# 1862

| 1862. urtea |
| --- |
| Kronologia |
| Mendeak | XVIII.a • **XIX.a** • XX.a |
| Hamarkadak | 1840(e)koa • 1850(e)koa • **1860(e)koa** • 1870(e)koa • 1880(e)koa |
| Urteak | 1859  • 1860  • 1861 • **1862** • 1863 • 1864 • 1865 |
| Beste egutegi batzuetan |
| Gregoriotar egutegia | 1862 *MDCCCLXII* |
| *Ab urbe condita* | 2615 |
| Armeniar egutegia | 1311 ԹՎ ՌՅԺԱ |
| Bahá'í egutegia | 18 – 19 |
| Bengaliar egutegia | 1269 |
| Berber egutegia | 2812 |
| Egutegi budista | 2406 |
| Myanmarko egutegia | 1224 |
| Bizantziar egutegia | 7370 – 7371 |
| Koptoen egutegia | 1578 – 1579 |
| Etiopiar egutegia | 1854 – 1855 |
| Hebrear egutegia | 5622 – 5623 |
| **Egutegi hinduak**

---

 |
| *Bikram Samwat* | 1918 – 1919 |
| *Shaka Samvat* | 1784 – 1785 |
| *Kali Yuga* | 4963 – 4964 |
|

---

 |
| Iraniar egutegia | 1240 – 1241 |
| Islamiar egutegia | 1278 – 1279 |
| Japoniar egutegia | Bunkyū 2 (文久2年) |
| Korear egutegia | 4195 |
| Thailandiar eguzki egutegia | 2405 |
| Holozeniar egutegia | 11862 |

 *Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!*

---

## Gertaerak

* Maiatzaren 28a – Euskara baztertu zuen erregistro publikoetatik Espainiako Elisabet II.a Borboikoak. Notariotza Legearen 25. artikuluaren arabera, erregistro publiko guztiak gaztelaniaz idatzi behar ziren.

## Arte eta kultura

* Jules Verne idazleak *"Cinq semaines en ballon"* ("Bost aste globoz") argitaratu zuen.

## Zientzia eta teknologia

## Kirolak

## Jaiotzak

#### Urtarrila

* Urtarrilaren 14a – Carrie Derick, kanadar zientzialaria (h. 1941).
* Urtarrilaren 15a – Elia W. Peattie, estatubatuar idazle, kazetari eta kritikaria (h. 1935).
* Urtarrilaren 23a – Prosper Boissonnade, frantziar historialaria eta unibertsitateko irakaslea (h. 1935).
* Urtarrilaren 23a – David Hilbert, alemaniar matematikaria (h. 1943).
* Urtarrilaren 24a – Edith Wharton, estatubatuar idazle eta diseinatzailea (h. 1937).
* Urtarrilaren 29a – Frederick Delius, ingeles musikagilea (h. 1934).
* Urtarrilaren 30a – José Lázaro, nafar bankari eta mezenasa (h. 1947).

#### Otsaila

* Otsailaren 2a – Concepción Aleixandre, espainiar mediku, ginekologo, asmatzaile, zientzialari, irakasle, sufragista eta idazlea (h. 1952).
* Otsailaren 4a – Hjalmar Hammarskjöld, Suediako lehen ministroa (h. 1953).
* Otsailaren 8a – Károly Ferenczy, hungariar margolaria (h. 1917).
* Otsailaren 14a – Agnes Pockels, alemaniar kimikaria, gainazalen zientzian aitzindaria (h. 1935).
* Otsailaren 27a – Agnes Branting, suediar ehungintzako artista eta idazlea (h. 1930).

#### Martxoa

* Martxoaren 5a – Siegbert Tarrasch, alemaniar xakelaria (h. 1934).
* Martxoaren 9a – Fernand Isidore Widal, frantses fisikaria eta bakteriologoa (h. 1929).
* Martxoaren 17a – Martha P. Falconer, estatubatuar ekintzaile eta gizarte-langilea, gizarte-erreformaren aitzindaria (h. 1941).
* Martxoaren 24a – Ida Törnström, suediar idazle, irakasle eta margolaria (h. 1949).
* Martxoaren 28a – Aristide Briand, frantziar politikaria, Bakearen Nobel sariduna 1926an (h. 1932).

#### Apirila

* Apirilaren 2a – Nicholas Murray Butler, estatubatuar filosofo, diplomazialari eta irakaslea, 1931ko Bakearen Nobel Saria (h. 1947).
* Apirilaren 3a – Leonid Pasternak, errusiar margolaria (h. 1945).
* Apirilaren 11 – William Wallace Campbell, espektroskopian espezializatutako ingeniari eta astronomo estatubatuarra (h. 1938).
* Apirilaren 14a – Piotr Stolipin, Errusiako lehen ministroa (h. 1911).
* Apirilaren 22a – Jeanne Chauvin, frantziar abokatu eta feminista (h. 1926).

#### Maiatza

* Maiatzaren 2a – Maurice Emmanuel, frantziar musikagile eta musika-jotzailea (h. 1938).
* Maiatzaren 5a – Niko Pirosmani, georgiar margolari primitibista (h. 1918).
* Maiatzaren 15a – Arthur Schnitzler, austriar dramagilea (h. 1931).
* Maiatzaren 16a – Margaret Fountaine, britainiar entomologoa (h. 1940).
* Maiatzaren 19a – João do Canto e Castro, Portugalgo 5. presidentea (h. 1934).
* Maiatzaren 30a – Anton Ažbe, esloveniar margolari errealista (h. 1905).
* Maiatzaren 31 – Mikhail Nesterov, errusiar margolari sinbolista (h. 1942).

#### Ekaina

* Ekainaren 4a – Teresa Claramunt i Creus, kataluniar buruzagi anarkosindikalista (h. 1931).
* Ekainaren 4a – Camille Decoppet, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1925).
* Ekainaren 5a – Allvar Gullstrand, suediar oftalmologo eta optikaria, 1911ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1930).
* Ekainaren 7a – Philipp Lenard, alemaniar fisikaria, 1905eko Fisikako Nobel Saria (h. 1947).
* Ekainaren 11 – Ugyen Wangchuck, Bhutango Dragoi Erregea (h. 1926).
* Ekainaren 21a – Damrong Rajanubhab, Thailandiako printzea (h. 1943).
* Ekainaren 23a – Maria de la Paz Borboikoa, Espainiako infanta (h. 1949).
* Ekainaren 25a – Joakin Arrospide, gipuzkoar apaiza, apezpikua Uruguain (h. 1928).
* Ekainaren 27a – Manuela Solís, Valentziako Unibertsitatean medikuntzako lizentziatura lortu zuen lehen emakumea (h. 1910).

#### Uztaila

* Uztailaren 2a – William Henry Bragg, ingeles fisikaria, Nobel sariduna 1915ean (h. 1942).
* Uztailaren 3a – Bolesława Lament, poloniar moja (h. 1946).
* Uztailaren 6a – Carlos Fermin Fitzcarrald, peruar kautxu-enpresari eta esploratzailea (h. 1897).
* Uztailaren 8a – Pedro Zubiria, bizkaitar enpresaburua, Yanduriko markes izendatua (h. 1921).
* Uztailaren 10a – Helene Schjerfbeck, finlandiar margolaria (h. 1946).
* Uztailaren 14a – Florence Bascom, estatubatuar geologo eta hezitzailea, AEBetan geologia doktoregoa lortu zuen bigarren emakumea (h. 1945).
* Uztailaren 14a – Gustav Klimt, austriar margolari sinbolista (h. 1918).
* Uztailaren 16a – Ida B. Wells, estatubatuar kazetaria, eskubide zibilen mugimenduko lider aitzindaria eta NAACP erakundearen sortzaileetako bat (h. 1931).
* Uztailaren 19a – Ignacio Ugarte, gipuzkoar margolaria (h. 1914).
* Uztailaren 19a – Juan Bizente Zengotita-Bengoa, bizkaitar idazlea (h. 1943).
* Uztailaren 30a – Nikolai Iudenitx, Errusiar Inperioko Armadako jenerala (h. 1933).

#### Abuztua

* Abuztuaren 1a – M. R. James, britainiar idazlea (h. 1936).
* Abuztuaren 3a – Oswald Külpe, alemaniar filosofo eta psikologoa (h. 1915).
* Abuztuaren 5a – Joseph Merrick, *Elefante gizona*, ingeles hiritarra, jasan zuen gorputz desitxuraketatik famatua (h. 1890).
* Abuztuaren 7a – Viktoria Badengoa, Suediako erregina ezkontidea (h. 1930).
* Abuztuaren 19a – Maurice Barrès, frantziar idazle eta politikaria (h. 1923).
* Abuztuaren 21a – Emilio Salgari, italiar idazlea (h. 1911).
* Abuztuaren 22a – Claude Debussy, frantziar musikagilea (h. 1918).
* Abuztuaren 25a – Luis Arana Goiri, euskal abertzalea eta Sabino Arana Goiriren anaia (h. 1951).
* Abuztuaren 25a – Louis Barthou, Frantziako lehen ministroa (h. 1934).
* Abuztuaren 27a – Dores Aço, portugaldar aktorea (h. 1893).
* Abuztuaren 29a – Andrew Fisher, Australiako lehen ministroa (h. 1928).
* Abuztuaren 29a – Maurice Maeterlinck, frantsesezko idazle belgikarra, 1911ko Literaturako Nobel Sariduna (h. 1949).

#### Iraila

* Irailaren 8a – Mariano Benlliure, espainiar eskultorea (h. 1947).
* Irailaren 11 – O. Henry, estatubatuar idazle eta kazetaria (h. 1910).
* Irailaren 19a – Arvid Lindman, Suediako lehen ministroa (h. 1936).
* Irailaren 20a – Eustaquio Ilundain, Nafarroako elizgizona, Eusko Ikaskuntza Elkarteko sortzaileetako bat (h. 1937).
* Irailaren 22a – Anastasios Charalambis, Greziako lehen ministroa (h. 1949).
* Irailaren 24a – Júlia Lopes de Almeida, brasildar idazle, kontu-kontalaria, dramagilea, kazetaria, hizlaria, abolizionista, feminista, naturalista eta ingurumengilea (h. 1934).
* Irailaren 25a – Billy Hughes, 7. Australiako lehen ministroa (h. 1952).
* Irailaren 27a – Louis Botha, lehendabiziko Hegoafrikako lehen ministroa (h. 1919).

#### Urria

* Urriaren 13a – Mary Kingsley, ingeles etnografo, idazle zientifiko eta esploratzailea (h. 1900).
* Urriaren 19a – Maria da Cunha, portugaldar poeta eta kazetaria (h. 1917).
* Urriaren 19a – Francisca Clotilde, brasildar idazle, irakasle eta kazetaria (h. 1935).
* Urriaren 19a – Auguste Lumiere, zinemagile frantziarra (h. 1954).
* Urriaren 26a – Alexander Gutxkov, errusiar politikari liberal-kontserbadorea (h. 1936).
* Urriaren 26a – Hilma af Klint, suediar artista eta arte abstraktuaren aitzindarietako bat (h. 1944).

#### Azaroa

* Azaroaren 15a – Gerhart Hauptmann, alemanezko idazlea, Literaturako Nobel sariduna 1912an (h. 1946).
* Azaroaren 16a – Eugen Sutermeister, suitzar irarlea, gorrentzako predikari ibiltaria, gizarte-langilea eta poeta (h. 1931).
* Azaroaren 20a – Edvard Westermarck, finlandiar soziologo eta antropologo soziala (h. 1939).
* Azaroaren 23a – Théo van Rysselberghe, belgikar margolaria (h. 1926).
* Azaroaren 29a – Gustav von Kahr, bavariar politikaria (h. 1934).

#### Abendua

* Abenduaren 3a – Jules Renkin, Belgikako lehen ministroa (h. 1934).
* Abenduaren 8a – Georges Feydeau, frantziar Belle Époqueren antzerkigilea, bere fartsengatik ezaguna (h. 1921).
* Abenduaren 23a – Henri Pirenne, belgikar historialaria, Erdi Aroan aditua (h. 1935).
* Abenduaren 28a – Inocencio Gartzia Asarta, nafar margolaria (h. 1921).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea

* Joseph Nogaret, lapurtar historialaria (h. 1934).
* Delfina María Hidalgo, txiletar irakasle, idazle, itzultzaile eta argitaratzailea (h. ?).
* Eugenie Hirschberg-Pucher, letoniar poeta eta idazlea (h. 1937).
* Zoia Jakovleva, errusiar idazlea (h. 1908).
* Mary Proctor, britaniar-estatubatuar astronomia-zabaltzailea (h. 1957).
* Santiago Salvador, Bartzelonako Lizeoaren audientziaren kontrako bi lehergailu bota zituen anarkista (h. 1894).

## Heriotzak

#### Urtarriletik ekainera

* Urtarrilaren 1a – Mikhail Vasilievitx Ostrogradski, matematikari eta fisikari errusiarra (j. 1801).
* Urtarrilaren 10a – Samuel Colt, estatubatuar enpresaburua, errebolberraren asmatzailea (j. 1814).
* Urtarrilaren 12a – Jørgen Herman Vogt, Norvegiako lehen ministroa (j. 1784).
* Urtarrilaren 17a – Pierre Topet "Etxahun", koblakari zuberotarra (j. 1786).
* Urtarrilaren 18a – John Tyler, Ameriketako Estatu Batuetako 10. presidentea (j. 1790).
* Urtarrilaren 21a – Božena Němcová, txekiar idazlea (j. 1820).
* Otsailaren 3a – Jean-Baptiste Biot, astronomo, fisikari eta matematikari frantziarra (j. 1774).
* Otsailaren 7a – Francisco Martínez de la Rosa, espainiar politikari eta idazlea (j. 1787).
* Otsailaren 11 – Elizabeth Siddal, britaniar olerkari, margolari eta modeloa (j. 1829).
* Martxoaren 17a – Fromental Halévy, frantziar musikagilea (j. 1799).
* Martxoaren 19a – Friedrich Wilhelm Schadow, alemaniar margolaria, nazaretar artearen margolari jarraitzaile eta kidea (j. 1789).
* Martxoaren 23a – Karl Nesselrode, errusiar politikari eta diplomatikoa (j. 1780).
* Apirilaren 3a – Martina Gorostitza, arabar inprimatzailea (j. 1790).
* Apirilaren 3a – James Clark Ross, britainiar itsasgizona eta esploratzailea (j. 1800).
* Maiatzaren 6a – Pedro Gual Escandón, Venezuelako presidentea (j. 1783).
* Maiatzaren 23a – Francisco Hormaetxe, bizkaitar politikaria (j. 1803).
* Maiatzaren 24a – Armand Toussaint, frantziar eskultorea (j. 1806).
* Maiatzaren 25a – Johann Nestroy, Biedermeier garaiko austriar abeslari, aktore eta antzerkigilea (j. 1801).
* Maiatzaren 30a – Amanda M. Edmond, estatubatuar idazlea (j. 1824).
* Ekainaren 2a – Alexei Fiodorovitx Orlov, Errusiako aitonen seme eta politikaria (j. 1787).
* Ekainaren 21a – Charles Ellet, estatubatuar ingeniaria (j. 1810).

#### Uztailetik abendura

* Uztailaren 5a – Étienne-Denis Pasquier, frantziar politikaria (j. 1767).
* Uztailaren 5a – Heinrich Georg Bronn, alemaniako geologo eta paleontologoa (j. 1800).
* Uztailaren 24a – Martin Van Buren, Ameriketako Estatu Batuetako zortzigarren presidentea (j. 1782).
* Abuztuaren 5a – Felix de Muelenaere, Belgikako lehen ministroa (j. 1793).
* Irailaren 26a – Hans Christian Petersen, Norvegiako lehen ministria (j. 1793).
* Irailaren 27a – Bonaventura Carles Aribau, kataluniar idazle, ekonomialari, politikari eta takigrafoa, Renaixença mugimenduaren sortzailetzat joa (j. 1798).

---

## Kanpo estekak