Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Zinema dramatiko

Orson Wellesen *Citizen Kane* film dramatikoaren eszena bat.
**Zinema dramatikoa** epikoak ez diren egoerak testuinguru serio batean azaltzen dituen zinema generoa da, umorea baino tristura eragiten duena. Hala ere, ikuspuntu etimologiko batetik, dramak ekintza eta elkarrizketa adierazten ditu. Gai larri edo garrantzitsu bat jorratzen du baina ez da tragediarekin nahasi behar, tragedian protagonistetako bat behintzat hil egin behar duelako.

Oso zinema genero zabala da, izan ere, bere barnean komedia dramatikoak, drama erromantikoak, drama historikoak edota hondamendiak sartzen dira. Askotan Film onenaren Oscar Sariaren irabazlea film dramatiko bat izan da: azken urteetan *The Artist* (2011), *The King's Speech* (2010), *The Hurt Locker* (2009), *Slumdog Millionaire* (2008), *No Country for Old Men* (2007) edota *The Departed* (2006) film dramatikoek sari hori irabazi dute.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau zinemari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Film-zuzendari

Zuzendaria, eskuinean, azken uneko aginduak ematen ari dela, Londresko filmaketa batean.
**Film-zuzendaria** film bat egiteko prozesuaren buruan dagoen pertsona da. Bere eginkizunak gertakizuna gauzatzea, filmeko alderdi artistikoak eta dramatikoak kontrolatzea eta teknikariak zein antzezleak gidatzea dira, azkenean, filmak bere asmoekin bat egin dezan.

Hala ere, zuzendariek ez daukate erabateko kontrol artistikoa bere gain. Eskuarki zuzendariek aukeratzen dituzten ekoizleek zuzendariaren lanean mugak jartzen dituzte, bere erabakiek konpainia ekoizlearen interesei kalte egin ez diezaieten. Horrela, batzuetan ekoizleek edozein gauzari betoa jartzeko ahalmena daukate, lehendabiziko gertakizunetik filmaren azken erabakietara arte, zuzendariak irizten diona irizten diola.

## Kanpo-estekak
# Thailandiera

| Thailandiera |
| --- |
| ภาษาไทย |
|  |
| Datu orokorrak |
| Lurralde eremua | Thailandia, iparraldeko Malaysia, Kanbodia, hegoaldeko Myanmar, Laos, AEB, Kanada, Frantzia, Ingalaterra |
| Hiztunak | 60 milioi baino gehiago |
| Ofizialtasuna |  Thailandia |
| Eskualdea | Hego-ekialdeko Asia |
| UNESCO sailkapena | 1: ziurra |
| Araugilea | Thailandiako Errege Institutua (ราชบัณฑิตยสถาน) |
| Hizkuntza sailkapena |
| giza hizkuntza Asiako hizkuntzak tai-kadai hizkuntzak Kam–Tai tai hizkuntzak Hego-mendebaldeko Tai |
| Informazio filologikoa |
| Hizkuntza-tipologia | subjektu aditza objektua, hizkuntza isolatzailea, hizkuntza tonala, izen-adjektiboa, hizkuntza azentuala, azentua eta hizkuntza analitikoa |
| Denbora gramatikalak | orainaldia eta geroaldia |
| Alfabetoa | Thai script (en)  eta romanization of Thai (en)  |
| Hizkuntza kodeak |
| ISO 639-1 | `th` |
| ISO 639-2 | `tha` |
| ISO 639-3 | `tha` |
| Ethnologue | `tha` |
| Glottolog | `thai1261` |
| Wikipedia | `th` |
| ASCL | 6402 |
| IETF | th |

**Thailandiera** edo **thaiera** (ภาษาไทย *phasa thai*) tai-kadai familiako hizkuntza da. Thailandiako hizkuntza ofiziala da.

## Dialektoak

* Thailandiera batua, erdialdeko thailandiera edo siamera (20 milioi hiztun).
* Isan edo ipar-ekialdeko thailandiera (15 miloi hiztun), laoserarekin sortutako hibridoa.
* Galung.
* Iparraldeko thailandiera (6 milioi hiztun).
* Nyaw.
* Phuan.
* Phu thailandiera (156.000 hiztun).
* Shan (56.000 hiztun).
* Song (20.000-30.000 hiztun).
* Hegoaldeko thailandiera edo Phasa Tai (5 milioi hiztun).
* Tai Dam (20.000 hiztun).
* Tai Lü (78.000 hiztun).

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau hizkuntzei buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Koreeraren erromanizazio berritu

**Koreeraren erromanizazio berritua** (hangul: 국어의 로마자 표기법, *gugeoui romaja pyogibeop*, “hizkuntza nazionalaren latindar notazioa”) da koreera latindar alfabetora letraldatzeko dauden bi sistema nagusietako bat; bestea McCune–Reischauer da. Digrafoak erabiltzen ditu McCune–Reischauer sistemako ikur diakritikoen ordez. Hori dela-eta, erosoagoa da, eta azkar zabaltzen ari da. Hego Koreako sistema ofiziala da 2000. urtetik aurerra.

## Oinarrizko arauak

### Bokalak

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Hangul | ㅏ | ㅐ | ㅑ | ㅒ | ㅓ | ㅔ | ㅕ | ㅖ | ㅗ | ㅘ | ㅙ | ㅚ | ㅛ | ㅜ | ㅝ | ㅞ | ㅟ | ㅠ | ㅡ | ㅢ | ㅣ |
| Erromanizazioa | a | ae | ya | yae | eo | e | yeo | ye | o | wa | wae | oe | yo | u | wo | we | wi | yu | eu | ui | i |

### Kontsonanteak

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Hangul | ㄱ | ㄲ | ㄴ | ㄷ | ㄸ | ㄹ | ㅁ | ㅂ | ㅃ | ㅅ | ㅆ | ㅇ | ㅈ | ㅉ | ㅊ | ㅋ | ㅌ | ㅍ | ㅎ |
| Erromanizazioa | Iniziala | g | kk | n | d | tt | r | m | b | pp | s | ss | - | j | jj | ch | k | t | p | h |
| Amaierakoa | k | k | n | t | - | l | m | p | - | t | t | ng | t | - | t | k | t | p | t |

|  | Ondoko silabaren hasierako kontsonantea |
| --- | --- |
| ㅇ *—* | ㄱ *g* | ㄴ *n* | ㄷ *d* | ㄹ *r* | ㅁ *m* | ㅂ *b* | ㅅ *s* | ㅈ *j* | ㅊ *ch* | ㅋ *k* | ㅌ *t* | ㅍ *p* | ㅎ *h* |
| Aurreko silabaren amaierako kontsonantea | ㄱ *k* | *g* | *kg* | *ngn* | *kd* | *ngn* | *ngm* | *kb* | *ks* | *kj* | *kch* | *k-k* | *kt* | *kp* | *kh*, *k* |
| ㄴ *n* | *n* | *n-g* | *nn* | *nd* | *ll*, *nn* | *nm* | *nb* | *ns* | *nj* | *nch* | *nk* | *nt* | *np* | *nh* |
| ㄷ *t* | *d*, *j* | *tg* | *nn* | *td* | *nn* | *nm* | *tb* | *ts* | *tj* | *tch* | *tk* | *t-t* | *tp* | *th*, *t*, *ch* |
| ㄹ *l* | *r* | *lg* | *ll*, *nn* | *ld* | *ll* | *lm* | *lb* | *ls* | *lj* | *lch* | *lk* | *lt* | *lp* | *lh* |
| ㅁ *m* | *m* | *mg* | *mn* | *md* | *mn* | *mm* | *mb* | *ms* | *mj* | *mch* | *mk* | *mt* | *mp* | *mh* |
| ㅂ *p* | *b* | *pg* | *mn* | *pd* | *mn* | *mm* | *pb* | *ps* | *pj* | *pch* | *pk* | *pt* | *p-p* | *ph*, *p* |
| ㅅ *t* | *s* | *tg* | *nn* | *td* | *nn* | *nm* | *tb* | *ts* | *tj* | *tch* | *tk* | *t-t* | *tp* | *th*, *t*, *ch* |
| ㅇ *ng* | *ng-* | *ngg* | *ngn* | *ngd* | *ngn* | *ngm* | *ngb* | *ngs* | *ngj* | *ngch* | *ngk* | *ngt* | *ngp* | *ngh* |
| ㅈ *t* | *j* | *tg* | *nn* | *td* | *nn* | *nm* | *tb* | *ts* | *tj* | *tch* | *tk* | *t-t* | *tp* | *th*, *t*, *ch* |
| ㅊ *t* | *ch* | *tg* | *nn* | *td* | *nn* | *nm* | *tb* | *ts* | *tj* | *tch* | *tk* | *t-t* | *tp* | *th*, *t*, *ch* |
| ㅌ *t* | *t*, *ch* | *tg* | *nn* | *td* | *nn* | *nm* | *tb* | *ts* | *tj* | *tch* | *tk* | *t-t* | *tp* | *th*, *t*, *ch* |
| ㅎ *t* | *h* | *k* | *nn* | *t* | *nn* | *nm* | *p* | *hs* | *ch* | *tch* | *tk* | *tt* | *tp* | *t* |

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Polizia-zinema

**Polizia-zinema** filme genero artistiko oso popularra da. Polizia ikerketa batek kriminalak edo gaizkileak erakusten ditu. Gangster-zineman ordea gaizkileak du paperik garrantzitsuena.

Espioi-zinema edo thriller denbora eta beldurra aldi berean jokatuz.

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau zinemari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Hangul

Hangul alfabetoko letrak eta haien ahoskatzea
**Hangul**a (hangulez, 한글; koreeraren erromanizazio berrituan, *hangeul* ; McCune-Reischauer sisteman, *han'gŭl*), Ipar Korean **Chosŏn'gŭl** deitua, korear alfabetoa da, koreeraz idazteko erabilia. Egun, hogeita lau letra ditu: 14 kontsonante eta 10 bokal.

XV. mendean asmatu zen, Sejong Handiaren agintaldian. Ordu arte, hanja izeneko txinatar karaktereak erabiltzen ziren. Aristokraziak hanjari eutsi zion denbora luzean, baina XX. mendean hangula gailendu zen koreeraz idazteko. Gaur egun, hanja erabat bazterturik dago Ipar Korean, baina Hego Koreako ikastetxeetan irakasten da.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Bahiketa

*Artikulu hau pertsonei legez kanpo askatasuna kentzeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Bahiketa (argipena)».*
**Bahiketa** baten irudikapena, non bahitua giza ezkutu moduan erabiltzen den.
**Bahiketa** pertsona edo talde bat bere borondatearen eta legez kanpo denbora batez askatasuna kentzearen ekintza da, horren askatasunaren trukean etekin ekonomiko edo politikoa eskatzeko, giza ezkutu moduan erabiltzeko, bahitutakoei eta bere ingurukoei kalte fisiko nahiz psikologikoa eragiteko edota besterik gabe pertsona hori mendean izateko. Bahiketa burutzen duten pertsonak **bahitzaileak** dira. Bahitu batzuek bahitzaileen alde izan duten atxikimendu-sentimendua Estokolmoko sindrome izenez izendatzen da.

Espainiako Zigor Kodeak askatasunaren aurkako delitu hau 163. artikuluan azaltzen du:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | 1. Norbanako batek beste bat giltzaperatu edo atxilotzen badu, askatasuna kenduta, lau urtetik sei arteko espetxealdi-zigorra ezarriko zaio.
2. Errudunak giltzaperatuari edo atxilotuari askatasuna ematen badio atxiloketaren lehenengo hiru egunetan, helburu gisa zuen objektua lortu barik, orduan, errudunari aurreko idatz-zatian ezarritako zigorra baino gradu bat gutxiagokoa ezarriko zaio.
3. Bost urtetik zortzi arteko espetxealdi-zigorra ezarriko da, itxialdiak edo atxiloketak hamabost egun baino gehiago iraun badu.
4. Norbanakoak, legeak baimentzen dituen kasuetatik kanpo, pertsona bat harrapatzen badu agintaritzari berehala aurkezteko, orduan, norbanakoari hiru hilabetetik sei arteko isun-zigorra ezarriko zaio. | » |

**Bahiketa gehiago dituzten herrialdeak**|   | 1999 | 2006 |
| --- | --- | --- |
| 1 | Kolonbia | Mexiko |
| 2 | Mexiko | Irak |
| 3 | Brasil | India |
| 4 | Filipinak | Hegoafrika |
| 5 | Venezuela | Brasil |
| 6 | Ekuador | Pakistan |
| 7 | Sobietar Batasun ohia | Ekuador |
| 8 | Nigeria | Venezuela |
| 9 | India | Kolonbia |
| 10 | Hegoafrika | Bangladesh |

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikulu hau zuzenbideari buruzko **zirriborroa** da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |