Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Jaroslav I.a Kievekoa

| Jaroslav I.a Kievekoa |
| --- |
|   Irudi gehiago |
|

|  Kieveko printzea |
| --- |

 1019 - 1054ko otsailaren 20a ← Sviatopolk I - Iziaslav I of Kiev (en)  →

|  Kieveko printzea |
| --- |

 1016 - 1018 ← Sviatopolk I - Sviatopolk I →

|  Novgorodeko printze handia |
| --- |

 1010 - 1034 ← Vysheslav Vladimirovich (en)  - Vladimir of Novgorod (en)  →

|  Prince of Rostov (en)  |
| --- |

 987 - 1010 - Boris of Rostov (en)  → |
| Bizitza |
| Jaiotza | Kiev, 978 |
| Herrialdea | Kieveko Rusa |
| Heriotza | Vyshhorod (en) , 1054ko otsailaren 20a (75/76 urte) |
| Hobiratze lekua | Santa Sofia katedrala |
| Familia |
| Aita | Vladimir I.a Kievekoa |
| Ama | Rogneda |
| Ezkontidea(k) | Ingegerd Olofsdotter of Sweden (en)  Anne de Novgorod (en)  |
| Seme-alabak |
ikusi
* Elisiv of Kiev (en)  Anastasia of Kyiv (en)  Ana Kievekoa Iziaslav I of Kiev (en)  Sviatoslav II of Kiev (en)  Vsevolod I of Kiev (en)  Igor Yaroslavich (en)  Vladimir of Novgorod (en)  Ilja Jaroslavič (en)  Vyacheslav Yaroslavich (en)  Agatha, wife of Edward the Exile (en)
 |
| Haurrideak |
ikusi
* Predslava Vladimirovna (en)  Maria Dobroniega of Kiev (en)  Pryamyslava Volodymyrivna (en)  Vysheslav Vladimirovich (en)  Mstislav of Chernigov (en)  Izyaslav of Polotsk (en)  Vsevolod Vladimirovich (en)  Boris of Rostov (en)  Gleb of Murom (en)  Stanislav Vladimirovich of Kyiv, Prince of Smolensk (en)
 |
| Leinua | Rurik leinua |
| Hezkuntza |
| Hizkuntzak | Antzinako ekialdeko eslaviera |
| Jarduerak |
| Jarduerak | politikaria |
| Ezizena(k) | Мудрый |
| Santutegia |
| Martxoaren 5a |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Erlijioa | kristautasun ortodoxoa |
|

---

 |
|   |

**Jaroslav I.a Kievekoa** (c. 978 - Vixhorod, gaur egun Kieveko oblasta, Ukraina, 1054ko otsailaren 20a), **Jaroslav Jakintsua** (antzinako eskandinavieraz: *Jarizleifr*; errusieraz: Яросла́в Му́дрый, *Yaroslav Mudry*; ukraineraz: Ярослав Мудрий) ere deitua, Novgorodeko printzea izan zen 1015-1019 urteetan eta Kieveko lehen-printzea 1019-1054 bitartean.

## Historia

Vladimir Handiaren semea zen eta bere anaia Sviatopolk menderatu ondoren nagusi geratu zen Kieven. Jaroslaven garaian iritsi zuen Kieveko printzerriak bere gorena: Baltiko aldeko lurraldeetara zabaldu zen, eta guztiz edertu zen Kiev hiria. Jaroslavek harreman asko izan zituen Europako mendebaldeko erresumekin, eta Errusiako Inperioaren lehen lege kode idatzia eman zuen. Erreinuaren oinordekotzarako utzi zuen legea, ordea, borroka ugariren iturri bihurtu zen ondoko mendeetan.

## Familia

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak
# Umar II.a

| Umar II.a |
| --- |
|   Irudi gehiago |
|

|  8. Umayyad Caliph (en)  |
| --- |

 717ko irailaren 24a - 720ko otsailaren 5a ← Sulaiman ibn Abd al-Malik - Yazid II.a →

|  Governor of Madina (en)  |
| --- |

 706 - 712 ← Hisham ibn Isma'il al-Makhzumi (en)  - 'Uthman ibn Hayyan al-Murri (en)  → |
| Bizitza |
| Jaiotza | Medina, 681eko azaroaren 2a |
| Heriotza | Church of Saint Simeon Stylites (en) , 720ko otsailaren 5a (38 urte) |
| Hobiratze lekua | Omar Ibn abdel-Aziz tomb (en)  |
| Heriotza modua | giza hilketa: Pozoia |
| Familia |
| Aita | Abd al-Aziz ibn Marwan |
| Ama | Leila Bint Asim |
| Ezkontidea(k) | Fatima bint Abd al-Malik (en)  |
| Seme-alabak |
ikusi
* Abdul-Malik ibn Umar ibn Abdul-Aziz (en)  Abd Allah ibn Umar ibn Abd al-Aziz (en)  Abd al-Aziz ibn Umar ibn Abd al-Aziz (en)
 |
| Haurrideak |
ikusi
* Umm al-Banin bint Abdul Aziz (en)
 |
| Leinua | Omeiatarren dinastia |
| Hezkuntza |
| Hizkuntzak | arabiera |
| Irakaslea(k) | Salih ibn Kaysan (en)  |
| Ikaslea(k) |
ikusi
* *Tawba al-Anbari*
 |
| Jarduerak |
| Jarduerak | politikaria, gobernadorea eta kalifa |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Erlijioa | islama |

**Umar ibn Abd al-Aziz** (arabieraz: عمر بن عبد العزيز‎, *ʿUmar ibn ʿAbd al-ʿAzīz*; 682ko azaroaren 2a – c. 720ko otsailaren 5a), **Umar II.a** izenez ezaguna, omeiatarren zortzigarren kalifa izan zen. 717tik 720ra gobernatu zuen. Bere aita Abd al-Aziz zen, Marwan I.aren semea.

Bere kaliferrian, kontrolatutako lurraldeen egonkortasuna mantentzen saiatu zen, hedapen handiago baten kaltetan, Bizantziar Inperioaren erreakzio baten beldurragatik. Hala ere, 717an Konstantinoplari setio bat egiten saiatu zen, 718an porrot egin zuena, non bizantziarrek greziar sua erabili zuten, Umarren armadei galera handiak eragin zizkiena.

Umarren beste arazo bat arabiarrak ez ziren herrien matxinadak izan ziren. Herri hauekiko harremana hobetzeko hartu zuen neurrietako bat, muladien posizioa gainontzeko arabiarrenarekin parekatzea eta dhimmi kontzeptua garatzea izan zen. Ali ibn Abi Taliben memoria ere berreskuratu zuen, ostiraleko otoitzaren amaieran bere izena madarikatu behar zuen ohitura ezabatuz. Bere ohituretan neurrizko kalifa bezala gogoratzen da, herriak maite zuena.

Pozoituta hil zen, uste denez, bere dinastiako beste kide batzuen esku, egin zituen erreformen eta berdintasunezko bere jarreren aurkakoa zena.

## Erreferentziak
# Zikloi

Zikloi bat radar argazkian Ipar Hemisferioan.
**Zikloi**a atmosferako aireak behe-presioko gune baten inguruan egiten duen biraketa-mugimendua da; biraketa Hego Hemisferioan erloju-orratzen norabidean doa, eta Ipar Hemisferioan, kontra.

## Motak

*Zikloi* hitza orokorra denez, meteorologoek ez dute erabiltzen, mota bakoitzeko zikloiak bere izena duelako:

* Zikloi polarra edo zikloi artikoa.
* Depresio polarra.
* Zikloi estratropikala.
* Zikloi azpitropikala.
* Zikloi tropikala (halaber, *beheraldi tropikala*, *ekaitz tropikala*, *urakana* edo *tifoia* izenak izan ditzake).
* Mesozikloia.
* Europako haize ekaitza.

## Zikloi estralurtarrak

Zikloi bat Marten, Hubble Teleskopio Espazialetik ikusita.
Lurrean ez ezik, beste planetetan ere zikloiak daude. Adibidez, Neptunoko "Orban Txiki Iluna" edo Jupiterreko "Orban Gorri Handia" urakan handiak dira.

## Ikus, gainera

* Antizikloia.
* Behe presio gunea.
* Zikloi ez tropikala
* Zikloi tropikala
* Meteorologia

## Erreferentziak
# S2 (izarra)

S 2|  'S2' izarraren orbita Sagittarius A\*-ren inguruan |
| Behaketa data  Garaia J2000.0 (ICRS)      Ekinokzioa J2000.0 (ICRS) |
| **Konstelazioa** | Sagitarius |
| **Igoera zuzena** | 17h 45m 40.044s |
| **Deklinazioa** | −29° 00′ 28″ |
| Ezaugarriak |
| **Mota espektrala** | "B1V |
| **Aldakor mota** | None |
| Astrometria |
|  |
| **Distantzia** | 25900 ± 1400 au (7940 ± 420 pc) |
|  |
| **Orbita** |
| **Kidea** | Sagittarius A\* |
| **Orbita-aroa (P)** | 15.56 ± 0.35 u |
| **Ardatz erdihandia (a)** | 0.1203 ± 0.0027" |
| **Eszentrikotasuna (e)** | 0.881 ± 0.007 |
| **Okerdura (i)** | −48.1 ± 1.3° |
| **Nodoaren luzera (Ω)** | 45.0 ± 1.6° |
| **Periastron garaia (T)** | 2002.331 ± 0.012 |
| **Periastron argudioa (ω)** (bigarrena) | 245.4 ± 1.7° |
| Beste izendapenak |
|  [CRG2004] 13, [GKM98] S0-2, [PGM2006] E1, [EG97] S2, [GPE2000] 0.15, [SOG2003] 1, S0—2.  |
| Datubase erreferentziak |
| **SIMBAD** | data |

**S2** (**S0-2** ere deitua) Sagitarius konstelazioan Sagitario A\* irratiturritik gertu dagoen izar bat da. B1V espektro motako izar zuri-urdinska bezala katalogatua, bere masa gure eguzkiarena baino 15 aldiz handiagoa eta bere erradioa gure eguzkiarena baino 7 aldiz handiagoa dela uste da.

S2 Sagitario A\*ren inguruan 15,56 ± 0,35 urteko orbita periodo batekin orbita oso eszentriko (ε = 0,87) baten mugitzen da, bi objektuen arteko banaketa 5,5 argi egun eta 17 argi ordu (periastroan) bitartean aldatzen delarik. Sagitario A\*entzat estimatutako 3,7 milioi eguzki masako masa batentzat S2k bere orbitaren perizentroan jasaten duen gehienezko grabitate azelerazioa 1,5 metro segundo karratukoa da, edo ia Lurraren grabitatearen seiren bat. Dena dela, gaur egun orbita egonkorra da, S2 Sagitario A\*en marea indarraren ondorioz soilik 16 argi minutura egotean suntsitua geratuko bailitzateke, gaur egun baino 70 aldiz hurbilago.

S2ren itxurazko kokapena 1995etik jarraitu da Esne Bidearen erdigunean zulo beltz supermasibo baten existentziari buruz informazioa biltzeko asmoz. 2008an S2ren orbita osoa ikusi ahal izan zen. Zulo beltz supermasibo bat da eginiko behaketak, aurkitutako orbita parametroak eta bere dentsitate handia azaltzen dituen gaur egun ezagutzen den zeru objektu bakarra.

Astronomo talde batek, nagusiki Estralurtar Fisikarako Max Planck Institutukoak, S2ren Sagitario A\*ren inguruko orbita dinamikaren behaketak erdigune galaktikoa dagoen distantzia neurtzeko erabili zituen. Distantzia 7,94 ± 0,2 kiloparsecetan zehaztu zuten, aurretik beste metodo batzuekin eginiko zehaztapenekin bat datorrena.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak