Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Arbaso komun

Genealogian, bi pertsonaren **arbaso komuna** euren zuhaitz genealogikoetan bat datorren arbasoa da, bien arteko ahaidetasuna frogatzen duena. Adibidez, lehengusuen arbaso komunak aiton-amonak dira.

Biologia ebolutiboan, arbaso komuna organismo bizidunen multzo batek partekatzen duen arbaso bat da. Oro har, badaude zenbait ziurtasun Lurreko izaki bizidun guztiek arbaso komun bakarra partekatzen dutela esateko. Arbaso horri azken arbaso komun unibertsala esaten zaio. 2016an zenbait zientzialarik azken arbaso komun unibertsalaren 355 generen multzo bat identifikatu zuten, bizitzaren hiru domeinuetako genomak alderatuta.

Espezie desberdinetako organismoen arbaso komunak espeziazio prozesua gertatzean sortzen dira, aurretik existitzen den jatorrizko populazio batetik espezie berriak agertzen direnean. Arbaso komun berriagoa duten organismoak estuagoki erlazionatuta daude.

Haatik, geneen transferentzia horizontalak zalantzak sortzen ditu bizitzaren azken arbaso komun unibertsalaren teoriaren inguruan, mekanismo horren arabera, geneen transferentziak ez baitira beti bertikalak, arbasoetatik ondorengoetara.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Kladistika

Kladograma: Talde horia (sauropsida) Monofiletiko da, Talde urdina (reptiles) parafiletiko da eta talde gorria (bero odol beroko animaliak) polifiletiko da.
**Kladistika** (Grezierazko κλάδος *klados*, euskaraz *adar*) biologiaren adarretako bat da organismo bizidunen sailkapenaz arduratzen dena. Arbaso komun bat eta bere ondorengo guztiak biltzen dituen taldeari "klado" deitzen zaio. Sailkapen hauek kladograma izeneko grafikoen bidez irudikatzen dira.

## Kanpo estekak

* The Compleat Cladist (pdf)
* Tree of Life illustration - A high-level cladogram showing the complete tree of life.
* Example of cladistics used in textual criticism
* Journey into Phylogenetic Systematics
* Phylogenetics Primer from Talk.Origins
* Willi Hennig Society
* Cladistics: The International Journal of the Willi Hennig Society (ISSN 0748-3007)
* Phylogenetic inferring on the T-REX server
* A list of cladogram-generating programs
* For a cladistic approach to animal classification: Classification of living things
# Soziobiologia

**Soziobiologia** biologiaren esparru bat da, portaera soziala eboluzioaren ikuspuntutik aztertzen duena. Etologiako, antropologiako, eboluzioko, zoologiako, arkeologiako, populazioen genetikako eta beste zenbait esparrutako ezagutzak hartzen eta erabiltzen ditu. Gizarteen azterketaren eremu zehatzagoan, giza portaeraren ekologiatik eta psikologia ebolutibotik hurbil dago.

Soziobiologian aztertzen diren portaera sozialen adibide dira estaltze sistemak, lurraldea kontrolatzeko borrokak, taldekako ehiza edo eusozialitatea. Soziobiologiaren arabera, hautespenaren presioak eragiten du izaki bizidunek natur ingurunearekin elkarrekiteko modu erabilgarriak gara ditzaten, eta horren baitan, portaera sozialak ere modu berean eboluzionatzen du.

"Soziobiologia" hitza 1940ko hamarkadan sortu zen, baina ez zuen arrakastarik izan 1975ean Edward Osborne Wilsonek *Sociobiology: The New Synthesis* argitaratu zuen arte. Esparru berria berehala bilakatu zen tirabiren erdigune. Richard Lewontin eta Stephen Jay Gould izan ziren kritikoen buru, esaten baitzuten geneek ziur badutela eragina giza portaeran, baina oldarkortasuna eta beste portaera batzuk ingurune sozialetik abiatuta azal daitezkeela, biologiatik baino gehiago. Soziobiologoen aldetik, berriz, berezkoaren eta eskuratutakoaren arteko erlazioaren konplexutasuna nabarmentzen dute.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Sistematika

**Sistematika** espezieen historia ebolutibotik (filogenia) abiatuta sailkatzeaz arduratzen den biologiaren eremu bat da. Dibertsitate biologikoaz arduratzen da, plano deskribatzaile eta interpretatibo batean.

Sailkapen osoa abiapuntutzat hartzen duen funtsezko batasuna espeziea da, kide guztiak elkarrekin elkartu eta ondorengo bideragarri eta emankorrak sortzeko gai diren izakien multzoa. Espezieak izendatzeko, Lineoren nomenklatura binomiala erabiltzen da, minuskulaz eta letra etzanez idatzitako bi hitzez osatua dago, lehenengoa beti generoari dagokio eta letra larriz hasten da eta bigarrena, osorik minuskulaz idatzia, espezieari dagokio (adibidez, *Homo sapiens* edo *Quercus robur*). Genero eta espezieen izenak beste tipografia batean agertzen dira beti, normalean testu tipografiaturako italikoak eta azpimarratuak eskuz idatzitako testu baten kasuan. Biologoek eta paleontologoek espeziearen izen osoaren atzean espeziea deskribatu zuen pertsonaren izena eta argitalpen-urtea jarri ohi dituzte.

1950eko hamarkadan, Willi Hennig entomologo alemaniarrak (kladistikaren sortzailea) izaki bizidunen historia ebolutiboan (filogenesia) oinarritutako taldekatze-sistema bat iradoki zuen. Sistema horretan, talde baten ezaugarri guztiak aztertu eta garapena markatzen ez dutenak baztertu ondoren, talde berri bat definitzen du, klado izenekoa, eta ohartarazi behar da ezaugarri nabarmenenek eta akusatuenek ez dutela nahitaez eboluzioaren garapena markatzen. Klado-multzokatze horrek arreta handiagoa jartzen die kladoak elkarren artean banatzen edo elkartzen diren puntuei, ezaugarri morfologikoen araberako multzokatzeari baino, ezaugarri horiek, kasu batzuetan, bigarren mailakoak izan baitaitezke eta logika desitxuratu baitezakete zuhaitz-eskemaren denboran.

## Kanpo estekak
# Eboluzio teista

Asa Gray botanikari estatubatuarrak **eboluzio teista** izena erabili zuen bere ikuspegia azaltzeko, 1876ko *Darwinismoari buruzko saiakerak eta erreseinak* liburuan aurkeztu zuena. Jainkotasunak eboluzioa gidatzeko mutazio onuragarriak ematen dituela azaldu zuen. St George Jackson Mivartek, aldiz, 1871n *Espezieen Genesiari buruz* liburuan argudiatu zuen, jainkoak, aldez aurreko ezagutzaz hornitua, aboluzioa gobernatzen duten legeak (ortogenetikoak) zehaztean honen norabidea ezartzen duela, eta espezieei eboluzionatzen uzten diela, aurrera egin ahala jasaten dituzten baldintzen arabera. Argylleko dukeak antzeko ikuspuntuak azaldu zituen 1867ko *The Reign of Law* liburuan. Edward Larson historialariaren arabera, teoriak azalpen gisa huts egin zuen XIX. mende amaierako biologoen buruetan, espero zuten naturalismo metodologikoaren arauak hautsi baitzituen. Ondorioz, 1900 inguruan, biologoek jada ez zuten teismoaren eboluzioa baliozko teoria bezala ikusten. Larsonen iritziz, ordurako "ez zuen zientzialarien artean baiezkorik ere merezi". XX. mendean, eboluzio teistak beste forma batzuk har zitzakeen, Teilhard de Chardinen ortogenesia kasu. Jerry Coyne biologo ebolutiboak The BioLogos Foundationel deitzen du "zientzia eta fedea indarrez ezkontzeko azken ahalegina" eta "lotsagarria kristautasun kontserbadorea eta eboluzioa benetan lagun onak direla" frogatzeko.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Taxon

**Taxona** biologiako sailkapenean edo taxonomian, oinarrizko unitateetariko bakoitza da. Taxonak hierarkia baten arabera antolatzen dira erreinutik subespeziera. Taxon bakoitzak hainbat azpitaxon izan ohi ditu, normalean, bere azpiko hierarkia-mailan.

Protistoei, landareei eta animaliei dagokienez, badira taxon batzuk orokorki onartzen direnak. Hauek dira hierarkiaren arabera, goreneko mailatik apalenera: erreinua, suberreinua, filuma (landareetan, dibisioa), subfiluma, klasea, subklasea, ordena, superfamilia, familia, subfamilia, tribua, generoa, subgeneroa, espeziea eta subespeziea.

Espezieen arteko bereizkuntzak adierazteko izen asko dira, baina ez dira taxontzat hartzen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak
# Domeinu (biologia)

**DomeinuaErreinuaFilum edo
dibisioaKlaseaOrdenaFamiliaGeneroaEspeziea**
Taxonomia maila nagusiak
(tarteko mailak ez dira ageri)

Taxonomia biologikoan, **domeinua** organismoen sailkapenaren maila taxonomikorik altuena da. **Supererreinua** eta **inperioa** terminoak aurrekoaren sinonimoak dira. Bere dibisioak Archaea, Eubacteria eta Eukaryota dira.

Bizitza sailkatzeko modu asko egon dira historian zehar. Egun ere hainbat modu daude, besteak beste:

* Bi inperioen sistema edo **superdomeinuen sistema**: bi talde handi onartzen dira, Prokaryota (edo Monera) eta Eukaryota inperioak.
* **Sei erreinuen sistema**: goi mailako sei talde onartzen dira, Protista, Archaea, Eubacteria, Fungi, Plantae, eta Animalia.
* **Hiru domeinuen sistema**, berriena: Carl Woesek proposatu zuen 1990ean, Archaea, Bacteria eta Eukaryota talde handiez osatua.

Multzokatze hauek sekuentzia genetikoen analisian eta kladistikan oinarritzen dira.

## Kanpo estekak
# Augustin Candolle

| Augustin Candolle |
| --- |
|   Irudi gehiago |
|

|  katedradun |
| --- |

 1807 - 1816

|  dean for the Academy of Montpellier (en)  |
| --- |

← Victor de Bonald (en)  - Charles Blanquet du Chayla (en)  → |
| Bizitza |
| Jaiotza | Geneva, 1778ko otsailaren 4a |
| Herrialdea | Genevako Errepublika  1798)  Frantzia  (1798 -  1813) Genevako Errepublika  (1813 -  1815)  Suitza  (1815 - |
| Heriotza | Geneva, 1841eko irailaren 9a (63 urte) |
| Hobiratze lekua | Erregeen hilerria  |
| Familia |
| Ezkontidea(k) | Françoise Torras  (1802 - |
| Seme-alabak |
ikusi
* Alphonse Pyramus de Candolle
 |
| Hezkuntza |
| Heziketa | Sorbonne Parisko Unibertsitatea Genevako Unibertsitatea Collège Calvin (en)  (1794 - |
| Hezkuntza-maila | Medikuntzako doktorea |
| Hizkuntzak | frantsesa |
| Jarduerak |
| Jarduerak | botanikaria, katedraduna, zoologoa, naturalista, landare biltzailea eta biltzaile zientifikoa |
| Lantokia(k) | Paris Montpellier eta Geneva |
| Enplegatzailea(k) | Genevako Unibertsitatea Montpellierreko Unibertsitatea |
| Lan nabarmenak |
ikusi
* *De Candolle system (en)  Plantarum historia succulentarum (en)  Jardin Botanique de Genève Théorie élémentaire de la botanique (en)*
 |
| Jasotako sariak |
ikusi
* Errege Domina Foreign Member of the Royal Society  (1822ko apirilaren 18a)
 |
| Influentziak | Jean-Baptiste Lamarck, Georges Cuvier eta Jean-Pierre Étienne Vaucher (en)  |
| Kidetza | Arteen eta Zientzien Herbehereetako Errege Akademia San Petersburgoko Zientzien Akademia Alemaniako Natur Zientzien Leopoldina Akademia Accademia delle Scienze di Torino Royal Society Estanislao Akademia |
| Ideologia eta sinesmenak |
| Erlijioa | reformed (en)  |
|  |

**Augustin Pyramus de Candolle**, baita **Augustin Pyrame de Candolle** eran ezagutua (Geneva, 1778ko otsailaren 4a - *ib.*, 1841eko irailaren 9a) suitzar zientzialaria izan zen.

Medikuntza-tesia egin ondoren (1804), Lamarck frantses botanikoaren *La flore française* lanaren hirugarren argitalpenaren zuzendaria izan zen. Montpellierren eta Genevan izan zen irakasle eta geografia botanikoaren sortzaileetako bat izan zen. Obra garrantzitsuena: *Prodromus systematis naturalis regni vegetabilis.* 80.000 belar-mota inguru bildu zituen bere bilduman.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Palinologia

Hainbat espezietako polen haziak
**Palinologia** polena eta esporak ikertzen dituen botanikaren adarra da. Zientzia honen helburua da polenaren morfologiaren estruktura osatzea. Baita balore taxonomikoa du eta honen bidez, taxoiak bereiztea uzten du (familia, generoak eta espezieak). Bereziki erabilgarria da paleontologian, batez ere polena usteltze erresistentzia handia duelako exinaren ezaugarri kimikoengatik.

Paleopalinologiaren oinarria da polena eta esporak (baita palinoformo deitzen dira) harritzeko duten gaitasunetan. Palinoformoak haizeak mugitzen ditu, beste animalia batzuk eta beste leku batzuetan uzten dituzte. Fosil hauei esker, jakin daiteke nolakoa zen antzinako landaretza, hau jakiteko fosil horien exina ateratzen da eta aztertzen da.

Erle bat lore baten gainean.
Paleonapalinologia oso garrantzitsua da batez ere arlo biologikoan, arlo honi esker jakin daiteke nola eboluzionatu duen landaretza, nola desagertu diren hainbat landare espezie eta hainbat arlo biogregrafia historikoa landareekin zerikusirik dutenak (geobotanika eta fitografia). Baita beste arlo batzuen bidez (arkeozoologia, paleoantropologia eta paleobotanika) hainbat giro fosilen berreraikuntza egitea uzten du.

Paleopalinologian, paleoklimatologia erabiltzen da. Erabiltze honek gertatzen da hainbat landare espezie batzuk giroa modu egoki batean zaintzen dutelako. Praktika hau hurrengo pausoak jarraitzen ditu: gaur egungo landare espezie bat giro hots eta heze batean baldin badago eta espezie horren materialak aurkitzen baldin badira, esan daiteke antzinean giro hori hezea eta hotza zela. Errealitatean ez da hain erraza esatea nolakoak ziren antzinako giroak.

Polen fosil ohikoenak turberak edo hezeguneak dira. Polena ondo kontzerbatzeko anoxiaren izaera modu konstantean egon behar dira, hau da, polena leku jakinetan kontzerbatzen da modu egokian, batez ere higadura txikiko tokietan eta oxigenazio baxuko lekuetan. Horregatik, turberak leku egokiak dira kontzerbaziorako. Turberetan hainbat ikerketa egiten dira ikusteko ea ze nolako aldaketak egin diren inguruan.

Turbera bat Frisia orientalean.
Paleopalinologia balio handia du beste hainbat arloetan adibidez, arkeologian.

## Erreferentziak

* Bignot, G. (1988[1982]): *Los microfósiles*. Editorial Paraninfo, S.A. 284 págs. Madrid ISBN 84-283-1595-7
* Moore, P.D.; Webb, J.A. y Collinson, M.E. (1991): *Pollen Analysis* Blackwell Scientific Publications. 216 págs. Oxford (2ª Edición) ISBN 0-632-02176-4
* Traverse, A. (1988): *Paleopalynology*. Unwin Hyman Ltd. 600 págs. Boston ISBN 0-04-561001-0

## Kanpo estekak

* {en} Elkarte Palinologikoen Nazioarteko Federazioa
# Sexu-organo

**Sexu-organo** edo **ugalketa-organo** bizidun konplexuen gorputzetan aurki daitekeen atal anatomikoa da. Ugalketa sexualean hartzen du parte eta ugaltze-aparatuaren ataletako bat da. Animaliatan dauden kanpoko sexu-organoak, ar zein emetan, sexu-organo primarioak dira eta **genital** gisa ezagutzen dira. Barneko sexu-organoak, edo ikusten ez direnak, *sexu-organo sekundario* gisa ezagutzen dira. Nerabezaroan agertzen diren ezaugarriak, adibide gisa gizakiengan agertzen den pubiseko ilea bi sexuetan zein aurpegiko ileak batez ere gizonengan, karaktere sexual sekundario deitzen dira.

Goroldio, iratxe eta antzeko landareek gametangioak dituzte sexu-organo gisa, gametofitoaren parte. Loreek edo loredun landareek polena eta obuluak ekoizten dituzten, baina sexu-organoak polenaren eta obuloaren gametofitoaren barruan daude. Koniferak eta antzekoek euren ugalketa sexualerako egiturak pinaburu eta polenaren barruko gametofitoetan dituzte. Pinaburuak edo polena ez dira, bere horretan, sexu-organoak.

* *Chara* generoko alga berde baten sexu-organoak: anteridia arra (gorria) eta arkegonia emea (marroia).
* Gizaki ar baten zakila
* Gizaki emeen alu ezberdinak.
* *Sympetru fonscolombii* intsektu arren sexu-organoa

## Kanpo estekak
# Kariotipo

**Kariotipoa** zelula baten kromosomen multzoaren argazki bat da. Argazki horretan zelula horren kromosoma guztiak agertzen dira, itxura eta tamainaren arabera sailkatuak. Giza zeluletan, adibidez, 23 kromosoma pare daude (22 pare kromosoma autosomikoak izanik eta beste pare bat kromosoma sexualak).

Kariotipoaren argazkia egiteko zelulak mitosiaren metafasean egon behar du, fase horretan kromosomak bikoiztuta baitaude eta bikoteetan agertzen baitira. Kariotipoa ikusteko zelula fetalak edo linfozitoak erabili ohi dira.

Emakume baten kariotipoa.

Kariotipoa berezkoa da espezie bakoitzean. Espezie baten kromosoma kopurua eta kromosoma horien ezaugarri morfologikoak berdinak dira espezie horren banako guztiengan. Kariotipoa egiteko nazioarteko parametro batzuk erabiltzen dira: kromosoma bikoteak neurriaren arabera sailkatzen dira, eta forma edo itxura ere kontuan hartzen da (batez ere zentromeroaren kokapena). Era honetan, zazpi talde bereizten dira:

* A taldea: 1, 2 eta 3 kromosoma pareak. Oso kromosoma handiak dira, metazentrikoak.
* B taldea: 4 eta 5 kromosoma pareak. Kromosoma handiak eta submetazentrikoak dira.
* C taldea: 6-12 kromosoma pareak, bai eta X sexu-kromosoma ere. Kromosoma ertainak eta submetazentrikoak dira.
* D taldea: 13, 14 eta 15 kromosoma pareak. Kromosoma ertainak eta akrozentrikoak dira.
* E taldea: 16, 17 eta 18 kromosoma pareak. Txikiak eta submetazentrikoak dira.
* F taldea: 19 eta 20 kromosoma pareak. Txikiak eta metazentrikoak dira.
* G taldea: 21 et 22 kromosoma pareak, bai eta Y sexu-kromosoma ere. Txikiak eta akrozentrikoak dira.

Kariotipoa aztertuz kromosomen akatsak antzeman daitezke: esaterako, kromosoma kopuruan egon daitezkeen irregulartasunak (trisomiak, monosomiak, etab), inbertsiak, translokazioak, etab. Hitz bitan esanda, mutazio kromosomikoak.

Kariotipoaren azterketa, beraz, oso lagungarria da jaioaurreko analisi medikoetan irregulartasun kromosomiko horiek antzemateko. Amniozentesi izeneko proban, esaterako, amnios fetaletik zelulak ateratzen dira kariotipo bat osatzeko, Down sindromea edo beste anomalia batzuk garaiz antzematekotan.

## Kanpo estekak
# Fisiologia

Claude Bernard fisiologia modernoaren sortzailea bere ikasleekin.
**Fisiologia** (Grezieratik *physis* = natura eta *logos* = hitz edo ikasketa), izaki bizidunen ehun eta organoen propietate eta funtzioak aztertzen dituen biologiaren atala da.

Aztertzen duen erreinuaren arabera, animali fisiologia edo landare-fisiologia esaten zaio.

Fisiologia esperimentalaren sortzailea A. Haller izan bazen ere, A. Lavoisier izan zen Fisiologia modernoaren aitzindaria; honek, bizidunek oxigenoa hartzen dutela eta karbono dioxidoa, ur-lurruna eta beroa kanporatzen dutela, eta bizia beraz, "errekuntzaren ondorio" dela frogatu zuen.

XIX. mendean Bernard, Du Bois-Reymond eta beste hainbat fisiologoren eskutik aurrerapauso handiak eman zituen fisiologiak. Fisiologia esperimentaletik organismo osoari dagozkion oinarrizko mekanismo fisiko eta kimikoak aztertzera iragan zen (fisiologia orokorra), organo jakin bati dagozkionak (fisiologia pulmonarra, sentsoriala, etab.), ehun eta zelulei dagozkienak (fisiologia zelularra).

Fisiologia konparatuak, bestalde, organo jakin batek animalia mota desberdinetan dituen funtzioak aztertzen ditu, eta animalia erreinuko indibiduo-multzoaren fisiologia eraentzen duen oinarrizko legea aurkitzea da bere helburua.

XX. mendean ikerketa-lan ugari egin da landare-fisiologiaren esparruan, besteak beste, fotosintesia, nutrizioa, uraren zirkulazioa eta disolbatutako substantziena, arnasketa, hazkundea eta garapena (fitohormonak edo landare-hormonak), ugalketa (loratzea, ernalketa) eta beste hainbat gairen ingurukoak.

## Kanpo estekak
# Biologia molekular

**Biologia molekularra** izaki bizidunen oinarrizko molekulak ikertzen dituen biologiaren adarra da. Biomolekula horien egitura eta eginkizun biologikoa aztertzen ditu biologia molekularrak, genetika, biokimika eta fisikarekin lotura estuak ezarriz.

Biokimikaren lan-eremu bera duela eman lezake, baina biologia molekularrak genetikaren molekulak (DNA eta RNA) ikertzen ditu batik bat, eta baita molekula horiek eta proteinen arteko harreman estua ere.

Biologiaren adar hau XX. mendearen erdialdean agertu zen, James Watson-ek eta Francis Crickek DNAren egitura fisiko-kimikoa aurkitu zutenean. Geroztik, DNA bizi-molekula garrantzitsuena bihurtu da, bera baita bizidun guztiengan (birus batzuetan izan ezik) informazio genetikoa daukana, hots, belaunaldiz belaunaldi pasatzen den herentziazko informazioaren gordailua.

Biologia molekularraren historian hiru mugarri garrantzitsu aipatu behar dira:

* DNAren egitura molekularraren aurkikuntza (helize bikoitza), Watson-ek eta Crick-ek egindakoa 1953an

* F. Jacobek eta J. Monodek 1961an proposatutako operoiaren eredua

* 1970. urtetik aurrera ingeniaritza genetikoa eta DNAren birkonbinazio-teknikek ezagutu duten garapena, geneen klonazioa ahalbidetu duena

## Kanpo estekak
# Antoine-Laurent de Jussieu

| Antoine-Laurent de Jussieu |
| --- |
|   Irudi gehiago |
|

|  97. president of the French Academy of Sciences (en)  |
| --- |

 1798 - 1799 ← Charles Bossut - Jacques Antoine Joseph Cousin →

|  director of the Muséum National d'Histoire Naturelle (en)  |
| --- |

 1794 - 1826 ← Louis-Jean-Marie Daubenton (en)  - Georges Cuvier → |
| Bizitza |
| Jaiotza | Lyon, 1748ko apirilaren 12a |
| Herrialdea |  Frantzia |
| Heriotza | Paris, 1836ko irailaren 17a (88 urte) |
| Hobiratze lekua | Montparnasseko hilerria  |
| Familia |
| Aita | Christophe de Jussieu |
| Seme-alabak |
ikusi[erakutsi]
* Adrien-Henri de Jussieu (en)
 |
| Haurrideak |
ikusi[erakutsi]
* Bernard-Pierre de Jussieu
 |
| Familia |
ikusi[erakutsi]
* Christophe Alexis Adrien de Jussieu (en)  (iloba) Antoine de Jussieu (osaba) Bernard de Jussieu (osaba) Joseph de Jussieu (osaba)
 |
| Leinua | De Jussieu family (en)  |
| Hezkuntza |
| Heziketa | Sorbonne Parisko Unibertsitatea |
| Hizkuntzak | frantsesa latina |
| Ikaslea(k) |
ikusi[erakutsi]
* *Auguste Plée (en)  Elisabeth Julienne Pommereul (en)*
 |
| Jarduerak |
| Jarduerak | botanikaria, medikua, landare biltzailea eta unibertsitateko irakaslea |
| Enplegatzailea(k) | Jardin botanique de la Ville de Paris (en)  |
| Jasotako sariak |
ikusi[erakutsi]
* Foreign Member of the Royal Society  (1829ko urtarrilaren 29a)
 |
| Kidetza | Royal Society Suediako Zientzien Errege Akademia Frantziako Zientzien Akademia Académie Nationale de Médecine (en)  Göttingengo Zientzien Akademia |
|

---

 |
|   |

**Antoine-Laurent de Jussieu** (Lyon, 1748ko apirilaren 12a - Paris, 1836ko irailaren 17a) frantziar ikertzailea izan zen. Bernard de Jussieuren iloba zen. Erregearen lorategiko irakaslea eta Parisko Botanikako Museoko zuzendaria izan zen. Landareak sailkatzeko metodo bat aurkeztu zuen (*Genera plantarum secundum ordines naturales disposita,* 1788). Haren seme Adrianek (Paris, 1797 - 1853) *Cours élementaire de botanique* liburua (1842-1844) idatzi zuen, hizkuntza askotara itzuli zena.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat *Lur hiztegi entziklopediko*tik edo *Lur entziklopedia tematiko*tik txertatu zen 2011/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau Frantziako biografia baten **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |