# Txekiera

| Txekiera |
| --- |
| čeština — český jazyk |
|  |
| Datu orokorrak |
| Lurralde eremua | Txekiar Errepublika, eta gutxiengo baten hizkuntza gisa Alemania, Austria, Eslovakia eta AEBetan |
| Hiztunak | 12 milioi |
| Rankinga | *73. hizkuntza mintzatuena* |
| Ofizialtasuna | Txekiar Errepublika, Europar Batasuna |
| Eskualdea | Erdialdeko Europa |
| Araugilea | Txekieraren Institutua. |
| Hizkuntza sailkapena |
| giza hizkuntza indoeuropar hizkuntzak balto-eslaviar hizkuntzak Eslaviar hizkuntzak West Slavic (en)  Czech–Slovak languages (en)  |
| Informazio filologikoa |
| Hizkuntza-tipologia | subjektu aditza objektua, hizkuntza azentuala, adjective-noun (en) , azentua, hizkuntza malgukaria, hizkuntza sintetikoa, nominatibo-akusatibo hizkuntza eta pro-drop hizkuntza |
| Denbora gramatikalak | orainaldia, preterite (en) , geroaldia eta pluperfect (en)  |
| Modu gramatikalak | indikatiboa, baldintzazko modua eta agintera |
| Genero gramatikalak | genero maskulinoa, genero femeninoa, genero neutroa, masculine inanimate (en)  eta masculine animate (en)  |
| Kasu gramatikalak | nominatiboa, genitiboa, datiboa, akusatiboa, bokatiboa, lokatiboa eta instrumentala |
| Alfabetoa | Czech alphabet (en)  eta Czech Braille (en)  |
| Hizkuntza kodeak |
| ISO 639-1 | `cs` |
| ISO 639-2 | `ces` `cze` |
| ISO 639-3 | `ces` |
| Ethnologue | `ces` |
| Glottolog | `czec1258` |
| Wikipedia | `cs` |
| ASCL | 3601 |
| IETF | cs |

**Txekiera** (*čeština*, *český jazyk*) Txekian hitz egiten den eslaviar taldeko hizkuntza ofiziala da. Hamabi milioi hiztun ditu eta latindar alfabetoaz idazten da. Hurbilen dituen hizkuntzak eslovakiera eta poloniera dira.

## Historia

Mintzatzea txekieraz
Txekierazko lehen idazlanak XIII. mendekoak dira. Jan Husek eta moraviar anaiek ortografia finkatu eta hizkuntza aberastu zuten. XVI. eta XVII. mendeetan, ordea, alemana nagusitu zitzaion. XVIII. mendean, nazio sentimenduaren eraginez, berpiztu egin zuen: Pragako unibertsitatean txekierazko hizkuntz eta literatur katedra bat sortu zen eta Dobrovskyk eta Jungmannek hizkuntza modernoaren gramatikaren eta hiztegiaren oinarriak jarri zituzten.

## Oinarrizko hiztegia

* *jméno* - izen.
* *žena* - emakume.
* *muž* - gizon.
* *pes* - txakur.
* *strom* - zuhaitz.
* *voda* - ur.
* *déšť* - euri.
* *řeka* - erreka.
* *jezero* - laku.
* *moře* - itsaso.
* *slunce* - eguzki.
* *měsíc* - Ilargi.
* *bílý* - zuri.
* *černý* - beltz.
* *noc* - gau.
* *den* - egun.
* *teplý* - epel, bero.
* *studený*, *chladný* - hotz.
* *plný* - beteta.
* *nový* - berri.
* *starý* - zahar.
* *dobrý* - on.
* *špatný* - txar.
* *pravý* - eskuin.
* *levý* - ezker.
* *blízký* - hurbil.
* *daleký* - urruti.

## Literatura

Artikulu nagusia: «Txekierazko literatura»
Milan Kundera (1929-) txekierazko idazle ezagunen artean dugu, frantsesez ere idatzi duen arren. Jaroslav Seifertek (1901-1986) 1984an Literaturako Nobel Saria irabazi zuen.

## Ikus, gainera

* Silesiera

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Ústav pro jazyk český (Txekieraren Institutua).