Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Jesusen Piztuera

Noël Coypelen 'Kristoren Piztuera', 1700.
**Jesusen Piztuera** kristautasunaren sinesmen nagusienetariko bat da. Tradizio kristauaren arabera, gurutziltzatua izan eta gero, Jesus hilobitik piztu zen. Nizeako kredoaren arabera, hirugarren egunean gertatu zen.

Mateoren Ebanjelioaren arabera, Jaunaren aingeruak honela eman zuen Piztueraren berria:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | Zuek ez beldurtu. Badakit Jesus gurutziltzatuaren bila zabiltzatela. Ez dago hemen, piztua baita, esan zuen bezala. Zatozte eta ikusi ezarria egon zeneko tokia. Gero, zoazte bizkor ikasleei esatera: “Hildakoen artetik piztua da eta zuen aurretik joango da Galileara; han ikusiko duzue." | » |
| —Mt 28:5-7 |

.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau erlijioari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Fabrice Martin

| Fabrice Martin |
| --- |
|  (2015) Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotza | Baiona, 1986ko irailaren 11 (39 urte) |
| Herrialdea |  Lapurdi, Euskal Herria |
| Bizilekua | Bradenton |
| Hezkuntza |
| Hizkuntzak | frantsesa |
| Jarduerak |
| Jarduerak | tenislaria |
|  |
| Tenis |
| Bakarka i/g | 0–2 |
| Binaka i/g | 237–229 |
| Rankinga | 228 tennis singles (en)  (2012ko uztailaren 23a) 22 tennis doubles (en)  (2020ko otsailaren 3a) |
|   |
|  |
| Pisua | 97 kilogramo |
| Altuera | 198 zentimetro |
|

---

 |
|   |

**Fabrice Martin** (Baiona, 1986ko irailaren 11) lapurtar tenislaria da, 2006tik aurrera profesionala dena.

### ATP Binaka Sariak

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Legend |
| --- |
| Grand Slam (0–0) |
| ATP World Tour (0–0) |
| ATP World Tour Masters 1000 (0–0) |
| ATP World Tour 500 (0–1) |
| ATP World Tour 250 (2–2) |

 |

| Azala |
| --- |
| Gogorra (2–2) |
| Lurra (0–0) |
| Belarra (0–0) |
| Tapiza (0–0) |

 |

| Emaitza | Zbk. | Data | Saria | Azala | Bikotea | Aurkaria | Emaitza |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Txapeldunorde | 1. | 2015-2-8 | PBZ Zagreb Indoor, Zagreb | Gogor (i) |  Purav Raja |  Marin Draganja  Henri Kontinen | 4–6, 4–6 |
| Txapeldun | 1. | 2016-1-10 | Chennai Irekia, Chennai | Gogor |  Olivier Marach |  Austin Krajicek  Benoît Paire | 6–3, 7–5 |
| Txapeldun | 2. | 2016-2-21 | Delray Beach Irekia, Delray Beach | Gogor |  Oliver Marach |  Bob Bryan  Mike Bryan | 3–6, 7–6(9–7), [13–11] |
| Txapeldunorde | 2. | 2016-10-2 | Shenzhen Irekia, Shenzhen | Gogor |  Oliver Marach |  Fabio Fognini  Robert Lindstedt | 6–7(4–7), 3–6 |
| Txapeldunorde | 3. | 2016-10-30 | Erste Bank Irekia, Viena | Gogor |  Olivier Marach |  Łukasz Kubot  Marcelo Melo | 6–4, 3–6, [11–13] |
| jokatzeke | 3. / 4. | 2017-1-7 | Qatar Irekia, Doha | Gogor |  Jérémy Chardy |  Vasek Pospisil  Radek Štěpánek |  |

## ATP Banaka Sariak

| Legend |
| --- |
| ATP Challenger (3) |

| Azala |
| --- |
| Gogorra (1–2) |
| Lurra (0–0) |
| Belarra (0–0) |
| Tapiza (0–0) |

| Emaitza | Zbk. | Data | Saria | Azala | Aurkaria | Emaitza |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Txapeldun | 1. | 2011-7-31 | Recanati | Gogor |  Kenny de Schepper | 6–1, 6–7(6–8), 7–6(7–3) |
| Txapeldunorde | 1. | 2012-7-22 | Recanati | Gogor |  Simone Bolelli | 3–6, 2–6 |
| Txapeldunorde | 2. | 2014-7-20 | Granby | Gogor |  Hiroki Moriya | 5–7 7–6(7–4) 3–6 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Lapurdiko biografia baten **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Nicola Pietrangeli

| Nicola Pietrangeli |
| --- |
|   Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotza | Tunis, 1933ko irailaren 11 |
| Herrialdea |  Italia |
| Lehen hizkuntza | frantsesa |
| Heriotza | Erroma, 2025eko abenduaren 1a (92 urte) |
| Hezkuntza |
| Hizkuntzak | italiera ingelesa frantsesa errusiera gaztelania |
| Jarduerak |
| Jarduerak | tenislaria, aktorea, tenis entrenatzailea eta telebista aurkezlea |
|  |
| Tenis |
| Jokaera | eskuina |
| Bakarka i/g | 687–278 |
| Binaka i/g | 21–20 |
|   |
|  |
|
Parte-hartzailea[erakutsi]
* 1968ko Udako Olinpiar Jokoak Eastern Mediterranean Championship Tennis (en)
 |
| Lateralitatea | eskuina |
| Altuera | 178 zentimetro |
| Jasotako sariak |
ikusi[erakutsi]
* International Tennis Hall of Fame Philippe Chatrier Award  Italiako Errepublikako Merituaren Ordenako komendadore  (1961)  Grand Officer of the Order of Merit of the Italian Republic  (2016)  gold medal for athletic prowess  (1964)  Gold Collar for Sports Merit  (2018)  Order of Saint-Charles  (2001)
 |
| Ezizena(k) | Nik |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Erlijioa | kristautasun ortodoxoa |
|

---

 |
|    |

**Nicola Pietrangeli** (Tunis, 1933ko irailaren 11 – Erroma, 2025eko abenduaren 1a) italiar tenislaria izan zen.

Tunisian jaio zen eta italiar, errusiar eta daniar jatorria zuen.

Italiako tenislari onenetakoa izan zen. Lau final jokatu zituen eta bi irabazi Roland Garros txapelketan. 1954 eta 1972 artean Davis Kopan lehiatu zen Italiako taldearekin, eta 1976an txapelketa irabazi zuen taldeko kapitaina izan zen. 1986an Nazioarteko Tenis Ospearen Aretoan sartu zen.

## Grand Slameko finalak

### Banakakoak (2 txapelketa, 2 final)

| Emaitza | Urtea | Txapelketa | Lurzorua | Aurkaria | Emaitza |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Garaipena | 1959 | Roland Garros txapelketa | Lurrezko zelaia |  Ian Vermaak | 3–6, 6–3, 6–4, 6–1 |
| Garaipena | 1960 | Roland Garros txapelketa | Lurrezko zelaia |  Luis Ayala | 3–6, 6–3, 6–4, 4–6, 6–3 |
| Porrota | 1961 | Roland Garros txapelketa | Lurrezko zelaia |  Manuel Santana | 6–4, 1–6, 6–3, 0–6, 2–6 |
| Porrota | 1964 | Roland Garros txapelketa | Lurrezko zelaia |  Manuel Santana | 3–6, 1–6, 6–4, 5–7 |

### Gizonezkoen binakakoak (txapelketa bat, 2 final)

| Emaitza | Urtea | Txapelketa | Lurzorua | Bikotea | Aurkariak | Emaitza |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Porrota | 1955 | Roland Garros txapelketa | Lurrezko zelaia |  Orlando Sirola |  Vic Seixas  Tony Trabert | 1–6, 6–4, 2–6, 4–6 |
| Porrota | 1956 | Wimbledongo txapelketa | Belarra |  Orlando Sirola |  Lew Hoad  Ken Rosewall | 5–7, 2–6, 1–6 |
| Garaipena | 1959 | Roland Garros txapelketa | Lurrezko zelaia |  Orlando Sirola |  Roy Emerson  Neale Fraser | 6–3, 6–2, 14–12 |

### Bikoitz mistoak (txapelketa bat)

| Emaitza | Urtea | Txapelketa | Lurzorua | Bikotea | Aurkariak | Emaitza |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Garaipena | 1958 | Roland Garros txapelketa | Lurrezko zelaia |  Shirley Bloomer |  Lorraine Coghlan  Bob Howe | 8–6, 6–2 |

## Kanpo estekak
# Urrezko domina

Urrezko domina
**Urrezko domina** zenbait kirol lehiaketetan (ohi atletismoan baina baita beste kirol batzuetan ere, batez ere nazioarteko lehiaketetan) txapeldunari ematen zaion domina da. Domina hau ematen den kirol lehiaketetako bat Olinpiar Jokoak dira.

Bigarren eta hirugarren postuan amaitzen dutenek, berriz, hurrenez hurren zilarrezko domina eta brontzezko domina jasotzen dute.

Aro Modernoko lehen Olinpiar Jokoetan txapeldunak zilarrezko domina eta txapeldunordeak brontzezkoa jasotzen zuten.

Kirolarekin zerikusirik ez duten gaietan ere ematen dira urrezko dominak:

* Zenbait sariren emate zeremonian, saridunei urrezko domina bat ematen zaie. Horien artean:
	+ Nobel Saria
	+ Karlomagno Saria

* Erakune akademikoren batzuk ere, bereziki unibertsitateek, promozioko ikaslerik hoberenari urrezko domina bat ematen diote.

## Kanpo estekak
# José Carlos Mariátegui

| José Carlos Mariátegui |
| --- |
|  (1929) Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotzako izen-deiturak | José del Carmen Eliseo Mariátegui La Chira |
| Jaiotza | Moquegua, 1894ko ekainaren 14a |
| Herrialdea |  Peru |
| Heriotza | Lima, 1930eko apirilaren 16a (35 urte) |
| Hobiratze lekua | Presbítero Matias Maestro (en)   |
| Familia |
| Ezkontidea(k) | Anna Chiappe (en)  |
| Seme-alabak |
ikusi[erakutsi]
* Sandro Mariátegui Javier Mariátegui
 |
| Familia |
ikusi[erakutsi]
* Aldo Mariátegui (son's son (en) ) Julia Swayne y Mariátegui (second aunt (en) ) Francisco Javier Mariátegui y Tellería (birraitona) Foción Mariátegui (second uncle (en) )
 |
| Hezkuntza |
| Hizkuntzak | gaztelania frantsesa italiera |
| Jarduerak |
| Jarduerak | kazetaria, soziologoa, argitaratzailea, politikako teorialaria, saiakeragilea, politikaria, autorea eta filosofoa |
| Enplegatzailea(k) | La Prensa |
| Izengoitia(k) | Juan Croniqueur |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Alderdi politikoa |  Peruvian Communist Party (en)  |
|  |

**José Carlos Mariátegui La Chira** ( Moquegua, 1894ko ekainaren 14a - Lima, 1930eko apirilaren 16a) Peruko idazle, kazetari, politikari eta filosofoa izan zen. Egile emankorra, bere heriotza goiztiarra izan arren, *El Amauta* (kitxuatik: hamawt'a, "Maisua", bere herrialdean ere izen horrekin ezaguna da), latinoamerikar errealitatearen aztertzailerik handienetakotzat hartzen da, bere pentsamenduaren sintesia, Peruko Errealitatearen Interpretazio 7 saiakerak direlarik, kontinentearen intelektualtasunerako erreferentzia den lana. 1928an, Peruko Alderdi Sozialistaren sortzailea izan zen (bere heriotzaren ondoren, Peruko Alderdi Komunista deituko zena), bere sortze aktaren arabera, marxismo-leninismoaren tresna axial bezala izango zuen indar politikoa. 1929an, Peruko Langileen Konfederazio Nagusiaren sortzailea izan zen.
# Bouvet uhartea

| Bouvet |
| --- |
|
 Hego-ekialdeko kostaldea |
| Geografia |
| Kokapena | Ozeano Australa |
| Azalera | 49 |
| Punturik garaiena | Olavtoppen |
| Politika |
| Herrialdea |  Norvegia |
| Gizartea |
| Biztanleria | 0 |

**Bouvet uhartea** (norvegieraz: *Bouvetøya*) Ozeano Australeko sumendi-uharte bat da, Norvegiaren menpekoa.

## Geografia

Jatorri bolkanikoa du uharteak, baina gaur egun, glaziarrek estaltzen dute, ia osorik. Izan ere, bertako klima hezea eta hotza da; urteko batez besteko tenperatura –1 °C da. 58,5 km²-ko azalera du, badia eta porturik gabeko 29,6 kilometroko itsasertzak inguratuta. Glaziarrak itsasoan edo hondar bolkanikozko hondartza beltzetan bukatzen dira, amildegi malkartsuetan. Uharteko punturik garaiena (Olavtoppen) 780 metro altu da.

Munduko lekurik bakartuena da, ez baitago ez lurrik ez uharterik inguruan. Gertukoena Maud Erreginaren Lurraldea da (norvegieraz: *Dronning Maud Land*), Antartikan, 1.600 kilometrora, eta 2.000 kilometro iparraldera, kosta afrikarra.

## Historia

Uhartea Jean-Baptiste Bouvet de Lozier frantsesak aurkitu zuen 1739an. Hala ere, ez zuen inork erreklamatu 1825eko bukaera arte. Orduan, Erresuma Batuak bere egin zuen, Liverpool uhartea izenarekin. 1927an norvegiar itsasontzi bateko tripulazioa hilabetez izan zen uhartean, eta horrek itsasontziaren kapitainari uhartearen izaera norvegiarra aldarrikatzeko aukera eman zion. Erresuma Batuak urtebete geroago onartu zuen.

1971n uhartea eta inguruko urak erreserba natural gisa hartu zituzten. Uhartea hutsik dago, ez da jenderik bertan, nahiz eta 1977an Norvegiak lehen meteorologia-estazioa ezarri zuen.

1979ko irailaren 22an Indiako ozeanoko hegoaldeko itsasarte batetik Bouvet eta Eduardo Printzearen uharteen artera bidalitako argi-distiradun satelite bidezko imajinak leherketa nuklear batek eragindakotzat jo ziren. Oraindik ez da afera argitu.

## Kanpo estekak
# Haitham bin Tarik Al Said

| Haitham bin Tarik Al Said |
| --- |
|  (2023) Irudi gehiago |
|

|  Omango sultan |
| --- |

 2020ko urtarrilaren 11 - ← Qabus Bin Said

|  Minister of Finance of Oman (en)  |
| --- |

 2020ko urtarrilaren 11 - 2020ko abuztuaren 18a

|  Foreign Minister of Oman (en)  |
| --- |

 2020ko urtarrilaren 11 - 2020ko abuztuaren 18a - Badr bin Hamad Al Busaidi (en)  →

|  Grand Master of the Order of the Renaissance of Oman (en)  |
| --- |

 2020ko urtarrilaren 11 - ← Qabus Bin Said

|  Minister of Heritage and Culture (en)  |
| --- |

 2002ko martxoa - 2020ko martxoaren 1a |
| Bizitza |
| Jaiotza | Maskat, 1955eko urriaren 11 (70 urte) |
| Herrialdea |  Oman |
| Bizilekua | Beit al-Barakah (en)  |
| Lehen hizkuntza | Omani Arabic (en)  |
| Familia |
| Aita | Tariq bin Taimur Al Said |
| Ama | Shawana bint Hammoud Al Busaidi |
| Ezkontidea(k) | Ahad bint Abdullah Al Busaidi (en)  |
| Seme-alabak |
ikusi
* Theyazin bin Haitham Al Said (en)  Bilarab bin Haitham Al Said (en)
 |
| Haurrideak |
ikusi
* Shihab bin Tariq Al Said (en)  Asa'ad bin Tariq Al Said (en)  Nawwal bint Tariq Al Said (en)
 |
| Leinua | Al Bu Said dynasty (en)  |
| Hezkuntza |
| Heziketa | Pembroke College (en)  Q12192620  Oxfordeko Unibertsitatea 1979) Brummana High School (en)  1972) |
| Hizkuntzak | arabiera ingelesa frantsesa |
| Jarduerak |
| Jarduerak | politikaria eta subiranoa |
| Jasotako sariak |
ikusi
* Order of King Abdulaziz al Saud  (2006)  Viktoriar Errege-Ordena  (2010)  Grand Cross of Honor for Services to the Republic of Austria  (2001)  Civil Order of Oman  Order of Al Said The Accolade  Order of Al-Khalifa  Order of Zayed  Supreme Order of the Renaissance  Order of Saint Michael and Saint George  Decoration of Honour for Services to the Republic of Austria  Order of the Nile  Order of Mubarak the Great  Order of al-Hussein bin Ali Order of Establishment, 1st class  (2010eko azaroaren 23a)  Order of the Renaissance (Oman), 1st class  (ezezaguna)  Order of State of Republic of Turkey  Order of the Netherlands Lion  Order of Leopold  National Order of Merit  Elisabet Katolikoaren Ordena
 |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Erlijioa | islama |

**Haitham bin Tarik Al Said** (arabieraz: هيثم بن طارق آل سعيد‎;Maskat, 1954ko urriaren 13a) Omango sultana da 2020ko urtarrilaren 11tik. Qabus Bin Said bere lehengusuaren ondorengoa da.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Omango biografia baten **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Mistral (L9013)

| Mistral (L9013) |
| --- |
|  Irudi gehiago |
| Fabrikazioa |
| Fabrikatzailea | Naval Group |
| Ekoizpen-lekua | Chantiers de l'Atlantique (en)  |
| Historia |
|  |
|  |
| **Eskaera** |  2000ko abenduaren 22a |
| **Gila jartzea** |  2003ko uztailaren 10a |
| **Uretaratzea** |  2004ko urriaren 6a |
| **Ship acquired** |  2006ko otsaila |
| **Esleipena** |  2006ko abenduaren 18a |
| Kudeatzailea | Frantziako Itsas Armada |
| Erregistro-herrialdea | Frantzia |
|  |
|  |
|  |
| Ezaugarriak |
| Dimentsioak | 6,2 () × 64,3 () × 32 () × 199 () m |
| Erruna | 32 m |
| Zingoa | 6,2 m |
| Identifikazioa |
| Berezko-portua | Toulongo portu militarra |
| Dei-kodea | FAMI |

Mistral* (L9013)** Frantziako helikoptero-ontzi bat da, Mistral klaseko hiru unitateetako bat dena. 2006an zerbitzuari atxikia, NATOren erreakzio-indarretan parte hartzen du. Horrexegatik, bakea mantentzeko zenbait operaziotan izan da, tartean Libian eta Gineako golkoan.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# 1979ko petrolioaren krisia

| 1979ko petrolioaren krisia |
| --- |
|  |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
| Mota | oil crisis (en)  |
| Data | 1979 |
|  |
|  |
| Kausa | Irango Iraultza Iran-Irak gerra |
|  |

**1979ko petrolioaren krisia** edo **bigarren petrolio krisia**, 1973an izandakoaren ondoren, Irango Iraultzaren eta Iran-Irak gerraren ondorio bateratuen pean gertatu zen. 1978ko erdialdetik 1981era petrolioaren prezioa 2,7 aldiz biderkatu zen.

## Kronologia

1978ko irailaren 8an Ostiral Beltza gertatu zen Teheranen: lege martziala aldarrikatu zen arren, armadak Sharen aurkako matxinadak gogor zapaldu zituen. Azaroan, Irango findegietako 37.000 langilek greba egin zuten, egunean 6 milioi upel ekoiztetik 1,5 upel ekoiztera igaro ziren, eta atzerriko langile askok herrialdea utzi zuten. Azkenean, Shahpur Bakhtiar lehen ministroak hala eskatuta, 1979ko urtarrilaren 16an Shak herrialdetik ihes egin zuen.

1980ko irailaren 22an Iran eta Iraken arteko gerra hasi zen. Petrolio upelaren prezioa 39 dolarrekoa izan zen (inflazioa kontuan hartuta, 2021eko abenduko 150,05 dolarrekoa izango zen). Irango esportazioak izoztu egin ziren, eta, horren ondorioz, prezioak berehala igo ziren, eta horrek petrolioaren merkatu globalari eragin zion.

Testuinguru berri honetan:

* Japoniak bere horniduren zati handi bat galdu zuen.
* Bi urtez nahiko ugariak eta prezio egonkorrak izan ondoren, erreserben maila oso txikia zen herrialde guztietan.

Horrela, alarma zabaldu eta mundu osoko herrialdeak euren kapitala berreratzen saiatu ziren. Neurriak hartu zituzten: kontsumoa murriztu, inportazioa diruz lagundu (Estatu Batuak); aldi berean espekulatzaileek egoera negozioa egiteko aprobetxatu zuten. Eta hori guztia, nahiz eta Saudi Arabiako ekoizpena handitu eta Irango esportazioak partzialki berrabiarazi. LPEEk eta beste herrialde ekoizle batzuek egoera aprobetxatu zuten: prezioak izugarri garestitu ziren.

Azkenik, 1981. urtearen amaieran herrialde ekoizleek prezioak jaitsi zituztenean egoera normalizatzen hasi zen. Edonola ere, prezioak 1980ko hamarkadako erdialdera arte aurrekoak baino handiagoak izan ziren.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Palestinar Lurralde Okupatuak

2007ko mapa
**Palestinar Lurralde Okupatuak** Zisjordania eta Gazako zerrendak osaturiko eskualdea da. 1948 arte, eskualde hori Palestinako Britainiar Mandatuan zegoen, eta Jordania eta Egiptok (1948) eta Israelek (1967) konkistatua izan zen. 1993an Osloko itunei esker Palestinar Aginte Nazionala sortu zen. Israel da Palestinar Lurralde Okupatuen gaineko subiranotasuna duen potentzia okupatzailea.

Israelgo Gobernuak errepresio politika gogorra egiten du Palestinar Lurralde Okupatuetan. Ekialdeko Jerusalemen eta Zisjordaniako gainerako lurretan etxeak eraikitzeko, palestinarrek israeldar agintarien baimena eskatu behar dute, baina palestinarren baimen eskaera horien % 94ri ezezkoa ematen diete Israelgo agintariek. Israelen jokamoldea da palestinarren etxeak, oinarrizko azpiegiturak eta sostengu iturriak eraistea. Nazio Batuen Erakundeak 2018an kalkulatu zuenez, Lurralde Okupatuetako palestinarren etxeen % 28 – % 46 bitarte zeuden eraitsiak izateko arriskuan. Geroztik, israeldar okupatzaileek askoz gehiago eraitsi dituzte, Israelek 2023an abiatutako Gazako genozidioan.

2016. eta 2017. urteetan, 1.628tik gora palestinar beren etxeetatik kanporatu zituen: horietatik % 38 errefuxiatuak ziren; eta erdiak baino gehiago, haurrak. Erasandako haur askok nozitzen dituzte trauma ondoko estresa, depresioa eta antsietatea. Ekialde Hurbileko Palestinar Iheslariei Laguntzeko Nazio Batuen Agentziak (UNRWA) salatu duenez, behartutako lekualdatze hori nazioarteko legearen urratze larria da.

2023ko urrian, Israel-Palestina gerra hasi zen, eta Israelek Gazako inbasioari ekin zion tankez eta aire erasoz, helburutzat hartuta Hamas erakundea desagerraraztea. Israeldar inbaditzaileek inoiz ez bezalako lurraldearen suntsipena eta heriotza kopurua eragin zuten: gutxienez 65.000 palestinar zituzten, 2025eko irailerako. Lurralde Okupatuetarako Nazio Batuen Erakundearen kontalari berezi Francesca Albanesek adierazi zuenez, «65.000 dira ustez hildako palestinarrak, eta horietatik % 75 baino gehiago emakumeak eta haurrak dira, baina 680.000 direla pentsatzen hasi beharko genuke, hori baita zenbait akademikok eta zientzialarik Gazan hildakoen benetako kopurua dela baieztatzen duten kopurua». Zisjordanian, israeldar kolonoek eta Israelgo Armadako gudariek askotariko erasoak egiten dituzte palestinarren kontra.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Palestinako historiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Genozidio-delitua prebenitu eta zehatzeko Konbentzioa

Genozidio-delitua prebenitu eta zehatzeko Konbentzioa| Genozidio-delitua prebenitu eta zehatzeko Konbentzioa |
| --- |
|      Sinatu eta berretsia
     Sartu edo ondorengotua |
| Sinatua | 1948ko abenduak 9 |
| Kokapena | Paris (Frantzia) |
| Indarrean | 1951ko urtarrilak 12 |
| Sinatzailea(k) | 39 |
| Alderdia(k) | 152 |

**Genozidio-delitua prebenitu eta zehatzeko Konbentzioa** —ingelesez, **CPPCG** siglaz laburtua—, edo **Genozidio Konbentzioa**, genozidioa kriminalizatzen duen eta bertan parte hartzen duten Estatuak debekua betetzera behartzen dituen nazioarteko ituna da. Genozidioa delitu gisa kodetu zuen lehen tresna juridikoa izan zen, bai eta Nazio Batuen Batzar Nagusiak aho batez onartutako lehen giza eskubideen ituna ere; izan ere, Genozidio Konbentzioa 1948ko abenduaren 9an adostu zen, Nazio Batuen Batzar Nagusiaren hirugarren saioan. Hitzarmenak 1951ko urtarrilaren 12tik dirau indarrean; 2021erako, 152 estatukide zituen barnean.

## Erreferentziak

## Ikus, gainera

* Genozidio
* Nazio Batuen Gutuna
* Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsala
* Nazio Batuen Erakundea

## Kanpo estekak
# Tankeen aurkako misil

FGM-148 Javelin, 2022ko Errusiako Ukrainako inbasioan erabilitako tankeen aurkako misilen ereduetako bat.
**Tankeen aurkako misila** (ingelesez: *anti-tank guided missile*, ATGM) nagusiki tankeak edo edozein ibilgailu militar blindatu suntsitzeko diseinatutako misila da.

Tankeen aurkako misilen tamaina eta irismen-maila aldatu egiten da: pertsona bakar batek garraia ditzakeen jaurtigailuetatik hasi, eta garraiatzeko eta jaurtitzeko hainbat ekipo behar dituzten muntaia handietaraino. Ekipo horiek ibilgailuak edo aireontziak izan daitezke.

Gudu zelai modernoan ojiba handiak dituzten tankeen aurkako misill txiki eta eramangarriak sartzeak infanteriari tankeen blindajea kaltetzeko gaitasuna eman dio, normalean tiro bakar batekin. Tankeen aurkako lehen armek, hala nola tankeen aurkako fusilek, gurdien kontrako suziriek edo tankeen aurkako mina magnetikoek, gurdi baten koraza zeharkatzeko gaitasun mugatua zuten, eta helburura modu arriskutsuan hurbiltzea eskatzen zuten.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# JDAM

| JDAM |
| --- |
| guided bomb (en)  |
|  Irudi gehiago |
| Fabrikazioa |
| Fabrikatzailea | Boeing eta McDonnell Douglas |
| Ekoizpen osoa | 500.000 |
| Jatorrizko herrialdea | Ameriketako Estatu Batuak |
| Ekoizpen-lekua | St. Charles |
| Historia |
| Zerbitzuaren hasiera | 1997 |
| Kudeatzailea | Ameriketako Estatu Batuetako Aire Armada |
|  |
|  |
|  |

**Joint Direct Attack Munition** delakoa (ingelesezko siglak: **JDAM**) edo **Zuzeneko Eraso Bateraturako Munizioa** kostu txikiko kita da, Boeing-ek fabrikatutakoa, eta erorketa libreko bonbak doitasunezko bonba gidatu bihurtzen ditu, artikulu horrek nabigazio inertzialeko sistema bat baitu, GPS hargailu bati egokitua. Fabrikatzailearen arabera, sistema horrek 28 km-ko irismena du gehienez, 230 eta 910 kg bitarteko bonbetara doi daiteke eta +/- 13 m-ko doitasun zirkularra ematen die. 1998z gero dago operatibo sistema hau.

Mik 84 bonba GBU-31 JDAM kitaz hornituta
Ameriketako Estatu Batuek eta bere aliatuek parte hartutako azken gatazka armatuetan, bonba horiek oso fidagarriak eta zehatzak direla frogatu da, edozein egoera meteorologikotan eta helburutik oso urrun jaurti baitaitezke hegazkinetik. Israelgo armada 2023ko urrian hasitako Gazako erasoan baliatzen ari da JDAM sistema, baita egitura zibileei erasotzeko ere.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak