# 1825

| 1825. urtea |
| --- |
| Kronologia |
| Mendeak | XVIII.a • **XIX.a** • XX.a |
| Hamarkadak | 1800(e)koa • 1810(e)koa • **1820(e)koa** • 1830(e)koa • 1840(e)koa |
| Urteak | 1822  • 1823  • 1824 • **1825** • 1826 • 1827 • 1828 |
| Beste egutegi batzuetan |
| Gregoriotar egutegia | 1825 *MDCCCXXV* |
| *Ab urbe condita* | 2578 |
| Armeniar egutegia | 1274 ԹՎ ՌՄՀԴ |
| Bahá'í egutegia | -19 – -18 |
| Bengaliar egutegia | 1232 |
| Berber egutegia | 2775 |
| Egutegi budista | 2369 |
| Myanmarko egutegia | 1187 |
| Bizantziar egutegia | 7333 – 7334 |
| Koptoen egutegia | 1541 – 1542 |
| Etiopiar egutegia | 1817 – 1818 |
| Hebrear egutegia | 5585 – 5586 |
| **Egutegi hinduak**

---

 |
| *Bikram Samwat* | 1881 – 1882 |
| *Shaka Samvat* | 1747 – 1748 |
| *Kali Yuga* | 4926 – 4927 |
|

---

 |
| Iraniar egutegia | 1203 – 1204 |
| Islamiar egutegia | 1240 – 1241 |
| Japoniar egutegia | Bunsei 8 (文政8年) |
| Korear egutegia | 4158 |
| Thailandiar eguzki egutegia | 2368 |
| Holozeniar egutegia | 11825 |

 *Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!*

---

## Gertaerak

* Maiatzaren 16a – Simon Bolivarrek Boliviako Errepublika sortu zuen.
* Urriaren 25a – Uruguaik independentzia hartu zuen Brasiletik.

### Arte eta kultura

### Zientzia eta teknologia

### Kirolak

## Jaiotzak

* Urtarrilaren 28a – Benedetto Cairoli, Italiako lehen ministroa (h. 1889).
* Otsailaren 8a – Henry Walter Bates, ingeles naturalista eta esploratzailea (h. 1892).
* Otsailaren 18a – Mór Jókai, hungariar idazlea (h. 1904).
* Otsailaren 22a – Serafino De Tivoli, italiar margolaria (h. 1892).
* Otsailaren 26a – James Skivring Smith, Liberiako presidentea (h. 1892).
* Martxoaren 8a – Jules Barbier, frantziar poeta, antzerkigile eta libretista (h. 1901).
* Martxoaren 13a – Hans Gude, norvegiar margolaria (h. 1903).
* Martxoaren 16a – Camilo Castelo Branco, portugaldar idazlea (h. 1890).
* Apirilaren 11 – Ferdinand Lassalle, alemaniar politikari sozialista (h. 1864).
* Apirilaren 13a – Francisco Linares Alcántara, Venezuelako presidentea (h. 1878).
* Apirilaren 16a – Jacob Brønnum Scavenius Estrup, Danimarkako lehen ministroa (h. 1913).
* Apirilaren 16a – Willen Jan Van Eys, holandar euskalaria (h. 1914).
* Apirilaren 23a – Emil Welti, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1899).
* Apirilaren 25a – Federico Errázuriz Zañartu, euskaldun jatorriko politikaria, Txileko lehendakaria (h. 1877).
* Maiatzaren 1a – Johann Jakob Balmer, suitzar fisikaria (h. 1898).
* Maiatzaren 1a – George Inness, estatubatuar paisaien margolaria (h. 1894).
* Maiatzaren 4a – Thomas Henry Huxley, ingeles naturalista (h. 1895).
* Maiatzaren 5a – Wilhelm Hertenstein, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1888).
* Uztailaren 2a – Émile Ollivier, frantziar politikaria (h. 1913).
* Uztailaren 9a – Julius Oppert, alemaniar jatorriko frantziar historialari, hizkuntzalari eta filologoa (h. 1905).
* Uztailaren 21a – Práxedes Mateo Sagasta, espainiar politikaria eta presidentea (h. 1903).
* Abuztuaren 12a – Vito D'Ancona, italiar margolaria (h. 1884).
* Abuztuaren 16a – Gustave de Ponton d'Amécourt, frantziar asmatzaile, arkeologo eta numismatikoa (h. 1888).
* Irailaren 4a – Dadabhai Naoroji, indiar politikari, merkatari eta idazlea (h. 1917).
* Irailaren 6a – Giovanni Fattori, italiar margolaria (h. 1908).
* Irailaren 11 – Giuseppe Prinzi, italiar eskultorea (h. 1895).
* Irailaren 16a – Simeon Bavier, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1896).
* Irailaren 21a – Ana Arbizú y Flores, hondurastar poeta (h. 1903).
* Irailaren 25a – Joachim Heer, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1879).
* Urriaren 10 – Paul Kruger, Erresuma Batuaren aurkako boer erresistentziaren buru nagusia eta Hegoafrikako Errepublikako presidentea (h. 1904).
* Urriaren 11 – Conrad Ferdinand Meyer, suitzar idazlea (h. 1898).
* Urriaren 11 – Fermin Mundaka, bizkaitar pirata, esploratzailea, mertzenarioa eta esklabo-trafikatzailea (h. 1880).
* Urriaren 23a – Avelina Valladares, galiziar idazlea (h. 1902).
* Urriaren 25a – Johann Strauss (semea), austriar musikagilea (h.1899).
* Urriaren 30 – Adelaide Anne Procter, britainiar poeta eta filantropoa (h. 1864).
* Urriaren 31 – Charles Martial Lavigerie, lapurtar kardinala (h. 1892).
* Azaroaren 6a – Charles Garnier, frantziar arkitektoa (h. 1898).
* Azaroaren 10a – Johann Jakob Scherer, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1878).
* Azaroaren 16a – Eudoxie Dupuis, frantziar idazle eta itzultzailea (h. 1912).
* Azaroaren 29a – Jean Martin Charcot, frantziar neurologoa (h. 1893).
* Azaroaren 30a – William-Adolphe Bouguereau, frantziar margolari akademizista eta tradizionalista (h. 1905).
* Abenduaren 2a – Petri II.a Brasilgoa, Brasilgo bigarren eta azken enperadorea (h. 1891).
* Manuel Jose Mitxelena, *Eperra*, gipuzkoar bertsolaria (h. 1906).
* Ignacio Gogeaskoetxea, bizkaitar euskaltzale, itzultzaile eta apaiza (h. 1881).
* Angus MacAskill, *Giant MacAskill*, garaiera eta indar handiko eskoziarra, bere garaian historiako *erraldoi* garaiena (h. 1863).

## Heriotzak

* Urtarrilaren 4a – Fernando I.a Bi Sizilietakoa, Napoliko Erresumako erregea eta Bi Sizilietako erregea (j. 1751).
* Urtarrilaren 8a – Eli Whitney, estatubatuar asmatzailea, kotoi-makinaren asmatzailea (j. 1765).
* Otsailaren 5a – Pierre Gaveaux, okzitaniar tenor eta musikagilea (j. 1761).
* Otsailaren 16a – Pedro Mendinueta, nafar militar eta politikaria (j. 1736).
* Otsailaren 17a – Silvestre Pérez, aragoitar arkitekto eta hirigile neoklasizista (j. 1767).
* Martxoaren 9a – Anna Laetitia Barbauld, ingeles olerkaria, saiogilea eta haurrentzako liburuen idazlea (j. 1743).
* Martxoaren 10a – Karl Mollweide, alemaniar matematikari eta astronomoa, bere izena daraman formula aurkitu zuen (j. 1774).
* Apirilaren 2a – Pedro Antonio Olañeta, euskal militar eta politikaria (j. 1770).
* Apirilaren 16a – Johann Heinrich Füssli, suitzar margolari, diseinatzaile, grabatzaile eta idazlea (j. 1741).
* Apirilaren 20a – Nicolás Ambrosio Garro, Espainiako estatu-gizona eta ministroa (j. 1747).
* Apirilaren 27a – Vivan Denon, frantziar marrazkilari, idazle, diplomazialari, arkeologo eta egiptologoa (j. 1747).
* Maiatzaren 7a – Antonio Salieri, italiar musikagile, orkestra-zuzendaria eta irakaslea (j. 1750).
* Maiatzaren 19a – Henri Saint-Simongoa, frantziar pentsalari eta idazlea (j. 1760).
* Maiatzaren 22a – Laskarina Bouboulina, greziar andre heroia Greziako 1821eko Independentzia Gerran (j. 1771).
* Ekainaren 9a – Pauline Bonaparte, Napoleon I.aren arreba (j. 1780).
* Ekainaren 11 – Daniel D. Tompkins, AEBetako 6. presidenteordea (j. 1774).
* Uztailaren 6a – Frederik Gottschalk von Haxthausen, Norvegiako lehendabiziko ministroa (j. 1750).
* Uztailaren 12a – Dorothea Schlözer, alemaniar filosofoa, Alemanian filosofiako doktorego gradua jaso zuen lehen emakumea (j. 1770).
* Abuztuaren 20a – Juan Martín Díez, espainiar gerrillaria (j. 1775).
* Urriaren 6a – Bernard Germain de Lacépède, frantziar zoologo, politikari eta musikaria (j. 1756).
* Urriaren 13a – Maximiliano I.a Josef Bavariakoa, Bavariako lehenbiziko erregea (j. 1756).
* Azaroaren 8a – José Justo Salcedo, bizkaitar itsasgizona (j. 1753).
* Azaroaren 14a – Jean Paul, alemaniar eleberrigilea (j. 1763).
* Azaroaren 19a – Jose Joakin Iturbide, Agustín I.a Mexikoko enperadorearen aita (j. 1739).
* Azaroaren 28a – Maximilien Sébastien Foy, frantses jeneral eta politikaria (j. 1775).
* Abenduaren 1a – Alexandro I.a Errusiakoa, Errusiako enperadorea (j. 1777).
* Abenduaren 29a – Jacques-Louis David, margolari frantsesa (j. 1748).
* Juan Jabat, nafar militar eta politikaria (j. 1772).

---

## Kanpo estekak