Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Apollo 17

| Apollo 17 |
| --- |
|
Duration: 30 seconds.0:30
 Irudia  Bideoa Guztiak erakutsi Irudi gehiago |
|  |
| Historia |
| Aurrekoa | Apollo 16 |
|  |
|  |
| **Surface exploration** |  |
| **Orbital activity** | 1972ko abenduaren 10a - 1972ko abenduaren 16a  |
| **Ilargiratzea** | 1972ko abenduaren 11 - 1972ko abenduaren 14a  |
| **Espazio jaurtiketa** |  1972ko abenduaren 7a |
| **Splashdown** |  1972ko abenduaren 19a |
| Kudeatzailea | NASA |
| Honen parte | Apollo programa |
|  |
|  |
|  |
| Masa | 52.738,7 kg eta 5.497,5 kg |

**Apollo 17** 1972ko abenduaren 7an espaziora bidali zen Saturno 5 deritzon suziri batekin batera, Floridan. Ilargira astronautak bidaltzeko azken misioa izan zen. Misio hau gorabehera gabea izan zen, bakarrik atzerapen txikia izan zuen presurizazio errore baten ondorioz jaurtitzera zihoanean.

Eskifaia osatzen zuten gizonak hauek ziren: Eugene Cernan, honek beste bidaia batzuetan parte hartu izan du eta misioaren komandantea zen, eta besteak Harrison Schmitt geologo eta ilargi moduluaren pilotua eta Ronald Evans, aginte moduluaren pilotua. Eugene Cernan komandantea Ilargian izan den azken gizona da, bera eta bere laguna *Challenger* deritzon jaisteko moduluan jaitsi ziren espazio-ontzitik ilargira.

Ilargian diraun zuten denboraldian ilargiko harrien lagin ugari jaso zituzten. Gainera ASLEP deritzon gailuaz aparte beste aparatu bat instalatu zuten, ilargiaren lurrazpian ura bazegoen konprobatzeko.

Misio honek Ilargiaren lurreko eta Ilargiko harrien ezagupena izugarri handitu zuen, gainera Ilargiaren lurpeko mapa termikoa egitea lortu zen.

Misio hau normaltasun osoz bukatu zen Ozeano Pazifikoan 1972ko abenduaren 19an. 301 orduko bidaia izan zen.

Bidai honekin batera *Apollo* proiektua amaitu zen (12 gizon ilargian ipini eta 27 orbitatzea lortu zuena), bere helburu nagusia gizon bat gure satelite estazioan SESB baino lehenago ipintzea zen, eta lortu zuten.

## Misioaren insignia

Apollo 17 espazioan hegan egindako zilarrezko Robbins medailoia
Intsigniaren ezaugarririk nabarmenena Apollo eguzki jainko greziarraren irudia da, arrano amerikarraren irudikapenarekin atondua, arranoaren barra gorriak Estatu Batuetako banderan agertzen direnak islatuz. Barra gorrien gaineko hiru izar zuriek misioaren hiru tripulatzaileak irudikatzen dituzte. Atzeko planoan Ilargia, Saturno planeta eta galaxia edo nebulosa daude. Arranoaren hegalak Ilargia partzialki estaltzen du, gizakiak bertan duen presentzia iradokiz. Apoloren begiradak eta arranoaren mugimenduaren norabideak gizakiak espazioko helmuga gehiago esploratzeko duen asmoa biltzen du.

## Elementuak ontzian

Apollo 17ko tripulazioak Panamako bandera txiki bat eraman zuen Ilargira misioan. 1973an, Richard Nixon AEBetako presidenteak bandera eta Ilargi harkaitza eman zizkion Panamako gobernuari.

## Erreferentziak

## Ikus, gainera

* Apollo programa

## Kanpo estekak
# Ilargi eklipse

Ilargi eklipse moten eskema
**Ilargi eklipse** bat Ilargia Lurraren itzaletik igarotzean gertatzen den astronomia gertakaria da.

Lurra Ilargia eta Eguzkiaren artean lerrokatzen denean, bere itzalak, Ilargia bera baino hiru aldiz handiagoa denak, partzialki (eklipse partzial) edo guztiz (eklipse oso) estaltzen du Ilargia. Eklipse osoak hiru bat ordu irauten du iluntzen hasten denetik berriz ere guztiz argitu arte. Tarte horretan Ilargia ez da guztiz iluntzen, Lurraren atmosferaren islak argitzen baitu tonu gorrixka ilun batez.

Ilargi eklipseak babesik gabe beha daitezke eta hemisferio oso batetik dira ikusgai.

Ilargi eklipseak ez dira gertatzen ilbete guztietan, izan ere, Ilargiaren orbitak %5eko inklinazioa du ekliptikarekiko, alegia Lurrak Eguzkiarekin duen orbitaren planoarekiko, eta horregatik gehienetan lurraren itzala Ilargiaren gainetik edo azpitik pasatzen da. Sei hilabetetan behin ematen da, ilbetea ekliptikaren planotik gertu izaten denean.

## Ikus, gainera

Ilargi eklipsea (2007-03-03)
* Eguzki eklipsea
* Eklipse

## Kanpo estekak
# Ameriketako Estatu Batuetako Marineen Gorputza

| Ameriketako Estatu Batuetako Marineen Gorputza |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| Semper Fidelis |
| Datuak |
| Mota | marine force (en)  |
| Herrialdea | Ameriketako Estatu Batuak |
| Erabiltzen du | Zabaldulist of active United States naval aircraft (en)  |
| Agintea |
|  |
|  |
| Egoitza nagusi

 | * «Virginia»
* Marine Corps Base Quantico
 |
|  |
| Egoitza nagusi

 | * «Virginia»
* 1400 Defense Pentagon
* Pentagonoa
 |
|  |
| Jabea | United States Department of the Navy (en)  eta Ameriketako Estatu Batuetako Defentsa Saila |
| Zeren jabe | Marine Corps Base Quantico (en)  |
| Historia |
| Sorrera | 1798ko uztailaren 11 1775eko azaroaren 10a |
| Sortzailea | Samuel Nicholas (en)  |
| Sorlekua | Filadelfia |
| Jasotako sariak | Zabaldu Joint Meritorious Unit Award  Navy Unit Commendation  Valorous Unit Award  Meritorious Unit Commendation  Philippine Republic Presidential Unit Citation  Republic of Korea Presidential Unit Citation  Gallantry Cross  Civil Actions Medal Academy Award for Best Documentary (Short Subject)  (1945eko martxoaren 15a) : With the Marines at Tarawa (en)  |
| webgune ofiziala          |

**Ameriketako Estatu Batuetako Marineen Gorputza** edo **USMC**, Ameriketako Estatu Batuetako Indar Armatuak osatzen dutenaren armadetako bat da. Honen helburua, herrialdea itsasotik zaintzea da, Itsas Armadaren laguntzaz. Munduko marine talderik handienetakoa da. Armada honetako soldadu bakoitzari *Marine* deitzen zaio.

Indar armatu honen ereserki ofiziala *Marines' Hymn* delakoa da.

Armadaren uniformeak

| **Marineen Gorputzeko ofizialen antolaketa** |
| --- |
| Jenerala | Teniente Jenerala | Maior Jenerala | Brigadier Jenerala | Koronela | Teniente Koronela | Maior/Komandantea | Kapitaina | Teniente Lehena | Teniente Bigarrena |
| O-10 | O-9 | O-8 | O-7 | O-6 | O-5 | O-4 | O-3 | O-2 | O-1 |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

| **Marineen Gorputzeko ofizial teknikoen antolaketa** |
| --- |
| Ofizial Teknikoa-5 (CWO-5) | Ofizial Teknikoa-4 (CWO-4) | Ofizial Teknikoa-3 (CWO-3) | Ofizial Teknikoa-2 (CWO-2) | Ofizial Teknikoa-1 (WO-1) |
| W-5 | W-4 | W-3 | W-2 | W-1 |
|  |  |  |  |  |

| **Marineen Gorputzeko ofizial ez-mandatarien antolaketa** |
| --- |
| Marineen Gorputzeko Sarjentu Maiorra | Sarjentu Maiorra | Artilleria Maisu Sarjentua | Sarjentu Lehena | Sarjentu Maisua | Arma Sarjentua | Langileria Sarjentua |
| E-9 | E-9 | E-9 | E-8 | E-8 | E-7 | E-6 |
|  |  |  |  |  |  |  |

| **Marineen Gorputzeko ez-mandatarien antolaketa** |
| --- |
| Sarjentua | Kaporala |
| E-5 | E-4 |
|  |  |

| 'Marineen Gorputzeko zerrendatutakoen antolaketa |
| --- |
| Lantzari Kaporala | Lehen Mailako Marinea | Marinea |
| E-3 | E-2 | E-1 |
|  |  | Entseinarik gabe |

## Ikus, gainera

* Ameriketako Estatu Batuetako Indar Armatuak
* NCIS

## Kanpo estekak

* **(Ingelesez)** Marineen Gorputzaren webgunea
* **(Ingelesez)** AEBetako Defentsa Sailaren webgunea

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Judaismo berreraikitzaile

**Judaismo berreraikitzailea** judaismoaren adar bat da, judaismoa etengabe garatzen ari den zibilizazio gisa ikusten duena, eta ez erlijio gisa. Mordecai Kaplanek (1881–1983) garatutako kontzeptuetan oinarritzen da. Judaismo kontserbadorearen barruko korronte erdi-antolatu gisa sortu zen eta 1920ko hamarkadaren amaieratik 1940ko hamarkada bitartean garatu zen. 1955ean judaismo kontserbadoretik banandu eta 1967an seminario errabiniko bat ezarri zen.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Rebeka

| Rebeka |
| --- |
|  |
| Argitalpena |
| Ageri den obrak |
ikusi[erakutsi]
* Genesis 24 (en) , Genesis 25 (en) , Genesis 26 (en) , Genesis 27 (en) , Genesis 28 (en) , Genesis 29 (en)  eta Genesis 35 (en)
 |
| Datu biografikoak |
| Jaiotza | Aram-Naharaim (en)  |
| Sexua | emakumezkoa |
| Familia |
| Aita | Bethuel |
| Ezkontidea(k) | Isaak |
| Seme-alabak |
ikusi[erakutsi]
* Esau Jakob
 |
| Anai-arrebak |
ikusi[erakutsi]
* Laban (en)
 |

**Rebeka** (hebreeraz: רִבְקָה‎, *Rivqa*, euskaraz: «lotu») Bibliako pertsonaia da (Has 24:27), Isaaken emaztea eta Esau eta Jakoben ama. Isaak zaharra eta itsua zenean Rebekak Jakobi lagundu zion Isaakek, Esau zelakoan, Jabok bedeinka zezan. Elezaharraren arabera Makpelako lezean hilobiratu zuten Rebeka, Hebronen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2012-11-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau erlijioari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Tu Bishvat

Tu Bishvat jaiko jakirik gogokoena, mahaspasak.

**Tu Bishvat** edo **Tu Bi'Shevat (**hebreeraz: ט"ו בשבט‎), jai txiki bat da hebrear egutegian. Tu Bishvat izena jaiaren egunetik dator, *shevat* (hebreeraz: שבט‎) hilabeteko hamabosgarren eguna. *Shevat* hebrear egutegiko hilabetearen izena da eta ט eta ו hizkiak, "tu" bezala irakurria, 15 zenbakia osatzen dute, zenbaketa hebrearrarekin adierazia.

Shevateko 15ean, Israelen, lehen landaretza printzak agertzen hasten dira. Ondorioz, zuhaitzak landatzera irteten ziren. Horregatik hau naturaren jai bat da. Fruituak jaten dira, eta, Israelen ikasle taldeak kanpora irteten dira jaia ospatu eta zuhaitzak landatzera.

Talmudaren oinarri den Mishnan aipatzen diren lau Rosh Hashana edo Urte Berrietako bat da. Torak natura errespetatu egin behar dela irakasten du, baita gerra garaian ere. Ez dira zuhaitzak eta basoak suntsitu behar. Zirkulu tradizional ezberdinetan, *shevat*eko 15ean biltzen dira, eta natura eta zuhaitzekin zerikusia duten Bibliako pasarteak irakurtzen diren ekitaldi bat egiten da. Bedeinkapen bereziak errezitatu eta zuhaitz ezberdinetako fruituak jaten dira. Judu harediek, eguna, bere jatorrizko izen osoarekin deitzen dute, *Hamisha Asar BeShevat* (חמישה עשר בשבט), *Shevateko hamabosgarrena*, alegia.

## Kanpo estekak
# Askenazi

| Askenaziak (יהודי אשכנז *Y'hude Ashk'naz*) |
| --- |
|             Anne Frank
Moses Isserles • Vilna Gaon • Heinrich Heine Sigmund Freud • Theodor Herzl • Gustav Mahler Albert Einstein • Emmy Noether Franz Kafka • Golda Meir • George Gershwin John von Neumann • Leonard Bernstein • Anne Frank |
| Biztanleak guztira |
| 8–11.2 milioi |
| Biztanleria nabarmena duten eskualdeak |
|  Israel: 2,8–4 milioi  Ameriketako Estatu Batuak: 5–6 miloi |
| Hizkuntza |
| Historikoak: Yiddish Egungoak: hebreera eta herrialdekoa |
| Erlijioa |
| Judaismoa |
| Zerikusia duten beste giza taldeak |
| Juduak |

**Askenaziak** (hebreeraz: אַשְׁכֲּנָזִים‎, ˌaʃkəˈnazim, sing.: [ˌaʃkəˈnazi]), Alemaniako Rhin ibaiaren arroan, hegoaldeko Alsaziatik iparraldeko Renaniaraino, Erdi Aroan bizi ziren juduen ondorengoak dira. Erdi Aroko hebreeraz *Ashkenaz* eskualdea eta Alemania izendatzeko toponimoa izan zen eta *ashkenazim*ek, beraz, "alemaniar judu" esan nahi zuen. Gero, mendebalde eta erdialdeko juduek, bertan ikasi ondoren, bere buruarentzat izendapen hori aldarrikatu zuten.

Askenazi juduek, XI. eta XIX. mendeen artean, handik Hungaria, Polonia, Bielorrusia, Lituania, Errusia, Ukraina eta beste lekuetara migratu zirenean, beren hizkuntza yiddisha eraman zuten. Hala ere, bertoko komunitate nagusiak (Spira, Worms eta Mainz) beren kultura eta liturgiaren sehaskatzat hartzen zuten. Hiru komunitateek SHUM (*Shpira*, *Vermayza* eta *Magentza*ko lehen letrak) izeneko liga sortu zuten.

Nahiz eta XI. mendean judu guztien % 3 baino ez izan, 1931rako % 92 ziren. Egun % 80 dira; bigarren taldea, sefardiak.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau antropologiari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Walter Baade

| Walter Baade |
| --- |
|   Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotza | Schröttinghausen, 1893ko martxoaren 24a |
| Herrialdea |  Alemania |
| Heriotza | Göttingen, 1960ko ekainaren 25a (67 urte) |
| Hobiratze lekua |   |
| Familia |
| Ezkontidea(k) | Johanna Bohlmann (en)  |
| Hezkuntza |
| Heziketa | Göttingengo Unibertsitatea 1919) Münsterreko Unibertsitatea (1912 - 1913) |
| Doktorego ikaslea(k) | Halton Arp (en)  |
| Hizkuntzak | ingelesa alemana |
| Ikaslea(k) |
ikusi
* *Halton Arp (en)  Allan Sandage*
 |
| Jarduerak |
| Jarduerak | astronomoa eta astrofisikaria |
| Enplegatzailea(k) | Mount Wilson Behatokia Palomar behatokia Göttingengo Unibertsitatea |
| Jasotako sariak |
ikusi
* Henry Norris Russell saria  (1958) Astronomiako Errege elkartearen urrezko domina  (1954) Bruce domina  (1955)
 |
| Kidetza | Zientzien Bavariar Akademia Arteen eta Zientzien Herbehereetako Errege Akademia Amerikako Sozietate Filosofikoa Göttingengo Zientzien Akademia |

**Walter Baade** (Schröttinghausen, Westfalia, 1893ko martxoaren 24a - Göttingen, 1960ko ekainaren 25a) alemaniar astronomoa izan zen. Hanburgoko Unibertsitatean hamaika urtez irakasle izan ondoren, 1931. urtean Estatu Batuetara joan zen. Wilson eta Palomar mendietan egin zituen behaketarik garrantzitsuenak. 1920an Hidalgo planetoidea aurkitu zuen, ezagutzen den urrunena; 1948an eguzki-sisteman barneratuen dagoen asteroidea aurkitu zuen, Ikaro izena eman ziona. Andromeda galaxia ikertzen ari zela izar distiratsuenak gorri kolorekoak zirela ikusi zuen. Bere ikerketen arabera Andromeda uste zena baino urrunago zegoen, eta horretaz izar guztiek handiagoak behar zuten izan. Ikerketa horien arabera Lurraren neurria ere zalantzan jarri zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Mikro

**Mikro** (ikurra **µ**) Nazioarteko Unitate Sisteman 10-6 faktore bat adierazten duen aurrizki bat da.

**Μu** letra grekoarekin adierazten da.

| SI aurrizkiak |
| --- |
| 10n | Aurrizkia | Sinboloa | Eskala laburra | Eskala luzea | Baliokide hamartarra |
| 1024 | yotta | Y | Septilioi | Kuadrilioi | 1 000 000 000 000 000 000 000 000 |
| 1021 | zetta | Z | Sextilioi | Triliar (mila trilioi) | 1 000 000 000 000 000 000 000 |
| 1018 | exa | E | Kintilioi | Trilioi | 1 000 000 000 000 000 000 |
| 1015 | peta | P | Kuadrilioi | Biliar (mila bilioi) | 1 000 000 000 000 000 |
| 1012 | tera | T | Trilioi | Bilioi | 1 000 000 000 000 |
| 109 | giga | G | Bilioi | Miliar (mila milioi) | 1 000 000 000 |
| 106 | mega | M | Milioi | 1 000 000 |
| 103 | kilo | k | Mila | 1 000 |
| 102 | hekto | h | Ehun | 100 |
| 101 | deka | da | Hamar | 10 |
| 100 | *ezer ez* | *ezer ez* | Bat | 1 |
| 10−1 | dezi | d | Hamarren | 0,1 |
| 10−2 | zenti | c | Ehunen | 0,01 |
| 10−3 | mili | m | Milaren | 0,001 |
| 10−6 | mikro | µ | Milioiren | 0,000 001 |
| 10−9 | nano | n | Bilioiren | Miliarren | 0,000 000 001 |
| 10−12 | piko | p | Trilioiren | Bilioiren | 0,000 000 000 001 |
| 10−15 | femto | f | Kadrilioiren | Biliarren | 0,000 000 000 000 001 |
| 10−18 | atto | a | Kintilioiren | Trilioiren | 0,000 000 000 000 000 001 |
| 10−21 | zepto | z | Sextilioiren | Triliarren | 0,000 000 000 000 000 000 001 |
| 10−24 | jokto | y | Septilioiren | Kadrilioiren | 0,000 000 000 000 000 000 000 001 |
# William Shockley

| William Shockley |
| --- |
|  (1975) Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotza | Londres, 1910eko otsailaren 13a |
| Herrialdea |  Erresuma Batua  Ameriketako Estatu Batuak |
| Heriotza | Stanford, 1989ko abuztuaren 12a (79 urte) |
| Hobiratze lekua | Alta Mesa Memorial Park (en)  Palo Alto |
| Heriotza modua | berezko heriotza: prostatako minbizia |
| Familia |
| Aita | William Hillman Shockley |
| Ama | May Bradford Shockley |
| Ezkontidea(k) | Jean Bailey Emmy Lanning |
| Hezkuntza |
| Heziketa | Kaliforniako Teknologia Institutua 1932) Zientziatan graduatua Massachusettseko Teknologia Institutua 1936) doktoretza |
| Hezkuntza-maila | Fisikako doktoregoa |
| Tesi zuzendaria | John C. Slater (en)  |
| Hizkuntzak | ingelesa |
| Jarduerak |
| Jarduerak | fisikaria, asmatzailea eta unibertsitateko irakaslea |
| Enplegatzailea(k) | Bell Labs Stanford Unibertsitatea Shockley Semiconductor Laboratory (en)  |
| Jasotako sariak |
ikusi
* Fisikako Nobel Saria  (1956) Oliver E. Buckley Condensed Matter Prize  (1953) IEEE Medal of Honor  (1980) Wilhelm Exner Medal  (1963) National Inventors Hall of Fame  (1974) IEEE Morris N. Liebmann Memorial Award  (1952) Holley Medal  (1963) Fellow of the American Physical Society Comstock Saria  (1953) Time Person of the Year
 |
| Kidetza | Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionala Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia Ameriketako Fisika Elkartea |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Erlijioa | ateismoa |
| Alderdi politikoa |  Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Errepublikanoa |
|

---

 |
|    |

**William Bradford Shockley Jr.** (Londres, 1910eko otsailaren 13a - Stanford, Kalifornia, 1989ko abuztuaren 12a) estatubatuar fisikaria izan zen. Estatu Batuetan lan egin zuen, Bell eta Shockley laborategietan, eta 1963an Stanford Unibertsitateko irakasle izendatu zuten. Solidoen fisikari buruzko ikerketak egin zituen, eta transistorea asmatu eta hobetu zuen; lan horrengatik 1956an Fisikako Nobel Saria eskuratu zuen, bere laguntzaile Brattain eta Bardeenekin batera. 1960 inguruan eztabaida ugari sortu zuen beltzek zuriek baino adimen maila apalagoa zutela, eta munduko biztanle beltzen kopurua igotzea giza garapenean atzera pauso bat zela baitzioen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak
# Mikroelektronika

Samsung S III-n erabiltzen den ARM mikroprozesadorea (Advanced Risc Machines)
**Mikroelektronika** Osagai elektroniko oso txikiez, sarri mikrometro-eskalan, osatutako kontsumo txikiko zirkuituak ikertzen dituen elektronikaren atala da. Sarritan, zirkuitu integratuen teknologiaren sinonimo gisa erabiltzen da.

## Erreferentziak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |

## Kanpo estekak
# Paralaxi

Objektu batek urruneko hondoarekiko duen paralaxia ikuspuntu aldaketa dela eta.
**Paralaxia** objektu bat bi puntu ezberdinetatik begiratzean hautematen den itxurazko posizioaren aldaketa da. Terminoa antzinako grezieraz alternantzia esan nahi duen *παράλλαξις* (*parallaxis*) hitzetik dator. Behatutako objektua behatzailearengandik zenbat eta hurbilago egon, orduan eta paralaxi handiagoa du perspektiba dela eta. Ondorioz, paralaxia objektuen distantziak zehazteko erabili daiteke.

## Erreferentziak

## Ikus, gainera

* Izar-paralaxia

## Kanpo estekak
# Eredu matematiko

**Eredu matematikoa**, zientzia eta teknologian, loturak, gertaeren iradokizun sustantiboak, aldaerak, parametroak, entitateak eta operazio aldaeren harremanak adierazteko matematika formulismoak erabiltzen dituen eredu zientifiko motetako bat da. **Modelizazio matematiko** izendapena diseinu grafikoan bi (2D) edo hiru dimentsiodun (3D) objektuen eredu geomatrikoaz mintzatzean ere erabiltzen da.

Halere, matematikaren filosofian eta matamatikaren oinarrietan eredu matematikoaren esanahia ezberdina da. Zehazkiago, arlo horietan "eredu formalekin" lan egiten da. Teoria matematiko zehatz baterako eredu formala erlazio unitario, binario eta trinarioen sail bat dat definitu den multzoa da, multzo honek axiomen teoriaren multzotik deribatutako iradokizunak betetzen ditu. Ereduen ezaugarriak sistematikoki ikertzen dituen matematikaren adarra ereduen teoria da.
# Ipar Marianak

| Ipar Marianak |
| --- |
| **Ereserkia**: *Gi Talo Gi Halom Tasi (en)*  |
| Goiburua: baliorik ez |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  flag of the Northern Mariana Islands (en)  |   |

 |
|  |
| Geografia |
| Hiriburua | Saipan (en)  15°12′44″N 145°45′16″E |
| Azalera | 464 km² **Ura** %90,77 |
| Punturik altuena | Mount Agrihan (en)  |
| Punturik sakonena | Ozeano Barea (0 m) |
| Kontinentea | Uharteetako Ozeania |
| Administrazioa |
| Legebiltzarra | Northern Mariana Islands Commonwealth Legislature (en)  |
| Epai autoritatea | Northern Mariana Islands Supreme Court (en)  |
| Demografia |
| Biztanleria | 47.329 |
| Dentsitatea | 102 bizt/km² |
| Hizkuntza ofizialak |
ikusi[erakutsi]
* ingeles Chamorro Carolinian (en)
 |
| Erabilitako hizkuntzak |
ikusi[erakutsi]
* ingeles, ingeles, Carolinian (en) , Chamorro eta Tanapag (en)
 |
| Ezkontzeko adina | genero guztiak: 18 |
| Ekonomia |
| BPG per capita | 28.888 $ (2017) |
| Historia |
| **Sorrera data**: 1898 |
| Bestelako informazioa |
| Aurrezenbakia | +1670 |
| ISO 3166-1 alpha-2 | MP |
| ISO 3166-1 alpha-3 | MNP |
| Ordu eremua |
ikusi[erakutsi]
* UTC+10:00 : Chamorro Time Zone (en)  : Pacific/Saipan (en)
 |
| Internet domeinua | .mp |
| gov.mp |

**Ipar Marianak** edo **Ipar Mariana uharteak**, AEBekin bategite politikoa duen mankomunitate bat da, eta Ozeano Barearen iparraldean dago kokatuta. Mariana uharteetako iparraldeko 14 irlaz osatuta dago, Hawaii eta Filipinen artean. 477 km²ko azalera dute guztira.

## Historia

Uharte hauetara iritsi zen aurreneko europarra Magallanes izan zen, 1521ean Guamen. Uharte hauek Espainiako erregearentzat erreklamatu zituen.

Hispaniar-Amerikar gerratean galtzaile suertatu ostean, Espainiak Guam Estatu Batuei eman behar izan zion, 1898an, eta hurrengo urtean Marianako beste guztia Alemaniari salduz. Lehen Mundu Gerran galdu ostean, Japoniak hartu zituen irlak, baina Bigarren Mundu Gerran, Estatu Batuak egin zen irlen kontrolarekin 3 asteko borroka baten ostean.

1970. urtean Mariana uharteek ez zuten independentzia eskatu, Estatu Batuekin lotura estutzea baizik. 1975. urtean Ipar Marianen mankomunitatea sortzen zuen ituna sinatu zen, Estatu Batuekin akordioan.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak