Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ganesh

| Ganesh |
| --- |
| hinduismo eta budismo |
|  |
| Ezaugarriak |
| Sexua | gizonezkoa |
| Baliokideak | Kangiten (en)  |
| Familia |
| Aita | Shiva |
| Ama | Parvati |
| Ezkontidea(k) | Sidhi (en)  eta Ridhi (en)  |
| Anai-arrebak | Kartikeya (en)  |

**Ganesh** edo **Ganesha** (sanskritoz: गणेश; *Gaṇeśa*), hinduismoko jainkorik ezagunenetakoa eta gurtuenetakoa da, Ganapati edo Vinaiaka izenez ere ezaguna. Shivaren semea da, eta giza gorputza eta elefante burua ditu. Arazoen uxatzaile gisa oso gurtua da. Ganesh adimenaren, jakituriaren, artearen eta zientziaren jainkoa ere bada.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau erlijioari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Mastercard

| Mastercard |
| --- |
|  |
| Datuak |
| Mota | negozioa, card association (en) , enpresa, kapital irekiko enpresa, erakundea eta payment system (en)  |
| Jarduera sektorea | finantza-zerbitzua eta financial service activities, except insurance and pension funding (en)  |
| Herrialdea | Ameriketako Estatu Batuak |
| Jarduera |
| Kidetza | World Wide Web Consortium, FIDO Alliance, Mastercard Maestro, BCV, Crédit Agricole, Wirtschaftsforum der SPD e.V., Economic Council Germany (en) , bitkom, Prepaid Verband Deutschland, Prepaid Verband Deutschland e. V., IK Interessengemeinschaft Kreditkarten, Atlantik-Brücke (en)  eta C40 Cities |
| Honen parte | S&P 500, Dow Jones Global Titans 50 (en)  eta S&P 100 |
| Eskumendekoak | Mastercard (Belgium) (en) , Mastercard (United Kingdom) (en)  eta Ekata, Inc. (en)  |
| Enplegatuak | 33.400 (2023ko abenduaren 31) |
| Ekoizpena | kreditu-txartel, Mastercard Cirrus ICR (en)  eta Zordunketa-txartel |
| Agintea |
| Lehendakaria | Merit Janow (en)  |
| Zuzendari exekutiboa | Michael Miebach (en)  |
| Zuzendaritza-taldea | Candido Bracher (en) , Richard K. Davis (en) , Julius Genachowski (en) , Goh Choon Phong (en) , Merit Janow (en) , Ōki Matsumoto (en) , Michael Miebach (en) , Youngme Moon (en) , Rima Qureshi, Gabrielle Sulzberger, Harit Talwar eta Lance Uggla |
|  |
|  |
| Egoitza nagusi

 | * «Mastercard International Global Headquarters»
* Purchase
 |
|  |
| Legezko forma | Delaware corporation (en)  |
| Zeren jabe | Mastercard Cirrus ICR (en) , Mastercard Maestro, Switch (en) , DataCash (en)  eta Debit Mastercard |
| Ekonomia |
| Aktiboak | 54.100.000.000 $ (2025) |
| Kapital berekia | 7.700.000.000 $ (2025) |
| Diru-sarrerak | 22.237.000.000 $ (2022) |
| Irabazi garbia | 9.930.000.000 $ (2022) |
| Ustiapen-mozkina | 12.264.000.000 $ (2022) |
| Burtsa-kapitalizazioa | 354.350.000.000 $ (2021eko abuztuaren 26a) |
| Balore-burtsa | New Yorkeko burtsa |
| Historia |
| Sorrera | 1966 1979 |
| webgune ofiziala         |

**Mastercard Incorporated** finantza zerbitzuen multinazionala da, Purchasen (New York) egoitza duena. Funtsen transferentzia elektronikoak errazten ditu mundu osoan, batez ere kreditu-txartelen, zordunketaren, aurreordainketaren, opariaren eta Mastercard markako diru-zorroaren bidez. Mastercardek ez du txartelik jaulkitzen, ez du krediturik ematen eta ez du tasa eta tarifarik ezartzen kontsumitzaileentzat; areago, finantza-erakundeei Mastercard markako ordainketa-produktuak ematen dizkie, ondoren bezeroei kreditu-, zordunketa-, aurreordainketa- eta eskudirua eskuratzeko programak eskaintzeko erabiltzen dituztenak.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau ekonomiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Indiako kasta sistema

**Indiako kasta sistema** Indiako gizarte antolaketa mota bat da.

## Sarrera

Hinduismoa da Indiako erlijio nagusia (biztanleen % 80). Ez baitu ez dogmarik, ez eliz hierarkiarik, eta kontzeptu orokor batean bateratzen baititu jainkozko alderdia eta gizakiarena, ez ditu ondo bereizten erlijioaren alorra eta gizartearena: kasta sistema da horren agerkari bat.

## Antolaketa

Hinduismoan, kasten arabera, badira varnak (apaizak, gerlariak, merkatariak eta zerbitzariak), eta badira *jāti*ak, talde endogamikoak, modu orobat hierarkikoan varna horietako batean txertatuak, eta “azpikasta” edo direnak. Azkenik, “ukiezinak” kastaz kanpokoak dira, haiek ere hierarkietan eta ogibideetan antolatuak (putzugileak, garbitzaileak, etab.).

### Gobernuaren neurriak

India independentearen konstituzioak legez kanpo utzi zituen kastak, baina gobernuak babes neurriak hartu behar izan ditu kasta apalenen eta jatorrizko leinuen alde eta ezin esan daiteke sistema hori desagertua denik. Ukiezinak 100 milioi lagun baino gehiago dira, ez-hindutzat hartzen dituzte gainerakoek, eta, hortaz, aparteko komunitatea dira.

Estatuaren laguntzagatik ere, ez dute ia aurrera egin independentziaz gero. Azken urteotan buruzagi “ukiezin” bat sortu da, Kanshi Ram, alderdi politiko bat antolatu duena, BSP (Bahujan Samaj Party), hala ere ukiezinak berak oso banatuak daude, kasta espiritu indartsu baten mende.

## Eragina beste erlijioetan

Hinduismoaren ezaugarri horiek eragin handia dute, ekonomia eta gizarte harremanetan ez ezik, baita Indiako beste erlijioetan ere. Hala, islamak hinduismoaren eragin handia du. India da munduko bigarren estatu musulmana (biztanleen % 12). Musulmanak batez ere iparraldean eta Kaxmirren daude. Gehienak sunniak dira, baina xiitak ere asko dira; musulmanek ere kasten antzeko hierarkia dute.

Hirugarren erlijio taldea kristauena da (% 2,3), batez ere hegoaldean zabaldua. Jatorrizko biztanle batzuk duela gutxi bihurtu dira kristautasunera, eta horrek arazoak ekarri ditu, indiarrek kristauak antzinako ingeles zapaltzaileekin lotzen baitituzte.

Sikhen erlijioa, kasta sistemari uko egiten dion hindu eta musulman sinkretismoa, XV. mendean sortua, biztanleen % 1,9ren erlijioa da; asko ez badira ere, pisu ekonomiko handia dute. Askok emigratu dute beren jatorrizko lurrera, Punjabera, atzerrira edo beste indiar estatu batzuetara, eta berekin eraman dute merkataritza eta inbertsio tradizioa.

Azkenik, budismoa, Indian k.a. V. mendean sortua, bazterreko erlijioa da gaur, nahiz eta hindu ukiezin asko bihurtu den budista, kasta sistemari ihes egin nahiz.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2014/10/05 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak
# Bungalow

Chicagoko bungalow bat.
**Bungalow** eraikin arin eta sinplea da, oporretarako berezia, gehienbat kanpaleku edo hotel-instalazioetan dagoena. Munduan zehar, hitzaren esanahiak aldatu egiten du. Hitzak Bengalan du jatorria (izan ere, gujarateraz બંગલો, *baṅgalo*, "bengaliar" esan nahi du), bertan, zurezkoa eta baxua, aterpeko galeria batez inguraturik dagoen etxe tipikoa izendatzeko erabiltzen dute. Hitzaren exotismoz liluraturik, XX. mendearen hasieran britainiarrek horrela deitu zieten basoetan eraikitzen zuten etxeei baina Europan oporretarako etxebizitzak deitzeko erabiltzen dugu.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Arkitekturari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Atezain (futbola)

Futbolean, **atezaina** bere taldearen atea zaintzeaz arduratzen den jokalaria da. Defentsa lanetako azken jokalaria da eta, area barnean, bere gorputzeko edozein atal erabil dezake aurkariek bere atean golik sar ez dezaten. Beraz, atezainak eskuak erabil ditzake baloia gelditzeko, aldaratzeko eta/edo harrapatzeko eta, horregatik, oso posizio espezializatua da, entrenamendu berezia behar duena.

Futbol taldeetan arruntena da hiru bat atezain edukitzea. Bizkarrean elastikoan izaten duen zenbaki ohikoena 1, 13 edo 25 izaten da.

## Ikus, gainera

* Atzelari
* Erdilari

## Kanpo estekak
# Limba Ram

| Limba Ram |
| --- |
|  (2012) Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotza | Saradit (en) , 1972ko urtarrilaren 30a (54 urte) |
| Herrialdea |  India |
| Jarduerak |
| Jarduerak | arkularia |
|
Parte-hartzailea
* 1994ko Asiako Jokoak 2002ko Asiako Jokoak 1988ko Udako Olinpiar Jokoak
 |
| Pisua | 48 kilogramo |
| Altuera | 157 zentimetro |
| Jasotako sariak |
ikusi
* Arjuna Award  Padma Shri in sports  (2012)
 |

**Limba Ram** arkularia da. India ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Saikhom Mirabai Chanu

| Saikhom Mirabai Chanu |
| --- |
|  (2016) Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotza | Imphal East barrutia, 1994ko abuztuaren 8a (31 urte) |
| Herrialdea |  India |
| Bizilekua | Manipur |
| Jarduerak |
| Jarduerak | pisu-jasotzailea |
|
Parte-hartzailea[erakutsi]
* 2014 Asian Games (en)  Halterofilia 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan 2014 Commonwealth Games (en)  2018ko Commonwealth-eko Jokoak  Halterofilia 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Halterofilia 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 49 kg (2.) weightlifting at the 2022 Commonwealth Games – women's 49 kg (en)  (1.)
 |
| Altuera | 145 zentimetro |
| Jasotako sariak |
ikusi[erakutsi]
* Major Dhyan Chand Khel Ratna Award in Sports and Games  (2018)  Padma Shri in sports  (2018)
 |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Erlijioa | Sanamahism (en)  |
|

---

 |
|     |

**Saikhom Mirabai Chanu** (Imphal (India) 1994ko abuztuaren 8a) halterofilian aritzen den kirolari txinatarra da.

## Olinpiar Jokoak

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina lortu zuen *≤49 kilo* kategorian, bi jasoalditan 202 kilo jasoz, eta *Tiraldi-garbia* modalitatean *Olinpiar Jokoetako errekor*ra (OE) ezarri zuen 119 kilorekin; Hou Zhihui txinatarraren (urrezko domina) atzetik eta Windy Cantika Aisah indonesiarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

| Udako Olinpiar Jokoak
 |
| --- |
| Urtea
  | Lekua
  | Domina
  | Proba
  |
| 2020
 | Tokio  Japonia
  | 01 ! | *Halterofilia ≤49 kilo*, emakumezkoa, 119 kg **OETiraldi-garbia*n.
 |

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Betaal

| *Betaal* |
| --- |
| Jatorria |
| Argitaratze-data | 2020 |
| Jatorrizko herrialdea | India |
| Sasoi kopurua | 1 |
| Atalak | 4 |
| Banatze bidea | eskatu ahalako bideo |
| Ezaugarriak |
| Hizkuntza | hindia |
|  |
|  |
|  |
| Antzezlea(k) |
| Vineet Kumar Singh (en)  Aahana Kumra (en)  [[Kategoria:Vineet Kumar Singh (en)  antzeztutako telesailak]] [[Kategoria:Aahana Kumra (en)  antzeztutako telesailak]] |
| Bestelako lanak |
| Musikagilea | Benedict Taylor (en)  |
|   |

Betaal indiar beldurrezko telesaila da.

Zipaioen matxinada, (1857) ekarri dute gogora gerra eta zonbiak nagusi diren telesailean. Britainiarren politika kolonialen aurkako altxamendua egungo testuinguruan kokatu dute. Fantasia kutsua eman diote kontakizunari, eta entretenimendu ikusgarriaren alde egin dute

## Pertsonaiak

* Vineet Kumar Singh: Vikram Sirohi
* Aahana Kumra: DC 'Ahlu' Ahluwalia
* Suchitra Pillai: Tyagi komandantea
* Jatin Goswami: Assad Akbar
* Jitendra Joshi: Ajay Mudhalvan
* Siddharth Menon: Nadir Haq
* Manjiri Pupala: Puniya
* Swapnil Kotriwar: Kanji
* Meenal Kapoor: Shakuntala Mudhalvan
* Yashwant Wasnik: Sarpanch
* Savita Bajaj: Mausi
* Ankur Vikal: Bhunnu
* Richard Dillane: Lynedoch koronela
* Krishna Singh Bisht: Kaushal
* Pawan Singh: Yadav
* Akhilesh Unnithan: Chandran
* Ratan Nag: Tripathi
* Shrishti Fadtare: Leila
* Tanmay Khemani: danborra-jolea
* Syna Anand: Saanvi Mudhalvan
* Harshvardhan Singh: Preta

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau telebistari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Konkanera

| Konkanera |
| --- |
| [[Fitxategi:|285px]] |
| Datu orokorrak |
| Lurralde eremua | Konkan, tartean Goa, Karnataka, Maharashtra eta Keralako eskualde batzuk dituena |
| Hiztunak | 3,6 milioi |
| Ofizialtasuna |  India (Goa) |
| Hizkuntza sailkapena |
| giza hizkuntza indoeuropar hizkuntzak Indo-irandar hizkuntzak indo-ariar hizkuntzak Middle-Modern Indo-Aryan (en)  New Indo-Aryan (en)  Southern Indo-Aryan (en)  Konkani languages (en)  |
| Informazio filologikoa |
| Hizkuntza-tipologia | SOV hizkuntza |
| Alfabetoa | Devanagaria, latindar alfabetoa, Kannada script (en) , malabarerako alfabetoa eta Arabiar idazkera |
| Hizkuntza kodeak |
| ISO 639-2 | `kok` |
| ISO 639-3 | `kok` |
| Ethnologue | `kok` |
| Glottolog | `konk1270` |
| ASCL | 5204 |
| IETF | kok |

**Konkanera** (कोंकणी , *Konknni*, ಕೊಂಕಣಿ, കൊംകണി) Indian hitz egiten den hizkuntza da.

3,6 milioi hiztun inguru ditu. Indiako hizkuntza ofizialetako bat da eta Goa estatukoa. Gutxiengo batek Karnatakan eta iparraldeko Keralan (Kasaragod barrutian) ere hitz egiten du.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau hizkuntzei buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |