Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Israelgo Defentsa Indarrak

| Israelgo Defentsa Indarrak |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| Datuak |
| Izen ofiziala | צבא הגנה לישראל |
| Izen laburra | צה"ל eta IDF |
| Mota | indar armatuak |
| Herrialdea | Israel |
| Jarduera |
| Honen parte | Israeli security forces (en)  |
| Eskumendekoak | Israelgo Defentsa Indarren Aireko Armada, Israelgo Itsas Armada eta Israelgo Lurreko Indarrak |
| Enplegatuak | 170.000 (2024) |
| Erabiltzen du | equipment in Israeli military service (en)  |
| Agintea |
| Lehendakaria | Herzi Halevi (en)  |
|  |
|  |
| Egoitza nagusi

 | * HaKirya
 |
|  |
| Kideak | Central Command (en)  Computer Service Directorate (en)  Depth Corps (en)  General Staff of the Israel Defense Forces (en)  Home Front Command (en)  IDF Military Colleges (en)  Iparraldeko komandoa (Israel) Israelgo Defentsa Indarren Aireko Armada Israelgo Itsas Armada Israelgo Lurreko Indarrak Israeli Military Rabbinate Corps (en)  Manpower Directorate (en)  Military Advocate General (en)  Military Intelligence Directorate of Israel (en)  Military court (Israel) (en)  Operations Directorate (en)  Planning Directorate (en)  Q55650068  Southern Command (en)  Strategy and Third-Circle Directorate (en)  Technological and Logistics Directorate (en)  |
| Jabea | Israelgo Defentsa Ministerioa |
| Ekonomia |
| Aurrekontua | 22.500.000.000 $ (2022) |
| Historia |
| Sorrera | 1948ko maiatzaren 26a |
| Ordezkatzen du | Hagana, Irgun eta Lehi |
| webgune ofiziala          |

Israelgo Defentsa Indarren zenbait arma, ibilgailu eta ekipamendu.
**Israelgo Defentsa Indarrak** (hebreeraz: צְבָא הַהֲגָנָה לְיִשְׂרָאֵל‎, *Tzva ha-Hagana le-Yisra'el* ; hitzez hitz, «Israelen Defentsarako Armada»), maiz **Tzahal** (hebreeraz: צה״ל‎) hebreerazko akronimoarekin izendatua, Israelgo Estatuko armadak hartu duen izena da. Era berean, nazioartean ezaguna da ingelesezko **IDF** (izen osoa: *Israel Defense Forces*) siglarekin.

Tzahalek hiru adar ditu: Aireko Indarra, Itsas Armada eta Lurreko Indarrak. David Ben-Gurion defentsa ministroak sortu zuen, 1948an, Haganah osatzen zuten paramilitarrak militar bilakatu zituenean. Tzahalen egungo buruzagi nagusia (*Rav Aluf*) Eyal Zamir jenerala da. Israelek 187.000 soldadu aktibo profesional ditu, eta beste 565.000 erreserban. Guztira 700.000 soldadu mobiliza ditzake, hau da, Israelgo nazionalitatea dutenen % 10.

1967az geroztik, Tzahalek segurtasun harreman estua du Ameriketako Estatu Batuekin, besteak beste armen ikerketa eta garapenean. Uste da Tzahalek arma nuklearren ahalmen operatiboa duela 1967az geroztik, gutxienez 80 buru nuklearrekin eta gehienez 400ekin. Israelek Palestinan okupatuta dituen lurraldeetan Tzahalen ekintzek eta politikek kritikak eragin ditu mundu zabalean: Tzahal akusatzen dute palestinarren aurka zapalkuntza egiten duela, diskriminazioa, legez kanpoko hilketak eta giza eskubideen urraketa sistematikoak. Giza eskubideen aldeko hainbat erakunde eta ekintzailek Tzahali leporatzen diote palestinarren aurka genozidioa egiten ari dela, bereziki Gazako zerrendan.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Tuareg

| Tuareg |
| --- |
|
Tuaregak, Aljerian |
| Biztanleak guztira |
| 900.000 bat |
| Biztanleria nabarmena duten eskualdeak |
|  Niger
 Mali
 Burkina Faso
 Aljeria
 Libia |
| Hizkuntza |
| Berbere hizkuntzak (Tamasheq, Tamajeq, Tamahaq), hausa, arabiera |
| Erlijioa |
| Islam |
| Zerikusia duten beste giza taldeak |

**Tuareg herria** berbere hizkuntzaz mintzo den artzain herri nomada da, Touat (Aljeria) eta Ghudamisetik (Libia) hasi eta ipar Nigeriaraino, eta Fezzanetik (Libia) Timbukturaino (Mali) iristen dena. XX. mende bukaeran 900.000 bat tuareg ziren.

Tuaregen eremua.
Tuaregek konfederazio moduko elkarteak osatzen dituzte: Ahaggar eta Azjer, iparraldean, eta Asben, Ifora, Itesen, Aulliminden eta Kel Tademaket, hegoaldean. Iparraldeko tuaregak basamortuan bizi dira; hegoaldekoak, berriz, estepan eta sabanan. Hegoaldeko tuaregek ganadua, gameluak eta zebuak hazten dituzte eta iparraldekoei saltzen dizkiete.

Europarrak iritsi aurretik, tuaregen lurraldeetatik karabana eta bidaiari asko ibili zen, baina ibilgailu motordunak azaldu zirenean, karabana bidezko bidaiak arras galdu ziren. 1970-1980 hamarkadetan Mauritania, Senegal, Nigeria, Burkina Faso eta Txaden gertatutako lehorteen ondorioz, hegoaldeko tuaregen kopurua murriztu zen eta haien artzain-bizimoduak aldatu. Gizarte-antolamendua feudala dute: hainbat gizarte-maila daude, erabat definituak, hala nola aitoren semeak, apaizak, jopuak, eskulangileak eta laborariak (lehen, esklaboak). Beren idazkera berezia dute (*tifinagh*), antzina libiarrek erabiltzen zutenaren antzekoa.

## Irudiak

* Tifinagh (amazig alfabetoa) ulertzeko taula
* 2012
* 1896
* 2012
* 1896
* 1907
* 1896
* 1894
* 1912
* 1896
* 1906
* 1896
* 2021
* 1997
* 1955. Italiar bat tuaregez inguratuta tuareg denda batean
* 2009. Tuaregez osaturiko musika talde baten kontzertua.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Fernando Pedro PEREZ: Afrikako herriak ADEVE. Euskomedia.org
* **(Ingelesez)** Tuareg Information Uiowa.edu
# Heuristika

**Heuristika** problemen ebazpenerako, ikasketarako eta aurkikuntzak egiteko teknika ez sistematikoen multzoa da, maiz lasterbide moduan intuizioz eta zentzuz asmatu planteatzen direnak, problemak modu eraginkorrago batez ebazteko.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Zaire

| Zaireko Errepublika *République du Zaïre* *Repubuliki ya Zaïre* *Jamhuri ya Zaïre* |
| --- |
| 1971 – 1997 |
| Errepublika |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|

---

**EreserkiaLa Zaïrose* Duration: 1 minute and 23 seconds.1:23

---

**Goiburua** Paix – Justice – Travail

---

 |
| Zaireren kokapena |
| Geografia |
| Hiriburua | Kinshasa |
| Biztanleria | 46.498.539 (1993) |
| Azalera | 2.345.410 (1996) km² |
| Telefono aurrizkia | +243 |
| Domeinua | .zr |
| Ekonomia |
| Dirua | Zairetar zairea |
| Kultura |
| Hizkuntza(k) | Frantsesa, lingala, kikongo, swahili, tshiluba |
| Erlijioa | kristautasuna, baluba, bantu |
| Historia |
| Estatu kolpea | 1965eko azaroaren 25a |
| Herrialdearen berrizendapena | 1971ko urriaren 27a |
| Mobuturen uzkailtzea | 1997ko maiatzaren 16a |
| Mobuturen heriotza | 1997ko irailaren 7a |
|

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **← Aurrekoa**

|  |  |
| --- | --- |
|  | Kongoko Errepublika |

 | **Ondorengoa →**

|  |  |
| --- | --- |
| Kongoko Errepublika Demokratikoa |  |

 |

 |

**Zaire**, ofizialki **Zaireko Errepublika** (frantsesez: *République du Zaïre*; /za'iʁ/ ahoskatua), 1971 eta 1997 bitartean Afrika Erdialdean Kongoko Errepublika Demokratikoa herrialdeari eman zitzaion izena izan zen. Gobernua alderdi bakarreko diktadura totalitarioa zen, Mobutu Sese Seko diktadoreak eta haren Iraultzaren Herri Mugimendua alderdiak gobernatua. Aro horri **Kongoko Bigarren Errepublika** ere deritzo.

Mobutu diktadorea (1930-1997).
## Erreferentziak

## Kanpo estekak

* **(Frantsesez)**:Zaireko ereserkia.
* **(Gaztelaniaz)**:Zaireko historiaren momentu desberdinen berriak.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Kongoko Errepublika Demokratikoko historiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Akronimo

**Akronimoa** (grezieratik: ἄκρος, *akros*, «muturra», eta ὄνομα, *onoma*, «izena») izen sintagma edo perpaus bateko hasierako letrak edo bestelako zatiak batuz laburtzapen gisa sortutako hitza da. Arrunki, lehen letrak hartzen dira (adibidez: laser, l**ight **a**mplification by **s**timulated **e**mission of **r**adiation*), baina zenbaitetan hasierako zati handiagoak hartzen dira (esaterako: Benelux, Be**lgika, **Ne**derland eta **Lux**enburgo*), edo hasierakoak ez diren zatiak ere (konparazio baterako: Emakunde, Ema**kumearen Era**kunde**a*).

Siglarekin alderatuta, akronimoa izen edo termino independentea izan ohi da. Hiztegi batzuetan, akronimoa eta sigla ez dira bereizten. Sigla bat topatzen dugunean, haren atzean dagoen talde edo dena delakoa adierazten zaigula ulertzen dugu, eta akronimoa, berriz, izen beregaina da, bere osagarriak zein diren ez da hiztun arruntarentzat begi bistako kontua izaten. Siglak ez bezala, soilik lehen letra izan ohi dute larriz akronimoek.

Siglak dira, adibidez:

* NBE: Nazio Batuen Erakundea.
* GKE: Gobernuz Kanpoko Erakunde.
* GNU: **G**NU is **N**ot **U**nix! (akronimo errekurtsiboa).
* URL: *Uniform Resource Locator* (Baliabideen Kokatzaile Uniformea)

eta akronimoak, berriz

* Emakunde: *EMAkume* eta *eraKUNDE* terminoen artean sortua
* Elkar: *Euskal Liburu eta Kanten ARgitaldaria* da, berez, argitaletxe honen izenaren atzean dagoena.
* EIMA (**E**uskarazko **I**kas**ma**terialgintza).

Erabiliaren erabiliaz, batzuetan, sigla edo akronimo izateari utzi, lexikalizatu eta izen arrunt bilakatzeko joera dute eta, ondorioz, halakoak hiztegian ageri dira (hiesa, esate baterako). Jarraibide berak izaten dituzte siglek eta akronimoek.

## Nola itzuli

Siglek eta akronimoek askotan sortzen duten zalantza: bere horretan utzi, jatorrizko hizkuntzan ala itzuli?

Gorago agertzen diren adibideetan, lehen bi siglak euskaratu egiten dira, eta hurrengo biak, ordea, jatorrizko ingelesean ematen dira. Emakunde eta *Elkar* akronimoak, auzoko hizkuntzetan, erakunde eta argitaletxe baten izen berezitzat jotzen dira eta jatorrizko euskaraz ematen dira. Akronimoak edo siglak izen berezitzat jotzen direnean jatorrizko hizkuntzan, bere horretan ematen dira. Egoten diren zalantzak ikusteko adibide bat: REM musika taldea da, baina BMA (begi mugimendu azkarra) proposatzen da lo-fasea izendatzeko, eta azkenik *Rem*, ingelesezko *roentgen equivalent man* esapidearen laburdura denean.[erreferentzia behar]

## Ikus, gainera

* Akronimo errepikatua.
* Akronimo errekurtsiboa.
* Siglak.

## Kanpo estekak

* Laburtzapenen hiztegia (Ikurrak, Laburdurak, Siglak), (Eusko Jaurlaritzaren Kultura Saila).
* Euskaltzaindia, *Euskara Baturaren Eskuliburua*: "Siglak".

## Erreferentziak
# Brile

Brile jokoaren irudia.
**Brile**a haur eta gazteen jokoa da. Joko sinplea da, hiru elementu besterik behar ez duena: lagun taldea, baloia eta joko eremua.

## Izena

Euskal izenaren jatorria, antza denez, frantseseko *brûlé* («errea») hitza da. Izan ere, frantses herrietan bada beste joko bat, *balle brûlée* («baloi errea») deritzotena, beisbolaren Europako aldakia edo izan litekeena. Joko horretan, *Brûlé !* diote, aurkaria pilotaz jotzen dutenean.

Euskal Herriko beste lekuetan izen ezberdinak ditu. Adibidez, Bilbo inguruan *zelai errea* esaten zaio, ziurrenik gaztelaniazko *campo quemado*tik eratorria.

### Euskal Herriko erdal izenak

Euskal Herriko erdaretan, hainbat izen ditu: gaztelaniaz, *balucón, brilé, campo quemado, cementerio* eta abar., Frantsesez, berriz, *balle à deux camps* deritzo.

## Joko eremua eta jokalarien kokapena

Joko eremua lau zatitan banatzen da, eta lagun taldea, berriz, bi taldetan. Erdialdeko bi zatietatik batean, talde bat jartzen da; eta bestean, beste taldea. Talde bakoitzetik lagun batek, joko eremuaren bestaldeko muturreko zatira joan behar du.

## Jokatzeko modua

Muturreko zatietan geratzen diren jokalariek joko eremuaren erdialdeko zatian dauden aurkarien kontra jaurti behar dute baloia, baloiak aurkarietakoren bat jotzeko helburuaz.

Baloiak inor ukitu ez badu, kontrako aldean dagoen jokalariak harrapatu behar du. Aurkariren bat ukitu badu, ordea, jokalari horrek kanpora joan behar du. Barruan geratzen diren azken biek, hurrengo txandan muturretan jokatzeko eskubidea bereganatzen dute.

## Erreferentziak
# Croquet

Winslow Homerren *Croquet*, 1864.
**Croquet** zur edo plastikozko bolak mazo batekin joko zelaian dauden metalezko arku batzuen zehar jotzean datzan kirol edo denbora-pasa da.

XII. eta XIII. mendeetan Languedoceko nobleziak *jeu de mail* izeneko bere aurrekaria asmatu zuen; Luis XIV.a Frantziakoak neguan zelaian ezin zuenez jokatu mahai batean jokatzen zuen eta billarra sortu.

Bertsio modernoa Irlandan asmatu zuten 1830ko hamarkadan, golfaren ahaidea izanda. Handik Ingalaterrara joan eta aristokraziaren denbora-pasa hau bere kolonietara hedatu zuten. 1900eko Parisko Olinpiar Jokoetan lehiaketa egin zuten.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Kirolari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Txorromorro

Adin nagusikoak txorromorro jokatzen.
**Txorromorro** Euskal Herriko haur-jolas tradizionala da, bi haur talderen artean jolasten dena. Munduko hainbat lekutako haurrek ere jokatzen dute joko honetan edo aldaera antzekoetan.

## Deskribapena

Haur talde batek *asto* moduan jolasten du makurturik, *kapitain* edo epaile moduan jolasten duen haur baten hanka artetik abiatuz ilara bat osatuz; beste taldekoek horien gainean salto egin behar behar dute, erori gabe. *Asto* moduan jolasten duen taldearen helburua salto egiten duten talde izatera pasatzea da, horretarako salto egin behar duten guztiak salto egin ondoren, epaileak bere eskuko bost hatzamarretako bat jartzen du lehenengo astoaren bizkar gainean eta *txorro, morro, piko, tallo, ke* adierazita, lehenengo astoak bizkarrean jarrita duen hatzamarra asmatu behar du, aurreko bost izen horietako bat aipatuz. Salto egiten dutenetako batek lurra ukitu edo *asto* baten hankari heltzen dionean ere, salto egiten dutenak asto izatera pasatzen dira.

Jolasaren beste bertsio batean, epaileak astoaren gainean hatzamarra jarri ordez, *txurro*, *media manga* edo *manga entera* (eskua, besagaina edo besoa) adierazten du. Lehen astoak asmatu egin behar du epaileak seinalatutako besoaren atala bere taldea salto egitera pasatzeko.

Jolasak arintasuna eta indarra behar ditu aldi berean: komeni da lehenengo astoa mutil lodikote eta indartsua izatea, salto egiten dutenen pisuari eusteko. Salto egiten duten lehenak arinak izatea komeni da, asto ilaran ahalik eta urrutien salto egin eta beste taldekideei lekua uzteko.

## Ikus, halaber

* Astoka

## Kanpo estekak
# Buruzagiak dio

**Buruzagiak dio** (edo **Buruak dio**) edo **Unaik dio** hiru jokalari edo gehiagoren artean jolasteko jolasa da. Lehenik eta behin, jokalari bat "*Buruzagi"* izendatzen da edo "Unai" izena ematen zaio. Buruzagiak aginduak emango ditu eta gainerako jokalariek agindutakoa beteko dute (arruntean, gorputz-ekintzak izaten dira, adibidez, "jauzi egin"edo "mihia atera", baldin eta agindua aurretik Buruzagiak "*Buruzagiak dio"* esan badu. Beraz, jokalariak aurretik "*Buruzagiak dio"* esaldia ez duten aginteren bat jarraituz gero, kanporatuak izango dira. Era berean, burutzen duten ekintza zuzena ez bada kanporatuak izango dira ere.

Buruzagiaren helburua gainerako jokalariak kanporatzea da, eta horretarako eurak nahasten saiatu daiteke, adibidez ezkerreko hanka gainean jauzi eginez eta "*Buruzagiak dio... eskumako hanka gainean jauzi!"* esanez. Kanporatu barik geratzen den azken jokalariak jolasa irabaziko du. Azkenean bi edo jokalari gehiago badaude eta denak aldi berean kanporatuak izanez gero, Buruzagiak irabaziko du.

Beste hizkuntza batzuetan honela izendatzen da jolasa:

* Arabiera: "الجنرال عمل كده" ("Jeneralak aginduta", Egipto), "قال المعلّم" ("Irakasleak dio", Libano) eta "سلمان يقول" ("Salmanek dio", Irak)
* Bengalera: "নেতা বলেছেন" ("Buruzagiak dio")
* Kantonera: "老師話" ("Irakasleak dio")
* Daniera: "Simon siger" ("Simonek dio")
* Nederlandera: "Commando" ("agindua" nederlanderaz), edo "Jantje zegt" ("Jonek dio") Belgikako Flandiar eremu batzuetan.
* Esperanto: "Zamenhof diris" ("L. L. Zamenhof dio")
* Finlandiera: "Kapteeni käskee" ("Kapitainak dio")
* Frantsesa: "Jacques a dit" ("Jackek esanda"), edo "Jean dit" ("Jonek says") Quebecen.
* Alemaniera: "Kommando Pimperle" (edo antzeko arauekin "Alle Vögel fliegen hoch")
* Hebreera: "המלך אמר", "הרצל אמר" edo "עודד אמר" ("Herzlek dio", "Erregeak dio")
* Hungariera: "Simon mondja" ("Simonek dio")
* Islandiera: "Símon segir" ("Simonek dio")
* Ingelesa: "Simon says" ("Simonek dio")
* Irlandera: "Deir Ó Grádaigh" ("O'Gradyk dio")
* Italiera: "Il ballo di Simone" ("Simonen dantza")
* Japoniera: "船長さんの命令" ('Senchosan no meirei', "Ontziko kapitainak aginduta")
* Koreera: "시몬 가라사대" ("Simonek dio")
* Norvegiera: "Kongen befaler" ("Erregeak agintzen du")
* Poloniera: "Szymon mówi" ("Simonek dio")
* Portugalera: "O rei manda" ("Erregeak agintzen du"), edo "O mestre mandou" ("Nagusiak aginduta") Brasileko Portugaleraz
* Erromaniera: "Răzvan spune" ("Răzvanek dio")
* Gaztelania: "Simón dice" ("Simonek dio")
* Suediera: "Följa John" ("Jonek dio")
* Turkiera: "Yakup der ki" ("Yakupek dio")

## Kanpo estekak
# Cnapan

**Cnapan** delakoa Erdi Aroko futbol zeltikoaren Galesko aldaera bat da. Kirol hau Gales osoan jokatzen zen antzina, errugbia eta futbola sortu aurretik. Joko honetan bi herri edo herrixka aritzen ziren aurrez aurre. Norgehiagoketan *cnapan* izeneko koipeztutako zurezko pilota labainkor bat uzten zen jokatzen zuten bi herrien erdibidean. Jokalariek pilota edonola hartu behar zuten eta aurkariaren elizara eraman.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Valentziar pilota

**Valentziar pilota** (katalanez *Pilota valenciana*) Valentziako Erkidegoan jokatu ohi den herri kirol bat da. Aldaera ezberdinak ditu, bertan bi edota pilotari gehiagok bi taldetan banaturik lehiatu ohi direlarik, pilota esku hutsik edo babesekin jo ohi dute.

## Iruditegia

* Trinkete jokoa La Llosa de Ranes udalerrian.
* Trinkete jokoa Benissa udalerrian.
* Trinkete jokoa Benidormen.
* 2006an kalean jokatutako partidua.
* Pilota partidua Polop udalerriko karrikan.

## Ikus, gainera

* Euskal pilota
* Irlandar pilota
* Valentziar Pilotaren Museoa
* Gales pilota

## Kanpo estekak

* Valentziar Pilota Profesionala
* Valentziar Pilota Federazioa
* Alzirako Valentziar Pilota Elkartea
* Benimagrellgo Pilota Elkartea
# Gilen Prusiakoa

| Gilen Prusiakoa |
| --- |
|   Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotza | Marmorpalais (en)  eta Potsdam, 1882ko maiatzaren 6a |
| Herrialdea |  Alemania  Prusia |
| Heriotza | Hechingen, 1951ko uztailaren 20a (69 urte) |
| Hobiratze lekua | Hohenzollern gaztelua |
| Heriotza modua | berezko heriotza: miokardio infartu akutua |
| Familia |
| Aita | Gilen II.a Alemaniakoa |
| Ama | Augusta Viktoria Schleswig-Holsteingoa |
| Ezkontidea(k) | Duchess Cecilie of Mecklenburg-Schwerin (en)   (1905eko ekainaren 6a - |
| Seme-alabak |
ikusi[erakutsi]
* Prince Wilhelm of Prussia (en)  Prince Hubertus of Prussia (en)  Prince Frederick of Prussia (en)  Louis Ferdinand, Prince of Prussia (en)  Princess Alexandrine of Prussia (en)  Princess Cecilie Viktoria of Prussia (en)
 |
| Haurrideak |
ikusi[erakutsi]
* Viktoria Luise Prusiakoa Prince Adalbert of Prussia (en)  Prince August Wilhelm of Prussia Prince Joachim of Prussia (en)  Prince Oskar of Prussia (en)  Prince Eitel Friedrich of Prussia (en)
 |
| Leinua | Hohenzollern dinastia |
| Hezkuntza |
| Heziketa | Bonngo Unibertsitatea |
| Hizkuntzak | alemana |
| Jarduerak |
| Jarduerak | ofizierra, politikaria, printze erregegaia eta ekintzailea |
| Lantokia(k) | Prusia |
| Jasotako sariak |
ikusi[erakutsi]
* Pour le Mérite ordena  Urrezko Ardi-larruaren Ordenako zalduna  Order of Glory  Order of the Redeemer  Order of Saint Stanislaus  Order of Saint Stephen of Hungary  Order of the Chrysanthemum  (1900eko urtarrilaren 2a)  Order of the Black Eagle  Order of St. Andrew  Royal Victorian Chain  (1904)  Knight of the Order of the Elephant  (1900)  Knight of the Seraphim  (1888ko uztailaren 27a)
 |
| Kidetza | Der Stahlhelm, Bund der Frontsoldaten (en)  Corps Borussia Bonn (en)  National Socialist Motor Corps (en)  |
| Zerbitzu militarra |
| Gradua | General of the Infantry (en)  |
| Parte hartutako gatazkak | Lehen Mundu Gerra |
|

---

 |
|    |

**Gilen, Alemaniako printze oinordekoa, Prusiako printze oinordekoa** (Friedrich Wilhelm Victor August Ernst; Potsdam, 1882ko maiatzaren 6a - Hechingen, Württemberg-Hohenzollern, 1951ko uztailaren 20a) Gilen II.a Alemaniakoaren seme zaharrena eta oinordekoa izan zen. Azken Alemaniar Inperioko eta Prusiako Erresumako printze oinordekoa izan zen. Lehen Mundu Gerran Bostgarren Armada zuzendu zuen. 1941eko ekainaren 4an aita hil ondoren, Hohenzollern etxeko buru bihurtu zen.

1905ean Zezilia Mecklenburg-Schweringoarekin ezkondu zen eta sei seme-alaba izan zituzten:

* Gilen Prusiakoa (1906-1940)
* Luis Fernando, Prusiako printzea (1907-1994)
* Huberto Prusiakoa (1909-1950)
* Frederiko Prusiakoa (1911-1966)
* Alexandrina Prusiakoa (1915-1980)
* Zezilia Prusiakoa (1917-1975)
# Miliar

| 1000000000 |
| --- |
|  ← 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 → |
| Kardinala | 1000000000 miliar |
| Ordinala | 1000000000. miliargarren |
| Faktorizazioa |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  |
| Beste sistema batzuetan |
| Erromatarra | N/A |
| Bitarra | 1110111001101011001010000000002 |
| Hirutarra | 21202002000210100013 |
| Lautarra | 3232122302200004 |
| Bostarra | 40220000000005 |
| Seitarra | 2431212453446 |
| Zortzitarra | 73465450008 |
| Hamabitarra | 23AA9385412 |
| Hamaseitarra | 3B9ACA0016 |
| Hogeitarra | FCA000020 |
| Hogeitamaseitarra | GJDGXS36 |

**Miliarra** mila milioi da, hau da, 109.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau matematikari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Ideia Handia

"Grezia Handiaren" mapa, Eleftherías Venizelosek 1919ko Parisko Bake Konferentzian proposatua.
**Ideia Handia** (greziera modernoan: ΜνγάληΙδέα, *Megáli Idéa*) XIX. eta XX. mendeetako nazionalismo greziarraren sentimendu nazionalaren adierazpena zen. Greziar guztiak nazio-estatu bakar batean elkartu nahi zituen Konstantinoplan ezarritako hiriburuarekin. Batez ere irredentismoaren forma hartu zuen. Termino hori Ioannis Kolettis Oto Erregearen lehen ministroak asmatu zuen 1844an. Ideia Handiak menderatu zuen kanpo-politika osoa, eta, beraz, Greziaren barne-politika: 1820ko independentzia-gerratik, 1970eko hamarkadako Zipreko arazora, XX. mendearen hasierako gerra balkanikoetatik igarota. Greziaren aurkari nagusia Ideia Handia garatzeko Otomandar Inperioa izan zen, eta, ondoren, Turkia.

## Kanpo estekak