Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Petrolio plataforma

Petrolio/gas plataforma tipiko bat
**Petrolio dorrea** edo **petrolio plataforma**, pertsonak eta makinak biltzen dituen egitura handi bat da, ozeanoan petrolio-hobiak edo gasa zulatu, atera, prozesatu eta kostara ontzi edo tutuen bidez eramateko erabiltzen direnak. Kasuaren arabera, plataforma ozeanoko lurrera finkatua egon daiteke, uharte artifizial bat izan dezake ala igerian egon daiteke.

## Ikus, gainera

* Deepwater Horizon
* Petrolio-isuri
* Petrolio-ontzi

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau geologiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Women in Red

**Women in Red** Wikipediako genero arrakalari aurre egiteko Wikiproiektua da. Emakumeen biografiak eta emakumezkoen lanak ikustarazteaz gain emakume wikilariak hurbiltzea eta saretzea du helburu. Izenak sortu gabeko esteka gorriei egiten dio erreferentzia.

## Historia

Women in Red 2015ean sortu zen Rosie Stephenson-Goodknight eta Roger Bamkin wikilarien ekimenez. Hasiera batean, Bamkinek "XX proiektua" bezala izendatu zuen, baina gutxira egungo izenarengatik aldatu zuen, *Women in Red*. Ondoren, Emily Temple-Wood wikilaria ere gehitu zen. Wikimania 2016an (Esino Lario, Italia), Jimmy Walesek, Wikipediaren sortzaileetako batek, Stephenson-Goodknight eta Temple-Wood izendatu zituen urteko wikilariak, aurreko 12 hilabeteetan, genero-arrakala murrizteko egin zuten ahaleginengatik.

 2017ko Emakumeen Nazioarteko Egunaren omenez egindako txapa.
Proiektu honek editatoiak antolatzen ditu mundu osoan zehar. Egun osoko edizio-maratoiak aurrez-aurre egiten dira, genero arrakala murrizte aldera formakuntzak eskaintzen dira wikilari berriak hurbiltzeko eta emakumezkoen biografiak gehitu eta hobetzeko. Izan ere, emakumeak wikilarien %10 baino ez ziren 2015ean.

Women in Red-eko parte-hartzaileek esteka gorriak dituzten artikuluen zerrendak biltzen laguntzen dute, falta diren artikuluak bilatu eta sortzen laguntzeko.

2016ko abenduaren 22ra bitartean, *Women in Red* proiektuko wikilariek 45.000 artikulu berri sortu zituzten. 2015eko uztailean artikuluen %15a izatetik, %16,8ra pasa ziren.

## Ikus, gainera

* Wikiproiektu:WikiEmakumeok

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Batzar Nazional Konstituziogilea

Batzar nazional konstituziogilearen ikur.
**Batzar Nazional Konstituziogilea** (frantsesez: *Assemblée nationale constituante*) Frantziako lehen biltzar konstituziogilea izan zen. Batzar Nazionaletatik sortua, 1789ko uztailaren 9an aldarrikatu zuten, Frantziako Iraultzaren hasieran.

Batzarrak erabaki inportante asko hartu zituen, Frantziaren bizitza politika eta soziala erabat aldatu zutenak. Nagusienak Gizonaren eta Herritarraren Eskubideen Adierazpena onartzea, feudalismoa kentzea, Elizaren ondareak jabetzea eta Kleroaren Konstituzio Zibila eta, batez ere, 1791ko konstituzioa idaztea izan ziren.

1791ko irailaren 30ean Batzar Nazional Legegileak ordezkatu zuen.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Frantziako historiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Igurzkari hobiosteko ahostun

| Igurzkari hobiosteko ahostun |
| --- |
| ʒ |
|  |
| Kodetzea |
| X-SAMPA | `Z` |
| Kirshenbaum | `Z` |
| Braille | ⠮ |

**Igurzkari hobiosteko ahostuna** kontsonante mota bat da, hizkuntza zenbaitetan erabilia dena. Hots klase bati erreferentzia egiten dio, eta ez soinu bakar bati. Mota zenbait ager daitezke, pertzeptualki nabarmen ezberdinak direnak:

* Igurzkari txistukari sabai-hobikari ahostun [ʒ]

* Igurzkari ez-txistukari hobiosteko ahostun [ɹ̠˔]

* Igurzkari txistukari irauli ahostun [ʐ]

* Igurzkari txistukari hobi-sabaikari ahostun [ʑ]

Nazioarteko Fonetika Elkarteak *igurzkari hobiosteko ahostun* izena soilik erabiltzen du [ʒ] soinuarentzat.

## Igurzkari sabai-hobikari ahostun

**Igurzkari sabai-hobikari ahostuna** edo **igurzkari hobiosteko kakotu ahostuna** kontsonante mota bat da, hizkuntza zenbaitetan erabilia dena.

### Transkribapena

Nazioarteko Alfabeto Fonetikoan ezh ⟨Ʒ ʒ⟩ letraren ikur xeheak irudikatzen du, eta bere X-SAMPA ikurra `Z` da. Beste transkribapen alfabeto zenbaitetan ⟨ž⟩ erabili izan da. Beste alfabetoetatik latindar alfabetora egokitzerakoan, ⟨zh**⟩** digrafoaren bidez transkribatu izan da.

Hizkuntza zenbaitetan, frantsesez eta ingelesez kasu, hots horrek aldibereko ezpainkaritasuna izan dezake ([ʒʷ]), nahiz eta transkribapenetan inoiz gutxi irudikatzen den.

### Ezaugarriak

Igurzkari sabai-hobikari ahostunak hurrengo ezaugarriak ditu:

* Bere ahosmoldea igurzkari txistukaria da. Hau da, hots hori ebakitzeko aire-emana mihiaren atzekaldeko zirrikitu batetik artikulazio punturaino eramaten da, non hortz ia estutuen ertz zorrotzetara bideratzen den, maiztasun altuko turbulentziak sortzen direla.
* Bere ahoskunea sabai-hobikaria da. Hau da, hobiosteko kakotua (neurri batean sabaikaritua). Horrek esan nahi du mihiaren lepoa hobiaren atzean kokatuta eta mihiaren aurrekaldea sabairantz bildua ("kakotua") ebakitzen dela.
* Bere ahoskera ahostuna da. Hau da, hots horren artikulazioan ahots-kordek bibratzen dute (mugitzen dira).
* Kontsonante ahokaria da. Hau da, airea ahotik ateratzen da bakarrik.
* Kontsonante zentrala da. Hau da, aire-emaria mihiaren erdialdetik zeharkatzera bideratzen da, aldeetatik baino.
* Aire-emaria birikaria da. Hau da, hotsa ahoskatzeko airea biriki eta diafragmak bultzaturik dator, hots gehienetan bezala.

## Euskaraz

**Igurzkari hobiosteko ahostuna** edo **igurzkari sabai-hobikari ahostuna** euskalki zenbaitetan agertzan da, gehien bat lehen [**j**] hurbilkari sabaikari ahostuna zenaren indartzearen ondorioz. Adibidez, bizkaierazko *mendi**j**e* edo *txiki**j**e* eta zubererazko j**in* edo j**inko*.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Rikardiar sozialismo

**Rikardiar sozialismoa** Britainia Handian eta Irlandan XIX. mendearen hasieran garatu zen pentsalari sozialista batzuen ideia-multzoa da, zeinen arabera lana ekonomiaren eragile eta balio-sortzaile nagusia den eta, beraz, langile guztien artean banatu behar den eskuratutako etekin ekonomiko guztiak. Bereziki John Francis Bray, John Gray, Thomas Hodgskin eta William Thompson barnehartzen dira joera horren baitan. David Ricardo ekonomialaria izan zen ideia horien inspiratzailea eta hortik datorkio izena. Marxek pentsalari hauen ideiak kritikatu zituen, kapitalismoa ikuspuntu moral huts batetik kritikatu zutelako, Marxek berak eratutako materialismo historikotik urrun.

## Ikus, gainera

* Sozialismo utopiko

## Kanpo estekak