# Eskuin mutur

Ultraeskuindarrak, Pragan. 2009.
Politikan, **ultraeskuina** edo **eskuin muturra** eskuineko ideologiaren ideiak muturrera eramaten dituen korronte politikoa da. Moralari dagokionez, oso kontserbadorea da, eta herri baten izaera tradizionalaren sustatze sutsua aldarrikatzen du. XX. mendearen amaieratik, gainera, munduko herrialde aberatsenetan immigrazioa areagotzean, herrialde horietako eskuin muturreko talde politikoek beste herrialdeetatiko etorkinen aurka egin dute. *Ultraeskuin* izena, alderdi politiko batzuk definitzearren politikan erabilitako izen gutxiesgarria da. Mugimendu edo alderdi politiko horiek diskurtso ultranazionalista, xenofoboa eta autoritarioa dute, baita identitate nazionalaren defentsa sutsua, joera populista, eta askatasun demokratikoen eta instituzioen mantentzearen kontrako jarrera ere. Alabaina, alderdi politiko horiek demokratikotzat dute beren burua, eta beren hautesleek ez dituzte antidemokratikotzat edota erreakzionariotzat jotzen, nahiz eta beren buruzagietako askok, faxismoaren miresleak izateaz gainera, maiz jokabide agresibo edo baztertzailea duten. Gobernu ultraeskuina dagoela jotzen da, baldin politika arrazista nahiz xenofoboak edo kultura edo erlijio batzuen kontrako adierazpenak egiten edo onartzen baditu.

## Historia

Haren jatorri ideologikoa pentsamendu kontrairaultzailean aurki daiteke, **De Maistre** XIX. mendean eta Erdi Aroa eredutzat hartuz, 1789 urtea haustura une gisan. Zehazki, politikoki inboluzionismoan kokatzen zen. Hala ere, ultraeskuina edo muturreko eskuina termino berri samarra da. Historikoki, Frantses Iraultzaren ondoren Frantziako parlamentuan parlamentarioak esertzen ziren tokiaren arabera du sorrera. Garaiko monarkikoak eta kontserbadoreak eskuinean esertzen ziren eta liberalak, ezkerraldean. Eskuin muturra ezker muturrari kontrajartzen zaio, eta neurri batean ezkerraren praktika iraultzailearen mugimendu antagonikoa da. Testuinguru horretan, eskuin muturreko mugimendu kontrairaultzaileak sortu ziren, batez ere Frantzia eta Italian. XX. mendearen lehen zatian, faxismoa eta nazismoa Europako historiako gertaera tragikoetan parte hartu zuen, baina azkenean garaituak izan ziren. Mugimendu hauen ideiak jarraitasuna izan dute historian zehar, adibidez Alemaniako Alderdi Nazionaldemokrata (NPD), 1964an sortua, edo Falange Española, José Antonio Primo de Riverak 1933an sortua, azken hori Mussolini, italiar faxismoaren ideietan oinarrituz.

### Ultraeskuin zahar edo historikoak

Askoren iritziz, ultraeskuineko edo eskuin muturreko alderdi politiko zaharrak ideologikoki faxismoarekin lotuta egon dira, mito eta sinboloen bidez, faxismoaren programari jarraituz. Demokraziaren deslegitimazioaren aldeko lana darabilte, antisistema oposizio baten bidez.

Haien artean talde neonaziak edota nazi ideologian oinarritzen diren alderdiak sartzen dira. *Nazi* alemanezko *Nationalsozialistische* hitzaren laburdura da eta "nazionalsozialista" esan nahi du.

### Gaur egungo ultraeskuina

Gaur egun mugimendu horiek berpizten ari direla ikusten ari da, 2011ko krisi ekonomikoarekin areagotuz eta herritarrek etorkizunean ikusten duten segurtasunezagatik. Europan euroeszeptiko, antiglobalizazio eta immigrazioaren kontrako alderdi politiko asko agertu dira, era nazionalista batean eta batzuetan xenofobia eta arrazismo sentimenduarekin. Europan indar handia dute Holanda, Austria, Italian, Frantzia, Erresuma Batua, Suedia, Finlandia, Belgika eta Alemania bezalako herrietan ere. Hala ere, Europan XX. mende hasierako gertakizunen oroitzapenengatik ardura handiak sortarazten dituzte.

## Ultraeskuina Espainian

Espainian talde minoritarioak, oso zatituak eta buruzagi gabekoak dira. Horregatik udal hauteskundeak erabiltzen dituzte arreta deitzeko, nahizta leku txiki batean izan. Azken urteotan igoera txiki-txikia izan dute. 2007ko udal hauteskundeetan 47.000 boto lortuta eta 2011n, 100.000, botoen % 1 baino gutxiago izanik, bere homologo europarretik oso urrun egonik. Horrela, Espaina Europako salbuespena da, ez baitute ordezkaritza ez parlamentu nazionaletan, ez autonomikoetan. Salbuespen gutxi batzuk izanik, udal txiki batzuetan besterik ez.

* **Plataforma per Catalunya**, Viceko zinegotzi Josep Anglada buru izanik, 66.000 boto (% 0,29) lortu zituen eta 2007an, hamazazpi zinegotzitik 67ra igaro zen 2011ko udal hauteskundeetan. 2015eko udal hateskundeetarako "Plataforma por España" prestatzen ari zen, Le Penen Front National frantziarra eredutzat hartuta.
* **España 2000**, Silla (Valentzia) bi zinegotzirekin, Onda (Castelló) bere zinegotzia mantenduz eta Dos Aguas (Valencia) bat lortuz, 2011ko udal hauteskundeetan Valentziatik kanpo hedatzea lortu du lehen aldiz, Alcalá de Henares herrian zinegotzi bat lortuz, ultraeskuina Espainia osoan ordezkaria duen biztanleria gehiengo herria. Bertako zinegotziaren bulegoan *Maiatzeko 2. altxamendua* eta Errekonkistari buruzko kartelak ditu zintzilik, eta Le Pen Front Nationalaren eslogana: *Ni uno más, los españoles primero*, hau da, "Beste inortxo ez, espainarrak lehenengo"
* **Democracia Nacional**: haren hauteskunde kartelak, Le Pen eredutzat hartuta, *Paro + Inmigración = Delincuencia* dio, hau da, "Langabezia + Inmigrazioa = Delinkuentzia"
* **Naparra ta Españico Escuñe**, 2011n Nafarroa Garaian sortua. Leitzan zinegotzi bat du, eta Garinoainen lege trikimailu baten bidez alkatetza lortu zuen.
* **Alternativa Española**, Rafael López-Diéguez buru duena, eta Blas Piñar frankista lagun izan zuena. DNE alderdiarekin elkarlanean dihardu.

## Europako gaur egungo ultraeskuineko alderdi politikoen taula

Taula honetan eskuin muturrekotzat jotako Europako alderdi politikoen bilakaera elektorala ikusten da, antiinmigrazio, populista eta
nazionalista ezaugarriak dituzten alderdiak agertzen dira, nahiz eta alderdi batzuk ideologia horien kontra daude puntu batzuetan.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Herrialdea** | **Alderdia** | **Herrialdeko parlamentuan** | **Botoen ehunekoa** | **Aurreko hauteskundearekiko bilakaera** | **Europarlamentarioak, herrialdearen guztizkoan** |
|  Alemania | NPD | 0 / 622 | % 1,5 | % -0,1 | 0 / 96 |
|  Austria | FPÖ | 34 / 183 | % 17,5 | % +6,5 | 2 / 19 |
| BZÖ | 21 / 183 | % 10,7 | % +6,6 | 1 / 19 |
|  Belgika | Vlaams Belang (VB) | 12 / 150 | % 7,7 | % -4,3 | 2 / 22 |
| Front National (Belgika) (FN) | 0 / 150 | % 0,5 | % -1,5 | 0 / 22 |
|  Bulgaria | ATAKA | 21 / 240 | % 9,4 | % +1,3 | 2 / 17 |
|  Danimarka | DF | 25 / 179 | % 13,9 | % +0,6 | 1 / 13 |
|  Erresuma Batua | United Kingdom Independence Party (UKIP) | 0 / 650 | % 3,1 | % +0,9 | 12 / 73 |
| British National Party (BNP) | 0 / 650 | % 1,9 | % +1,2 | 2 / 72 |
|  Errusia | LDPR | 56 / 450 | % 12,5 | % +2,7 | - |
|  Eslovakia | SNS | 0 / 150 | % 4,55 | % + 0,9 | 1 / 13 |
|  Espainia | Plataforma per Catalunya (PxC) | 0 / 350 | % 0,25 |
| 52/ 350 | % +0,25 | 4 / 59 |
|  Finlandia | PS | 39 / 200 | % 19,0 | % +14,9 | 1 / 13 |
|  Frantzia | Front National | 0 / 577 | % 4,3 | % -7,0 | 3 / 72 |
| Mouvement pour la France | 2 / 577 | % 1,2 | % +0,4 | 1 / 72 |
|  Grezia | Urrezko Egunsentia | 21 / 300 | % 6,97 | % +6,70 | 0 / 22 |
| LAOS | 0 / 300 | % 2,90 | % -2,73 | 2 / 22 |
|  Herbehereak | PVV | 24 / 150 | % 15,5 | % +9,6 | 5 / 26 |
|  Hungaria | JOBBIK | 47 / 386 | % 16,7 | % +14,5 | 3 / 22 |
|  Italia | Lega del Nord (LN) | 60 / 630 | % 8,3 | % +3,7 | 9 / 72 |
| La Destra-Movimento Sociale Fiamma Tricolore | 0 / 630 | % 2,4 | % +1,8 | 0 / 72 |
|  Kroazia | HSP | 1 / 151 | % 2,80 | % +2,80 | - |
|  Norvegia | FrP | 41 / 169 | % 22,9 | % +0,8 | - |
|  Polonia | LPR | 0 / 460 | % 1,3 | % -6,7 | 0 / 50 |
|  Portugal | PNR | 0 / 230 | % 0,30 | % +0,15 | 0 / 22 |
|  Errumania | PRM | 0 / 334 | % 3,2 | % -9,8 | 3 / 33 |
|  Serbia | SRS | 78 / 250 | % 29,5 | % +0,9 | - |
|  Suedia | SD | 20 / 349 | % 5,7 | % +2,8 | 0 / 18 |
|  Suitza | SVP | 62 / 200 | % 29,0 | % +2,4 | - |
|  Zipre | ELAM | 0 / 56 | % 1,08 | % +1,08 | 0 / 6 |

Europako Parlamentuan alderdi horiek beren artean biltzen dira, bai eta ezaugarri berak (euroeszeptizismoa, nazionalismoa
eta kontserbadurismoa) dituzten alderdiekin ere, hala nola *Union for Europe of the Nations* (1999-2009), *Europe of Democracies and Diversities* (1999-2004), *Independence/Democracy* (2004-2009), *Identity, Tradition, Sovereignty* (2007) edo *Europe of Freedom and Democracy* (2009tik) alderdiekin. Gainera, europar alderdi politikotzat *Euronat* eta *Alliance of European National Movements* multzoan sartzen dira.

## Ideologia

*Ultraeskuin* edo *eskuin mutur* terminoa aditu askok erabili dute era kontraesankor batean, konfigurazio ideologiko desberdinengatik. Ez dago adostasunik ultraeskuineko talde edota mugimendu guztiak definitzeko, bereziki historian zehar gertaturiko aldaketa ideologikoak kontuan hartuta. Horrela, Rodríguez Araujo maisu mexikarraren ustez, eskuin termino bera ere historian zehar tradizio eta gizarte motaren eta boterearen arabera aldatu den kontzeptua da. Gaur egun eskuintzat dugun jarrerak ezkertiarrak izan ziren aurreko garai batean. Horrez gain, kritikarien ustez, *ultraeskuina* hitz debaluatua da, oposizioko alderdiek, bereziki ezker muturrekoek eta komunistek, berekin ados ez dagoen edozein alderdi edo ideologiari ultraeskuintzat edo faxistatzat jotzeko edo kritikatzeko joera dute, askotan mugimendu guztiz demokratikoak izanik ere.

Ondorioz, berretsi dezakegu ultraeskuineko talde guztiek ez dituztela ideal edo xede berdinak, baina gehienek munduarekiko ikuspegi
kospiratibo eta ultranazionalista dute, demokraziaren inperfekzioaren kontrako boto protesta erakarriz. Hurrengo ezaugarriak izaten dituzte:

* **Nazionalismoa**: ideia nazionala ultraeskuindar edo eskuin muturreko guztien bereizgarri komuna da. Nazioa batasun etnikoa bezala ikusten da frantziar jatorriko nazionalismo politikoarekin alderatuz. Horrela, adibidez, ultraeskuin espainola beti britainiar ultraeskuindarren kontra egongo da Gibraltar dela kausa, eta britainiarrak, irlandar nazionalisten kontra. Horretaz gain, errealitate nazionalaren sorkuntzari buruzko desberdintasunak dituzte. *Lega Norte* italiarrak, kasu, bere lurraldearen independentzia bilatzen du: ultraeskuindar espainolak, aldiz, nazioaren kohesioa.
* **Antiliberalismoa**: Orokorki, kapitalismo liberalaren kontrako jarrera da. Hala ere, ez dago jarrera ekonomiko zehatzik mugimendu horien artean. Batzuek nazismoak eta faxismoak bezala, estatuak ekonomian intrusioa izan behar zuela defenditzen zuten, baina beste batzuek politika ekonomiko guztiz liberalak defenditu dute; era berean, beste batzuek —frankismoa, kasu— ez zuten programa ekonomiko argirik eta haien politika ekonomikoa egoeren arabera aldatzen zen. Beste batzuek meritokraziaren aldeko jarrera agertu dute.
* **Tradizionalismoa**: Hori ez da balio erlijioso tradizionalen defentsa gisan ikusi behar. Kasu gehienetan horrela da, baina gertaera historiko batzuetan kontrakoa gertatu da. Adibidez, Alemania nazian neopaganismoan oinarritutako ideal eta balio batzuk ezarri ziren, kristautasun klasikoarekin apurtuz. Erlijioa taldearen batasun lotura da inoiz edo kontrako ultraeskuinako liskarren arrazoia. Hori Ipar Irlandan gertatzen da: bertan, irlandar nazionalista katolikoak unionista protestanteen aurka doaz. Bai batak, bai besteak, eskuin muturreko ezaugarri bera dute, nazionalismoa (baina bestelako ikuspuntuetan); ultraezkerra, berriz, ikuspuntu unibertsala du, estremismo islamistetan gertatzen den bezala.
* **Kontserbadurismoa**: Kontzeptu horrek kultura eta nortasun etniko nazionalak sustatzen ditu, gizartearen hazkunde eta handitzea bultzatuz. Talde batzuk Hegel ordena jainkoak erabakia izan dela diote, eta ez dela aldatu behar. Horregatik, momentuko estatu mota defendatzeno dute, bakarrik horrela inposatua izan delako.
* **Balio bertikalistak**: Gizarterako balio "egokiak goresten dira. Orokorrean, mugimendu horiek sinboloak darabiltzate beren politikak aurrera eramateko. Jarrera militarista agertzen dute eta gizarte balioak mantentzea edo berreskuratzea. Politika nazionalistak edo espantsionistak oso ohikoak dira, nazioak lortutako boterea erakusten baitute atzerritar endekatzailearen kontra.
* **Antikomunismoa**: Komunismoaren aurkako jarrera eta bereziki marxismoaren aurkakoa. Ideologikoki, materialismo historikoaren kontzeptuaren kontra daude, eta gizarte zibileko berezko klase desberdintasunen kontra.
* **Xenofobia**: Etorkinen kontrako jarrera. Mugimendu horiek ez dute etorkinik nahi, "garbitasun" nazionala edo arrraziala defenditzen baitute.

## Ikus gainera

* Nazismo
* Faxismo
* Neonazismo
* Eskuindar populismoa
* Europako eskuin muturreko alderdi politikoak
* Antifaxismo

## Erreferentziak

## Kanpo estekak