena huskeria da*) pasarte batekin lotuta dago. Heriotzaren ziurtasunaren aurrean, munduko gozamenen ezdeusa aditzera eman nahi du. Aldi berean, izadi hilen generoaren sorreraren funtsezko elementua da, eta *memento mori* kontzeptuarekin lotzen da.

## Iruditegia

 *Aisialdirako gauzakiak* ( William Michael Harnett, 1879. Thyssen-Bornemisza Museoa). Heriotza gogora dakar itzalitako pospoloak, kea darion pipa edo egunkari zaharrak, egoera ezegonkorrean eta desordenatuan.
* *Nazareno* espainiarrak, Valladolid.
* *Vanitas*, Juriaen van Streeck.
* Bernardo Strozzi, *Vanitas*.

## Erreferentziak

## Bibliografia

* Lanini, Karine (2006). Dire la vanité à l'âge classique.

## Kanpo estekak
# Dirk van Baburen

| Dirk van Baburen |
| --- |
|   Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotza | Wijk bij Duurstede eta Utrecht, 1595 |
| Herrialdea |  Zazpi Herbehere Batuen Errepublika |
| Heriotza | Utrecht, 1624ko otsailaren 21a (28/29 urte) |
| Hezkuntza |
| Hizkuntzak | nederlandera |
| Irakaslea(k) | Paulus Moreelse |
| Jarduerak |
| Jarduerak | margolaria |
| Lantokia(k) | Utrecht Italia Parma Erroma eta Utrecht |
| Lan nabarmenak |
ikusi
* *Prometheus Being Chained by Vulcan (en)  The Procuress by Dirck van Baburen (en)*
 |
| Kidetza | Bentvueghels |
| Mugimendua | Utrecht Caravaggism (en)  |
|

---

 |
|   |

Dirck van Baburenen *Kontzertua*.
**Dirk van Baburen** (Utrecht, Herbehereak, 1595 inguruan - 1624ko otsailaren 21a) margolaria izan zen. Caravaggioren jarraitzaile nagusietakoa izan zen Herbehereetan. Paulus Moreelse izan zuen irakasle Utrechten, eta David Haenekin ibili zen Italian zehar. Erroman sendotu zuen bere estiloa, Caravaggioren lanak eta bereziki Caravaggioren erretratuetako pertsonaiak oinarri zituela. Italian zela erlijio-gaiak irudikatu zituen batez ere, eta Utrechten aldiz, gai profanoak landu zituen. XVII. mendeko erlijio-lan nagusietakoa irudikatu zuen San Pietro in Montorioko kapera batean David Haenekin batera egindako zenbait lanen artean: *Kristo Hilobi Santuan*. Bere beste zenbait lan aipagarri: *Musikari gaztea*, *Tito*, *Kristo Gurutzearekin*, *Kontzertua*, eta abar.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Gerrit Dou

| Gerrit Dou |
| --- |
|   Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotza | Leiden, 1613ko apirilaren 7a |
| Herrialdea |  Zazpi Herbehere Batuen Errepublika |
| Heriotza | Leiden, 1675eko otsailaren 9a (61 urte) |
| Hobiratze lekua | Pieterskerk (en)  |
| Familia |
| Aita | Douwe Jansz. |
| Ama | Marijtje Jansdr. van Rosenburg |
| Hezkuntza |
| Hizkuntzak | nederlandera |
| Irakaslea(k) | Rembrandt |
| Ikaslea(k) |
ikusi
* *Gabriel Metsu*
 |
| Jarduerak |
| Jarduerak | margolaria eta artista bisuala |
| Lantokia(k) | Leiden |
| Lan nabarmenak |
ikusi
* *The Young Mother (en)  Young Woman Holding a Lamp (en)  Man Smoking a Pipe (en)  The Dropsical Woman (en)*
 |
| Mugimendua | Herbehereetako margolaritzaren Urrezko Aroa fijnschilder (en)  |
|

---

 |
|    |

**Gerrit Dou**, **Gerard Douw** edo **Dow** bezala ere ezaguna (Leiden, 1613ko apirilaren 7a - *ibidem*, 1675eko otsailaren 9a) herbeheretar margolaria izan zen, Herbehereetako Urrezko Arokoa. Eguneroko eszenak margotzen espezializatu zen eta *trompe-l'oeil* teknikan eta argi-ilunen eszenetan nabarmendu zen. Rembrandten ikaslea izan zen hiru urtez. Ondoren, estilo propioa, zehatza eta landua garatu zuen. Bere ikasleen artean Gabriel Metsu, Carel de Moor eta Godfried Schalcken izan ziren.

## Iruditegia

* *Autoerretratua*, c. 1665, Bostongo Arte Ederren Museoa
* *Neska tipulak mozten*, 1646
* *Emakumea klabikordio bat jotzen*, c. 1665
* *Emakume hidropikoa* (1663)
* *Etxekoandre holandarra* (1650)
* *Oilaska denda* (1672)
* *Autoerretratua*, 1635–1638, Cheltenham Art Gallery and Museum
* *Margolaria bere estudioan*, 1647 Gemäldegalerie Alte Meister
* *Autoerretratua*, c. 1650, Rijksmuseum Amsterdam
* *Autoerretratua* c. 1665 Louvre
* *Astronomoa kandelen argitan*
* *Emakume gaztea belo beltzarekin* c. 1660
* *Dontzeila leihoan*, c. 1660
* *Txakurra lotan*, 1650
* Tronpeta-jotzailea oturuntza batean, 1660-65
* *Petrikiloa*, 1652
* *Biolin-jotzaile*, 1655

## Kanpo estekak
# Konstruktibismo (artea)

Zueveko Langileen Egoitza
**Konstruktibismoa** mugimendu artistiko eta arkitektoniko bat izan zen, 1914. urtetik aurrera Errusian sortua eta oso nabarmen egin zena 1917ko Urriko Iraultzaren ondotik. Helburua ez zen estilo artistiko bat garatzea, baizik eta marxismoaren konbikzio politikoa adieraztea. Artea iraultza eta herriaren zerbitzura egon behar zen. Arteen arteko ezberdintasunarekin bukatzea proposatzen zuen eta mekanizazioaren garaia estetikoki adieraz zezakeen estiloa bilatzen zuen. Pintura eta eskutura eraikuntza beraren parte ziren, eta ez ziren errepresentazio huts bat, arkitekturaren elementuak eta prozedimenduak erabiltzen zituelako. Prozesu industrialak erabiltzea ere proposatzen zuen eta linguistika eta literaturaren arteko erlazioan sakontzen zuen.

Termino hau arte garaikidean oso erabilia da, eta arte "purua" eta helburu sozialak zituen artearen arteko ezberdintasuna finkatzeko erabiltzen da. *Construction Art* terminoa Kasimir Malevitxek erabili zuen lehen aldiz, iraintzeko, 1917an Alexander Rodtxenkok egindako lan bat deskribatzeko.

## Artista konstruktibista batzuk

* Leo Breuer (1893-1975)
* Guillermo Silva Breccia (1918-)
* Ella Bergmann-Michel (1896-1971)
* Carlos Catasse (1944-)
* Theo Constanté (1934- 1971)
* Theo van Doesburg (1883-1931)
* Naum Gabo (1890-1977)
* Vesnin anaiak
* Moisei Ginzburg
* Werner Horvath (1949-)
* Gustav Klutsis (1895-1938)
* El Lissitzky (1890-1941)
* Louis Lozowick
* Estuardo Maldonado (1930-)
* Vadim Meller (1884-1962)
* Konstantín Melnikov (1890-1974)
* Juan Valenzuela (1895-1946)
* Dmitri Txetxulin (1901-1981)
* Tomoyoshi Murayama (1901-1977)
* Victor Pasmore (1908-1998)
* Antoine Pevsner (1886-1962)
* Lyubov Popova (1889-1924)
* Manuel Rendón (1894-1982)
* Aleksandr Rodtxenko (1891-1956)
* Oskar Schlemmer (1888-1943)
* Vladimir Shukhov (1853-1939)
* Varvara Stepanova (1894-1958)
* Enrique Tábara (1930-)
* Sergei Eisenstein (1898-1948)
* Vladimir Tatlin (1885-1953)
* Joaquín Torres García (1874-1949)
* Vasili Yermilov (1894- 1967)
* Diego Contreras (1927-)
* Nicolas Fernandez (1931-)
* Yakov Txernikhov (1889-1951)
* Hans Dieter Zingraff (1947-)
* Florencio Inginio Avendaño (1983-)

## Kanpo estekak
# Action painting

Action Painting
Action painting 1952an Harold Rosemberg kritikoak asmatutako izena da New Yorkeko Eskolako zenbait margolarien artea deskribatzeko. Hauen artean Willem De Kooning, Jackson Pollock eta Franz Kline.

Rosembergen arabera, artista hauek oihala *"akziorako leku"* bihurtu zuten, hau da, sorkuntza prozesuari indarra emanez artelanari esanahi berria eman zioten, aktiboagoa bihurtuz. Margolana bera gertakari bihurtu zuten eta, beraz, erreferentzia estetiko klasikoei (forma, kolorea, konposizioa, marrazkia) erreferentzia artistiko berriak inposatzen zitzaizkien (indarra, abiadura, gorputzaren mugimenduak eta abar).

*Action Painting* terminoa 1950tik aurrera ezagun egin zen Espresionismo Abstraktuaren ordezko izen bezala.

## Artistak

* Jackson Pollock (1912 - 1956)
* Franz Kline (1910 - 1962)
* Willem De Kooning (1904 - 1997)
* Elaine Hamilton (1920 - 2010)
* Norman Bluhm
* Sam Francis
* Albert Kotin
* José Guerrero
* Lee Krasner
* Alfred Leslie
* Joan Mitchell
* Jack Tworkov
* Norman Lowell
* Laurent Jiménez-Balaguer
* Modesto Ciruelos
* Yanny Ippoliti
* Esteban Vicente
* Gallot taldea

## Kanpo estekak

* **(Ingelesez)**:*9th Street Art Exhibition-abstract expressionist artists reminisce* YouTubeko bideoa.
# Fluxus

**Fluxus** (latinez, *fluxu* esan nahiko luke) mugimendu artistikoa da.

 1963an George Maciunasek prestatutako Fluxus Manifestua.
"Fluxus-arte-dibertsioa sinplea behar du, entretenigarria eta handinahirik gabea, teknika berezien erabileraren beharrik gabe, entsaiatu beharrik ez eta balio komertzialik ere ez" (George Maciunas).

60 eta 70.eko hamarkadetan izan zuen arrakasta handiena. Ohiko artelana merkantzia izatearen aurka azaldu zen eta antiarte bezala definitu zuen bere helburua.

1962an George Maciunas (1931-1978) izan zen bere hasierako antolatzaile informala eta AEB, Europa edo Japonian izan zituen adierazpen artistikoak.

Ameriketan eta Europan John Cage izan zen eragin handiko bultzatzaile, **arte total**aren bila beti ere.

Dada bezalaxe, Fluxus zaila da definitzen edo kategorizatzen.

Filiouren hitzetan, "*espirituaren egoera da eta pentsatzeko, adierazteko eta aukeratzeko erabateko askatasuna suposatzen du. Esan daiteke Fluxus ez zen izan, ez dakigu noiz jaio zen eta ez dago bukatzeko arrazoirik*". Gainera, Filiouk Fluxus eta arte kontzeptuala ez direla gauza bere uste du eta Duchamp-en proposamena alderantziz jartzen du. Harek eguneroko gertakizuna artearen barruan sartzen badu, Filiouk artea eguneroko gertakizunean desegiten dela uste du.

## Fluxus mugimenduarekin lotuta egon diren artistak

* Arman
* Ay-O
* César Baldaccini (César)
* Joseph Beuys
* Wolf Vostell
* Nam June Paik
* Peter Brötzmann
* Charlotte Moorman
* balu
* George Brecht
* John Cage
* Giuseppe Chiari
* Philip Corner
* Luc Fierens
* Robert Filliou
* Henry Flynt
* Ken Friedman
* Al Hansen
* Cairn Hedland
* Geoffrey Hendricks
* Dick Higgins
* Ruud Janssen
* Ray Johnson
* Joe Jones
* Alison Knowles
* Takehisa Kosugi
* Shigeko Kubota
* George Landow
* Jackson Mac Low
* George Maciunas
* Barry McCallion
* Adolfas Mekas
* Gustav Metzger
* Larry Miller
* Luca Miti
* Yōko Ono
* Genesis P-Orridge
* Ben Patterson
* Dieter Roth
* Ric Royer
* Wim T. Schippers
* Carolee Schneemann
* Juan María Solare
* Litsa Spathi
* Daniel Spoerri
* Yasunao Tone
* Cecil Touchon
* Ben Vautier
* Yoshi Wada
* Emmett Williams
* La Monte Young

## Kanpo loturak

* Fluxus.org
* Fluxus hitz gutxitan.
* Fluxus Museoa Potsdamen (Alemanian)
* Vostell Museoa
* fluxus debris! @ art / not art
* The Fluxus Performance
* The Fluxus Blog
* Archives of The Fluxlist
* Forty Years of Fluxus, essay by Ken Friedman
* Fluxus Heidelberg Center
* The Copenhagen Fluxus Archive, Knud Pedersen collection
* Al Hansen Material
* The FluxCase
* Fluxlist Europe
* UBUWEB: 37 Short Fluxus Videos MPEG
* Archivio Bonotto, Fluxus - Zaj. Poesia Visuale, Concreta e Sonora
# Sigismundo III.a Vasa

| Sigismundo III.a Vasa |
| --- |
|   Irudi gehiago |
|

|  Suediako monarka |
| --- |

 1592ko azaroaren 17a - 1599ko uztailaren 24a ← Joan III.a Suediakoa - Karlos IX.a Suediakoa →

|  Poloniako monarka |
| --- |

 1587ko abuztuaren 19a - 1632ko apirilaren 19a ← Eztebe I.a Báthory - Ladislao IV.a Vasa →

|  Grand Duke of Lithuania (en)  |
| --- |

← Ana Jagellondarra - Ladislao IV.a Vasa → |
| Bizitza |
| Jaiotza | Gripsholm gaztelua, 1566ko ekainaren 20a (egutegi gregorianoa) |
| Herrialdea |  Bi Nazioen Errepublika |
| Heriotza | Varsovia, 1632ko apirilaren 19a (juliotar egutegia) (65 urte) |
| Hobiratze lekua | Royal Tombs of the Wawel Cathedral (en)   |
| Heriotza modua | berezko heriotza: istripu zerebrobaskularra |
| Familia |
| Aita | Joan III.a Suediakoa |
| Ama | Katalina Jagellondarra |
| Ezkontidea(k) | Anne of Austria, Queen of Poland (en)   (1592ko maiatzaren 31 - Konstantza Habsburgokoa  (1605eko abenduaren 11 - |
| Seme-alabak |
ikusi
* Ladislao IV.a Vasa Joan II.a Kasimiro Poloniakoa John Albert Vasa (en)  Karol Ferdynand Vasa (en)  Alexander Charles Vasa (en)  Anna Katarzyna Konstancja Anna Maria Vasa (en)
 |
| Haurrideak |
ikusi
* John, Duke of Östergötland (en)  Isabella Johansdotter (en)  Princess Anna of Sweden (en)  Sofia Johansdotter (Gyllenhielm) (en)
 |
| Leinua | Vasa dinastia |
| Hezkuntza |
| Hizkuntzak | poloniera |
| Jarduerak |
| Jarduerak | mezenasa eta monarka |
| Lantokia(k) | Krakovia Varsovia eta Stockholm |
| Jasotako sariak |
ikusi
* Urrezko Ardi-larruaren Ordenako zalduna
 |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Erlijioa | katolizismoa |
|

---

 |
|   |
|  |

**Sigismundo III.a Vasa** edo **Sigismundo Vasa** (Mariefred, Suedia, 1566ko ekainaren 20a - Varsovia, Polonia, 1632ko apirilaren 30a) Poloniako errege izan zen 1587tik 1632ra bitartean **Sigismundo III.a** izenarekin. Suediako errege ere izan zen 1592-1599 denbora-tartean **Sigismundo I.a** izenarekin. Joan III.a Suediakoa erregearen eta Katalina Jagellon-en semea zen.

Sigismundok errege-boterea bi erresumatan lortu zuen: Polonia eta Suedia. Katoliko sutsua, eta ikuspegi espantsionista zuen agintaria zen. Haren agintaldia batez ere Polonian kokatu zen, eta handik saiatu zen Suedia gobernatzen. Ez zen oso agintari herrikoia; Suedian boteretik kendu zuten eta Polonian haren gobernu absolutistaren aurkako altxamenduak izan ziren, eta zapalduak izan ziren, eta Errusiar Tsarerrian hedatzeko ahalegina ere bertan behera geratu zen. Bi Nazioen Errepublikak (Polonia eta Lituaniaren arteko erkidegoak), ordea, denboraldi indartsu eta eragin politiko handikoa hasi zuen haren garaian.

1613an, Poloniaren eta Austriaren arteko aliantza formala sinatu zuen Sigismundok.

## Ezkontza eta seme-alabak

Ana Habsburgokoarekin, Karlos II.a Austriakoa artxidukearen eta Ana Maria Bavariakoaren alabarekin, ezkondu zen. 1598an, Ana emaztea hil egin zen, eta Sigismundo haren ahizpa zen Konstantza Habsburgokoarekin ezkondu zen, 1605ean. Bai lehenarekin eta bai bigarren emaztearekin hainbat seme-alaba izan zituen.

1632an hil zen Varsoviako gazteluan, eta Krakoviako katedralean dago hilobiratua.

## Genealogia

## Kanpo estekak
# Motor-kirol

**Motor-kirolak** (singularra: **motor-kirola**), nazioartean Motorsport izenarekin ere ezagutzen direnak, motordun ibilgailuekin praktikatzen diren kirol diziplina multzoa dira. Motor lasterketak autoekin praktikatzen dira, eta, luzapenez, kamioiekin eta buggiekin ere bai, motoziklismoa motozikletekin eta, era berean, elur-motorrarekin eta quadekin; motonautuka eta aeronautika motako kiroletik kanpo daude nolabait, auto eta motozikletetara bideratuta baitago.

Ibilgailu mota eta lehiaketa mota ugariak direla eta, modalitate bakoitzeko txapelketa ugari dago munduko, kontinenteko eta munduko federazioetan. Motor-kirolak Olinpiar Jokoetatik kanpo daude espresuki, nahiz eta mota horretako gertaerak erakusketa gisa landu ziren 1900eko Parisko Olinpiar Jokoetan.

## Kanpo estekak
# Madame Roland

| Madame Roland |
| --- |
|   Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotzako izen-deiturak | Jeanne-Marie Phlipon |
| Jaiotza | Paris, 1754ko martxoaren 17a |
| Herrialdea |  Frantzia |
| Heriotza | Paris, 1793ko azaroaren 8a (39 urte) |
| Hobiratze lekua | Madeleine Cemetery (en)  Parisko katakonbak |
| Heriotza modua | heriotza zigorra: burugabetzea |
| Familia |
| Ezkontidea(k) | Jean-Marie Roland de la Platière  (1780ko otsailaren 4a - |
| Hezkuntza |
| Hizkuntzak | frantsesa |
| Jarduerak |
| Jarduerak | idazlea, politikaria eta oroitzapen-idazlea |
|
Parte-hartzailea
* Frantziako Iraultza
 |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Alderdi politikoa | Girondino |
|  |

**Marie-Jeanne Phlippon Roland**, **Madame Roland** izenaz ezaguna (Paris, 1754ko martxoaren 17a - *ibidem*, 1793ko azaroaren 8a) frantses politikaria izan zen, Jean-Marie Roland de la Platièren emaztea. Garai hartako emakume gehienek baino prestakuntza askoz ere hobea jaso zuen gaztetan, eta kartsu jokatu zuen hasieratik iraultzaren alde. Rousseau miretsi zuen biziki. Senarrari lagundu zion Lyonen, eta 1791. urtetik aurrera, girondinoen buruzagi bihurtu zen, eta eragin handia izan zuen girondinoen gobernuan. 1793ko maiatzean preso hartu zuten, girondinoen aurkako esetsaldiaren ondorioz, eta 1793ko azaroan hil zuten gillotinan.

Berari egozten zaio urkamendira zeramatela askatasunaren estatuaren aurrean bota zuen esaldia: "Askatasuna, zenbat hilketa egiten dira zure izenean...

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Claude Antoine Prieur-Duvernois

| Claude Antoine Prieur-Duvernois |
| --- |
|   Irudi gehiago |
|

|  44. President of the National Convention (en)  |
| --- |

 1794ko maiatzaren 20a - 1794ko ekainaren 4a ← Lazare Nicolas Marguerite Carnot - Maximilien Robespierre →

|  Bostehunen Kontseiluaren kidea |
| --- |

 |
| Bizitza |
| Jaiotza | Auxonne, 1763ko abenduaren 22a |
| Herrialdea |  Frantzia |
| Heriotza | Dijon, 1832ko abuztuaren 11 (68 urte) |
| Hezkuntza |
| Hizkuntzak | frantsesa |
| Jarduerak |
| Jarduerak | politikaria, ingeniaria, militarra eta ofizierra |
|
Parte-hartzailea
* Frantziako Iraultza
 |
| Lantokia(k) | Paris |
| Kidetza | Bostehunen Kontseilua Salbamen Publikorako Batzordea |
| Gradua | colonel (en)  |
|  |

**Claude Antoine Prieur-Duvernois** (*Prieur de la Côte d´Or* izenaz ezaguna; Auxonne, 1763ko abenduaren 2a - Dijon, 1832ko abuztuaren 11) frantses politikari iraultzailea izan zen. Diputatu hautatu zuten Biltzar Legegilean. Konbentzioko kidea eta Salbamen Publikoko Batzordeko kidea izan zen. Normandiara bidali zuten girondinoen matxinada zapaltzeko, baina matxinatuek harrapatu egin zuten. 1794ko Thermidorren garaian, ez zuen arazo larririk izan, jakintzaren alorrean egindako lanei esker batez ere; besteak beste, sistema metrikoa finkatzen parte hartu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Frantziako biografia baten **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Luis Antonio Borboi-Condékoa

| Luis Antonio Borboi-Condékoa |
| --- |
|   Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotza | Chantillyko jauregia, 1772ko abuztuaren 2a |
| Herrialdea |  Frantzia |
| Heriotza | Vincenneseko gaztelua, 1804ko martxoaren 21a (31 urte) |
| Hobiratze lekua | Sainte-Chapelle de Vincennes (en)  |
| Heriotza modua | : bala zauria |
| Familia |
| Aita | Louis Henri, Prince of Condé |
| Ama | Bathilde d'Orléans |
| Ezkontidea(k) | Charlotte Louise de Rohan (en)   (1804ko otsailaren 18a - |
| Leinua | Borboi leinua |
| Hezkuntza |
| Hizkuntzak | frantsesa |
| Jarduerak |
| Jarduerak | politikaria, militarra eta soldadua |
|
Parte-hartzailea
* Frantziako Iraultza
 |
| Jasotako sariak |
ikusi
* Espiritu Santuaren ordenako zalduna  San Migelen ordenako zalduna
 |
| Zerbitzu militarra |
| Parte hartutako gatazkak | Frantziako Iraultzako Gerrak |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Erlijioa | Erromatar Eliza Katolikoa |
|

---

 |
|   |
|  |

**Luis Antonio Henrike Borboi-Condékoa, Enghiengo dukea** (Chantilly, 1772ko abuztuaren 2a - Vincennes, 1804ko martxoaren 21a) frantziar Borboi etxeko printzea izan zen.

Luis VI.a Henrike Borboi-Condékoa eta Bathilde Orleanskoaren semea izan zen. Karrera militarra 1788an hasi zuen eta hurrengo urtean erbesteratu egin zen aitarekin eta aitonarekin batera.

Erbestetik, Frantzia inbaditzeko eta monarkia berrezartzeko tropak biltzen saiatu zen. 1792an emigratu talde bat zuzendu zuen bere aitona Luis V.a Josef Borboi-Condékoaren armadan.

1801ean Karlota Rohangoarekin ezkondu eta Ettenheimen ezarri zuen bizilekua. 1804an, Napoleonek dukea atxilotzeko agindua eman zuen, Georges Cadoudalaren konspirazio monarkikoarekin lotuta zegoela uste baitzuen. Hala ere, Enghien ez zegoen inplikatuta konplotean. 1804ko martxoaren 15ean soldadu frantsesek Vincenneseko gaztelura eraman zuten. Epaitu, heriotza-zigorra ezarri eta fusilatu egin zuten.

## Genealogia

## Kanpo estekak
# Pierre Augustin Caron de Beaumarchais

| Pierre Augustin Caron de Beaumarchais |
| --- |
|   Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotza | rue Saint-Denis eta Paris, 1732ko urtarrilaren 24a |
| Herrialdea |  Frantzia |
| Bizilekua | Hôtel de Beaumarchais (en)  |
| Lehen hizkuntza | frantsesa |
| Heriotza | former 8th arrondissement of Paris (en)  eta Paris, 1799ko maiatzaren 18a (67 urte) |
| Hobiratze lekua | Père Lachaise hilerria Grave of Delarue de Beaumarchais (en)   |
| Familia |
| Aita | André-Charles Caron |
| Ezkontidea(k) | Madeleine-Catherine Franquet (en)  Geneviève-Madeleine Lévêque (en)  Marie-Thérèse-Amélie Caron de Beaumarchais (en)  |
| Seme-alabak |
ikusi
* Amélie-Eugénie Caron de Beaumarchais (en)
 |
| Hezkuntza |
| Hizkuntzak | frantsesa |
| Jarduerak |
| Jarduerak | musikaria, olerkaria, enpresaburua, argitaratzailea, antzerkigilea, diplomazialaria, finantzaria, iritzi-kazetaria, arma saltzailea, espioia, erlojugilea, idazlea eta politikaria |
| Lan nabarmenak |
ikusi
* *The Barber of Seville (en)  The Marriage of Figaro (en)  The Guilty Mother (en)*
 |
| Mugimendua | Enlightenment philosophy (en)  |
|

---

 |
|

---

      |
|  |

**Pierre Augustin Caron de Beaumarchais** (Paris, 1732ko urtarrilaren 24a - Paris, 1799ko maiatzaren 18a) frantses idazle, musikari eta enpresagizona izan zen, eta Argien mendeko pertsona enblematikoenetako bat.

## Bizitza

Erloju-konpontzaile baten semea zen eta hamahiru urterekin ikasketak utzi eta aitaren lanbidea hartu zuen. Gero, Luis XV.aren gortean sartu zen, haren alaben harpa-irakaslea izan zelarik. 1757an maila apaleko aitoren alaba batekin ezkondu baitzen, emaztearen jabetza batetik hartu zuen *Beaumarchais* deitura. Ezkontzarekin aberasturik eta erregearen babesa izanik, finantza-negozioetan sartu zen. Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerran arma-merkatari ibili zen. Frantziatik ihes egin behar izan zuen Iraultza-aldian.

1777an *Idazle Dramatikoen Elkartearen* (*Société des auteurs et compositeurs dramatiques*) sortu zuen eta 1783-1790 artean Voltaireren lan guztiak agerrarazi zituen. Zenbait drama burges idatzi zituen, hala nola *Eugénie* (1767), *Les Deux Amis* (1770). Ospea, alabaina, bi lan bikainek ekarri zioten: *Le Barbier de Séville* (1775) eta *Le Mariage de Figaro* (1784). Sei urtez debekatua egon zen azken lan hau, Iraultzaren aitzindari gisa hartua izan da, satira gisakoa, kritikaren helburu ziren aitoren semeek berek txalotu bazuten ere. Opera ospetsuen oinarri izan dira biak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.