# Hermann von Helmholtz

| Hermann von Helmholtz |
| --- |
|   Irudi gehiago |
|

|  lehendakari |
| --- |

 1878 - 1894 ← Emil du Bois-Reymond - Wilhelm von Bezold (en)  →

|  errektore |
| --- |

 1877 - 1878 ← Heinrich Adolf von Bardeleben - Eduard Zeller → |
| Bizitza |
| Jaiotzako izen-deiturak | Hermann Ludwig Ferdinand Helmholtz |
| Jaiotza | Potsdam, 1821eko abuztuaren 31 |
| Herrialdea |  Prusiako Erresuma  Alemaniar Inperioa  Alemania |
| Heriotza | Charlottenburg eta Berlin, 1894ko irailaren 8a (73 urte) |
| Hobiratze lekua | Friedhof Wannsee, Lindenstraße (en)   |
| Familia |
| Aita | Ferdinand Helmholtz |
| Ezkontidea(k) | Olga von Helmholtz  (1849 -  1859) Anna von Helmholtz  (1861 - |
| Seme-alabak |
ikusi
* Richard von Helmholtz Robert von Helmholtz Ellen von Siemens-Helmholtz Friedrich Julius von Helmholtz
 |
| Hezkuntza |
| Heziketa | Hermann-von-Helmholtz-Gymnasium (en)  1837) Frederiko Gilen Unibertsitatea Pépinière (1838 - 1843) |
| Tesia | De fabrica systematis nervosi evertebratorum |
| Tesi zuzendaria | Johannes Peter Müller |
| Doktorego ikaslea(k) | Henry Augustus Rowland Friedrich Schottky Gabriel Lippmann Heinrich Hertz Albert Abraham Michelson Michael Idvorsky Pupin Friedrich Goltz Wilhelm Wien Otto Lummer Theodor des Coudres Arthur Gordon Webster (en)  Max Wien Arthur Schuster William James Ernst Pringsheim (en)  |
| Hizkuntzak | alemana |
| Irakaslea(k) | Johannes Peter Müller |
| Ikaslea(k) |
ikusi
* *Ágost Heller Aleksey Sokolov Theodor Leber Francis Robbins Upton*
 |
| Jarduerak |
| Jarduerak | fisikaria, oftalmologoa, musikologoa, musikaren teorikoa, unibertsitateko irakaslea, psikologoa, fisiologoa, biofisikaria, filosofoa, anatomista, naturalista, mediku militarra, patologoa eta zientzialaria |
| Lantokia(k) | Bonn Heidelberg Königsberg eta Berlin |
| Enplegatzailea(k) | Charité  (1842 -  1843) Prussian Army (en)   (1843 -  1848) Königsbergeko Unibertsitatea  (1849 -  1855) Bonngo Unibertsitatea  (1855 -  1858) Heidelbergeko Unibertsitatea  (1858 -  1871) Frederiko Gilen Unibertsitatea  (1871 -  1894) Physikalisch-Technische Bundesanstalt (en)   (1882 -  1894) |
| Lan nabarmenak |
ikusi
* *energiaren kontserbazio Helmholtz pitch notation (en)  Helmholtz resonance (en)  Helmholtz equation (en)  Kelvin-Helmholtz mekanismo Helmholtz decomposition (en)  Helmholtzen energia aske Gibbs-Helmholtz-en ekuazio Helmholtz coil (en)  Young–Helmholtz theory (en)  Kelvin–Helmholtz instability (en)  Helmholtz's theorems (en)  specific Helmholtz energy (en)  molar Helmholtz energy (en)  Helmholtz–Kohlrausch effect (en)*
 |
| Jasotako sariak |
ikusi
* Copley Domina  (1873) Faraday Lectureship Prize  (1881)  Arteetan eta Zientziatan Merituaren Ordena  (1873)  Bavarian Maximilian Order for Science and Art  (1866) Matteucci domina  (1868) Albert Medal  (1888) Croonian Medal and Lecture  (1864) Foreign Member of the Royal Society  (1860ko maiatzaren 24a)  Ohorezko Legioko komandantea  (1881) [[]]  (1862)
 |
| Kidetza | Royal Society Prusiako Zientzien Akademia Suediako Zientzien Errege Akademia San Petersburgoko Zientzien Akademia Hungariako Zientzien Akademia Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia Linzeen Akademia Royal Physiographic Society in Lund (en)  Poznań Society of Friends of Learning (en)  Zientzien Bavariar Akademia Zientzien Errusiar Akademia Amerikako Sozietate Filosofikoa XL izeneko Zientzien Akademia Nazionala Académie Nationale de Médecine (en)  Arteen eta Zientzien Herbehereetako Errege Akademia Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionala Belgikako Medikuntzako Errege Akademia Accademia delle Scienze di Torino Edinburgoko Errege-elkartea Royal Swedish Academy of Music (en)  Royal Society of Sciences in Uppsala (en)  Göttingengo Zientzien Akademia |
|

---

 |
|     |

**Hermann von Helmholtz** (Potsdam, Alemania, 1821eko abuztuaren 31 – Charlottenburg, Alemania, 1894 irailaren 8a) fisikaria eta fisiologoa izan zen.

## Bizitza

Potsdamen sendagile militar izan zen (1843), eta gero anatomia eta fisiologia irakasten jardun zuen Könisbergen (1849), Bonnen (1855) eta Heidelbergen (1858). Azkenik, fisikako irakasle izan zen Berlinen, 1871. urtetik aurrera. 1847an argitaratu zuen txosten batean, energiaren iraupenaren hastapena azaltzearekin batera, fenomeno fisikoak energia-motaren aldaketa besterik ez direla frogatu zuen. Energia potentzialaren kontzeptua azaldu eta energiaren iraupen-hastapena aldarrikatu zuen. Helmholtzen zientzia-ekarpenak hainbat alorretara hedatu ziren: elektrizitatea, dinamika, optika, akustika, etab.

1858an isurkarietako zurrunbiloen legeak azaldu zituen. Hotsen tinbrea elkarrekiko harmonikoen bidez definitu zuen (1862). Argiaren barreiadura aztertu zuen (1875), eta alor horretako lanak garrantzi handikoak ziren Lorentzen elektroien teoria moldatzerakoan. Difrakzioak mikroskopioan zuen eragina ere ikertu zuen. Geometria sailean, berriz, zientzia horren alderdi enpirikoari buruzko liburu bat idatzi zuen (1868). Fisiologiaren alorrean, ikustezko eta entzutezko sentipenak aztertu zituen, nerbio-bulkaden abiadurari dagokiona batez ere.

## Eragina

1960ko hamarkadan, Eibarko ingeniari batzuek Helmholtz enpresa sortu zuten Eibarren organo elektronikoak egiteko, eta fisikariaren omenez aukeratu zuten izena. Organoez gain, telebistak ere egin zituzten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.