Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Qin estatua

| Qin estatua |
| --- |
|  |
| Geografia |
| Hiriburua | Xianyang (en)  34°24′50″N 108°51′28″E |
| Kontinentea | Asia |
| Administrazioa |
| Gobernu-sistema | monarkia absolutu |
| Demografia |
| Hizkuntza ofizialak |
ikusi
* Antzinako txinera
 |
| Erlijioa | Txinatar erlijio tradizional |
| Moneta | ancient Chinese coinage (en)  |
| Historia |
| **Sorrera data**: K.a. 905 |
| Bestelako informazioa |

**Qin estatua**, txineraz 秦國 eta Wade-Gilesez *Ch'in kuo*, pinyineraz *Qín guó*, Antzinako Txinako estatu bat izan zen.

Antzinako Txinako mendebaldean zegoen, eta Udaberri eta Udazkenen garaia eta Erresuma Borrokalarien garaia artean existitu zen.

K.a. III. mendean zazpi superpotentzia nagusienetako bat bezala sortu zen eta 221. urtean, bere agintaldian zehar, Antzinako Txinaren Batasuna gauzatu zuen, data horretatik aurrera Qin dinastia bezala ezaguna da.
# Honshu

Honshū uhartea
**Honshu** (japonieraz 本州 "estatu nagusia" entzun) Japoniako lau uharte nagusietan handiena da. Hokkaidoren hegoaldean dago, Tsugaruko itsasarteak bereizia; eta Shikokuren iparraldean eta Kyushuren ipar-ekialdean, Kanmon itsasarteak bereizia. Munduko uharterik handienetan zazpigarrena da, eta Javaren ostean biztanle gehien duen bigarrena. Zazpi eskualdetan eta 34 prefekturatan dago banatua.

98.352.000 biztanle zituen 1990an, batez ere lautadetan. Populazio horren % 25 Tokyoko eskualdean bizi da (Yokohama, Kawasaki, Saitama eta Chiba hiriak biltzen dituen eskualdea). Kyoto, Osaka, Nagoya, Kobe, Hiroshima eta Sendai hiriak ere Honshu uhartean daude.

## Geografia

Honshu, satelite artifizial batetik ikusia.
Japoniako itsasoa du mendebalean eta Ozeano Barea ekialdean. Tsugaruko itsasarteak bereizten du Hokkaido uhartetik iparraldean, eta hego-ekialdean, berriz, Shimonoseki itsasarteak Kyushutik. Honshuko hegoaldean Shikoku uhartea dago, eta bien artean Japoniako barne itsasoa.

1.300 kilometro luze da, 50etik 230era bitartean zabal, guztira 230.500 km2ko azalerarekin, hau da, Japoniaren % 60. Britania Handia baino handiagoa da. Guztira 5.450 km ditu kostaldeak.

Uharte menditsua da, 3.000 metro inguru garai diren bi mendilerro ditu erdialdean (gailurrik gorena: Fujiyama sumendia, 3.776 m). Sumendi lurraldea da, eta sarri izaten dira lurrikarak. Latitudeak (Oya-shio itsaslaster hotzaren eragina iparrean, eta Kuro-shio beroarena hegoan) eta garaierak klima desberdinak eragiten dituzte bertan.

Ibaiek malda larriak iragaten dituzte, eta indar handiz eta zuzen jaisten dira. Haietatik garrantzitsuenak: Tone (400 km) eta Kitakami, Ozeano Barera doazenak, eta Shinano, Japoniako itsasora doana.

Aintzira ugari dago; haien artean, Biwa, Japoniako handiena (674km2). Japoniako uharteen artean biztanle-dentsitate handienekoa bada ere (380 biztanle/km2), oihan asko daude.

## Ekonomia

Nekazaritzari dagokionez, arroza da laborerik garrantzitsuena; harekin batera, garia, zitrikoak, sagarra, tea, soia, kotoia, eta abar. Iparraldean, behi eta zaldi azienda hazten da. Japoniak azken urteotan izan duen industria hazkunde miragarriak Honshu izan du gune nagusia. Ondorioz, bertako hiri inguruak nolanahi hazi dira, eta eraikuntza erraldoiz osaturiko halako nahas-mahas handi baten itxura dute. Hala, Tokio eta Yokohama barne, 900 km luze den Kanto izeneko megalopoliak Japoniako biztanleen laurdena hartzen du. Bigarren multzoa Kioto, Osaka eta Kobe hiriek osatzen dutena da (12 milioi biztanle). Hirugarren multzo nagusia Nagoya hiriaren ingurukoa da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus, gainera

* Hokkaido
* Kyushu
* Shikoku
* Ryukyu

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Orri honetako testu zati batzuk japoniar idazkerarekin idatzita daude.** Euskarri eleaniztun egokirik gabe, galdera ikurrak ikusiko dituzu kanji edo kana karaktereen ordez. |
# Hanshin Tigers

| Hanshin Tigers |
| --- |
|  |
| Hanshin Tigers no Uta (en)  |
| Datuak |
| Izen ofiziala | 株式会社阪神タイガース |
| Mota | beisbol taldea |
| Herrialdea | Japonia |
| Liga | Japoniako Erdialdeko beisbol liga eta Japanese Baseball League (en)  |
| Estadioa | Hanshin Koshien Stadium: Nishinomiya ﻿ / ﻿ (1936–)  60.000 |
| Agintea |
| Kudeatzailea | Hanshin Tigers Baseball Club,Ltd. (en)  |
| Entrenatzailea | Kyuji Fujikawa (en)  |
|  |
|  |
| Egoitza nagusi

 | * Nishinomiya
 |
|  |
| Prentsa-organoa | Q11515934  |
| Jabea | Hanshin Electric Railway (en)  |
| Historia |
| Sorrera | 1935eko abenduaren 10a |
| Sorlekua | Nishinomiya |
| webgune ofiziala      |

Hanshin Koshien Stadium
**Hanshin Tigers** (japonieraz: 阪神タイガース, Hepburn: *Hanshin Taigares*)
 Japoniako beisbol taldea da, Nishinomiya hirikoa. Japoniako Serieak behin irabazi ditu eta Erdialdeko Liga 5 aldiz . *Hanshin Electric Railway* egunkariak babesten du.

## Historia

Taldea *Osaka Tigers* izenarekin sortu zen 1935an eta hainbat izen aldaketaren ondoren 1961an gaur egungo *Hanshin Tigers* izena hartu zuen. Ez da oso talde indartsua,Beisbol ekipoa herrikoia da.

## Palmaresa

* Japoniako Serieak (1): 1985.
* Erdialdeko Liga (5): 1962, 1964, 1985, 2003, 2005.

## Erretiraturiko zenbakiak

* **10**  Tomio Fujimura (藤村　富美男)
* **11**  Minoru Murayama (村山　実)
* **23**  Yoshio Yoshida (吉田　義男)

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
# Egiptoar idazkera hieroglifiko

Komombo tenpluko horma
**Egiptoar idazkera hieroglifikoa** Antzinako Egipton erabilitako idazkera sistema bat da, hieroglifoak edo elementu ideografikoak, logografikoak eta alfabetikoak lotzen dituena. Hieroglifo hitzak sustrai grekoak ditu (ιερος *hieros* "sakratu" eta γλυφειν *glyfein* "irarri" edo "idatzi"). Idazkera hau sakratutzat jotzen zen Antzinako Egipton eta bere ezagutza elizgizonek zuten soilik. Herri xumeak, demotiko izeneko beste idazkera bat ibiltzen zuen.

Egipton hizkuntza bat, baina lau idazkera-mota ezagutu zituzten: hieroglifikoa, hieratikoa, demotikoa eta koptoera. Hemen aurrenekoa, hieroglifikoa.

K.a. 3150 urte inguruan, egiptoarrek mesopotamiarren antzeko idazkera-sistema piktografiko bat erabiltzen hasi ziren. Mesopotamiarrek gero eta idazkuntza eskematikoagoa eta soilagoa asmatu zuten (kuneiformea); egiptoarrek, aldiz, itxura konplexua eta artistikoa (hieroglifikoa) eman zioten, eta tenpluak zein hilobiak apaintzeko erabili zuten.

Hainbat urtez ulertezinak izan arren, hieroglifoen esanahia Rosetta harriari esker Jean-François Champollion frantziarrak deszifratu zituen, hainbat ikerketa eginez. Arabiar adituek ere, VII. eta XV. artekoako, Egiptoko jerogligikoak aztartu zituzten eta badirudi lortu zutela zeinu batzuk deszifratzea.

Idazkera mota hau erabiliz idatzi zen azken inskripzioa. Esmet-Akhom, edo Philae 436 izena ematen zaio inskripzioa da eta Egipto hegoaldean dagoen Filae irlako Hadrianoren atean ikus daiteke. 394. urtean sinatu zuen Nesmeterakhemek, Isisen apaizak Mandulius nubiar jainkoari eskainita.

## Adibidea

Ptolomeo hieroglifoekin idatzia:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |
| --- |
|  |
|

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |

 |
|  |

 |  |

 |

 | Hau izango litzateke itzulpena: | P T | O | L M | I I S |

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

* Ancient Egyptian Hieroglyphics – Aldokkan
* Glyphs and Grammars – Resources for those interested in learning hieroglyphs, compiled by Aayko Eyma
* Hieroglyphics! – Annotated directory of popular and scholarly resources
# Kanō Jigorō

| Kanō Jigorō |
| --- |
|   Irudi gehiago |
|

|  member of the House of Peers (en)  |
| --- |

 1922 - |
| Bizitza |
| Jaiotza | Kobe, 1860ko abenduaren 10a |
| Herrialdea |  Japonia |
| Heriotza | at sea (en) , 1938ko maiatzaren 4a (77 urte) |
| Hobiratze lekua | Yahashira Cemetery (en)   |
| Heriotza modua | berezko heriotza: pneumonia |
| Familia |
| Seme-alabak |
ikusi
* Risei Kanō (en)
 |
| Familia |
ikusi
* Nangō Shigemitsu (ahizpa edo arrebaren senar) Nangō Jirō (en)  (iloba) Saburo Nango (en)  (iloba) Kunori Shirō (en)  (iloba) Yanagi Narayoshi (ahizpa edo arrebaren senar) Yanagi Sōetsu (iloba) Kōkō Takezoe (en)  (aitaginarreba)
 |
| Leinua | Kanō zaibatsu (en)  |
| Hezkuntza |
| Heziketa | Nishogakusha University (en)  Tokyo University (en)  |
| Hizkuntzak | japoniera ingelesa |
| Irakaslea(k) | Fukuda Hachinosuke (en)  |
| Ikaslea(k) |
ikusi
* *Tomita Tsunejirō (en)  Keiko Fukuda Kotani Sumiyuki (en)  Kyuzo Mifune (en)  Mitsuyo Maeda (en)  Yoshitsugu Yamashita (en)  Sakujiro Yokoyama (en)  Kenji Tomiki (en)*
 |
| Jarduerak |
| Jarduerak | judoka, hezitzailea, itzultzailea, politikaria, borroka-artista, pedagogoa eta functionary (en)  |
| Enplegatzailea(k) | Fifth High School (en)  Lehen Goi Mailako Eskola Kobun Institute (en)  Toyo University (en)  Tokyo Higher Normal School (en)  Gakushūin (en)  講道館 |
| Jasotako sariak |
ikusi
* Order of the Rising Sun, 3rd class  (1938ko maiatzaren 4a)  Order of the Rising Sun, 1st class Asahi Prize  (1935)  Order of the Sacred Treasure, 1st Class  Order of the Sacred Treasure, 2nd Class  Order of the Sacred Treasure, 3rd class  Order of the Sacred Treasure, 4th class  Order of the Sacred Treasure, 5th Class  Order of the Sacred Treasure, 6th class
 |
| Kidetza | Nazioarteko Olinpiar Batzordea Japan Sport Association (en)  |

**Kanō Jigorō** (japonieraz: 嘉納 治五郎)
 japoniar judo irakaslea eta judoaren asmatzailea izan zen. Gorputzez txikia zen (50 kg). Jiu-jitsu eta gainerako gudu antzeen eskolen alderdi teknikoak ikertu zituen. Ikerketa horien guztien ondorioz, beste gudu antze bat antolatu zuen: judoa. 1882ko otsailean sortu zuen lehenengo judo eskola: *Kōdōkan* (japonieraz: 講道館)
. 1883an irakasle zen Tokion, 1894an Eskola Normal Nagusiaren zuzendari izendatu zuten, eta 1899an Japoniako Eskola Arazoetako ministro. Mundu guztian zehar ibili zen berak asmatutako gudu antzea irakasten; hil zenerako milioi bat judoka ziren munduan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Japoniako biografia baten **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Kreolera

**Kreolera** edo **kreole hizkuntza** bi hizkuntza edo gehiagoren arteko nahasketatik eratorritako aldaera egonkorra da. Kreole hizkuntzei lexikoan sarritan igartzen zaizkie jatorrizko hizkuntzetatik gertatutako aldaketa fonetikoak. Morfosintaxiari dagokionez, aditu batzuek uste dute kreolerak euren artean ezaugarri amankomunak dituztela, nahiz eta horren inguruan erabateko adostasunik ez egon.

Kreolerak pidginetik eratorriak dira: pidgina, funtsean, hizkuntza-komunitate desberdinek elkar ulertzeko darabilten komunikazio-tresna sinplea da; urteen joan-etorrian hizkuntza oso bilakatu eta belaunaldi berrien ama-hizkuntza izatera igarotzen denean, pidgina kreole hizkuntza bihurtzen da.

Gehienak kolonialismoaren ondorioz sortu dira azken 500 urteotan. Urteen joan-etorrian batzuk itzali diren arren, beste batzuek sendotu eta estatu batzuetan estatus ofiziala ere bereganatu dute.

## Sailkapena

* **Frantziar kreolerak**: Haitiko kreolera egun talde horretako aldaerarik mintzatuena da, 12 milioi hiztun ingururekin. Horrez gain, Maurizioko kreolera, Réuniongo kreolera, Guadalupeko kreolera, guyanar kreolera eta Seychelleetakoa daude.

* **Nederlandar kreolerak**: gehienak galdu dira, baina Karibe aldean papiamentoa bizirik dago, Holandarren Antilletan eta Aruban ofiziala baita. Hemen sailkatu dugun arren, osagai gehienak portugesa eta gaztelaniazkoak dira. Beste alde batetik, afrikaansak kreoleraren eta dialektoaren arteko ezaugarriak ditu.

* **Portugaldar kreolerak**: papiamentoaz gain, Ginea-Bissauko kreolera eta Cabo Verdekoa garrantzi handikoak dira euren lurraldeetan.

* **Espainiar kreolerak**: chavacanoa Filipinetan (batik bat Zamboangan) aipagarriena da, papiamentoarekin batera.

* **Ingeles kreolerak**.

## Ikus, gainera

* Kreole.
* Pidgin.

## Kanpo estekak

* **(Ingelesez)**"Society for Pidgin and Creole Linguistics"
# Finantza-geroko

Finantzetan, **finantza-gerokoa** alderdi kontratatzaileak ondasun edo balore jakin bat (azpiko aktiboa) aurrez erabakitako egunean eta prezioan saltzera edo erostera behartzen dituen kontratua da. Finantza-gerokoak deribatuen barruko kategoria bat dira.

## Finantza-gerokoen erabilgarritasuna

Bi arrazoi daude norbaitek geroko bat kontratatu nahi izateko:

* Estaldura-eragiketak: Pertsonak etorkizunean azpiko ondasuna du edo izango du (petrolioa, gasa, laranjak, garia, etab.) eta etorkizunean salduko du. Eragiketarekin prezio finkoa ziurtatu nahi du gaur, ondoren egin beharreko eragiketarako.
* Eragiketa espekulatiboak: Etorkizuna kontratatzen duen pertsonak bere prezioaren bilakaerarekin espekulatzea baino ez du bilatzen, kontratazioaren datatik kontratuaren mugaegunera arte.

## Aurrekariak

Lehengaiei, metal preziatuei, nekazaritza-produktuei eta askotariko salgaiei buruzko finantza-gerokoen kontratuak duela bi mende baino gehiagotik negoziatzen dira. Finantza-produktuetarako, duela bi hamarkada baino gehiagotik negoziatzen dira, eta finantza-gerokoak daude epe labur, ertain eta luzeko interes-tasen gainean, dibisen gainean eta akzioen eta burtsa-indizeen gainean.

Gerokoen kontratuei buruzko lehen zantzuak k.a. 2000. urtekoak dira antzinako Egipton. Nekazariek, etorkizunean beren laboreen kantitatea edo kalitatea ez zekitenez, erosle batekin labore osoarentzako prezio bat adosten zuten, emaitza edozein izanik ere. Finantza-geroko kontratua, finantza-tresna gisa, duela bi hamarkada baino gehiagotik negoziatzen da, eta finantza-gerokoak daude epe labur, ertain eta luzeko interes-tasen gainean, gerokoak dibisen gainean eta gerokoak akzioen eta burtsa-indizeen gainean. 1697an Osakan, Japonian, sortutako Dojimako Arrozaren Poltsa munduko lehen gerokoen poltsatzat hartzen da, arrozean espezializatutako lehengaien geroko poltsa bat zen.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau ekonomiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Sufragio unibertsal

*Artikulu hau gizaki guztientzako sufragismoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Emakumeen sufragismoa».*
Sufragio unibertsala irakurri daiteke Parisko errepublikari monumentuan.
**Sufragio unibertsala** adinez nagusiak diren hiritar guztiei botoa emateko eskubidea eskaintzen diena da, horren bitartez parlamentuetan parte hartzen duten ordezkariak zein gobernuburuak aukeratzeko.

Botoa emateko eskubidea inori ukatzen ez dion hauteskunde sistema hau, Frantziar Iraultzako lehen aldietan lortu zenetik, borroka sozial eta politikoen ardatz nagusietakoa izan zen eta baita herri eskabideen lehenengo motorra ere. XIX. mendean gizonezkoen sufragio unibertsala bakarrik ezarri zen. Herririk gehienetan emakumeek ez zuten botoa emateko eskubidea lortu XX. mendean ondo sartu arte.

XX. mendeko urte luzeetan sufragismoaren borroka emakumeen eskubideen borrokarekin lotuta egon zenez, askotan oker badago ere sufragismoa eta emakumeen sufragismoa sinonimotzat hartzen dira.

Laburbilduz, sufragio unibertsala dagoela esaten dugunean, adin nagusiko hiritar guztiak bozkatzeko eskubidea dutela esan nahi du.

## Erreferentziak

## Ikus, gainera

* Errolda-sufragio
* Emakumeen sufragismoa
* Emakumeen sufragismoa Espainian

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau zuzenbideari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Gas natural

Gas naturalaren ekoizpena herrialdeka, urteko metro kubikotan (marroi eta gorri kolorez markatutako herrialdeek ekoizpenik handiena daukate).
**Gas naturala** gehienbat metanoz osatutako gasa da. Sarritan beste erregai fosil batzuekin elkarrekin agertzen da, eta organismo metanogenikoek ekoizten dute padura, zingira eta zabortegietan. Erregai-iturri garrantzitsua da, baita ongarriak sortzeko lehengaia ere. Berotegi-efektuko gas indartsua da. Gas naturala ekonomiaren sektore guztietan erabiltze da, baita etxea eta kalean.

Erregai modura erabili baino lehen, gas naturala prozesatu egin behar da metanoa ez den beste edozein material kentzeko. Prozesu honen azpiproduktuak etanoa, propanoa, butanoa, pentanoak eta pisu molekular handiagoko hidrokarburoak, sufrea, karbono dioxidoa, ur-lurruna eta zenbaitetan helioa eta nitrogenoa dira.

Gas naturala erregaia da eta 10.000 kilokaloria inguru sortzen ditu metro kubiko bakoitzeko. Gas naturala petrolio meatoki bati lotuta egoten da batzuetan, baina poltsa independenteetan ere egon daiteke. Metanoz osatuta dago batez eren baina CO2-a, hidrogenoa eta sufrea ere baditu. Gasaren bero ahalmena bestelako petroliotik eratorritako produkturena baino altuagoa da, gainera ez du kerik sortzen, erregai solido eta likidorik gehienak sortzen duten bezala. Garraiatzeko eta biltzeko oso zaila denez ez da asko erabiltzen beste batzuekin konparatuta industria arloan. Gasa gasbideak erabiliz eramaten da meatokietatik kontsumo guneetara. Ozeanotik garraiatzeko gasa tenperatura txikian eta presio handian likido egoeran garraiatzen da metxeroetan bezala (−82 °C eta 45 atm). Horrela gasaren bolumena 600 bider txikitzen da.

Gas naturalaren erreserbak mundu mailan hauek dira: Frantzia (%4), Peru (%4), Trinidad eta Tobago (%6), Nigeria (%8), Qatar (%9), Norvegia (%12), Aljeria (%55) eta beste batzuk (%1).

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Ihara Saikaku

| Ihara Saikaku |
| --- |
|   Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotza | Nakatsu (en) , 1642 |
| Herrialdea |  Japonia |
| Lehen hizkuntza | japoniera |
| Heriotza | Yariyamachi (en) , 1693ko irailaren 9a (50/51 urte) |
| Hobiratze lekua |   |
| Hezkuntza |
| Hizkuntzak | japoniera |
| Jarduerak |
| Jarduerak | olerkaria, eleberrigilea, antzerkigilea eta idazlea |
| Lantokia(k) | Osaka |
| Lan nabarmenak |
ikusi
* *The Life of an Amorous Man (en)  Five Women Who Loved Love (en)  The Life of an Amorous Woman (en)  The Great Mirror of Male Love (en)  Transmission of the Martial Arts (en)  The Eternal Storehouse of Japan (en)  Reckonings that Carry Men Through the World (en)  ukiyozōshi (en)*
 |
| Mugimendua | ukiyozōshi (en)  Danrin school (en)  |
| Izengoitia(k) | 鶴永, 二万翁 eta 西鵬 |
| Genero artistikoa | ukiyozōshi (en)  Bunraku (en)  haikai (en)  |
|

---

 |
|     |

**Ihara Saikaku** (japonieraz: 井原 西鶴)
, Hirayama Tōgo (japonieraz: 平山藤五)
 jaioa, japoniar idazlea izan zen. Haikuak egiten hasi zen eta trebetasun handia lortu zuen genero horretan. 1682an eleberri bat idatzi zuen: *Gizon limuri baten bizitza*. Eleberri horren arrakastak markatu zuen *Ukiyo-Zoshi* (ohiturazko eleberri errealista) delako generoaren hasiera. Ihara Saikukuren beste obra batzuk dira: *Emakume limuri baten bizitza* (1686); *Bost emakume limuri* (1686); *Pederasten ispilu handia* (1687); *Japongo biltegi handia* (1688), aberats berriei buruzko 30 kontakizun. Osakako merkatarien giroan hezia izan zen, eta behatzaile bikaina ageri da haren lanetan. Bere pertsonaiak gizarte burgesetik ateratzen ditu.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Japoniako biografia baten **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Japoniar curry

| Japoniar curry |
| --- |
| Curry |
|  |
| Historia |
| Jatorrizko herrialdea | Japonia |

**Currya** (japonieraz: カレー, Hepburn: *karē*)
 Japoniako platerik ezagunenetako bat da. Arrozarekin eta *tonkatsu* edo beste laguntza batzuekin batera zerbitzatzen ohi dute — arroza curryrekin (japonieraz: カレーライス, Hepburn: *karē raisu*)
 —, baina badira arrozik erabiltzen ez duten curryetan oinarritutako platerak ere, hala nola *karē udon* (fideo lodiak) edo *karē-pan* (curry-ogia). Curry saltsa, berez, ez da bere indiar baliokidea bezain espeziatua. Aldaki batzuek zapore leunagoa eta gozoagoa dute, eta beste batzuek, berriz, oso mingarriak.

Japoniar currya egiteko barazki eta haragi aukera zabala erabiltzen da. Tipulak, azenarioak eta patatak dira oinarrizko barazkiak. Haragiari dagokionez, txahalarena, txerriarena, oilaskoa eta batzuetan ahatea dira ezagunenak. *Katsu-karē* curry saltsa duen *tonkatsu* (txerri birrineztatu frijitua) bat da.

Currya ingelesek Japonian sartu zuten Meiji aroan (1869-1913), India britainiar administraziopean zegoen garaian. Platera ezaguna egin zen eta 1960ko hamarkadaren amaieran supermerkatu eta jatetxeetan eskuragarri egon zen. Sarreratik bertatik egokitua izan da, eta bere kontsumoa hain da orokorra, plater nazionaltzat har daitekeela.

## Erreferentziak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau gastronomiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# The Hollywood Reporter

| The Hollywood Reporter |
| --- |
|  |
|  |
| Mota | aldizkari eta egunkari |
| Fitxa teknikoa |
| Hizkuntza | ingeles |
| Argitaratze lekua | Los Angeles |
| Argitaletxea | Penske Media Corporation (en)  |
| Historia |
| Erredaktoreak | Janice Min (en)  |
| Identifikadoreak |
| ISSN | 0018-3660 |
|

---

 |
| hollywoodreporter.com |
|

---

      |

**The Hollywood Reporter** zinema-aldizkari estatubatuarra da. Estatu Batuetako zinemaren panoramari buruzko berriak ditu ardatz. Pasa den mendean integratu egin zen eta generoko bi argitalpen garrantzitsuenetako bat izan zen, bestea *Variety* izanda. 1950. urteaz geroztik, telebistaren alorrera bideratu zen, eta 1980ko hamarkadan beste hedabide batzuen gaietara. Gaur egun, aldizkari hau entretenimenduaren industrian eragin handia duen garrantzitsuenetako bat da.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau zinemari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Eskumendeko enpresa

**Eskumendeko enpresa** edo **filiala** enpresa nagusi baten mendean dagoen enpresa bat da, enpresa hori erosi, akzio gehienak eskuratu edo *ad hoc* sortu duelako.

## Kanpo-estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |