# Azaroaren 24

**Azaroaren 24**a gregoriotar egutegiaren urteko hirurehun eta hogeita zortzigarren eguna da, 329.a bisurteetan. 37 egun falta dira urtea amaitzeko.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  **Jaiotzak** |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Euskal Herrian**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Joseba LlorenteJaiotza:** Hondarribia, 1979

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Joan Mari TorrealdaiJaiotza:** Forua, 1942
 **Heriotza:** Usurbil, 2020ko uztailaren 31
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Jose Esteban Uranga GaldianoJaiotza:** Iruñea, 1898
 **Heriotza:** Iruñea, 1978ko urriaren 7a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Kepa AulestiaJaiotza:** Ondarroa, 1956

 |

Eskuz gaurkotu
**+** Jaiotza gehiago...
 | **Munduan**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Baruch SpinozaJaiotza:** Amsterdam, 1632
 **Heriotza:** Haga, 1677ko otsailaren 21a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Henri de Toulouse-LautrecJaiotza:** Albi, 1864
 **Heriotza:** Malromé gaztelua, 1901eko irailaren 9a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Zachary TaylorJaiotza:** Barboursville (en) , 1784
 **Heriotza:** Etxe Zuria eta Washington, 1850eko uztailaren 9a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Carlo CollodiJaiotza:** Florentzia, 1826 eta 1826
 **Heriotza:** Florentzia, 1890eko urriaren 26a
 |

Eskuz gaurkotu
**+** Jaiotza gehiago...
 |

**Artikulurik ez duten Azaroaren 24ko jaiotzak**
Dale Carnegie •

Eskuz gaurkotu |
|  **Heriotzak** |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Euskal Herrian**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Marcelino OraaJaiotza:** Beriain, 1788ko apirilaren 28a
 **Heriotza:** Beriain, 1851
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Gaspar MontesJaiotza:** Irun, 1901eko otsailaren 27a
 **Heriotza:** , 1998
 |

Eskuz gaurkotu
**+** Heriotza gehiago...
 | **Munduan**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Freddie MercuryJaiotza:** Zanzibar, 1946ko irailaren 5a
 **Heriotza:** Kensington, 1991
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Diego RiveraJaiotza:** Guanajuato, 1886ko abenduaren 8a eta 1886ko abenduaren 13a
 **Heriotza:** Coyoacán (en) , 1957
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Georges ClemenceauJaiotza:** Mouilleron-en-Pareds, 1841eko irailaren 28a
 **Heriotza:** Paris, 1929
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **László Moholy-NagyJaiotza:** Bácsborsód, 1895eko uztailaren 20a
 **Heriotza:** Chicago, 1946
 |

Eskuz gaurkotu
**+** Heriotza gehiago...
 |

**Artikulurik ez duten Azaroaren 24ko heriotzak**
Mykhailo Hrushevskyi •
Bernhard von Anhalt •
Giovanni Della Casa •
Robert Bulwer-Lytton, 1st Earl of Lytton •
Jules Barthélemy-Saint-Hilaire •

Eskuz gaurkotu |

 |  |

|  |
| --- |
|  **Gertaerak** |
| *Espezieen jatorria** 1700 - Borboitarren dinastia ezarri zen, Filipe V.a, errege izendatu ostean.
* 1859 - Lehenengoz argitaratu zen Charles Darwin zientzialariak idatzitako *Espezieen jatorria* (*irudian*), izaki bizidunen hautespen naturalaren eta eboluzioaren teoria plazaratu zuen liburua.
* 1918 - Kroazia, Eslovenia eta Serbia eta Montenegro independizatu ziren.
* 1922 - Tutankamonen hilobia aurkitzen zuten Kairon.
* 1976 - Turkia: Lurrikara batek 60.000 hildakotik gora eragin zituen.

**+** Gertaera gehiago...
 |
|  **Egutegia** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  <<  | **Azaroa** |  >>  |
| Al | As | Az | Og | Or | Lr | Ig |
|  |  |  |  |  |  | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 |
| 2026 |

 |
| **Aurreko eta hurrengo urteetan 2023: Ostirala
* 2024: Igandea
* 2025: Astelehena
* 2027: Asteazkena
* 2028: Ostirala
* 2029: Larunbata
 |
|  **Izendegia** |
| **Santutegia:**
Daturik ez (gehitu)
**Seaska egutegia:**
Doltza, Iratxe, Lore, Loretxo eta Loredi.

 |

 |

*Daturen bat falta bada, urtearen lotura jarraitu han sartzeko.*

---

## Gertaerak

### Euskal Herria

* 1912 – 49 pertsona hil ziren, horeietatik 44 haur, Bilboko Circo Amateur antzokian egondako jende pilaketan suaren larma faltsu baten ondorioz.
* 1975 – Antonio Echevarría Albisu Oiartzungo alkatea hil zuten. Ez dago argi zeinek hil zuen.
* 1982 – Euskararen Legea onartu zen Euskal Autonomia Erkidegoan.
* 2005 – 3,2 graduko lurrikara bat egon zen, Bermeo eta inguruko herrietan. Ez zuen kalte handirik eragin.
* 2007 –
	+ Herrizaingo Sailak droga prebentzio kontrolak egiten hasi zen Euskal Autonomia Erkidegoko errepideetan.
	+ 10 lagun atxilotu zituzten Iruñan poliziarekin izandako liskarretan, aurreko egunetan kale borrokaren aurka eramandako operazioagatik protesta egiten zebiltzala.
* 2009 – Segi gazte antolakundearen aurkako sarekada egin zuen Espainiako Poliziak. 34 gazte atxilotu zituzten gauez, eta beste zortzik ihes egitea lortu zuten.

### Mundua

* 1522 – Nafarroako Petri II.a mariskala hil zuten Valladoliden, preso zeukatela. Nafarroako armadako burua eta figura politiko garrantzitsua izan zen.
* 1642 – Abel Tasman holandar esploratzailea, gerora Tasmania izendatuko zuten uhartera iritsi zen, bertara iritsi zen lehen europarra. 1838rako kolonoek aborigen guztiak hil zituzten.
* 1974 – Etiopian giza arbasoen arrasto zaharrenetakoa den Lucy-ren hezurdura aurkitu zuten. *Australopithecus afarensis* hominidoak 3,2 – 3,5 milioi urteren artean ditu. Izena The Beatlesen "Lucy in the sky with diamonds" abestitik datorkio, aurkitu zuten unean irratitik hori entzuten ari zirelako.
* 1976 – Turkian lurrikara batek 60.000 hildakotik gora utzi zituen.
* 2006 – Jose Montilla Kataluniako presidente bihurtu zen, PSC, ERC eta ICVren aldeko botua eman ostean.
* 2007 –
	+ Poliziak Garry Kasparov, xake-jokalari ohia eta Errusiako presidentegaia, Moskun atxilotu zuen Vladimir Putinen gobernuaren aurkako protesta jendetsu batean.
	+ Australiako Alderdi Laboristako Kevin Ruddek irabazi zituen hauteskunde federalak.
* 2014 – *Sony Pictures Entertainmentek* zibererasoa jasan zuen.

## Arte eta kultura

### Euskal Herria

* 2007 – Ene Bada! erromeriak agur esan zien agertokiei Durangoko Plateruena kafe antzokian.

### Mundua

* 1948 – *Ladri di biciclette* ("Txirrindu Lapurra") filma estreinatu zen, Vittorio De Sicaek zuzendu eta Lamberto Maggiorani, Enzo Staiola, Lianella Carell, Gino Saltamerenda, Vittorio Antonucci, Giulio Chiari eta Elena Altieri aktoreek antzeztu zutelarik.
* 1950 – *King Solomon's Mines* ("Salomon Erregearen Mehatzak") filma estreinatu zen, Compton Bennett eta Andrew Martonek zuzendu eta Deborah Kerr, Stewart Granger eta Richard Carlson aktoreek antzeztu zutelarik.
* 1974 – *Murder on the Orient Express* ("Orient Expresseko Hilketa") filma estreinatu zen, Sidney Lumetek zuzendu eta Albert Finney, Lauren Bacall, Martin Balsam, George Coulouris, Jean-Pierre Cassel, Ingrid Bergman, Jacqueline Bisset, Sean Connery, John Gielgud, Wendy Hiller, Anthony Perkins, Vanessa Redgrave, Rachel Roberts eta Richard Widmark aktoreek antzeztu zuten.
* 1993 – *A Perfect World* (*Mundu Perfektua*) filma estreinatu zen, Clint Eastwoodek zuzendu eta Kevin Costner, Clint Eastwood, Laura Dern eta T.J. Lowther aktoreek antzeztu zuten.

## Zientzia eta teknologia

### Mundua

* 1859 – Lehenengoz argitaratu zen Charles Darwin zientzialariak idatzitako *Espezieen jatorria*, izaki bizidunen hautespen naturalaren eta eboluzioaren teoria plazaratu zuen liburua.
* 1974 – Etiopian giza arbasoen arrasto zaharrenetakoa den Lucyren hezurdura aurkitu zuten. *Australopithecus afarensis* espezieko hominidoak 3,2 eta 3,5 milioi urteren artean ditu.

## Kirolak

### Euskal Herria

* 2007 – Aritz Aranburu surflari zarauztarrak 2008ko WCT Zirkuiturako sailkatu zen. Sailkatzea lortzen duen lehen euskalduna izan zen.
* 2024 – Esku Huskako Lau eta Erdiko Pilota Txapelketa Nagusia: Unai Laso irabazlea.

## Jaiotzak

### Euskal Herria

* 1870 – Juan Manuel Lertxundi, euskal idazlea (h. 1925).
* 1911 – Jon Oñatibia, euskal idazle eta gipuzkoar txistularia (h. 1979).
* 1942 – Joan Mari Torrealdai, euskal idazle, euskaltzain, kazetari eta soziologoa (h. 2020).
* 1948 – Mari Aiestaran, gipuzkoar belar hockeyko jokalari ohia eta entrenatzailea.
* 1952 – Julián Sancristóbal, bizkaitar politikari ohia.
* 1954 – Francisco Javier Mina, nafar futbolaria ohia.
* 1955 – Mila Salterain Jainaga, bizkaitar idazlea.
* 1956 – Kepa Aulestia, bizkaitar politikari eta kazetaria, Euskadiko Ezkerraren Idazkari Nagusi ohia.
* 1964 – Julian Peña, *Julen Garikanopeña*, bizkaitar idazlea.
* 1967 – Ainhoa Beola, EH Bilduko gipuzkoar politikaria.
* 1972 – Gaël Mocaër, lapurtar zinema zuzendaria, zinema dokumentalean aditua.
* 1976 – Maider Zabalegi, gipuzkoar abeslari eta konpositorea, *Alaitz eta Maider* bikoteko kidea.
* 1977 –
	+ Rafael Bastide, bizkaitar errugbilari ohia.
	+ Nahikari Ipiña, bizkaitar zinema ekoizlea.
* 1979 – Joseba Llorente, gipuzkoar futbolari ohia.
* 1982 – Egoitz Zelaia, lapurtar bertsolaria eta euskal idazlea.
* 1995 – Marta Perea, bizkaitar futbolaria.

### Mundua

* 1273 – Alfontso (Chesterreko kondea), ingeles infantea (h. 1284).
* 1394 – Karlos, Orleansko dukea, frantziar duke eta olerkaria (h. 1465).
* 1632 – Baruch Spinoza, holandar filosofo judu sefardia, kartesianismo kritikoaren oinordekoa (h. 1677).
* 1713 –
	+ Junípero Serra, espainiar elizgizona eta kolonizatzailea (h. 1784).
	+ Laurence Sterne, irlandar eleberrigile eta elizgizon anglikanoa (h. 1768).
* 1724 – Maria Amalia Saxoniakoa, Espainiako erregina ezkontidea (h. 1760).
* 1745 – Maria Luisa Espainiakoa, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperatriza (h. 1792).
* 1750 – Joseph Matenot, Frantziako Iraultzako gerretan aritutako frantziar jenerala (h. 1794).
* 1784 –
	+ Johann Ludwig Burckhardt, suitzar esploratzailea (h. 1817).
	+ Zachary Taylor, Ameriketako Estatu Batuetako 12. Presidentea (h. 1850).
* 1808 – Alphonse Karr, frantziar eleberrigile eta kazetaria (h. 1890).
* 1811 – Ditlev Gothard Monrad, Danimarkako lehen ministroa (h. 1887).
* 1813 – Nikolai Ogariov, errusiar iraultzaile, filosofo, olerkari eta kazetaria, populismoaren sortzaileetako bat (h. 1877).
* 1826 – Carlo Collodi, italiar idazlea (h. 1890).
* 1827 – Adélia Fonseca, brasildar poeta (h. 1920).
* 1835 – Ferdinande von Brackel, alemaniar idazlea (h. 1905).
* 1838 – Prosper-Olivier Lissagaray, frantziar kazetari errepublikazale eta sozialista (h. 1901).
* 1850 – László Lukács, Hungariako lehen ministroa (h. 1932).
* 1858 – Marie Bashkirtseff, errusiar idazlea, margolaria eta eskultorea (h. 1884).
* 1860 – Themistoklis Sofoulis, Greziako lehen ministroa (h. 1949).
* 1864 – Henri de Toulouse-Lautrec, frantziar margolaria (h. 1901).
	+ Alejandrina Caro, madridar aktorea (h. 1946)
* 1869 – Óscar Carmona, Portugalgo 11. presidentea (h. 1951).
* 1872 – Georgi Vasilievitx Txitxerin, errusiar diplomatikoa (h. 1936).
* 1875 – Nobuyuki Abe, Japoniako lehen ministroa (h. 1953).
* 1877 – Alben W. Barkley, AEBetako 35. presidenteordea (h. 1956).
* 1878 – Paul J. Sachs, estatubatuar enpresaria eta museo zuzendaria (h. 1965).
* 1879 – Eli Heckscher, suediar ekonomista (h. 1952).
* 1885 – Anna Louise Strong, estatubatuar kazetari, idazle eta aktibista (h. 1970).
* 1887 – Erich von Manstein, alemaniar mariskala (h. 1973).
* 1891 – Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, poloniar poeta eta antzerkigilea (h. 1945).
* 1893 – Flora Villarreal, burgostar jostuna eta moda diseinatzailea (h. 1977)
* 1897 – Lucky Luciano, italiar-estatubatuar mafiosoa, antolatutako krimen modernoaren sortzailetzat jotzen den gansterra (h. 1962).
* 1898 – Liu Shaoqi, Txinako Herri Errepublikako bigarren presidentea (h. 1969).
* 1905 – Irving Allen, estatubatuar ekoizle eta zinemagilea (h. 1987).
* 1908 –
	+ Libertad Lamarque, argentinar kantari eta antzezlea (h. 2000).
	+ Margarita Manso, 27ko belaunaldiko espainiar margolaria (h. 1960).
* 1910 – Ana María de Foronda, espainiar idazlea, itzultzailea eta kazetaria (h. 1990).
* 1914 – Agostino Casaroli, italiar Kardinala (h. 1998).
* 1916 – Concha Liaño, anarkista eta Mujeres Libres mugimenduaren sortzaileetako bat (h. 2014).
* 1918 – Wild Bill Davis, jazz pianista, organista eta moldatzaile estatubatuarra (h. 1995).
* 1919 – Vera Atseva, mazedoniar politikari komunista eta jugoslaviar partisanoen kidea (h. 2006).
* 1923 – Octavio Lepage, Venezuelako presidentea (h. 2017).
* 1925 – Simon van der Meer, herbeheretar fisikaria, 1984ko Fisikako Nobel Saria (h. 2011).
* 1926 – Tsung Dao Lee, txinatar fisikaria, 1957ko Fisikako Nobel Saria (h. 2024).
* 1927 –
	+ Ahmadou Kourouma, mandinga jatorriko bolikostar eleberrigilea (h. 2003).
	+ Alfredo Kraus, espainiar tenorra (h. 1999).
* 1928 – Olga Rivero Jordán, kanariar poeta (h. 2021).
* 1930 – Carmen Hernández, espainiar katekista eta kimikaria, Bide Neokatekumenalaren sortzailea (h. 2016).
* 1932 – Claudio Naranjo, txiletar psikiatra (h. 2019).
* 1933 – Marie Wilcox, amerikar natibo eta hizkuntzalaria, tule-kaweah hizkuntzaren wukchumni dialektoaren azken hiztuna (h. 2021)
* 1934 –
	+ Yvonne Rainer, estatubatuar dantzari, koreografo eta zinemagile esperimentala.
	+ Alfred Schnittke, errusiar musikagilea (h. 1998).
* 1935 –
	+ Khalifa bin Salman Al Khalifa, Bahraingo lehen ministroa (h. 2020).
	+ Vincent Denson, ingeles txirrindularia.
* 1938 –
	+ Willy Claes, belgikar politikaria, NATOren 8. Idazkari orokorra.
	+ Oscar Robertson, NBAko estatubatuar saskibaloi jokalari ohia.
	+ Hando Runnel, estoniar poeta eta argitaratzailea.
* 1939 – Neville Cenac, Santa Luziako gobernadore orokorra (h. 2026).
* 1941 –
	+ Abdelkader Bensalah, Aljeriako behin-behineko presidentea (h. 2021).
	+ Ricardo Piglia, argentinar idazle eta literatura-kritikaria (h. 2017).
* 1942 – Billy Connolly, eskoziar umorista, abeslari, aktore eta telebista aurkezlea.
* 1943 –
	+ Kuniwo Nakamura, Palauko presidentea (h. 2020).
	+ Takaji Mori, japoniar futbolaria (h. 2011).
* 1944 – Candy Darling, estatubatuar emakumezko aktore transgeneroa (h. 1974).
* 1946 –
	+ Ted Bundy, estatubatuar serieko hiltzailea (h. 1989).
	+ Minoru Kobata, japoniar futbolari ohia.
* 1947 – Dwight Schultz, estatubatuar zinema, antzerki eta telebistako aktorea.
* 1949 – Pierre Buyoya, Burundiko presidentea (h. 2020).
* 1950 –
	+ Bob Burns, estatubatuar bateria-jotzailea, Lynyrd Skynyrd taldeko kidea (h. 2015).
	+ Nikica Valentić, Kroaziako lehen ministroa (h. 2023).
* 1952 –
	+ Martin Foley, irlandar krimen antolatuko burua.
	+ Michel Tubiana, frantziar legelari eta abokatua, Euskal Herriko bake prozesuan aritutakoa (h. 2021).
* 1953 – Sylvie Kinigi, Burundiko presidentea.
* 1954 –
	+ Clem Burke, estatubatuar bateria-jotzailea, *Blondie* taldeko kidea (h. 2025).
	+ Emir Kusturica, bosniar-serbiar zinema zuzendaria.
* 1955 – John Carleton, ingeles errugbilari ohia.
* 1957 –
	+ Edith Checa, espainiar kazetaria, idazlea eta poeta (h. 2017).
	+ Jeff Noon, ingeles idazlea.
	+ Samuelu Teo, Tuvaluko gobernadore orokorra (h. 2024).
* 1961 – Arundhati Roy, indiar idazle, pentsalari eta ekintzailea.
* 1968 – I Gusti Ayu Bintang Darmawati, indonesiar politikaria.
* 1970 – Julieta Venegas, mexikar abeslaria eta kantugilea.
* 1971 – Lola Glaudini, estatubatuar aktorea.
* 1972 – Ana Santos Payán, espainiar argitaratzailea eta idazlea (h. 2014).
* 1973 –
	+ Paola Cortellesi, italiar aktorea, autorea, komikoa, imitatzailea eta kantaria.
	+ Victoria Szpunberg, argentinar-kataluniar dramagilea eta arte eszenikoetako irakaslea.
* 1976 – Coralie Fargeat, frantziar zinema zuzendari eta gidoilaria.
* 1978 –
	+ Desirée Bela-Lobedde, *Negra Flor*, ekuatoginear jatorriko kataluniar idazle eta komunikatzailea.
	+ Katherine Heigl, estatubatuar aktorea eta modelo ohia.
* 1979 – Carmelita Jeter, 100 eta 200 metroko estatubatuar atleta ohia.
* 1982 – Shefali Jariwala, indiar aktorea eta modeloa (h. 2025).
* 1983 – Aida Nuño, espainiar txirrindularia eta ziklokroslaria.
* 1984 –
	+ Naoya Kikuchi, japoniar futbolaria.
	+ Brianna Westbrook, pertsona transgenero eskubideen aldeko ekintzaile estatubatuarra.
* 1986 –
	+ Aida Folch, kataluniar aktorea.
	+ Micaela Vázquez, argentinar aktorea, abeslaria, modeloa, dantzaria eta aurkezlea.
* 1990 – Sarah Hyland, estatubatuar aktore eta modeloa.
* 1991 – Leo Baker, estatubatuar skateboarderra.
* 1993 –
	+ Ivi Adamou, greziar-zipretar abeslari eta pianista.
	+ Hande Erçel, turkiar aktorea eta modeloa.
	+ Fridolina Rolfö, suediar futbolaria.
* 2000 – Tabitha Stoecker, britainiarra, skeleton modalitateko kirolari olinpikoa.
* 2005 – Gitanjali Rao, estatubatuar aktibista, asmatzaile eta zientzialaria.

* 2006 – Nina Pinzarrone, Belgikako izotz gaineko patinatzaile artistiko olinpikoa.

## Heriotzak

### Euskal Herria

* 1522 – Petri II.a Nafarroakoa, nafar militarra eta mariskala, Simancasen (j. c. 1454)
* 1822 – Francisco Javier Elio, nafar militarra, Valentzian (j. 1767).
* 1851 – Marcelino Oraa, nafar militar eta politikaria (j. 1788).
* 1936, Paternan (Valentzia) exekutatuak:
	+ Daría Campillo Paniagua, *Daría Santa Sofiarena*, arabar moja karmeldarra (j. 1873).
	+ María Consuelo Cuñado, euskal moja karmeldarra (j. 1884).
	+ Feliciana Uribe, bizkaitar moja karmeldarra (j. 1893).
* 1993 – Francisco Gorritxo, bizkaitar politikari abertzalea, Mar del Platan (j. 1906).
* 1998 – Gaspar Montes, gipuzkoar margolaria (j. 1901).
* 2000 – Félix Erbiti, nafar apaiz oblatua, Espainiar Sahara eta Ifniko prefektu apostolikoa, Madrilen (j. 1910).
* 2009 –
	+ Ana de Begoña Azkarraga, arabar historialaria, EHUko Artearen Historiaren lehen katedraduna (j. 1946).
	+ Amparo Gastón, *Amparitxu*, gipuzkoar intelektual eta poeta, Madrilen (j. 1921).
* 2020 – Jose Luis Garaioa, nafar agustindar fraidea eta misiolaria, Texasen (j. 1952).

### Mundua

* 1426 – Isabel Lancasterkoa, ingeles noblea (j. 1363).
* 1468 – Jean Dunois, frantziar gerra-gizona.
* 1513 – Guy de Blanchefort, Jerusalemgo San Joan Ordenaren 42. Maisu Handia (j. 1446).
* 1572 – John Knox, eskoziar teologoa, apaiza eta Presbiterianismoaren sortzailea (j. 1513).
* 1600 – Balthasar Russow, estoniar idazlea (j. 1536).
* 1715 – Eduvigis Leonor Holstein-Gottorp, Suediako erregina ezkontidea (j. 1636).
* 1741 – Ulrika Eleonor Suediakoa, Suediako erregina (j. 1688).
* 1807 – Joseph Brant, mohawk amerindiarren buruzagia.
* 1848 – William Lamb (Melbourneko II. bizkondea), Erresuma Batuko lehen ministroa (j. 1779).
* 1870 – Lautréamonteko kondea, frantziar poeta (j. 1846).
* 1904 – Christopher Dresser, eskoziar diseinatzaile eta diseinu teorilaria, aurreneko diseinatzaile independenteetako bat (j. 1834).
* 1912 – Björn Jónsson, Islandiako gobernuburua (j. 1846).
* 1916 – Hiram Stevens Maxim, estatubatuar asmatzailea (j. 1840).
* 1922 – Robert Erskine Childers, irlandar errepublikarra (j. 1870).
* 1927 – Ion I. C. Brătianu, Errumaniako lehen ministroa (j. 1864).
* 1929 – Georges Clemenceau, Frantziako Errepublikako Lehen Ministroa (j. 1841).
* 1931 – John Henry Clarke, ingeles mediku homeopata eta idazlea (j. 1853).
* 1939 – Zinaida Jusupova, errusiar printzesa (j. 1861)
* 1940 – Saionji Kinmochi, Japoniako lehen ministroa (j. 1849).
* 1942 – Peadar Kearney, irlandar errepublikar nazionalista eta abesti matxinoen konposatzailea (j. 1883).
* 1946 – László Moholy-Nagy, hungariar margolaria eta eskultorea (j. 1895).
* 1947 – Léon-Paul Fargue, frantziar olerkaria (j. 1876).
* 1956 – Flora Sandes, I. Mundu Gerran soldadu gisa ofizialki aritu zen emakume britainiar bakarra (j. 1876).
* 1957 – Diego Rivera, mexikar margolaria (j. 1886).
* 1958 – Robert Cecil (Cecil of Chelwood I. bizkondea), britainiar abokatu, politikari eta diplomazialaria, 1937ko Bakearen Nobel Saria (j. 1864).
* 1959 – Boris Eijenbaum, errusiar literatura kritikaria (j. 1886).
* 1960 – Olga Errusiakoa (Oldemburgeko dukesa), errusiar margolaria eta Dukesa Handia (j. 1882)
* 1961 – Ruth Chatterton, estatubatuar aktorea (j. 1892).
* 1963 – Lee Harvey Oswald, estatubatuar marinea, John F. Kennedyren hiltzailea (j. 1939).
* 1965 –
	+ Abdullah Al-Salim Al-Sabah, Kuwaiteko emirra (j. 1895).
	+ Klavdia Ode-Vasilieva, palestinar-errusiar arabista eta irakaslea (j. 1892).
* 1968 – István Dobi, Hungariako lehen ministro eta estatuburua (j. 1898).
* 1972 – Arminda Aberastury, argentinar psikoanalista, haurren eta nerabeen psikoanalisiaren aitzindaria (j. 1910).
* 1978 – Nelly Moretto, argentinar konpositore eta piano-jotzaile aitzindaria (j. 1925).
* 1980 –
	+ George Raft, estatubatuar dantzari eta aktorea (j. 1901).
	+ Henrietta Hill Swope, estatubatuar astronomoa (j. 1902).
* 1985 – René Barjavel, frantziar idazlea, zientzia fikzioaren maisutzat hartua (j. 1911).
* 1987 – Matilde Cantos, espainiar politikari sozialista (j. 1898).
* 1988 –
	+ Marià Manent, kataluniar poeta, prosista, literatur kritikaria, memorialista, itzultzailea eta kultur ekintzailea (j. 1898).
	+ Gisella Perl, hungariar ginekologoa (j. 1907)
	+ Irmgard Seefried, alemaniar opera abeslaria (j. 1919).
* 1990 – Dodie Smith, ingeles eleberrigile eta antzerkigilea (j. 1896).
* 1991 – Freddie Mercury, Queen taldeko abeslaria (j. 1932).
* 1992 –
	+ Xavier Darasse, frantziar musikaria (j. 1934).
	+ Rosalind Tanner, britainiar matematikaria eta matematikaren historialaria (j. 1900).
* 1995 – Dominic Ekandem, nigeriar kardinala (j. 1917).
* 1996 – Edison Denisov, sobietar musikagilea (j. 1929).
* 1997 – Barbara, frantziar kantugile eta abeslaria (j. 1930).
* 1998 – Maruxa Villanueva, galiziar abeslaria eta aktorea (j. 1906).
* 1999 – Ambrose Rayappan, indiar artzapezpiku katolikoa (j. 1901).
* 2000 – Carla Capponi, italiar partisanoa eta politikaria (j. 1918).
* 2002 – John Rawls, estatubatuar filosofo eta irakaslea (j. 1921).
* 2004 – Arthur Hailey, britainiar-kanadar eleberrigilea (j. 1920).
* 2005 – Pat Morita, japoniar jatorriko estatubatuar aktorea (j. 1946).
* 2006 – Juice Leskinen, finlandiar kantautore, olerkari eta konpositorea (j. 1950).
* 2008 – Matilde Ucelay, Espainiako lehen emakume arkitekto tituluduna (j. 1912).
* 2009 –
	+ Hale Smith, estatubatuar musikagilea (j. 1925).
	+ Samak Sundaravej, Thailandiako lehen ministroa (j. 1935).
* 2012 –
	+ Tony Leblanc, espainiar aktore eta zinema zuzendaria (j. 1922).
	+ Héctor Camacho, *Macho Camacho*, puertorricar boxeolaria, eraila (j. 1962).
* 2015 –
	+ Aurora Venturini, argentinar idazle, irakasle eta itzultzailea (j. 1921).
* 2016 – Marcos Ana, espainiar poeta, kazetaria eta giza eskubideen aldeko ekintzailea (j. 1920).
* 2018 – Helena Anhava, finlandiar poeta, idazle eta itzultzailea (j. 1925).
* 2019
	+ Jean-Paul Benzécri, frantziar estatistikaria, korrespondentzia-analisiaren sortzailea izateagatik ezaguna (j. 1932).
	+ Goo Hara, hegokorear abeslari eta aktorea (j. 1991).
* 2020 –
	+ Montserrat Carulla, kataluniar aktorea (j. 1930).
	+ Christophe Dominici, frantziar errugbilari eta entrenatzailea (j. 1972).
	+ Mamadou Tandja, Nigerko presidentea (j. 1938).
* 2022 –
	+ Christian Bobin, frantziar idazlea (j. 1951).
	+ Hans Magnus Enzensberger, alemaniar kazetari, poeta eta saiakera idazlea (j. 1929).
	+ André Malherbe, belgikar motoziklista, moto-krosko munduko txapelduna (j. 1956).
	+ María Inmaculada Paz-Andrade, galiziar zientifiko, fisiko eta ikertzailea (j. 1928).
	+ Börje Salming, suediar izotz hockey jokalaria (j. 1951).
* 2023 –
	+ Paloma Fernández-Quintanilla, espainiar historialari, irakasle, idazle, ikertzaile eta feminista (j. 1952).
	+ Elliot Silverstein, estatubatuar zinema zuzendaria (j. 1927).
* 2024 –
	+ Breyten Breytenbach, afrikaans eta ingelesezko hegoafrikar idazlea (j. 1939).
	+ Colin Renfrew, ingeles arkeologoa (j. 1937).
* 2025 – Jimmy Cliff, jamaikar reggae musikaria (j. 1944).

## Jaiak eta urteurrenak

* Sehaska egutegiko izendegia: Doltza, Iratxe, Lore, Loretxo eta Loredi.

## Kanpo estekak

Azaroaren 23 | Urteko egutegi | Azaroaren 25