Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sarreko arroaren lurraldea

| Sarreko arroaren lurraldea *Saarbeckengebiet* (de) *Le Territoire du Bassin de la Sarre* (fr) |
| --- |
| 1920 – 1935 |
| Nazioen Ligaren protektoratua |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Sarreko lurraldea kolore morez ageri da |
| Geografia |
| Hiriburua | Saarbrücken |
| Biztanleria | 812.000 |
| Ekonomia |
| Dirua | Saar frankoa |
| Historia |
| Sorrera | 1920 |
| Desagerpena | 1935 |
|

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **← Aurrekoa**

|  |  |
| --- | --- |
|  | Weimar Errepublika |

 | **Ondorengoa →**

|  |  |
| --- | --- |
| Hirugarren Reicha |  |

 |

 |

**Sarreko arroaren lurraldea** (frantsesez: *Le Territoire du Bassin de la Sarre*; alemanez: *Saarbeckengebiet, Saarterritorium*), **Saar** edo **Saargebiet** ere deitua, Alemaniako lurraldea izan zen, Versaillesko Itunaren ostean Nazioen Ligak hamabost urtez gobernatu zuena, 1920tik 1935era. 1933an 812.000 biztanle zituen eta hiriburua Saarbrücken zen. 1935ean itzuli zitzaion Alemaniari, plebiszitu baten ondoren. Lurralde honen mugak nahiko bat datoz gaur egungo Alemaniako Sarre estatuarenekin.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Uztail

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  <<  | **Uztaila** |  >>  |
| Al | As | Az | Og | Or | Lr | Ig |
|  |  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |
| 2026 |

**Uztail**a, halaber **garagarril**a (Bizk.), batzuetan **garil**a (GNaf.), gregoriotar egutegian, urteko zazpigarren hila da eta hogeita hamaika egun ditu.

Iritsi zaigun *Kalendrera* euskarazko egutegi antzinakoenean (1571koa), Joanes Leizarragak lehenetsi zuen *uztailla* forma.

## Ikus gainera

* Hila

## Kanpo estekak
# Traziar

Traziar|  |
| Mota | talde etniko historiko |

**Traziarra** (antzinako grezieraz: Θρᾷκες; latinez: *Thraci*) indoeuropar herria izan zen, K.a. 2.000. urte inguruan Danubio aldean, Itsaso Beltzean eta Egeo itsasaldean bizilekua hartu zuena . Traziarrak leinuetan antolatu ziren denbora luzez. Mertzenario eta esklaboz hornitu zuten Grezia. Ospakizun dionisiakoak egiten zituzten, borrokazaleak ziren, tatuajeak egiten zituzten eta hildakoak errausteko ohitura omen zuten.
Trazieraz hitz egiten zuten. Egun desagertutako hizkuntza hau indoeuropar hizkunzten familian kokatzen da.
Traziar zibilizazioa K.a. III. milaurtekotik K.a. III. mendera arte garatu zen. Traziar zibilizazioaren arlo asko oraindik ezezagunak dira.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau antropologiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Amiga

| Amiga |
| --- |
| home computer (en)  eta ordenagailu pertsonala |
|  Irudi gehiago |
|  |
| Fabrikazioa |
| Fabrikatzailea | Commodore International |
| Diseinatzailea | Commodore International |
| Historia |
| Amaiera | 1996 |
|  |
| **Sorrera** | 1985eko uztaila |
|  |
| Jabea | Patrik Rak (en)  - |
|  |
|  |
|  |
| Ezaugarriak |
| CPU | Motorola 68000 |
| Sistema eragilea | AmigaOS |

**Amiga**, 1985ean Commodore konpainia merkaturatutako ordenagailu sail bat izan zen. Saila hau garai hartan sekulako arrakasta izandako 16 eta 32 bit eta 256KB, RAM 1 edo gehiagoko memoria zuten ordenagailuen belaunaldikoa zen, belaunaldi honen barnean Atari ST, eta Apple konpainiaren Macintosh eta Apple IIGS ordenagailuak zeuden.

Merkaturatu bezain laster, Amigak informatikazale eta bereziki bideo-jokozaleen artean sekulako izen ona bereganatu zuen, bereziki bere multimedia ezaugarri bikainak eta grafikoen ikusgarritasuna zirela eta, jokoetarako oso egokia zen ordenagailua bilakatu baizuten, atal honetan garaiko PC eta Macintosh ordenagailuak baina aurreratuagoa zegoen.

## Saila

* Amiga 500‎
* Amiga 600‎
* Amiga 1000‎
* Amiga 1200‎
* Amiga 2000‎
* Amiga 3000‎
* Amiga 4000‎
* Amiga 4000T‎
* Amiga CD32‎

## Kanpo estekak
# Garbage

| Garbage |
| --- |
| Copenhagengo emanaldian, 2005eko biran |
| Datuak |
| Jatorria | Madison, Wisconsin, (AEB) |
| Musika mota | Rock alternatibo, trip hop, dance rock |
| Sortze urtea (eta desegitearena, desegin bada) | 1994 - |
| Produkzioa |
| Diskoetxea(k) | Universal Music Group Almo Sounds Warner Music |
| Taldekideak |
| Duke Erikson Shirley Manson Steve Marker Butch Vig |
| Sariak |
| Nominazioak |
ikusi
* [[Grammy Award for Best New Artist (en) ]] (1997)
 |
| Informazio gehigarria |
|  |
|                 |

**Garbage** 1994an Wisconsinen sortutako rock musika taldea da. Osakideak Duke Erikson, Shirley Manson, Steve Marker eta Butch Vig dira.

1990eko hamarkadaren amaieran, single sorta arrakastatsua atera zuten, tartean "Stupid Girl" ospetsua. Estreinako albumak, *Garbage*, 4 milioi ale saldu zituen munduan zehar. Bi urte prestatzen eman ostean, hurrengo diskak ere, *Version 2.0*, emaitza onak lortu zituen munduko musika-zerrendetan. 1999an, James Bonden *The World Is Not Enough* filmarako kanta nagusia egin zuten.

Aurreko maila altuari eutsi nahi bazioten ere, hirugarren diskoak, *beautifulgarbage*, ez zuen lehenengoen arrakasta komertzialik lortu. 2003an taldea desegitear egon arren, 2005ean, laugarren diska kaleratu zuten, *Bleed Like Me*. Urte berean, munduan zeharko bira moztutakoan, mugagabeko atsedenaldia hartuko zutela iragarri zuten, nahiz eta hori taldearen amaiera ez zela azpimarratu.

## Diskografia

* *Garbage* - 1995
* *Version 2.0* - 1999
* *beautifulgarbage* - 2001
* *Bleed Like Me* - 2005
* *Not Your Kind of People* - 2012
* *Strange Little Birds* - 2016
* *No Gods No Masters* - 2021
* *Let All That We Imagine Be the Light* - 2025

## Kanpo estekak
# Electronicore

**Electronicore**, **synthcore** edo **hardcore elektronikoa** post-hardcore eta metalcore estiloak musika elektronikoarekin, zehazkiago electronica estiloarekin, nahastuz sorturiko musika mota bat da. Genero honetako musikari nabarmenenak Ingalaterra, AEB, Australia, Kanada, Frantzia, Hong Kong eta Japoniakoak dira.

## Talde nabarmenak

* Abandon All Ships
* Arsonists Get All the Girls
* Asking Alexandria
* Attack Attack!
* Capture the Crown
* Crossfaith
* Enter Shikari
* Hiimwaterdragon
* I See Stars
* Jamie's Elsewhere
* Peace Burial at Sea
* We Butter the Bread with Butter

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Katedral

Baionako katedrala.
Ejmiatsingo katedrala, (armenieraz: Էջմիածնի մայր տաճար, *Ēǰmiatsni mayr tačar*) Armeniar Elizaren ama-eliza eta munduko katedral zaharrena.
**Katedrala** apezpikuak egoitza edo gotzain-aulkia duen tenplu kristauari deritzo. Modu honetan, elizbarruti bakoitzaren eliza nagusia da.

Hasieran, katedraletan Teologia, Gramatika eta Latin katedrak ematen ziren ikasleei, baina batez ere apaizgaiei. Alabaina, pixkanaka-pixkanaka katedraletako ekintzak gurtza egiteko zabaldu ziren.

Katedralak mendeetan zehar eraikin handiak, ederrak eta oso landuak izan direnez, katedral kontzeptua modu metaforikoan ere erabiltzen da maila handiko artelan edo helburu erraldoiak izendatzeko. Esate baterako, Jose Ramon Etxebarria irakasleak Euskal Unibertsitatea sortzeko prozesua "*(Euskal Hezkuntza-sistemaren) Katedralaren eraikuntza*" moduan azaldu zuen 2017ko IkerGazte kongresuan. Berri Txarrak taldeak ere ideia hori erabiltzen du Katedral bat kantuan, abesti bat sortzea lan konplexua dela adierazteko *("Katedral bat egin hegalik gabe sortu ziren abesti pusketekin, bertako beiratetik sartzen diren eguzki izpien energiaz berrekin").*

## Euskal Herriko katedralak

* Baionako Santa Maria katedrala
* Bilboko Done Jakue katedrala
* Donostiako Artzain Onaren katedrala
* Gasteizko Santa Maria katedrala, *katedral zaharra* izenez ere ezaguna.
* Gasteizko Maria Sortzez Garbiaren katedrala, *katedral berria* izenez ere ezaguna.
* Iruñeko Andre Maria Erreginaren katedrala
* Tuterako Santa Maria katedrala

## Munduko katedral ezagunak

* Parisko Notre-Dame katedrala
* Koloniako katedrala
* Compostelako Donejakueko katedrala
* Burgosko katedrala
* Leongo katedrala
* Pilarreko katedrala
* Bartzelonako katedrala
* Exeterreko katedrala
* Bristolgo katedrala
* Ejmiatsingo katedrala

## Erreferentziak

## Ikus, gainera

* Katedral gotiko
* Duomo
* Katedral bat (Berri txarrak)

## Kanpo estekak
# Shirō Ishii

| Shirō Ishii |
| --- |
|   Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotza | Ōsato, 1892ko ekainaren 25a |
| Herrialdea |  Japoniar Inperioa  1947)  Japonia  (1947 - |
| Heriotza | Center Hospital of the National Center for Global Health and Medicine (en) , 1959ko urriaren 9a (67 urte) |
| Heriotza modua | berezko heriotza: laringeko minbizia |
| Hezkuntza |
| Heziketa | Kyotoko Unibertsitate Inperiala Fourth Higher School (en)  Q11406216  |
| Hizkuntzak | japoniera |
| Jarduerak |
| Jarduerak | medikua, mikrobiologoa, gerra kriminala eta torturatzailea |
| Lan nabarmenak |
ikusi
* *Operation Cherry Blossoms at Night (en)*
 |
| Zerbitzu militarra |
| Adar militarra | Japoniako Armada Inperiala |
| Gradua | teniente jeneral |
| Parte hartutako gatazkak | Bigarren Txina-Japonia Gerra Bigarren Mundu Gerra |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Erlijioa | sintoismoa Eliza latinoa |

**Shirō Ishii** (japonieraz: 石井 四郎, Hepburn: *Ishii Shirō*)
 mikrobiologo japoniarra eta armadako mediku ofiziala izan zen, Japoniako Armada Inperialaren 731 unitateako zuzendari gisa aritu zena. Ishiik Txinako 731 Unitatean arma biologikoen garapena eta aplikazioa gidatu zuen 1937tik 1945era arteko Bigarren Txina-Japonia Gerra, Changde eta Ningbo Txinako hirietan izurrite bubonikoaren erasoak barne, eta Cherry Blossoms at Night operazioa Estatu Batuen aurkako eraso biologikoa planifikatu zuen. Showa enperadoreak bere lanagatik zerbitzu domina berezi batekin saritu zuen.

Ishii eta bere lankideek giza esperimentazioan ere aritu ziren, eta ondorioz 10.000 subjektu baino gehiago hil ziren, gehienak zibilak edo gerrako presoak.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Japoniako biografia baten **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Lehen Mundu Gerrako Aliatuak

Mundu Gerraren parte -hartzaileak erakusten dituen mapa:     Entente eta aliatuak (batzuk gerran sartu ziren eta beste batzuk neutral geratu ziren baina aliatuak onartzen zituzten)     Erdialdeko Potentziak     Herrialde neutralak
Lehen Mundu Gerran aliantzen bilakaera:     Entente     Ententeak okupatutako kolonia, domeinua eta/edo lurraldeak     Erdialdeko Potentziak     Erdialdeko Potentziek eta/edo haien koloniek okupatutako lurraldea     Neutro
*Triple Entente*.
**Lehen Mundu Gerrako Aliatuak** Erdialdeko Potentziak zirelakoen aurka borrokatu zuten herrialdeak izan ziren. Batez ere Entente Hirukoitzaren Britainiar Inperioa, Frantzia eta Errusiar Inperioak osatzen zuten, alde batetik, baina bestetik Italia, Serbia, Montenegro, Errumania, Ameriketako Estatu Batuak, Belgika, Japonia, Txina, Grezia, Brasil eta Portugal ere bai.

## Buruzagi nagusiak

* Nikolas II.a Errusiakoa
* Alexei Alexeievich Brusilov
* Philippe Pétain
* Georges Clemenceau
* Joseph Joffre
* Ferdinand Foch
* Robert Nivelle
* Herbert Henry Asquith
* Douglas Haig
* John Jellicoe
* Vittorio Emanuele III.a
* Luigi Cadorna
* Armando Diaz
* Woodrow Wilson
* John J. Pershing

## Herrialde aliatu nagusiak

Guztira 8 herrialdek parte hartu zuten lehen Gerra Handian.

* Belgikako Erresuma ( bere indar kolonialak barne )
* Serbiako Erresuma
* Montenegroko Erresuma
* Frantziako Hirugarren Errepublika ( bere indar kolonialak barne )
* Errusiako Inperioa (1917ko martxora arte), Errusiako Behin-behineko Gobernuak kapituluatu zuen 1917ko azaroan.
* Britainiar Inperioa
	+ Britainia Handiko eta Irlandako Erresuma Batua
	+ Australia
	+ Itsasoaz haraindiko britainiar lurraldeak
	+ Britainiar Raj
	+ Kanada
	+ Ternuako Eremua
	+ Zelanda Berria
	+ Hegoafrikako Batasuna
* Italiako Erresuma (1915eko apiriletik aurrera eta bere indar kolonialak barne )
* Amerikako Estatu Batuak ( Amerikako Espedizio Indarrekin hasi zen 1917an)
	+ Puerto Rico (bere emanaldia Panamako kanalean izan zen 1917ko maiatzetik aurrera 65. Infanteria Erregimentuarekin (Estatu Batuak) , ingelesez *65th Infantry Regiment (United States)* bezala.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau historiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Aliatuek okupatutako Alemania

| Alemaniako Reicha Deutsches Reich |
| --- |
| 1945 – 1949 |
| Okupazio militarra |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Aliatuek okupatutako Alemaniaren mapa, lau potentzia aliatuetako bakoitzaren okupazio eremua adierazita. |
| Geografia |
| Hiriburua | Berlin (*de facto*) |
| Biztanleria | 68.800.000 |
| Azalera | 357.050 km2 km² |
| Ekonomia |
| Dirua | Hainbat marko mota |
| Kultura |
| Hizkuntza(k) | Alemaniera |
| Historia |
| Sorrera | 1945 |
| Desagerpena | 1949 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **← Aurrekoa**

|  |  |
| --- | --- |
|  | Hirugarren Reicha |

 | **Ondorengoak →**

|  |  |
| --- | --- |
| AEF |  |
| AED |  |
| Sarre |  |
| Mendebaldeko Berlin |  |

 |

 |

**Aliatuek okupatutako Alemania** (alemanez: *Alliierten-besetztes Deutschland*) Hirugarren Reichak Bigarren Mundu Gerra galdu ostean Alemaniak izan zuen aldia izan zen, 1945etik 1949 arte iraun zuena. Gerra hartan Hirugarren Reicha menderatu zuten lau potentziek (AEB, Erresuma Batua, Frantzia eta SESB), Aliatuek, beste horrenbeste okupazio eremutan banatu zuten Alemania, administrazio zereginetarako.

## Kanpo estekak