Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Su-jaurtigailu

**Su-jaurtigailu**a sua metro batzuetara proiektatzen duen arma da. Lehen aldiz Antzinako Grezian erabili ziren, K.a. I. mendean. Berrikiago, hala ere, garapen handiagoa izan dute, bereziki Lehen Mundu Gerraren ondotik eta era zabalduan, Bigarren Mundu Gerran.

Mota ezberdinetako su-jaurtigailuak daude. Batzuek piztutako likido inflamable bat jaurtitzen dute, eta beste batzuek, gasak sortutako su bat. Su-jaurtigailu militar gehienek likidoa erabiltzen dute, baina komertzialek, propanoa edo gas naturala, seguruagotzat hartzen dena. Militarren erabileraz gain, nekazaritzan ere erabilia da.

## Kanpo estekak
# Mortero (arma)

M224 morteroa, 60 mm-koa

*Artikulu hau armari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Mortero».*
**Morteroa** jaurtigailu bat da, jaurtigai lehergarriak edo su-eragileak jaurtitzen dituen arma, berrogeita bost gradu baino gehiagoko angeluan eta abiadura baxuan. Ezaugarri hauek artilleria-piezen bestelakoak dira, hauek abiadura handian eta jeneralean tiro-angelu txikiarekin jaurtitzen baitute.

## Historia

Jatorria non duen zehaztea erraza ez bada ere, badirudi lehen aldiz Konstantinoplaren erorialdian erabili zela. XVI. menderako morteroaren erabilera nahiko zabaldua zegoen, eta izen hori hartu zuen lehen aleak biribil-antzekoak eta eltze-itxurakoak zirelako.

Lehen Mundu Gerran zanga eta parapetoen barnetik tiro egiteko arma egokitzat jo zirelako, infanteriari laguntza emateko eta etsaiak setiatzeko erabili ziren.

1915ean, britainiarrek arima lauko hodi bi oinekoa zuen diseinu trinkoa lortu zuten, eta hori lehen mortero modernotzat hartu izan da. *Stokes morteroa* deitu zioten, haren sortzaile Wilfred Stokes-en omenez.

Bigarren Mundu Gerran, herrialde guztiek hobetu zituzten beren diseinuak, eta horien artean nabarmentzekoak dira Sobietar Batasuneko 120 milimetroko kalibredunak eta AEBetako 82 milimetroko kalibredunak.

## Kanpo estekak
# Panzer IV

| Panzer IV |
| --- |
|  |
| Mota | medium tank (en)  |
| Jatorrizko herrialdea |  Hirugarren Reicha |
| Zerbitzua |
| Hasiera | 1939 |
| Amaiera | 1945 |
| Gatazka | Bigarren Mundu Gerra |
| Produkzioa |
| Diseinatzailea | Krupp sendia |
| Fabrikatzailea | Friedrich Krupp AG (en)  |
| Kopurua | 8.553 |
| Zehaztasunak |
| Zabalera | 2,88 m |
| Altuera | 2,68 m |

**Panzerkampfwagen IV (PzKpfw IV)**, ezagunagoa **Panzer IV** izenez, 1930eko hamarkadaren amaieraldera Alemaniak ekoitzitako tanke modelo bat izan zen. Bigarren Mundu Gerran oso erabilia izan zen, gerra honetan gehien ekoitzitzako alemaniar tankea baitzen, guztira 8.500 unitate eraikiz.

Infanteriari babes emateko diseinatua, hasiera batez ez zen etsaien tankeri aurre egiteko helburuz erabili izan; funtzio hori Panzer III tankeak betetzen baitzuen. Halere, T-34 sobietar tankeari aurre egiteko Panzer III tankea zaharkitua gelditzean, Panzer IVak alemaniar tanke nagusiaren papera jokatzera igaro zen.

## Kanpo estekak
# T-34

| T-34 |
| --- |
|  |
| Mota | medium tank (en)  |
| Jatorrizko herrialdea |  Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna |
| Zerbitzua |
| Hasiera | 1940 |
| Gatazka | Bigarren Mundu Gerra |
| Erabiltzailea | Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna Afganistango Armada Nazionala Albanian Joint Forces Command (en)  |
| Produkzioa |
| Diseinatzailea | Kharkiv Morozov Machine Building Design Bureau (en)  |
| Fabrikatzailea | Malyshev Factory (en)  Leningrad Voroshilov Factory (en)  Uralmash (en)  Volgograd Tractor Factory (en)  Chelyabinsk Tractor Plant (en)  Krasnoye Sormovo Factory No. 112 (en)  Uralvagonzavod (en)  |
| Kopurua | 84.170 |
| Zehaztasunak |
| Luzera | 5.920 mm |
| Zabalera | 3.000 mm |
| Altuera | 2.405 mm |
| Armamentua | ZIS-S-53 (en)  76 mm F-34 |
| Propultsatzailea | Kharkiv model V-2 (en)  |

**T-34**, Sobietar Batasunak ekoitzitako tanke bat izan zen. 1940-1958 artean 84.070 unitate inguru ekoitzi ziren.

T-26 modeloa ordezkatzeko asmoz garatu zen. Bigarren Mundu Gerran Sobietar Batasuneko su potentzia orekatuena, eta mugikortasun eta babes onena zuen tankea izan zen. 1943eko amaieraldera, **T-34-85** bertsio hobetua ekoitzi zen, 85mm-ko potentzi handiagoko kanoiarekin.

Gerra garaian zehar ekoizleek tanke honetako deiseinua eta eraginkortasuna fintzen joan ziren, bai eta ekoizpen kostuak murrizten ere, horrekin tanke unitate handiagoa ekoiztea ahalbideratuz eta egun harte erabileran (modu murriztuan bada ere) jarraitzeko ahalmena eman zion.

## Kanpo estekak
# Panzer III

| Panzer III |
| --- |
|  |
| Mota | medium tank (en)  |
| Jatorrizko herrialdea |  Hirugarren Reicha |
| Zerbitzua |
| Hasiera | 1939 |
| Amaiera | 1945 |
| Gatazka | Bigarren Mundu Gerra |
| Erabiltzailea | Hirugarren Reicha |
| Produkzioa |
| Diseinatzailea | Daimler-Benz |
| Fabrikatzailea | Daimler-Benz Henschel MAN SE (en)  Alkett (en)  Friedrich Krupp AG (en)  FAMO (en)  KNDS Deutschland |
| Kopurua | 5.774 |
| Zehaztasunak |
| Masa | 23 t |
| Luzera | 5,49 m |
| Zabalera | 2,9 m |
| Altuera | 2,5 m |
| Armamentua | MG 34 (en)  |

**Panzerkampfwagen III**, nagusiki **Panzer III** deitua, 1930eko hamarkadan Alemaniak garatu eta Bigarren Mundu Gerran asko erabilitako tanke modelo bat izan zen. Bere kaxa nahiz Panzer IV tankeari babes emanez borrokatu zen, bereziki T-34 sobietar tankeei aurre eginez.

1935-1937 artean diseinatua izan zen eta 1939-1943 artean Daimler-Benz enpresak ekoitzia.

## Kanpo estekak