Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Natura-zientziak

**Natura zientziak** izadia aztertzen duten jakintzak dira. Munduaren aspektu fisikoak ikertzen dituzte (unibertsoaren faktore kosmologikoak, geologikoak, fisikoak, kimikoak eta biologikoak barne). Natura-zientziak bi adar nagusitan bana daitezke: fisikoak (astronomia, fisika, kimika etab.) eta biologikoak (biologia, medikuntza etab.).

## Natura zientziak

* Astronomia
* Biologia
	+ Botanika
	+ Ekologia
	+ Zoologia
* Fisika
* Kimika
* Lurraren zientziak
	+ Geografia
	+ Geologia
	+ Lurzoruaren zientzia
	+ Ozeanografia

## Ikus, gainera

* Naturalistak

## Kanpo-estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau zientziari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Qin dinastia

| Qin dinastia 秦 |
| --- |
| k. a. 221 – k. a. 206 |
| Monarkia |
| Qin dinastiaren lurrak k. a. 210 inguruan |
| Geografia |
| Hiriburua | Xianyang |
| Biztanleria | K.a. 210ean 20.000.000 |
| Kultura |
| Hizkuntza(k) | Antzinako txinera |
| Erlijioa | Txinatar erlijioa |
| Historia |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **← Aurrekoak**

|  |  |
| --- | --- |
|  | Zhou dinastia |
|  | Qin |

 | **Ondorengoak →**

|  |  |
| --- | --- |
| Hamazortzi Erresumak |  |
| Han Erresuma |  |

 |

 |

**Qin dinastia** Txinaren batasuna aldarrikatu zuen lehenengoa izan zen. K.a. 221. urtean euren erregeak bere burua 皇帝 (huángdì) izendatu zuen, enperadore, baina inplikazio erlijiosoak zituen ere. Modu horretan errege (王 wáng) izena albo batera utzi zen.

Lehehengo Qin Enperadorearekin Txina batu, zentralizatu eta indartsua sortu zen. Lurraldea 36 (gero 48) probintziatan banatu zen. Neurriak eta pisuak batu ziren eta idazkera ere bateratu zen; dirua tipo bakarrekoa (kobrezko, borobila, laukiko zuloarekin erdian). Aurrekoen liburuak erre ziren K.a. 213an, ez baitzetozen bat pentsaera berriarekin. Gainera, Xiongnu aurre egiteko harresi handia eraikitzea hasi zen.

Qin Shi Huangen heriotzaren ondoren Ershi Huangdi semeak (Bigarren Enperadorea) hartu zuen boterea, K.a. 209an. Hala ere presioak handiak ziren eta K.a. 206an Liu Bangek (hasieran funtzionarioa) bere burua enperadore izendatu eta Han dinastiaren erregealdia hasi zen.

## Ikus, gainera

* Txinako historia

## Kanpo estekak
# Chicagoko eskola (arkitektura)

*Artikulu hau arkitekturari buruzkoa da; soziologiako eskolari buruzkoa beste hau da: «Chicagoko Soziologia Eskola».*
*Chicago Building*, Holabird & Roche, 1904-1905
**Chicagoko eskola** arkitektura estiloa da, XIX. mendearen azkeneko laurdenean Chicagon sortu zena, William Le Baron Jenney arkitektoaren eta haren jarraitzaile batzuen bultzadaz, 1871ko sute handiak hiria suntsitu ondoren. Aitzindaria izan zen material eta teknika berrien erabilpenean, saltegi handiak eta lehenbiziko etxe orratzak eraikitzeko.

## Historia

1871ko urrian, sute izugarri batek Chicago hiria suntsitu zuen. Sutearen ondoren hiriko erdialdeko orubeak izugarri garestitu zirenez gero, eraikin handiagoak egin behar ziren espazioa ahalik eta hobekien aprobetxatzeko. Altuerarekin burdinezko eraikuntzaren abantailak ere handitu egin ziren: zimenduek karga gutxiago hartzen zuten, beheko solairuetan ez zen murru sendorik behar, eta horrek diru iturri berri baterako bidea eman zuen, erakusleiho handiak jartzeko aukera eskaintzen zuelako. Bata bestearen ondotik, etxe garaiak egin ahal izateko behar ziren baldintza guztiak bate ziren: suaren kontrako altzairuzko egitura, zimendu hauskaitzetarako teknika eta, batez ere, segurtasuneko igogailua, Elisha Otisek lehen aldiz 1857an aurkeztua New Yorken. Era horretan, nahi adina solairu gehi zitezkeen, eta goi-goikoak, ordu arte gutxietsiak, baliotsuenak izatera pasa ziren.

## Chicagoko eskolako arkitektoak

* William Le Baron Jenney (1832-1907)
* Henry Hobson Richardson (1838-1886)
* Burnham & Root: Daniel Burnham (1846–1912) eta John Wellborn Root (1850–1891)
* Holabird & Roche William Holabird (1854-1923) Martin Roche (1853–1927)
* Dankmar Adler (1844–1900)
* Louis Sullivan (1856-1924)

## Irudi galeria

* *Home Insurance Building*, William Le Baron Jenney, 1885.
* *Reliance Building*, Burnham & Root, 1895.
* *Schlesinger & Mayer saltegia*, Louis Sullivan, 1904
* *Brooks Building*, Holabird & Roche, 1909-1910

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2016/12/14 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak
# Teokrazia

| Gobernu motak  |
| --- |
| * Aristokrazia
* Autokrazia
* Demokrazia
* Despotismoa
* Diktadura
* Errepublika
* Monarkia
	+ Absolutua
	+ Konstituzionala
* Komunismoa
* Oligarkia
	+ Teknokrazia
* Alderdi bakarrekoa
* Teokrazia
* Tirania

---

 |
| Politika saila |

**Teokrazia**, buruzagi politikoak eta buruzagi erlijiosoak bat datozten eta bertako erlijioak gobernuaren politikan eragin handia duen gobernu era edo sistema politiko bat da; normalean gobernuak jainkoaren izenean agintzen duela aldarrikatzen du.

Teokrazia mota desberdinak daude. Adibidez, botereak buruzagi sekular batek (enperadore batek, Cesar batek) eta buruzagi erlijioso batek (Aita Santu batek elkarbana dezakete. Teokrazia kleroak aplika dezake, zuzenean (Iranen bezala) edo zeharka (erregeen eskubide jainkotiarren bidez, adibidez).

Gaur egungo teokrazien artean Saudi Arabia, Iran eta Vatikanoa aurki daitezke.

## Kanpo estekak
# Begi-nini

| *Begi-nini* |
| --- |
| Begi-nini beltza begiaren erdialdean kokatutakoa, irisa berde, gris eta marroixka inguruan dagoela. Irudi gehiago |
| Xehetasunak |
| Honen parte | begia |
| Kokapena | Irisa |
| Identifikadoreak |
| Latinez | *Pupilla (pluralez: Pupillae)* |
| MeSH | eta A09.371.894.513.780 A09.371.060.450.780 eta A09.371.894.513.780 |
| TA | A15.2.03.028 |
| FMA | 58252 |
| Terminologia anatomikoa |

**Begi-ninia** begiaren aurreko segmentuko biribil beltza da, irisaren erdialdean dagoena, kristalinoaren aurrean eta kornearen atzean kokatua.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau anatomiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Gantz

Txekor gantz gordina
Txerri-gantza
**Gantza**, batzuetan **gizena** ere deitua, animalia-jatorriko koipea da, eta triglizeridoz osatua dago. Sukaldaritzan zuzenean edo osagai moduan erabiltzen da, baina gehiegi jateak arazo kardiobaskularrak ekar dezakeela aipatu da. Giro tenperaturan solidoa izan ohi da, eta urtu egiten da berotuz gero.

## Ikus, gainera

* Bilgor edo seboa
* Gantz ehuna
* Gantz zelula
* Gantz azidoa

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Ekialde Urruna

Ekialde Urrunaren kokapena munduan
**Ekialde Urruna** Ekialdeko Asiako eskualdea da. Izena ohikoa bada ere, eurozentrikoa da eta horregatik jadanik ez da ofizialki erabiltzen.

*Ekialdeko Asia* izena zuzenagoa litzateke, baina beste geografia eremu bat izendatzeko erabili ohi da. Nolanahi ere, europar hizkuntza askotan dituzte *Ekialde Urruna*ren baliokide diren izenak, adibidez: ingelesez *Far East*; frantsesez *Extrême-Orient*; gaztelaniaz *Extremo Oriente*; portugesaz *Extremo Oriente*; alemanieraz *Ferner Osten*; italieraz *Estremo oriente* eta nederlanderaz *Verre Oosten*.

Oro har, hurrengo estatu hauek hartzen dituela jotzen da:

* Brunei
* Kanputxea
* Txina
* Hong Kong
* Indonesia
* Japonia
* Laos
* Macao
* Malaysia
* Mongolia
* Myanmar
* Ipar Korea
* Filipinak
* Errusiako ekialdea
* Indonesia
* Singapur
* Hego Korea
* Thailandia
* Ekialdeko Timor
* Taiwan
* Vietnam

Berriako estilo-liburuan hauek sartzen dira kontzeptuaren barruan: Filipinak, Indonesia, Japonia, Kanbodia, Korea, Laos, Malaysia, Myanmar, Siberiako ekialdea, Singapur, Taiwan, Thailandia, Txina eta Vietnam.

## Galeria

* Shanghai,
Txina
* Ho Chi Minh Hiria,
Vietnam
* Osaka,
Japonia
* Vladivostok,
Errusia
* Manila,Filipinak Manila,
Filipinak
* Jakarta,
Indonesia
* Phnom Penh,
Kanputxea
* Yangon,
Myanmar
* Macau,
Txina
* Bangkok,
Thailandia
* Hong Kong,
Txina
* Bandar Seri Begawan,
Brunei
* Vientiane,
Laos
* Surabaya,
Indonesia
* Pattaya,
Thailandia

## Ikus, gainera

* Ekialde Hurbila
* Ekialdeko Asia

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |
| --- |
| **Asiako herrialde eta lurraldeak**    (Nazio Batuen azpi-eskualdeka) |
| **Erdialdeko Asia**
 |
Afganistan • Errusia • Kazakhstan • Kirgizistan • Uzbekistan • Tadjikistan • Turkmenistan | **Asiako Ekialdea (Asia-Pazifikoa)**
 | Hego Korea • Ipar Korea • Japonia • Mongolia • Txina |
| **Hego-mendebaldeko Asia**
Ekialde Hurbila
 |
Arabiar Emirerri Batuak • Armenia • Azerbaijan • Bahrain • Egipto • Georgia • Iran • Irak • Israel • Jordania • Kuwait • Libano • Oman • Qatar • Saudi Arabia • Siria • Turkia • Yemen | **Hego-ekialdeko Asia**
 |
Brunei • Ekialdeko Timor • Filipinak • Indonesia • Kanbodia • Laos • Malaysia • Myanmar • Singapur • Thailandia • Vietnam |
| **Hegoaldeko Asia**
 |
Bangladesh • Bhutan • India • Maldivak • Nepal • Pakistan • Sri Lanka | **Beste entitate politiko batzuk** |
Palestina • Taiwan |
# Poospiza hypocondria

| Poospiza hypocondria |
| --- |
|  |
| Iraute egoera |
|   |
| Sailkapen zientifikoa |
|  |
| Klasea | Aves |
| Ordena | Passeriformes |
| Familia | Thraupidae |
| Generoa | Poospizopsis
 |
| Espeziea  | **Poospizopsis hypocondria** (d'Orbigny & Lafresnaye, 1837)
 |
|  |

Poospiza hypocondriaPoospiza* generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

## Ikus, gainera

* Poospiza
* Thraupidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
# Uholde-ahate

| Uholde-ahate |
| --- |
|  Irudi gehiago |
| Iraute egoera |
|  Arrisku txikia  (IUCN 3.1)  |
| Sailkapen zientifikoa |
|  |
| Klasea | Aves |
| Ordena | Anseriformes |
| Familia | Anatidae |
| Generoa | Merganetta
 |
| Espeziea  | **Merganetta armata** Gould, 1842
 |
|  |
| Banaketa mapa |
|  |
|  |
| Datu orokorrak |
| Masa | arra: 465 g emea: 335 g |
| Kumaldiaren tamaina | 3,5 |
| Errute denbora | 43 egun |

**Uholde-ahatea** (*Merganetta armata*) *Merganetta* generoko animalia da. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

## Ikus, gainera

* Merganetta
* Anatidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
# Mary Elizabeth Mastrantonio

| Mary Elizabeth Mastrantonio |
| --- |
|   Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotza | Lombard, 1958ko azaroaren 17a (67 urte) |
| Herrialdea |  Ameriketako Estatu Batuak |
| Lehen hizkuntza | ingelesa |
| Familia |
| Ezkontidea(k) | Pat O'Connor (en)   (1990 - |
| Hezkuntza |
| Heziketa | Illinoisko Unibertsitatea Urbana–Champaignen Oak Park and River Forest High School (en)  |
| Hizkuntzak | ingelesa |
| Jarduerak |
| Jarduerak | abeslaria, telebista-aktorea, antzerki aktorea, zinema aktorea, aktorea eta musikaria |
| Musika instrumentua | ahotsa |
|

---

 |
|

---

    |

**Mary Elizabeth Mastrantonio** (Lombard, Illinois, 1958ko azaroaren 17a) estatubatuar aktore eta abeslari bat da.

## Filmografia

Zinema| Urtea | filma | Pertsonaia |
| --- | --- | --- |
| 1983 | *The King of Comedy* | Jendetzako estra |
| 1983 | *Scarface* | Gina Montana |
| 1985 | *Mussolini: The Untold Story* | Edda Mussolini-Ciano |
| 1986 | *The Color of Money* | Carmen |
| 1987 | *Slam Dance* | Helen Drood |
| 1989 | *The January Man* | Bernadette Flynn |
| 1989 | *The Abyss* | Lindsey Brigman |
| 1990 | *Fools of Fortune* | Marianne |
| 1991 | *Robin Hood: Prince of Thieves* | Marian anderea |
| 1991 | *Uncle Vanya* | Yelena |
| 1991 | *Class Action* | Maggie Ward |
| 1992 | *White Sands* | Lane Bodin |
| 1992 | *Consenting Adults* | Priscilla Parker |
| 1995 | *Three Wishes* | Jeanne Holman |
| 1995 | *Two Bits* | Luisa Spirito |
| 1999 | *Limbo* | Donna De Angelo |
| 1999 | *My Life So Far* | Moira "Mumsie" Pettigrew |
| 1999 | *Witness Protection* | Cindy Batton |
| 2000 | *The Perfect Storm* | Linda Greenlaw |
| 2003 | *Standing Room Only* | Maria |
| 2004 | *The Brooke Ellison Story* | Jean Ellison |
| 2004 | *Tabloid* | Natasha Fox |

Telebista| Urtea | Telefilma/Telesaila | Pertsonaia | Oharrak |
| 1995 | *Frasier* | Eileen | Ahotsa bakarrik 1. atala |
| 2005–2006 | *Without a Trace* | Anne Cassidy | 9 atal |
| 2008 | *Hallmark Hall of Fame* | Gayle Russell | Antologia telesailak Filma: "The Russell Girl" |
| 2010 | *Law & Order: Criminal Intent* | Zoe Callas kapitaina | 14 atal |
| 2012–gaur egun | *Grimm* | Kelly Burkhardt (noizbehinkako pertsonaia) | 6 atal |
| 2013 | *Blue Bloods* | Sophia Lanza | atal 1 |
| 2013 | *Hostages* | Mary Kincaid AEBko Lehen Andrea | 6 atal |

## Kanpo estekak

* Mary Elizabeth Mastrantonio aktorearen IMDBko fitxa irakurgai **(Ingelesez)**
# Ladino (judu-espainiera)

| Ladinoa |
| --- |
| Lingua djudeo-espanyola — גﬞודיאו־איספאנייול — לאדינו‎ — Ladino — Djudeo-espanyol |
|  |
| Datu orokorrak |
| Lurralde eremua | Israel, Turkia, Brasil, Espainia, Frantzia, Grezia, AEB, Bosnia-Herzegovina, Bulgaria, Mexiko, Argentina, Curaçao |
| Hiztunak | 100.000 Israelen 8.000 Turkian 1.000 Grezian 300 AEBetan zenbatu gabeko komunitateak |
| Ofizialtasuna | - |
| UNESCO sailkapena | 4: arrisku larrian |
| Araugilea | Autoridad Nasionala del Ladino |
| Hizkuntza sailkapena |
| giza hizkuntza indoeuropar hizkuntzak hizkuntza italikoak Latino-Faliscan (en)  hizkuntza erromantzeak Judu-erromantze hizkuntzak |
| Informazio filologikoa |
| Hizkuntza-tipologia | subjektu aditza objektua eta silabadun hizkuntza |
| Genero gramatikalak | genero maskulinoa eta genero femeninoa |
| Alfabetoa | latindar alfabetoa, Hebrew-script-based alphabet (en)  eta alfabeto zirilikoa |
| Hizkuntza kodeak |
| ISO 639-2 | `lad` |
| ISO 639-3 | `lad` |
| Ethnologue | `lad` |
| Glottolog | `ladi1251` |
| Wikipedia | `lad` |
| UNESCO | 374 |
| IETF | lad |
| Endangered Languages Project |  3444 |

**Ladinoa**, **judu-espainiera** edo **judu-gaztelania** (ladinoz, *djudeo-espanyol* edo *ladino*) erromantze hizkuntza da, gaztelania zahar, hebreera, turkiera eta grezieratik sortutakoa. Batez ere, XV. mendeko gaztelanian oinarritzen da. Hiztunak judu sefardiak dira ia soilik, batez ere Israelen, Tesalonikan (Grezia), Istanbul eta Izmirren (Turkia) bizi direnak.

Marokon iturri historiko beretik haketia mintzaira garatu zen.

## Egoera

Ladinoaren hiztunak gero eta gutxiago dira. Bigarren Mundu Gerraz geroztik, ladinoaren hiztun asko Israela joan ziren, eta hizkuntzaren transmisioa eten zuten. UNESCOren *Europako arriskupeko hizkuntzen liburu gorria* argitalpenean, "arrisku larrian" dagoen hizkuntza gisa sailkatua dago.

## Adibidea

**Ladinoz**

> El djudeo-espanyol, djudio, djudezmo o ladino es la lingua favlada por los sefardim, djudios ekspulsados de la Espanya enel 1492. Es una lingua derivada del espanyol i favlada por 150.000 personas en komunitas en Israel, la Turkia, antika Yugoslavia, la Gresia, el Maruekos, Mayorka, las Amerikas, entre munchos otros.
>
>
>

**Euskaraz**

> Judu-espainiera, *djudio*, *djudezmo* edo ladinoa sefardiek, 1492an Espainiatik egotzitako juduek, mintzatzen duten hizkuntza da. Espainieratik eratorritako hizkuntza bat da, eta 150.000 lagunek hitz egiten dute Israelen, Turkian, Jugoslavia ohian, Grezian, Marokon, Mallorcan, Ameriketan eta beste hainbat lekutan kokaturiko komunitateetan.
>
>
>

## Erreferentziak

## Ikus, gainera

* Frantziako hizkuntzak

## Kanpo estekak

* Ladinokomunita

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau hizkuntzei buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Aitzinindoeuropera

| Aitzinindoeuropera |
| --- |
| ezezaguna |
| Datu orokorrak |
| Hizkuntza sailkapena |
| giza hizkuntza indoeuropar hizkuntzak |
| Informazio filologikoa |
| Hizkuntza-tipologia | hizkuntza malgukaria eta SOV hizkuntza |
| Genero gramatikalak | genero maskulinoa, genero femeninoa, genero neutroa eta genero komuna |
| Kasu gramatikalak | nominatiboa, datiboa, ablatiboa, genitiboa, akusatiboa, bokatiboa, lokatiboa, instrumentala eta adlatiboa |
| Alfabetoa | baliorik ez |
| Aurrekaria | ezezaguna eta Proto-Nostratic (en)  |
| Hizkuntza kodeak |
| Wikipedia | `ine-pro` |

**Aitzinindoeuropera** berreraikitako aitzin-hizkuntza da, aitzinindoeuroparrek hitz egingo zuketena, eta indoeuropar hizkuntzen arbaso komuna zatekeena. Indoeuropar hizkuntzen idatzizko lekukotasunik zaharrenak (hitita, sanskritoa, mizenikoa) K.a. XX-XV. mendekoak badira ere, bizpahiru mila urte lehenagoko aitzinindoeuropera berreraiki ohi da. Hitzaren laburdura, AIP da (ingelesez, PIE).

Aitzinindoeuroperako hainbat ezaugarri (hots sistema, morfologia, lexikoa, eta abar) ondorengo indoeuropar hizkuntzak elkarrekin erkatuz berreraiki dira, konparazio-metodoa erabiliz. Berreraikitako formak (eta ez lekukotutakoak) direla adierazteko asteriskoa erabiltzen da: \**wódr̥* 'ura', \**ḱwṓn* 'txakurra', edo \**tréyes* '(gizonezko) hiru'.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Babesletza (marketina)

Marketin arloan, **babesletza** enpresa babesle edo *sponsor* batek kanpoko kirol eta kultura-ekitaldietako gastuak, osorik edo zati batez, bere gain hartzeari deritzo, ekitaldia bera enpresak bere produktu, marka edo irudiari buruzko publizitatea egiteko euskarri gisa erabiltzearen truke. Adibide gisa, futbol taldeetako jokalariek euren alkandoretan daramatzaten logoak aipa daitezke: enpresak babesleak futbol taldearen gastuak ordaintzen ditu neurri batean, jokalariek euren alkandoretan bere marka agertzearen truke. Mezenasgorekiko aldea hauxe da: mezenasgoak, enpresak gizartean duen rola indartzea bilatzen du; babesletzak, berriz, errentagarritasuna du helburu nagusi.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau ekonomiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Ordena Teutonikoaren Estatua

| Ordena Teutonikoaren Estatua Civitas Ordinis Theutonici |
| --- |
| 1226 – 1525 |
| Monasterio-estatua |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Hedapena 1410ean |
| Geografia |
| Hiriburua | * Marienburg (1308–1454)
* Königsberg (1454–1525)
 |
| Kultura |
| Hizkuntza(k) | Behe-alemana, latina, Hizkuntza baltikoak |
| Historia |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **← Aurrekoak**

|  |  |
| --- | --- |
|  | Antzinako prusiarrak |
|  | Estoniako dukerria |

 | **Ondorengoa →**

|  |  |
| --- | --- |
| Prusiako dukerria |  |

 |

 |

**Ordena Teutonikoaren Estatua** (alemanez: *Staat des Deutschen Ordens*; latinez: *Civitas Ordinis Theutonici*) Iparraldeko Gurutzadetan sortutako estatua izan zen, Ordena Teutonikoaren eskuetan zegoena.

1237an, aurreko urtean egin zen Sauleko gudutik bizirik irten ziren Ezpataren Livoniar Anaiak Ordena Teutonikoari batu zitzaizkion, eta Livoniar Ordenaren adar autonomoa eratu zuten.

1346an, Danimarkako erregeak 19.000 markoren truke Estoniako dukerria saldu zien. 1410ean, Grunwaldeko guduan menderatua izan ondoren, Ordena Teutonikoa gainbeheran sartu zen, eta bere Livoniako adarra, Livoniako Konfederazioarekin batu zen.

Prusiako lurralde teutonikoak, 1466an bitan banatu ziren, Thorneko Bakearen ondoren: Prusia teutonikoaren mendebaldeko zatia, Erret-Prusia bihurtu zen (ondoren, Poloniako beste zati bat izatera iritsiko zena); ekialdeko estatu monastikoa, berriz, 1525ean eta Erreforma protestantearen ondorioz sekularizatua izan zen eta Prusiako dukerriak ordezkatu zuen.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Omeiatarren dinastia

**Omeiatarren dinastia** (arabieraz: بَنُو أُمَيَّة‎, *Banū Umayya*) edo **omeiatarrak** (الأمويون) 661 eta 750 artean Kalifa-herrian eta 756 eta 1031 artean Al-Andaluseko Kordobako Kalifa-herrian agintzen zuen dinastia musulmana izan zen. Garai aurreislamikoan, Umayya ibn Abd Shamsek sortutako tribu Quraysh izan zen. Mahomaren aurkariak izan baziren ere, 632an islamera bihurtu ziren eta hamabi urte geroago, familiakoa zen Uthman hirugarren kalifa ortodoxo bilakatu zen. Lehen Fitnan Muawiyah I.ak garaile atera zen eta bere Kalifa-herria sortu zuten Damaskon.

## Omeiatar agintarien familia-zuhaitza

Iturria
     Rasidar kalifa, 644–656)
     Damaskoko kalifak (661–750)
     Kordobako emirrak (756–929)
     Kordobako kalifak (929–1031)

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau historiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Zian

| Ziana (RVB) |
| --- |
|   |
| Uhin-luzera | 500 nm nm |
| Hamaseitarra | #00FFFF |
| RGB | (0, 255, 255) |
| R: 0
0
G: 255
255
B: 255
255
# 00FFFF

Ziana (RVB) RGB gisa aurkeztua

 |
| CMYK | (52, 0, 13, 0) |
| HSV | (180°, 100%, 100%) |

| Ziana (CMYK) |
| --- |
|   |
| Hamaseitarra | #00B7EB |
| RGB | (0, 174, 240) |
| R: 0
0
G: 174
174
B: 240
240
# 00AEF0

Ziana (CMYK) RGB gisa aurkeztua

 |
| CMYK | (100, 0, 0, 0) |
| HSV | (193°, 100%, 46%) |

**Zian**a urdinaren ñabardura bat da, argiaren oinarrizko kolorea, 500 nm uhin-luzeran. Gehienetan, **urdin argi**a izen soila erabiltzen da eta oztin argiaren antza handi du.

Sintesi gehigarrian, RGB kolore-ereduan, argi urdin eta berdearen nahasketa da. Eredu honetan, argi gorriaren osagarria da: pigmentu zianek argi gorria xurgatzen dute eta argi urdin eta berdea igortzen.

Sintesi kengarrian, CMYK kolore-eredua, kuadrikromiako oinarrizko kolorea da. Inprentan erabiltzen den lau koloreetakoa da magenta, horia eta beltzarekin batera.

## Kanpo estekak

|   | Urdinak |   |
| --- | --- | --- |
| Urdina | Erregezkoa | Itsas urdina | Heraldikoa | Anila | Elektrikoa |
|   |   |   |   |   |   |
| Ziana | Ziana (CMYK) | Turkesa | Oztina | Zeru-kolorea | Aquamarina |
|   |   |   |   |   |   |
# K.a. 308

K.a. IV. mendearen taula (K.a. V. mende | **K.a. IV. mende** | K.a. III. mende)

K.a. 320ko hamarkada | K.a. 310ko hamarkada | **K.a. 300ko hamarkada** | K.a. 290ko hamarkada | K.a. 280ko hamarkada

K.a. 313 | K.a. 312 | K.a. 311 | K.a. 310 | K.a. 309 | **K.a. 308** | K.a. 307 | K.a. 306 | K.a. 305 | K.a. 304 | K.a. 303

 *Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!*

---

### Heriotzak

---

## Kanpo estekak