Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 2022ko Ukrainako inbasioko gerra-krimenak

Txernihiveko bonbardaketetan hildako zibil ukraniar bat, 2022ko otsailean.
Errusiak Ukraina inbaditu zuenean, 2022an, bereizigabeko erasoak egin ziren eremu zibilen aurka, hainbat iturrien arabera, potentzialki gerra-krimenak izan daitezkeenak. Inbasioa 2014an hasi zen Errusia-Ukraina gerra luzearen parte da. Halaber, baliteke beste gerra-krimen batzuk ere gertatu izana.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# 2022ko Errusiako sute misteriotsuak

Sute-kokapena, Errusian.
**Leienda:**  Suteak.  Mosku.**2022ko Errusiako sute misteriotsuak** 2022ko Ukrainako errusiar inbasioaz geroztik gertatu diren ezohiko sute eta leherketa batzuk dira; egun, formalki azaldu ez direnak.

Gerra hasi zenetik, Errusiaren erreklutamendu militarren bulegoetan ere sute-eraso aipagarri batzuk izan dira; ondorioz, sute edo leherketa horietako batzuk Ukrainaren sabotaje-ahaleginen ondorio izan direlakoaren susmoa dago. Halere, sute horietako gehienak –guztiak ez bada– azalpenik gabe jarraitzen dute.

## Sute-zerrenda

Sute-zerrenda| Kokapena | Data | Instalazioa | Hildako-kopurua |
| --- | --- | --- | --- |
| Belgorod | 2022ko apirilak 1 | Petrolio-biltegia | 1 |
| Tver | 2022ko apirilak 21 | DAIen Ikerketa-Institutu Zentrala | 22 |
| Kinexma | 2022ko apirilak 21 | Lantegi kimikoa |  |
| Koroliov | 2022ko apirilak 22 | "Frunze kaleko industriagunea" |  |
| Barvikha | 2022ko apirilak 23 | Gobernadoreen etxea, Mosku eskualdean. |  |
| Briansk | 2022ko apirilak 25 | Erregai-biltegia |  |
| Ussuriisk | 2022ko apirilak 25 | Aire-base militarra |  |
| Belgorod | 2022ko apirilak 27 | Munizio-biltegia |  |
| Mosku | 2022ko apirilak 28 | Kale-leherketak |  |
| Iliinskoie | 2022ko apirilak 30 | GRES-2 zentral elektrikoa |  |
| Perm | 2022ko maiatzak 1 | FKP Bolbora planta |  |
| Mosku | 2022ko maiatzak 3 | Testu-liburuen biltegia |  |
| Nizhni Novgorod | 2022ko maiatzak 4 | Industriagunea |  |
| Nizhnevartovsk | 2022ko maiatzak 5 | Enrolamendu Militarreko Bulegoa |  |
| Kursk | 2022ko maiatzak 5 | *ezezaguna* |  |
| Perm | 2022ko maiatzak 8 | Hegazkintza Unibertsitatea |  |
| Dubovoie | 2022ko maiatzak 11 | *ezezaguna* |  |
| Teisin, Amurski Barrutia | 2022ko maiatzak 12 | Instalazio militarra |  |
| Berdsk | 2022ko maiatzak 17 | Lantegi kimikoa |  |
| Zhukovski | 2022ko maiatzak 21 | TsAGIko azpiestazioa |  |
| Mosku | 2022ko maiatzak 25 | San Petri eta Paulo Katedrala |  |

## Erreferentziak

## Ikus, gainera

* 2022ko Siberiako baso-suteak, 2022ko Errusiako Ukrainako inbasiorako desbideratutako baliabideengatik kontrolatu gabekoa
* 2022 Mendebaldeko Errusiako erasoak

## Kanpo estekak
# Europako Hiriburu Berde saria

Gasteiz, Europako Hiriburu Berdea 2012. urtean
**Europako Hiriburu Berde saria** Europako Batzordeak ingurumenaren eta bizi-kalitatearen alorretan estandar altuak betetzen dituzten hirien lanaren errekonozimendua egiteko urtero esleitzen duen saria da.

## Ideia

Europako Hiriburu Berdearen saria ingurumen-estandar altuak ezartzen eta erdiesten ibilbide ezaguna duen hiriburu europar bati eskaintzen zaio urtero. Sariaren helburua hirien artean ingurumen alorreko praktika onak sustatzea da. Sariketa honetan Europar Batasuneko kide diren 27 Estatuetako eta Europako Esparru Ekonomikoko herrialdeetako hiriek har dezakete parte.

## Irabazleak

* 2010: Stockholm
* 2011: Hanburgo
* 2012: Gasteiz
* 2013: Nantes
* 2014: Kopenhage
* 2015: Bristol
* 2016: Ljubljana
* 2017: Essen
* 2018: Nimega
* 2019: Oslo
* 2020: Lisboa
* 2021: Lahti
* 2022: Grenoble
* 2023: Tallinn
* 2024: Valentzia

### Europako Hosto Berdea

2015ean Europako Hosto Berdea saria sortu zen 20.000 eta 100.000 biztanle arteko hiri txikiagoei errekonozimendua egiteko.

* 2015: Mollet del Vallès
* 2015: Torres Vedras
* 2017: Galway
* 2018: Lovaina
* 2019: Cornellà de Llobregat
* 2019: Horst aan de Maas
* 2020: Limerick
* 2020: Malinas
* 2021: Lappeenranta
* 2021: Gabrovo
* 2022: Valongo
* 2022: Winterswijk
* 2024: Velenje
* 2024: Helsingør

## 2010 eta 2011 urteetako sariak

35 hiri aurkeztu ziren 2010 eta 2011 urteetan **Europako Hiriburu Berde** izateko. 2009ko otsailean, epaimahaiak Stockholm eta Hamburg izendatu zituen garaile. Gainerako finalistak Amsterdam, Bristol, Kopenhage, Münster, Friburgo, eta Oslo izan ziren.

## 2012 eta 2013 urteetako sariak

17 hiri aurkeztu ziren 2012 eta 2013 urteetan **Europako Hiriburu Berde** izateko. 2010eko urrian, epaimahaiak Gasteiz eta Nantes izendatu zituen garaile. Gainerako finalistak Malmö, Bartzelona, Reykjavik eta Nuremberg izan ziren.

## Kanpo estekak

* **(Ingelesez)** Europako Hiriburu Berdearen sariaren webgunea.
# Tokiko administrazio unitate

**Tokiko administrazio-unitatea** (edo UAL) Europako administrazio-tokietako bat ofizialki aipatzeko izena da, Europar Batasunak finkatu dituena. Indarrean dagoen egungo NUTS nomenklatura hori (Estatistikako Lurralde Unitateen Nomenklatura) 2003ko uztailaren 11n onartu zen, eta Europar Batasuneko lurralde ekonomikoaren tokiko azpizatiketa guztiak ofizialki izendatzeko erabiltzen da

Bi UAL maila zehaztu dira.

* UAL maila gorena –UAL 1 maila, antzinako NUTS 4– herrialde hauetan baino ez dago: Finlandia, Grezia, Irlanda, Luxenburgo, Portugal eta Britainia Handia.
* Bigarren UAL mailak –UAL 2 maila, lehengo NUTS 5 maila– EBko 15 estatu kideetako 98.433 udalerri edo unitate baliokide ditu (1991ko egoera).

## UAL 1 eta UAL 2 mailak

| Herrialdea | 1. maila (UAL 1) | 2. maila (UAL 2) |
| --- | --- | --- |
| Alemania | 539 Verwaltungsgemeinschaften | 13.176 Gemeinden |
| Austria |  | 2.381 Gemeinden |
| Belgika |  | 581 gemedirenen/komun |
| Zipre | 6 Eparchies | 614 Dimoia, koinotiteak |
| Kroazia |  ? | 546 udalerri (*općine*) |
| Danimarka |  | 271 Kommuner |
| Espainia |  | 8.108 Municipios |
| Estonia | 15 Maakonnad | 241 Vald, Inn |
| Finlandia | 82 Seutukunnat / Ekonomiska regioner | 446 Kunnat / kommuner |
| Frantzia | 4.039 cantons  | 36.568 Communes |
| Grezia | 1.304 Dimoi/Koinotites | 6.130 Demotiko diamerisma/Koinotiko diamerisma |
| Hungaria | 168 (Statisztikai) kistersegek | 3.145 Települések |
| Irlanda | 34 Counties / County Boroughs | 3.440 DEDs/Wards |
| Italia |  | 7.960 Comuni |
| Letonia | 33 Rajoni, republikas pilsfrestas | 536 Pilsfrak, novadi, pagasti |
| Lituania | 60 Savivaldybės | 515 Seniūnijos |
| Luxenburgo | 12 kantoi | 100 udalerri |
| Malta | 6 Distretti | 68 Kunsilli Lokali |
| Herbehereak |  | 489 Gemeenten |
| Polonia | 379 Powiaty i miasta na prawach powiatu | 2.478 Gminy |
| Portugal | 308 Concelhos - Munizipioak | 3.091 Freguesias |
| Eslovakia | 79 Okresy | 2.928 Obce |
| Eslovenia | 58 Upravne enote | 193 Občine |
| Suedia |  | 290 Kommuner |
| Txekiako Errepublika | 77 Okresy | 6.249 Obce |

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

* Eurostat Local Administrative Units (herrialde bakoitzeko kodeak)
# Bisigodoen Erresuma

| Bisigodoen Erresuma *Regnum Visigothorum* *Gutthiuda Thiudinassus* |
| --- |
| 418 – 721 |
| Monarkia |
| Erresumak historian izan zuen zabalerarik handiena |
| Geografia |
| Hiriburuak | Tolosa, Toledo |
| Kultura |
| Hizkuntza(k) | Gotikoa, latina |
| Erlijioa | Kristautasuna |
| Historia |
| Bisigodoek Galia Akitania lortu zuten | 418 |
| Omeiarren konkista | 721 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **← Aurrekoak**

|  |  |
| --- | --- |
|  | Mendebaldeko Erromatar Inperioa |
|  | Sueboen Erresuma |

 | **Ondorengoak →**

|  |  |
| --- | --- |
| Omeiatar kaliferria |  |
| Asturietako Erresuma |  |

 |

 |

**Bisigodoen Erresuma** egun hego-mendebaldeko Frantzia den Septimanian eta Iberiar penintsulan V. eta VIII. mendeetan zehar izandako erresuma izan zen. Mendebaldeko Erromatar Inperioa ordezkatu zuen germaniar aginte sistemetako bat izan zen. Walia erregeak zuzendutako bisigodoek erromatarren kontrolpean zegoen Akitanian sortu eta Iberiar penintsula osora zabaldu zen. Erresumak Ekialdeko Erromatar Inperioa edo Bizantziar Inperioarekiko bere independentzia mantendu zuen, nahiz eta azkenak Hispanian bere aginte berrezartzeko arrakastarik gabeko saiakerak egin. VI. menderako frankoek Galian zeuzkaten lurraldeak jadanik konkistatuak zituzten, Septimaniako kostaldean zegoen lerro bat izan ezik. Hala ere, mende horren bukaeran Iberiar penintsula kontrolpean zuten, suebiarrak eta baskoiak[erreferentzia behar] menderatu eta gero. 716an Marokotik ateratako islamiar gudarosteek erresuma osoa konkistatu zuten, iparraldea baino kristauen eskuetan geratuz. Horrela, Asturietako Erresumak ordeztu zuen, Asturietako lehendabiziko erregea Pelaio izeneko bisigodoa izanik.

Bisigodoak eta baita bere lehendabiziko erregeak ere arrianoak zirenez, Eliza Katoliko Erromatarrarekin tirabirak izan zituzten. Hala eta guztiz ere, Nizeako I. kontzilioa eta gero katolizismora aldatu eta, handik aurrera, Elizak Toledoko kontzilioen bitartez izugarrizko eragina izan zuen. Bisigodoek Mendebaldeko Europako arautegi handiena sortu zuten, Liber Iudiciorum izenekoa.

## Erreferentziak

## Ikus, gainera

* Errege bisigodoen zerrenda
* Bisigodoak
* Domuit vascones

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Espainiako historiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Epifania

| Epifania |
| --- |
| *Epifania* (1589 ingurukoa), Roland de Mois. |
| Mota | Kristaua |
| Data |
| Data | Urtarrilaren 6 |

Kristautasunean, **Epifania** (antzinako grezierazko επιφάνεια hitzetik; euskaraz, *Agerkundea, manifestazioa*, *gertakari mirarizkoa*) Jesus Nazaretekoa Ekialdeko Errege Magoak gurtzera etorri zireneko gertakaria da, urtarrilaren 6an ospatzen dena. Eguberrien jai-zikloaren azken ospakizuna da. Espainian eta Hispanoamerikako leku batzuetan Epifania ospatzeko ohitura dago, haurrei eta helduei opariak eginez.[erreferentzia behar] Bezperan, Errege Magoen Kabalgata ospatzen da toki batzuetan.

## Historia

Itun Berriko pasarte batean Kristoren munduratzea bezala azaltzen da gertakaria, bere erreinuaz jabetzera datorren enperadore modura.[erreferentzia behar] Abiapuntu honetatik Ekialdean Kristoren haragiztatzeaz mintzo ziren, eta segidan, IX. mendetik aurrera, Jesus paganoei ezagutzera ematen zaienekoa. Hala ere, Jesusek une desberdinetan eman zuen ezagutzera bere jainkotasuna, eta horrela hiru dira epifania modura ospatzen diren gertakariak: Ekialdeko jakitun edo aztiek gurtu zutenekoa (Mt 2:1-12n kontatzen dena) eta urtarrilaren 6an oroitzen dena; Joan Bataiatzailearen aurreko agerpena, honek bataiatu zuenekoa Jordan ibaiaren uretan; eta bere jarraitzaile apostoluen aurreko agerpena Kanako ezteietan, jendaurreko lanari ekiten dionekoa.[erreferentzia behar]

Bibliak ez ditu aipatzen ez zenbat ziren ezta hauen izenak, geroagoko tradizioak izendatu zituen *Gaspar*, *Meltxor* eta *Baltasar*.

## Ikus, gainera

* Errege-opila

## Kanpo estekak
# CNN

| Cable News Network |
| --- |
|  |
| Jabea | Turner Broadcasting System |
| Emisio eremua |  Ameriketako Estatu Batuak |
| Hasiera data | 1980ko ekainaren 1a |
| Egoitza | CNN Center, Atlanta, Georgia |
| Baliagarritasuna | LTD, Satelitea, Kablea eta ADSL |
| Kate senidea(k) | CNN International CNN-IBN CNN Airport Network CNN Türk CNN en Español HLN CNN Chile TNT Turner Classic Movies Cartoon Network Boomerang TruTV TBS |
| www.cnn.com/ |

CNNren egoitza nagusia Atlantan.
**Cable News Network** (CNN) Estatu Batuetako telebista katea da, 24 orduz albisteak igortzen dituena.

Ted Turnerrek 1980an sortua, 24 orduz albisteak igortzeko leheno katea izan zen. Munduan zehar, hainbat kate senide ditu.

## Kanpo estekak

* CNN telebista kateko webgunea

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau telebistari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Dionisio (aita santua)

| Dionisio (aita santua) |
| --- |
|   Irudi gehiago |
|

|  25. Aita santu |
| --- |

 259ko uztailaren 22a - 268ko abenduaren 26a ← Sixto II.a - Felix I.a → |
| Bizitza |
| Jaiotza | Erromatar Inperioa, ? |
| Herrialdea |  Antzinako Erroma |
| Heriotza | Erroma, 268ko abenduaren 26a (67/68 urte) |
| Hezkuntza |
| Hizkuntzak | antzinako greziera |
| Jarduerak |
| Jarduerak | apaiz katolikoa |
| Lantokia(k) | Erroma |
| Santutegia |
| Abenduaren 26a |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Erlijioa | Erromatar Eliza Katolikoa |

**Dionisio** (Magna Graecia, ? - † Erroma, 268ko abenduaren 26a) Eliza Katolikoaren 25. aita santua izan zen 259 eta 268 urteen bitartean. Zerrendetan agertzen den martiritza jasan ez zuen lehendabiziko aita santua da, izan ere, Galieno enperadoreak Eliza errespetatzeko agindua eman zuen.

## Erreferentziak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Greziako biografia baten **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Valentin

| Valentin |
| --- |
|   Irudi gehiago |
|

|  100. Aita santu |
| --- |

 827ko irailaren 4a - 827ko urriaren 10a (egutegi gregorianoa) ← Eugenio II.a - Gregorio IV.a → |
| Bizitza |
| Jaiotza | Erroma, 780 |
| Heriotza | Erroma, 827ko urriaren 10a (46/47 urte) |
| Hobiratze lekua | San Petri basilika |
| Jarduerak |
| Jarduerak | apaiz katolikoa |
| Lantokia(k) | Erroma eta Aita Santuen Lurraldea |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Erlijioa | Erromatar Eliza Katolikoa |

**Valentin** (latinez: *Valentinus*; Erroma, ? - † ?, 827ko urriaren 10a) Eliza Katolikoaren 100. aita santua izan zen 827ko 30 edo 40 egunean.

Garai hartan, Eliza Erromatarrean ohi zenez, *per saltum*, hau da, Diakonotik Apezpiku izendatu zuten, aurretik apaizgoaren ordena eman gabe.

Haren aurrekoen hautaketak ez bezala, harenak nobleziaren, herriaren eta erromatar kleroaren laguntza izan zuen.

Ez dago haren aitasantutza laburraren berririk; *Liber Pontificalis*en arabera, berrogei egun iraun baitzuen, eta Einharten *Annales*en arabera, hogeita hamar. Bere aukeraketaren urte berean hil zen.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Italiako biografia baten **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Inozentzio IV.a

| Inozentzio IV.a |
| --- |
|  (1200(e)ko hamarkada) Irudi gehiago |
|

|  180. Aita santu |
| --- |

 1243ko ekainaren 25a - 1254ko abenduaren 7a ← Zelestino IV.a - Alexandro IV.a →

|  kardinal apaiz |
| --- |

 1227ko irailaren 18a - 1243ko ekainaren 25a

|  Roman Catholic Bishop of Albenga-Imperia (en)  |
| --- |

 1225 - 1226 Elizbarrutia: Roman Catholic Diocese of Albenga-Imperia (en)  |
| Bizitza |
| Jaiotza | Genova, ezezaguna |
| Herrialdea |  Genovako Errepublika |
| Heriotza | Napoli, 1254ko abenduaren 7a ( urte) |
| Hobiratze lekua | Napoliko katedrala |
| Familia |
| Aita | Ugo Fiesco, Count of Lavagna |
| Hezkuntza |
| Heziketa | Parmako Unibertsitatea Boloniako Unibertsitatea |
| Jarduerak |
| Jarduerak | apaiz katolikoa eta apezpiku katolikoa |
| Lantokia(k) | Erroma eta Aita Santuen Lurraldea |
| Enplegatzailea(k) | Boloniako Unibertsitatea |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Erlijioa | Erromatar Eliza Katolikoa |
|

---

 |
|   |

**Inozentzio IV.a** (Genova, 1195 inguru - † Napoli, 1254ko abenduaren 7a) Eliza Katolikoaren 180. aita santua izan zen 1243 eta 1254 urteen bitartean.

Elizaren interesen alde egin zuen Frederiko II.aren eta Konrado IV.aren kontra. XIII. kontzilio ekumenikoa bildu zuen, Lyonen.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Italiako biografia baten **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Jasokundearen Kongregazioa

| Jasokundearen Kongregazioa |
| --- |
| Datuak |
| Mota | Catholic religious institute (en)  |
| Herrialdea | Frantzia |
| Historia |
| Sorrera | 1839ko apirilaren 30a |
| Sortzailea | ZabalduMaria Eugenia Jesusena Emmanuel d'Alzon Théodore Combalot (en)  |
| webgune ofiziala  |

**Jasokundearen Ahizpen Kongregazioa** (latinez: *Sorores ab Assumptione in Coelum Beatae Mariae Virginis*; frantsesez: *Congregation des Religieuses de l'Assomption*) emakumezkoen Erlijio-ordena katolikoa da, Maria Eugenia Jesusenak 1839an Parisen sortu zuena. 2013an 1.086 kide zituen, Afrika, Amerika, Asia eta Europako 32 herrialdetan hedatuak.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

* **(Frantsesez)** Webgune ofiziala, assumpta.org
* La Asuncion Ikastetxea, laasunciondonostia.org
# Draisina

| Draisina |
| --- |
| two-wheeler (en)  eta human-powered land vehicle (en)  |
|  Irudi gehiago |
| Fabrikazioa |
| Diseinatzailea | Karl Drais |
|  |
|  |
|  |

**Draisina** lerroan jarritako bi gurpileko lehen ibilgailua izan zen, eta giza trakzioko lehen ibilgailu praktikoa. Oinaren bultzadarekin egiten zen aurrera, gaur egungo bizikletaren aurrekari zaharrena kontsideratzen da.

Beranduago, 1860ko hamarkadan, Frantzian, belozipedoa sortu zen draisina oinarri hartuta.

## Historia

1817an Karl Christian Ludwig Drais von Sauerbronn baroi alemaniarrak bi gurpileko lehen ibilgailua diseinatu zuen. Makina hau, draisina deitua (bere asmatzailearen omenez), "Makina ibiltaria" deitua (alemanez *laufmaschine*), bizikleta eta motozikletaren aitzindaria izan zen. "Makina ibiltari" hori bi gurpileko gurdi moduko bat zen, bata bestearen atzean jarriak, eta eskuleku bat. Pertsona zela txiki baten gainean eserita zegoen, burdinazko beso-euskarri baten gainean, eta eskuekin egurrezko makila bati eusten zuen, aurreko gurpilari lotuta, gidariak joan nahi zuen norabidean jiratuz.

Asmakizun hau, pertsona batek, ibiltzean, bere pisua oin batetik bestera txandaka mugitu behar izateagatik indar asko galtzen duen ideian oinarritzen zen. Draisek lortu zuen ibilgailu xume hau sortzea, gizonari lan hori ekiditea ahalbidetzen ziona. Makina horrek, azkar eboluzionatu zuen, egungo bizikletara iritsi arte. Gaur egun, pedalik gabeko jatorrizko diseinua oreka-bizikletan erabiltzen da (pedalik gabeko entrenamenduko bizikleta bezala ere ezagutzen da).

## Erreferentziak
# Emakumezkoen Strade Bianche

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Emakumezkoen Strade Bianche |  |

 |
|  |
| Orokortasunak |
| Kirola | Errepideko txirrindularitza |
| Sorrera | 2015 |
| Ekitaldi kopurua | 12 (urtea: 2026) |
| Aldizkotasuna | urterokoa (martxo) |
| Mota | Egun bateko lasterketa |
| translation for raceinfobox\_translate index 33 not found |  Italia |
| Lekua | Toscana |
| Antolatzailea | RCS Sport |
| Mailak | 1.1 (2015) 1.WWT (2016-) |
| Zirkuitua | UCI Women's World Tour |
| Webgune ofiziala | Webgune ofiziala |
| Palmaresa |
| Azken garailea |  Elise Chabbey |
| Garaipen gehien lortu duena |  Demi Vollering  Annemiek van Vleuten  Lotte Kopecky (2 garaipen) |
| Dokumentazioa  |

**Emakumezkoen Strade Bianche** (italieraz: *Strade Bianche Donne*), **Strade Bianche Arrosa** (italieraz: *Strade Bianche Rosa*) izenez ere ezaguna, 2015az geroztik Italiako Toscana eskualdean urtero egiten den etapa bakarreko emakumezkoen eliteko errepideko txirrindulari lasterketa da. Etaparen laurden bat inguru legar zurizko errepideetan zehar igarotzen da, eta hortik datorkio *strade bianche* (euskaraz: «errepide zuriak») izena lasterketari.

2015ean sortua, 2016az geroztik UCI Emakumezkoen WorldTour mailako eliteko errepideko txirrindularitzako lasterketa-zirkuituko parte da.

## Palmaresa

| Urtea | Txapelduna | Txapeldunordea | Hirugarrena |
| --- | --- | --- | --- |
| 2015 |  Megan Guarnier |  Lizzie Armitstead |  Elisa Longo Borghini |
| 2016 |  Lizzie Armitstead |  Katarzyna Niewiadoma |  Emma Johansson |
| 2017 |  Elisa Longo Borghini |  Katarzyna Niewiadoma |  Lizzie Deignan |
| 2018 |  Anna van der Breggen |  Katarzyna Niewiadoma |  Elisa Longo Borghini |
| 2019 |  Annemiek van Vleuten |  Annika Langvad |  Katarzyna Niewiadoma |
| 2020 |  Annemiek van Vleuten |  Mavi García |  Leah Thomas |
| 2021 |  Chantal van den Broek-Blaak |  Elisa Longo Borghini |  Anna van der Breggen |
| 2022 |  Lotte Kopecky |  Annemiek van Vleuten |  Ashleigh Moolman |
| 2023 |  Demi Vollering |  Lotte Kopecky |  Cecilie Uttrup Ludwig |
| 2024 |  Lotte Kopecky |  Elisa Longo Borghini |  Demi Vollering |
| 2025 |  Demi Vollering |  Anna van der Breggen |  Pauline Ferrand-Prévot |
| 2026 |  Elise Chabbey |  Katarzyna Niewiadoma |  Franziska Koch |

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Tourmalet

| Tourmalet |
| --- |
|  |
| Geografia |
| Altuera | 2.115 m |
| Mendikatea | Pirinioak |
| Lurraldea | Pirinio Garaiak |
|  |
| Ezaugarriak |
| Igarobidea |  RN 618 |
| Malda | mendebalde: % 7.7 ekialde: % 7.4 |

**Tourmaleteko lepoa** (frantsesez: *Col du Tourmalet*) Frantziako Pirinioen erdialdean dagoen mendiate bat da. 2.114 metrotako garaiera du itsas mailarekiko.

Tourmalet Frantziako Tourreko mendaterik ospetsuenetarikoa da, bera da lasterketa honen historiako ibilbidean gehien ageri den portua. 1910an igo zen lehen aldiz lasterketa honetan, Pirinioak lasterketari batu zitzaizkion urtean hain zuzen ere.

Neguan mendi portu hau itxita egon oi da, eski denboraldia hasten delarik eta La Mongieko eski estazioaren parte bilakatu Tourmaleteko Lepoaren ekialdeko zatian.

## Altimetria

Hona hemen mendatearen altimetria Campandik ikusita:

## Kanpo estekak

* Col du Tourmalet recreational cycling photos and video plus a written report
* Tourmaleteko gune eskiagarria

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Frantziako geografiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Burgumaisu

**Burgumaisua** (alemanez: *Bürgermeister*; nederlanderaz: *Burgemeester*) germaniar herrialde hiztunetan udal kontseiluko burua da, nolabaiteko auzapeza edo alkate baten funtzioak eta eskuduntzak dituen kargu publikoa. Alemania, Suitza, Austria, Herbehereak eta Hego Tirolen (Italia) udal mailako politikan oso ohiko kargua da.

*Bürgermeister* izendapena bi hitzen elkarketatik sortua da: *Bürger* ('Burgutar') eta *Meister* (‘Maisu’).

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau politikari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Papiamento

| Papiamentu |
| --- |
| Papiamentu — Papiamento |
|  eta  |
| Datu orokorrak |
| Lurralde eremua | Nederlandar Antillak, Aruba |
| Hiztunak | 250.000 |
| Ofizialtasuna | Nederlandar Antillak, Aruba |
| Eskualdea | Karibe |
| Araugilea | Ez du |
| Hizkuntza sailkapena |
| giza hizkuntza hizkuntza natural contact language (en)  pidgina Portugaldar kreolerak Afro-Portuguese creoles (en)  Upper Guinea Creole (en)  |
| Alfabetoa | latindar alfabetoa |
| Hizkuntza kodeak |
| ISO 639-2 | `pap` |
| ISO 639-3 | `pap` |
| Ethnologue | `pap` |
| Glottolog | `papi1253` |
| Wikipedia | `pap` |
| Linguasphere | 51-AAC-be |
| IETF | pap |

**Papiamento**a Aruba, Bonaire eta Curaçao uharteetan erabiltzen den hizkuntza da. Portugesean oinarritutako hizkuntza kreoloa da, baina gaztelaniak ere eragin handia du. *Papiamento* izenak *papia* ("berriketa") hitzetik du jatorri.

Papiamentua esklabotzaren eta kolonialismoaren zapalkuntzaren aurkako erresistentziaren ikur izan da. Curaçaon esklabotzaren garaian sortu eta garatutako hizkuntza da, hainbat talde etnikoren eraginpean. XVII. mendean, papiamentua «esklaboen hizkuntza»tzat hartzen zen. Hala ere, kolonizatzaileek eta juduek bereganatu egin zuten, eta Eliza Katolikoak, eliza protestanteek eta gurasoek ahaleginak egin zituzten hura irakasteko, predikatzeko eta argitaratzeko. Papiamentuaren estatusa mespretxutik igaro da, eta gaur egun bi ortografia dituen hizkuntza ofiziala da.

## Egoera

2007an, nederlandera eta ingelesarekin batera, papiamentoa Nederlandar Antilletako hizkuntza ofiziala bihurtu zen. Hegoaldeko uharteetan mintzatuena da; iparraldekoetan (Saint Maarten, Saint Eustatius eta Saba), berriz, ingelesa. Aruban, papiamentoa eta nederlandera hizkuntza koofizialak dira.

Gaztelaniak gero eta eragin handiagoa du.

## Ikus, gainera

* Nederlandar kreolerak

## Kanpo estekak