Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Alemaniako ekonomia

Frankfurt am Main alemaniar finantzen zentroa da.
2018an **Alemaniako ekonomia** munduko 4. handiena izan zen.

Alemania da munduko laugarren ekonomia indartsuenaren jabe. Merkatu sistema kapitalista du, baina ongizatearen sistemak orekatua, estatuak gizarte laguntza handiak ematen baititu. Alemaniako Errepublika Federala munduko lehen herri esportatzailea da (hain zuzen ere, esportazioa beti izan da Alemaniako ekonomiaren funtsezko elementua) eta ondasun gehien inportatzen dituen bigarrena. Ahalegin handiak egin ditu Europan ekonomia eta politika batasuna hedatzeko, eta bere ekonomia eta merkatritza politiketan gero eta eragin handiagoa dute Europar Batasuneko kideen arteko hitzarmenek. Gaur egun, Ekialdeko Alemania txertatzeko prozesuak aurrera jarraitzen du eta ahalegin handiak egiten ari dira haren atzerapena onez eramateko: izan ere, hango nekazaritza (garia, zekalea, patata, azukre erremolatxa, barazkiak, zerrikia), zeinak biztanle aktiboen % 10 hartzen baitzuen, bitarteko mekanikoak berriztatu beharrean dago, eta orobat aldatu beharra dauzka lanaren ohiturak eta kultura. Ekialdeko Alemanian, industria, lignitoari esker garatu dena –horixe baita mea baliabide ugari bakarra (Leipzig, Halle, Lusazian)–, burdingintza eta kimika industriaren mende egon da (Ekialdeko Berlin, Dresden, Leipzig, Chemnitz). 1996an, Ekialdeko Länder-ek aldaketa handiak egin dituzte egokitze eta berriztatze aldera. 1999ko urtarrilaren 1ean, Alemaniak eta Europar Batasuneko beste 10 estatuk, Europako Diru Batasuna jarri zuten abian, truke balioak behin betiko finkatzeko, eta Europako Banku Zentral berriari aginpidea eman zioten eskualde horretako diru politikaren gainean. Europar diru berria, euroa, 2002an bereganatu zuten alemanek.

Nolanahi ere, esportazio politikak emaitza onak ematen dituen arren, Alemaniak baditu konpondu beharreko hainbat arazo ekonomiko, langabeziarena adibidez; 2008an, % 7,3koa zen. Lanpostuak sortzeko neurriak ez dira espero bezain eraginkorrak izan, eta ez dirudi langabezia epe laburrean konponduko den arazoa denik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2018-12-22 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak
# Danimarkako indar armatuak

| Danimarkako indar armatuak |
| --- |
| Datuak |
| Mota | indar armatuak |
| Herrialdea | Danimarka |
| Jarduera |
| Enplegatuak | 28.191 (2024) |
| Agintea |
|  |
|  |
| Egoitza nagusi

 | * Kopenhage
 |
|  |
| Egoitza nagusi

 | * Hjørring
 |
|  |
| Kideak | Danimarkako Errege Aireko Armada Danimarkako Errege Armada Danimarkako Errege Itsas Armada Defence Command (en)  |
| Historia |
| Sorrera | 1964ko apirilaren 1a |
| webgune ofiziala       |

**Danimarkako Indar Armatuak**, **Daniar Defentsa** (danieraz: *Forsvaret*) bezala ezagutzen direnak, Danimarka eta bere lurraldeak- Groenlandia eta Faroe uharteak- defendatzeaz arduratzen dira.

Danimarkako konstituzioaren arabera, Federiko X.a erregea komandante-burua da *de iure*. Hala ere, Danimarkako Indar Armatuen Legearen arabera, Defentsa ministroak Danimarkako Defentsaren (Defentsa Buruzagiaren eta Defentsa Komandoaren bidez) eta Guardia Nazionalaren (Guardia Nazionalaren Komandoaren bidez) komandante gisa balio du. *De facto*, Danimarkako Kabinetea da Defentsako komandoaren autoritatea, nahiz eta indar armatuak ezin dituen mobilizatu Folketingaren baimenik gabe, defentsara hertsiki bideratuta ez dauden helburuetarako. Danimarkak «Erabateko Defentsa» (danieraz: *Totalforsvar*) kontzeptua ere badu.

## Helburuak eta zereginak

Danimarkako indar armatuen asmoa eta zeregina 2001eko otsailaren 27ko 122. Legean zehaztuta daude, eta 2001eko martxoaren 1etik dago indarrean. Honek 3 helburu eta 6 zeregin definitzen ditu.

Bere helburu nagusia da gatazkak eta gerrak prebenitzea, Danimarkaren subiranotasuna zaintzea, Danimarkako Erresuma independentearen etengabeko existentzia eta osotasuna ziurtatzea, eta, areago, garapen baketsua munduan, giza eskubideak errespetatuz.

Hauek dira bere helburu nagusiak: NATOn parte hartzea Aliantzaren estrategiaren arabera, Danimarkako lurraldearen subiranotasunaren edozein urraketa hautematea eta horri aurre egitea (Groenlandia eta Faroe Uharteak barne), defentsaren arloko lankidetza NATOko kide ez diren herrialdeekin, bereziki Europa Erdialdeko eta Ekialdeko herrialdeekin, nazioarteko misioak gatazkak prebenitzeko ordenan, krisi-egoeren kontrola (humanitarioak, bakeari eustea), «Erabateko Defentsa»ko egoeretan parte hartzea baliabide zibilekin lankidetzan eta, azkenik, lan horiek egiteko indar handia mantentzea une oro.

## Adarrak

* Danimarkako Errege Armada — *Hæren* (**HRN**)
* Danimarkako Errege Itsas Armada — *Søværnet* (**SVN**)
* Danimarkako Errege Aireko Armada — *Flyvevåbnet* (**FLV**)
* Guardia Nazionala — *Hjemmeværnet* (**HJV**)

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Errusiar Balletak

Léon Bakst: Suzko txoria, dantzaria, 1910.
**Errusiar Balletak** (errusieraz Русский балет Дягилева, frantsesez *Ballets Russes*) 1907an Sergei Diagilev errusiar enpresaburuak sortutako ballet konpainia bat izan zen, Marius Petipa koreografo handiak zuzendutako Ballet Inperialeko San Petersburgoko Mariinsky Antzokiko kiderik hoberenekin. 1909tik aurrera, konpainiak bere nazioarteko birak hasten ditu, eta 1911n Ballet Inperialetatik banatzen da. Konpainia independente bihurtzen da, egoitza lehenik Parisko Théâtre Morgadorren izan zuena eta, jarraian, Monte-Carlo, Paris eta Londresen.

Miresmen handia sortu zuen Mendebaldeko Europan, garai hartan Frantzian egiten zen balletarekin alderatuta, errusiar eskolaren bizitasun handiari esker. XX. mendeko ballet konpainiarik eragintsuena bihurtu zen, eta bere eragina, modu batera edo bestera, egundaino mantentzen da, bere izpiritua, aurrerago, Cuevaseko markesaren balletetan mantenduz.

## Errusiar Balleten historia

### Birak

Errusiar Balleten lehen denboraldia Théâtre du Châteleten izan zen, 1909ko maiatzak 18 eta ekainak 18 artean. Urtero, gutxi gora-behera antzeko datetan, konpainia Parisera itzuli zen, hasieran Théâtre du Châteletera eta, jarraian, beste antzoki batzuetara.

1911tik aurrera, konpainiak Erroman, Vienan, Genevako Grand Théâtrean, Bartzelonan, Madrilen eta Valentzian ere ematen ditu erakustaldiak. Era berean 1913tik aurrera Hegoamerikan, 1915etik aurrera AEBetan, Lehen Mundu Gerraren ondoren Belgikan dantza egiten dute 1922 eta 1928 bitartean, Lausanan eta Bernan 1923an, Herbehereetan 1924an. Konpainiaren azken ekitaldia Vichyn izan zen 1929ko abuztuak 4an.

|  |  |
| --- | --- |
| * 1909 • Paris.
* 1910 • Bruselas – Paris.
* 1911 • Paris – Londres – Monte-Carlo – Erroma.
* 1912 • Berlin – Budapest – Londres – Paris – Viena.
* 1913 • Hegoamerika – Londres – Lyon – Monte-Carlo – Paris – Viena.
* 1914 • Londres – Paris.
* 1915 • Estatu Batuak – Geneva – Italia.
* 1916 • Estatu Batuak.
* 1917 • Hegoamerika – Bartzelona – Estatu Batuak – Paris – Erroma.
* 1918 • Barcelona – Madrid – Valencia Teatro Principal (Valentzia): apirilak 25, 27, 28 eta 30
* 1919 • Londres – Paris.
 | * 1920 • Paris – Erroma.
* 1921 • Geneva – Lyon – Paris – Erroma.
* 1922 • Amberes – Bruselas – Geneva – Ostende – Paris – Viena.
* 1923 • Amberes – Berna – Genevaa – Lausana – Monte-Carlo – Paris.
* 1924 • Amsterdam – Haga – Monte-Carlo – Paris – Rotterdam.
* 1925 • Bartzelona – Paris.
* 1926 • Londres – Monte-Carlo – Paris – Viena.
* 1927 • Londres – Monte-Carlo – Paris.
* 1928 • Bruselas – Paris.
* 1929 • Londres – Paris – Vichy.
 |

## Kanpo estekak
# Francesco Bartolomeo Rastrelli

| Francesco Bartolomeo Rastrelli |
| --- |
|   Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotza | Paris, 1700 |
| Herrialdea |  Errusiar Inperioa |
| Heriotza | San Petersburgo, 1771ko apirilaren 29a (juliotar egutegia) (70/71 urte) |
| Familia |
| Aita | Carlo Bartolomeo Rastrelli |
| Hezkuntza |
| Hizkuntzak | italiera |
| Jarduerak |
| Jarduerak | arkitektoa |
| Lantokia(k) | San Petersburgo eta Kiev |
| Enplegatzailea(k) | Arteen Akademia Inperiala |
| Lan nabarmenak |
ikusi
* *Rundāle Palace (en)  San Andres eliza (Kiev) Anichkov Palace (en)  Vorontsov Palace (en)  Neguko Jauregia Smolny Cathedral (en)  Katalinaren jauregia Stroganov Palace (en)  San Petersburgo Mosku Tsarskoye Selo (en)*
 |
| Mugimendua | barrokoa |

**Francesco Bartolomeo Rastrelli** (errusieraz: Франче́ско Бартоломе́о (Варфоломе́й Варфоломе́евич) Растре́лли; Paris, 1700 – San Petersburgo, 1771ko apirilaren 29a) italiar arkitektoa izan zen. Batez ere Errusian lan egin zuen. Estilo barroko berantiar, dotore eta maiestatetsuko eraikinak diseinatu zituen.

1716an San Petersburgora lagundu zuen bere aita, Carlo Bartolomeo Rastrelli. Han, Italiako tradizioa eta Moskuko barrokoa uztartu zituen. 1730ean gorteko arkitekto izendatu zuten, eta postu horretan jarraitu zuen Ana eta Elisabet tsarinen erregealdietan. Katalina II.a zarina estilo barrokoaz nekatu zen eta Rastrelli erretiratu egin zen.

## Rastrelliren hamar eraikin

| # | Irudia | Izena | Kokalekua | Data |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **1** |  | Rundāle Jauregia | Pilsrundāle, Bauskatik gertu | 1736–1740 1764–1767 |
| **2** |  | Jelgava Jauregia | Jelgava | 1738–1740 1763–1772 |
| **3** |  | Peterhof Jauregia | Peterhof, San Petersburgotik gertu  | 1747–1755 |
| **—** |  | Peterhof Jauregiko kaperak | Peterhof, San Petersburgotik gertu  | 1747–1751 |
| **4** |  | San Andres eliza | Kiev  | 1748–1767 |
| **5** |  | Smolni komentua | San Petersburgo | 1748–1764 |
| **6** |  | Vorontsov Jauregia | San Petersburgo  | 1749–1757 |
| **7** |  | Katalina Jauregia | Tsarskoe Selo (Puxkin)  | 1752–1756 |
| **—** |  | Hermitage Pavilion | Tsarskoe Selo (Puxkin)  | 1749 |
| **8** |  | Marinski Jauregia | Kiev  | 1752 1870 |
| **9** |  | Stroganov Jauregia | San Petersburgo  | 1753–1754 |
| **10** |  | Neguko Jauregia | San Petersburgo  | 1754–1762 |

## Kanpo estekak
# Khersongo oblasta

| Khersongo oblasta Херсонська область |
| --- |
|  Ukrainako oblasta |
|  |
| Administrazioa |
| Herrialdea |  Ukraina |
| Hiriburua | Kherson |
| Geografia |
|  |
| Azalera | 28461 km² |
| Demografia |
| Biztanleria | 1109117 biztanle (2008) |
| Dentsitatea | bizt/km² |
| Bestelako informazioa |
| Hizkuntza ofiziala(k) | Ukrainera |
| www.oda.kherson.ua/ |

**Khersongo oblasta** (ukraineraz: Херсонська область, translit. *Khersons’ka oblast’*) Ukrainako hegoaldeko oblast bat da. Mugakide ditu Dnipropetrovskeko oblasta iparraldean, Itsaso Beltza eta Krimea hegoaldean, Mykolaiveko oblasta mendebaldean eta Azoveko itsasoa eta Zaporizhiako oblasta ekialdean. 28.461 km²ko azalera du eta 2008an 1.109.117 biztanle zituen. Hiriburua Kherson da.

## Hiri nagusiak

Khersongo oblasteko hiri handienak hauek dira (2005eko populazioa):

* Kherson: 319.278 biztanle
* Nova Kakhovka: 50.240 biztanle
* Kakhovka: 38.001 biztanle
* Tsiurupynsk: 24.524 biztanle
* Henitxesk: 21.071 biztanle

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Movistar Team (emakumezkoen taldea)

| Movistar Team (emakumezkoen taldea) |
| --- |
|  |
| Datuak |
| Izen ofiziala | Movistar Team |
| Izen laburra | MOV |
| Mota | UCI Women's Teama eta UCI Women’s WorldTeama |
| Herrialdea | Espainia |
| Agintea |
|  |
|  |
| Egoitza nagusi

 | * Egues
 |
|  |
| Kideak | Zabaldu2023 Movistar Women (en)  2024 Movistar Women (en)  2026 Movistar Women (en)  Movistar Women 2018 (en)  Movistar Women 2019 (en)  Movistar Women 2020 (en)  Movistar Women 2021 (en)  Movistar Women 2022 Movistar Women Team 2025  |
| Historia |
| Sorrera | 2018 |
|  |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
|  |
|  |
| 　 |
| **Etxekoa** |

 |

 |
|  |
| webgune ofiziala  |

**Movistar Team**, emakumezkoen txirrindularitza talde profesional nafarra da; UCI Women's World mailakoa. Bere babesle nagusia Movistar telekomunikazioen enpresa espainiarra da.

## 2022ko taldea

| Pertsonala 2022 |
| --- |
| Txirrindularia | Jaiotza-data | Herrialdea | Aurreko taldea |
| Katrine Aalerud | 1994.eko abenduak 4 |  Norvegia | Virtu Cycling Women (2019) |
| Aude Biannic | 1991.eko martxoak 27 |  Frantzia | FDJ-Nouvelle Aquitaine-Futuroscope (2017) |
| Jelena Erić | 1996.eko urtarrilak 15 |  Serbia | Alé Cipollini (2019) |
| Sarah Gigante | 2000.eko urriak 6 |  Australia | Tibco-Silicon Valley Bank (2021) |
| Alicia González | 1995.eko maiatzak 27 |  Espainia | Lointek (2017) |
| Barbara Guarischi | 1990.eko otsailak 10 |  Italia | Virtu Cycling Women (2019) |
| Sheyla Gutiérrez | 1994.eko urtarrilak 1 |  Espainia | Cylance (2018) |
| Sara Martín | 1999.eko martxoak 22 |  Espainia | Sopela Women's Team (2020) |
| Emma Norsgaard Bjerg | 1999.eko uztailak 26 |  Danimarka | Paule Ka (2020) |
| Lourdes Oiarbide | 1994.eko apirilak 8 |  Espainia | Bizkaia-Durango (2017) |
| Paula Patiño | 1997.eko martxoak 29 |  Kolonbia | World Cycling Centre (2018) |
| Gloria Rodríguez Sánchez | 1992.eko martxoak 6 |  Espainia | Lointek (2017) |
| Arlenis Sierra | 1992.eko abenduak 7 |  Kuba | A.R. Monex Women's (2021) |
| Annemiek van Vleuten | 1982.eko urriak 8 |  Herbehereak | Mitchelton-Scott (2020) |
|  |
| Iturria : ProCyclingStats |

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Kirolari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Amanda Spratt

| Amanda Spratt |
| --- |
|  (2018) Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotza | Penrith (Hegoaldeko Gales Berria), 1987ko irailaren 17a (38 urte) |
| Herrialdea |  Australia |
| Hezkuntza |
| Heziketa | Blue Mountains Grammar School (en)  Charles Sturt Unibertsitatea |
| Jarduerak |
| Jarduerak | txirrindularia |
|  |
| Ibilbidea |
| Taldeak | **Urteak** |
|  |
| Liv AlUla Jayco (en)  | 2012-2022 |
| Lidl-Trek (women) (en)  | 2023- |
|  |
|   |
|  |
|
Parte-hartzailea
* 2012ko Udako Olinpiar Jokoak 2019 in women's road cycling (en)  (8.) 2019 UCI Women's World Tour (en)  (10.) 2018 UCI Women's World Tour (en)  (4.) 2017 UCI Women's World Tour (en)  (32.) UCI Women’s World Tour 2016 (30.) 2017 in women's road cycling (en)  (34.) 2018 in women's road cycling (en)  (4.) 2016 in women's road cycling (en)  (38.) 2015 in women's road cycling (en)  (36.) 2014 in women's road cycling (en)  (376.) 2013 in women's road cycling (en)  (54.) 2012 in women's road cycling (en)  (76.) 2010 in women's road cycling (en)  (146.) 2011 in women's road cycling (en)  (52.) 2020 UCI Women's World Tour (en)  (28.) 2020 in women's road cycling (en)  (22.) 2020ko Udako Olinpiar Jokoak cycling at the 2016 Summer Olympics – women's individual road race (en)  (15.) 2021 UCI Women's World Tour (en)  (28.) 2021 in women's road cycling (en)  (50.) 2022ko Emakumezkoen Frantziako Tourra 2022ko UCI Emakumezkoen World Tourra (41.) 2022ko emakumezkoen errepideko txirrindulari (53.) 2023 in women's road cycling (en)  (24.) 2023ko UCI Emakumezkoen World Tourra (22.) 2024 in women's road cycling (en)  (98.) 2024ko UCI Emakumezkoen World Tourra (53.) 2025 Emakumezkoen errepideko txirrindularitzan (50.)
 |
| Pisua | 55 kilogramo |
| Altuera | 161 zentimetro |
| Ezizena(k) | Spratty |
|

---

 |
|    |

**Amanda Spratt** (Penrith, Hegoaldeko Gales Berria, 1987ko irailaren 17a-) australiar txirrindularia da, Team BikeExchange–Jayco taldean aritzen dena.

Italiako Giroan emaitza onak lortzeaz gain, Emakumeen Euskal Bira ere irabazi zuen.

## Taldeak

* Australiako selekzioa (2007, 2009-2011) *(amateurra)*
* Team BikeExchange–Jayco (2012-2021)
	+ *GreenEDGE-AIS* (2012)
	+ *Orica-AIS* (2012-2016)
	+ *Orica-Scott* (2017)
	+ *Mitchelton-Scott* (2018-2020)
	+ *Team BikeExchange Women* (2021)

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Hegoaldeko Gales Berriko biografia baten **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Jan Boven

| Jan Boven |
| --- |
|  (2006) Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotza | Delfzijl, 1972ko otsailaren 28a (54 urte) |
| Herrialdea |  Herbehereetako Erresuma |
| Familia |
| Seme-alabak |
ikusi[erakutsi]
* Lars Boven (en)
 |
| Jarduerak |
| Jarduerak | txirrindularia eta kirol zuzendaria |
|  |
| Ibilbidea |
| Taldeak | **Urteak** |
|  |
| LottoNL–Jumbo  | 1996-2008ko apirila |
|  |
|   |
|  |
|
Parte-hartzailea[erakutsi]
* Espainiako Vuelta
 |

**Jan Boven** (Delfzijl, 1972ko otsailaren 28a) Herbehereetako txirrindulari ohia da. Bere lehenengo urtean profesionaletan garaipen bat eta bigarren poztu bat eskuratu zituen, baina gero podiumak zapaltzea asko kostatu zitzaion.

## Palmaresa

**1995 3. Teleflex Tourrean

**1996 2. Hel van het Mergelland
* Teleflex Tourreko etapa bat

**2000 3. Le Samyn

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# 2026ko Paris-Roubaix (emakumezkoen lasterketa)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| 2026eko Paris-Roubaix (emakumezkoen lasterketa) |  |

 |
| Datu orokorrak |
| Lasterketa | 6. Paris-Roubaix (emakumezkoen lasterketa) |
| Txapelketa | 2026ko UCI Emakumezkoen World Tourra 1.WWT |
| Data | 2026.eko apirilak 12 |
| Luzera | 144 km |
| Herrialdea |  Frantzia |
| Irteera-lekua | Denain |
| Helduera-lekua | Roubaix |
| Taldeak | 21 |
| Parte-hartzaileak | 122 |
| Amaitu dutenak | 91 |
| Bataz besteko abiadura | 41,09 km/h |
| Desnibela | 654 m |
| Official site | Webgune ofiziala |
| Emaitzak |
| Txapelduna |  Franziska Koch (FDJ United-Suez) |
| Txapeldunordea |  Marianne Vos (Team Visma | Lease a Bike) |
| Hirugarrena |  Pauline Ferrand-Prévot (Team Visma | Lease a Bike) |
|  ◀2025 |  |
| Dokumentazioa  |

**2026ko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa klasiko honen 6. emakumezkoen edizioa izan zen. Urte hartako apirilaren 12an egin zuten Denain eta Roubaix artean, 143,1 kilometroko ibilbidearekin. Proba UCI Women's World Tourraren zati izan zen eta Franziska Koch alemaniarrak irabazi zuen.

## Taldeak

|  |
| --- |
| translation for headoftableIII\_translate index 58 not found (14)* Lidl-Trek
* Uno-X Mobility
* Movistar Team
* Canyon//SRAM zondacrypto
* Human Powered Health
* Team SD Worx-Protime
* Team Visma | Lease a Bike
* FDJ United-Suez
* AG Insurance-Soudal Team
* Fenix-Premier Tech
* Liv AlUla Jayco
* Team Picnic PostNL
* UAE Team ADQ
* EF Education-Oatly

Unknown team category (7)* St Michel-Preference Home-Auber93
* Cofidis Women Team
* VolkerWessels Cycling Team
* Mayenne-Monbana-Mypie
* Laboral Kutxa-Fundación Euskadi
* Lotto-Intermarché
* Ma Petite Entreprise
 |
|  |

## Sailkapen orokorra

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Sailkapen orokorra |
| --- |
| Txirrindularia | Herrialdea | Taldea | Denbora |
| 1.  | Franziska Koch  |  Alemania | FDJ United-Suez | 3 o 30 min 16 s |
| 2.  | Marianne Vos  |  Herbehereak | Team Visma | Lease a Bike | + 0 s |
| 3.  | Pauline Ferrand-Prévot  |  Frantzia | Team Visma | Lease a Bike | + 6 s |
| 4.  | Lotte Kopecky  |  Belgika | Team SD Worx-Protime | + 1 min 30 s |
| 5.  | Megan Jastrab  |  Ameriketako Estatu Batuak | UAE Team ADQ | + 1 min 30 s |
| 6.  | Lorena Wiebes  |  Herbehereak | Team SD Worx-Protime | + 2 min 20 s |
| 7.  | Charlotte Kool  |  Herbehereak | Fenix-Premier Tech | + 2 min 20 s |
| 8.  | Lara Gillespie  |  Irlandako Errepublika | UAE Team ADQ | + 2 min 20 s |
| 9.  | Arlenis Sierra  |  Kuba | Movistar Team | + 2 min 20 s |
| 10.  | Lucinda Brand  |  Herbehereak | Lidl-Trek | + 2 min 20 s |

 |
|  |
| Iturria : ProCyclingStats |

## Kanpo estekak
# Oin (unitatea)

| Oin (unitatea) |
| --- |
| Azpiklasea | Errusiako unitateen sistema eta unitateen sistema inperiala |
| Neurtzen du | longitudea |
| SI sistemarako konbertsioa | 0,3048 m |
| Unitate estandarretan | 12 in, 0,00018939 mi, 30,48 cm, 304,8 mm, 0,333333 yd, 0 pc, 0 ly, 3,048 dm, 0,0001644737 UK nmi, 0,0015151 fur, 0,015151 ch, 0 US lea, 0 nl, 0 UK lg, 0 UK nl, 1 ft, 12 in eta 120 linea |
| Honen izena darama | oin |
| Ikurra | ft, ফুট, futoj, پا, pieds, pés, láb, piedi, стапки, അടി, stóp, pés, fot, футів, 英尺, фут, picioare, قدم, pie, фт, ft eta ft |

**Oina** giza oin baten luzerari dagokion luzera-unitatea da, hau da, hogeita hamar zentimetro baino gehixeago.

## Oin erromatarra edo *pes monetalis*

Oin erromatarra neurri erromatarreko unitate zahar bat da, 0,296 m.

Hainbat garaitako testu arauemaile eta tekniko ugaritan aipatzen da, hala nola XII. Tauletan (K.a. 450) (Cornell 1999, 318 eta hur.), Augusto eta Neronen hirigintza arauetan (K. o. I.), Trajano (K. o. II), Zenonen Konstituzioan (erromatar hirigintza-zuzenbideko arau garrantzitsuena), Vitruvio eta Plinio Zaharraren idazkietan, etab.

Eredu ofiziala edo patroia Erromako Juno Moneta tenpluan gordetako *pes monetalis* zen. Haren neurria Herkulanon aurkitutako brontzezko eta hezurrezko erregeletan egiazta daiteke, Ostiako portuan aurkitutako ontzigile baten hileta-estelan, eta Leptis Magna hiri libiarreko merkatuan aurkitutako taula batean, non I. mendean indarrean zeuden luzera-neurriak agertzen diren.

Marko Aurelioren zutabeak ehun oin ditu, oinaren neurriaren arabera 29,617 m-ko alduera duela esaten da.

## Oin karolingiarra edo p*es drusicus*

Erromatar Inperioko probintzietan *pes drusicus* izeneko neurria erabiltzen zen, Neron Klaudio Drusoren oinaren neurria, 0,334 m. Drusoren aurretik ere ezaguna zen neurria.

## Euskal Herrian

*"Garai artan, neurriak izaten zituzten kana, oiña, ontzia ta liñera. Kana izaten da larogei ta lau zentimetro bi milimetro gutxiago, ta ogei ta amasei ontza. Oiñak dauzka amabi ontza ta ogei ta zortzi zentimetro bi milimetro gutxiago. Ontzak, amabi liñera ta bi zentimetro t'erdi milimetro bat gutxiago. Auek dira euskal errietako lengo neurri zarrak.",* Arrizabalo, Jose Manuel

## Nazioarteko Unitate Sistema

XIX. mendera arte, herrialde bakoitzak, bai eta eskualde bakoitzak ere, unitate-sistema propioa zuen; askotan, izendapen berak, leku batean edo bestean, balio desberdinari egiten zion erreferentzia. Neurri Unibertsal baten beharra ikusi zen eta hainbat estatu partaideen ordezkariak *Pisu eta Neurrien Batzar Orokorrean* bildu izan dira azken mendeetan zehar, neurri hauen inguruko erabakiak hartzeko eta arauak finkatzeko. Gaur egun munduan zehar gehien erabiltzen den unitate-sistema Nazioarteko Unitate Sistema (SI sistema) da.

Pisu eta Neurrien Nazioarteko Batzordeak ez du arrazoirik ikusten oina erabiltzen jarraitzeko lan zientifiko eta tekniko modernoetan.

## Ikus, gainera

* Milia
* Itsas milia
* Yarda
* Hazbete

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Iparraldeko Europako ordokia

Kokapena
**Iparraldeko Europako ordokia** edo **Iparraldeko Alemaniako ordokia** (alemanieraz: *Norddeutsches Tiefland*) Europako ordokien handienetariko bat da. Hegoaldean Erdialdeko Europako goi-ordokietan eta iparraldean Ipar Itsasoan eta Itsaso Baltikoan mugak ditu.

Politikoki, Iparraldeko Europako ordokia Belgika, Herbehereak, Alemania, Danimarka eta Polonia artean kokatzen da. Mendebaldetik ekialdera, Rhin, Ems, Weser, Elba, Oder eta Vistula dira ordokia zeharkatzen duten ibaiak.

Historikoki, batez ere Erdi Aroan eta Aro Modernoan, mendebaldeko aldea *Lage Landen* izenaz ezaguna izan da.

Ekialdeko Europako ordokiarekin batera Europako ordokia osatzen du. Batzuetan ordokia Iparraldeko Alemaniako ordokia ere deitua izan da, biztanleriaren %80a alemaniarra zelako.

Izan ere, Schleswig-Holstein, Hanburgo, Bremen, Mecklenburgo-Mendebaldeko Pomerania, Brandenburg eta Berlin estatuak, Saxonia Beherea eta Saxonia-Anhaltaren gehiena, eta Saxonia eta Ipar Renania-Westfaliaren zati batzuk eskualdean kokatuta daude.

Gaur egun Poloniari dagokion aldea "Poloniar ordokia" deitua da (polonieraz: *Niż Polski* edo *Nizina Polska*), iparraldean Itsaso Baltikotik hegoaldean Sudetes eta Karpatoetara hedatzen duena.