# Urtarrilaren 27

**Urtarrilaren 27**a gregoriotar egutegiaren urteko hogeita zazpigarren eguna da. 338 egun falta dira urtea amaitzeko, 339 egun bisurteetan.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  **Jaiotzak** |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Euskal Herrian**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Juan Crisóstomo ArriagaJaiotza:** Bilbo, 1806
 **Heriotza:** Paris, 1826ko urtarrilaren 17a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Montxo ArmendarizJaiotza:** Olleta, 1949

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Léon PressouyreJaiotza:** Baiona, 1935
 **Heriotza:** Atenas eta Bordele, 2009ko abuztuaren 10a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Juan de LandaJaiotza:** Mutriku, 1894
 **Heriotza:** Mutriku, 1968ko otsailaren 18a
 |

Eskuz gaurkotu
**+** Jaiotza gehiago...
 | **Munduan**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wolfgang Amadeus MozartJaiotza:** Salzburgo, 1756 eta 1756
 **Heriotza:** Viena eta Rauhensteingasse (en) , 1791ko abenduaren 5a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Lewis CarrollJaiotza:** Daresbury, 1832 eta 1832
 **Heriotza:** The Chestnuts eta Guildford, 1898ko urtarrilaren 14a
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Gilen II.a AlemaniakoaJaiotza:** Kronprinzenpalais (en) , 1859
 **Heriotza:** Huis Doorn (en) , 1941eko ekainaren 4a
 |

Eskuz gaurkotu
**+** Jaiotza gehiago...
 |

**Artikulurik ez duten Urtarrilaren 27ko jaiotzak**

Eskuz gaurkotu |
|  **Heriotzak** |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Euskal Herrian**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Nemesio EtxanizJaiotza:** Azkoitia, 1899ko abenduaren 19a
 **Heriotza:** Donostia, 1982
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Francisco Antonio Javier GardokiJaiotza:** Bilbo, 1747ko urriaren 9a
 **Heriotza:** Erroma, 1820
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Jose Luis RoblesJaiotza:** Bilbo, 1927ko maiatzaren 20a
 **Heriotza:** Bilbo, 2007
 |

Eskuz gaurkotu
**+** Heriotza gehiago...
 | **Munduan**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Giuseppe VerdiJaiotza:** Le Roncole (en) , 1813ko urriaren 10a eta 1813ko urriaren 9a
 **Heriotza:** Milan, 1901
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Johann Gottlieb FichteJaiotza:** Rammenau, 1762ko maiatzaren 19a eta 1762
 **Heriotza:** Berlin, 1814
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Carl Gustaf Emil MannerheimJaiotza:** Louhisaari Manor (en) , 1867ko ekainaren 4a (juliotar egutegia)
**Heriotza:** Lausana, 1951
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **John UpdikeJaiotza:** Reading, 1932ko martxoaren 18a
 **Heriotza:** Danvers, 2009
 |

Eskuz gaurkotu
**+** Heriotza gehiago...
 |

**Artikulurik ez duten Urtarrilaren 27ko heriotzak**
Richard Courant •

Eskuz gaurkotu |

 |  |

|  |
| --- |
|  **Gertaerak** |
|
Holokaustoaren Biktimak Oroitzeko Nazioarteko Eguna
National Geographic aldizkariaren azala* 1888 - National Geographic Society (*aldizkariaren azala irudian*) sortu zen ezagutza geografikoak zabaltzeko.
* 1918 - Finlandiako Gerra Zibileko lehen borrokak.
* 1945 - Sobietar armada Auschwitz konzentrazio esparrura iritsi zen.
* 1973 - Parisko bake hitzarmenek Vietnamgo gerrari amaiera eman zioten.

**+** Gertaera gehiago...
 |
|  **Egutegia** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  <<  | **Urtarrila** |  >>  |
| Al | As | Az | Og | Or | Lr | Ig |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |
| 2026 |

 |
| **Aurreko eta hurrengo urteetan 2023: Ostirala
* 2024: Larunbata
* 2025: Astelehena
* 2027: Asteazkena
* 2028: Osteguna
* 2029: Larunbata
 |
|  **Izendegia** |
| **Santutegia:**
Angela Merici, Henrike d'Ossó, Joan Maria Muzeyi

**Seaska egutegia:**
Anjele eta Gotzone.

 |

 |

*Daturen bat falta bada, urtearen lotura jarraitu han sartzeko.*

---

## Gertaerak

### Euskal Herria

* 1979 – ETAk, Jesus Ulayar Liliaga Etxarri-Aranazeko alkate-ohia erail zuen.
* 1980 – ETAk Juan Manuel Roman Moreno polizia nazionala hil zuen Nafarroan.
* 1984 – Martina Maritorena 78 urteko iruindarra etxetik bota zuten eta Gazteluko plazan kanpaldia abiatu zuen. Otsailaren 2ra arte iraun zuen bertan, udaltzainek bertatik bidali zuten arte.
* 2009 – Eurite handiek uholdeak eragin zituzten Bilbo inguruan eta Araba nahiz Gipuzkoako hainbat ibaitan.
* 2011 – Euskal gehiengo sindikalak (LAB, ELA, EHNE, HIRU, ESK eta STEE-EILAS) greba orokorrerako deialdia egin zuten Hego Euskal Herrian pentsioen erreformaren kontra.

### Mundua

* 1521 – Suleiman Handiak Damaskoko agintariaren matxinada zapuztu zuen.
* 1868 –Kyotoko aldirietan Toba-Fushimiko gudua hasi zen; shogunaren aldeko armadaren porrotak Tokugawa Yoshinobu, Japoniako azken shoguna, behin betiko boteretik kentzea eta atxilotzea ekarriko zuen.
* 1918 – Finlandiako Gerra Zibileko lehen borrokak.
* 1931 – Frantzian, Pierre Laval lehen ministro izendatu zuten.
* 1945 – Armada Gorriak Auschwitz kontzentrazio esparrua askatu zuen.
* 1973 –
	+ Parisko bake hitzarmenek Vietnamgo gerrari amaiera eman zioten.
	+ 16 urteko Rita Lloyd neskato beltza hil zuen New Yorkeko Poliziak. Ez zuten inor auzipetu hilketagatik.
* 2013 – 231 pertsona hil ziren Brasilgo Santa Maria hiriko dantzaleku batean izandako sutean. Dantzalekuak ez zituen berrituak jarduera lizentzia eta suteen kontrako plana.

## Arte eta kultura

### Euskal Herria

* 1945 – *La eterna canción* (euskaraz: *Betiko abestia*), Pablo Sorozabalren musika eta Luis Fernández Sevillaren libretoa duen zarzuela estreinatu zen Bartzelonako Principal Palacio antzokian.
* 2009 – Bilbon Deustuko Unibertsitateko liburutegia inauguratu zen.

### Mundua

* 1927 – CBS estatubatuar irrati katea lehenbiziko aldiz aireratu zen.
* 1939 – *Jesse James* filma estreinatu en, Henry Kingek zuzendu eta Tyrone Power, Henry Fonda, Nancy Kelly eta Randolph Scott aktoreek antzeztu zuten.
* 1993 – *Les Visiteurs* ("Bisitariak") filma estreinatu zen, Jean-Marie Poirék zuzendu eta Christian Clavier, Jean Reno, Valérie Lemercier eta Christian Bujeau aktoreek antzeztu zutelarik.

## Zientzia eta teknologia

### Euskal Herria

### Mundua

* 1888 – National Geographic Society sortu zen Washingtonen, ezagutza geografikoak zabaltzeko.

## Kirolak

### Euskal Herria

### Mundua

## Jaiotzak

### Euskal Herria

* 1804 – Juan Antonio Zaratiegi, nafar militarra (h. 1869).
* 1806 – Juan Crisostomo de Arriaga, bilbotar konpositorea (h. 1826).
* 1879 – Fermin Imaz, donostiar bertsolaria eta bertso-jartzailea (h. 1929).
* 1883 – Jose Olaizola, *Ereslari*, euskal musikagile eta idazlea (h. 1969).
* 1894 –
	+ Manuel Carrasco, euskal herritar futbolaria.
	+ Juan de Landa, gipuzkoar abeslari eta aktorea (h. 1968).
* 1907 – Juan Arana, *Loramendi*, *frai Joakin Bedoña*, gipuzkoar elizgizona eta euskal olerkaria (h. 1933).
* 1922 – Jesus Maria Alkain, euskal herritar ekonomialari eta politikaria, Donostiako alkatea (h. 2001).
* 1930 – Periko Solabarria, bizkaitar apaiza eta ezker abertzaleko politikaria (h. 2015).
* 1931 –
	+ Jesús Lasterra, nafar margolari eta grabatzailea, Madrilen (h. 1994).
	+ Angel Sertutxa, bizkaitar futbolaria (h. 2019).
* 1935 – Léon Pressouyre, lapurtar historialaria, Erdi Aroko artean aditua (h. 2009).
* 1938 – Francis Darizcuren, lapurtar musikaria.
* 1940 – Fernando Ansola, euskal herritar futbolaria (h. 1986).
* 1949 – Montxo Armendariz, nafar zinema zuzendari, gidoigile eta dokumentalgilea.
* 1960 – Arantza Campos, gipuzkoar filosofoa, EHUn irakaslea.
* 1965 – Jon Mikel Udakiola, gipuzkoar marrazkilaria.
* 1969 – Ana Morales, bizkaitar idazle, itzultzaile eta interpretari euskalduna eta feminista.
* 1970 – Patricia Ruiz de Irizar, nafar farmazialaria eta kooperantea.
* 1973 – Arantza Portabales, gipuzkoar-galiziar idazlea, galizieraz nahiz gaztelaniaz idazten duena.
* 1982 – Thierry Harizmendi, baxenafar pilotaria.
* 1987 – Óscar Vega Salinas, nafar futbolaria.
* 1996 – Adur Etxezarreta, nafar alpetar eskiatzailea.
* 2001 – Imanol Baz, arabar futbolaria.
* 2003 – Hugo Rincón, nafar futbolaria.

### Mundua

* 1242 – Santa Margarita Hungariakoa, Predikarien Ordenako moja.
* 1571 – Abbas I.a Persiakoa, Persiako xah (h. 1629).
* 1585ean bataiatua – Hendrick Avercamp, herbeheretar margolaria (h. 1634).
* 1615 – Nicolas Fouquet, frantziar estatu-politikaria, Luis XIV.a erregearen finantza-superintendentea, idazlea eta mezenasa (h. 1680).
* 1679 – Jean-François de Troy, frantziar rokoko margolari, marrazkilari eta tapizen diseinatzailea (h. 1752).
* 1687 – Balthasar Neumann, alemaniar arkitekto eta artilleria militarreko ingeniaria (h. 1753).
* 1745 – Hester Thrale, britainiar erredaktore eta idazle (h. 1821)
* 1756 – Wolfgang Amadeus Mozart, austriar musikaria (h. 1791).
* 1775 – Friedrich Schelling, alemaniar filosofoa (h. 1854).
* 1805 –
	+ Samuel Palmer, ingeles paisaia-margolari, grabatzaile eta idazlea (h. 1881).
	+ Maria Ana Bavariakoa, Bavariako printzesa, Saxoniako erregina ezkontidea (h. 1867).
	+ Sofia Bavariakoa, Bavariako printzesa, Austriako artxidukesa (h. 1872).
* 1808 – David Friedrich Strauss, alemaniar filosofo eta teologoa (h. 1874).
* 1811 – Jane Euphemia Saxby, ingeles poeta (h. 1898).
* 1814 – Eugène Viollet-le-Duc, frantziar arkitektoa eta teorialaria (h. 1879).
* 1820 – Juan Crisóstomo Falcón, Venezuelako presidentea (h. 1870).
* 1823 – Édouard Lalo, frantziar musikagilea (h. 1892).
* 1824 – Jozef Israëls, Hagako Eskolako herbeheretar margolaria (h. 1911).
* 1826 – Mikhail Saltikov-Shchedrin, errusiar idazlea (h. 1889).
* 1828 – Guadalupe Carpio, mexikar margolaria (h. 1892).
* 1831 – Jean Dorey, normandieraz idazten zuen jerseytar idazlea (h. 1872).
* 1832 –
	+ Lewis Carroll, ingeles idazle, matematikari eta argazkilaria (h. 1898).
	+ Arthur Hughes, ingeles margolari, marrazkilari eta ilustratzailea (h. 1915).
* 1836 – Leopold von Sacher-Masoch, austriar alemanezko idazlea (h. 1895).
* 1841 – Arkhip Kuindzhi, errusiar margolaria (h. 1910).
* 1844 –
	+ Giacomo Di Chirico, italiar margolaria (h. 1883).
	+ Numa Droz, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1899).
* 1850 –
	+ John Collier, ingeles idazle eta margolaria (h. 1934).
	+ Marie Fillunger, austriar soprano abeslaria eta ahots-irakaslea (h. 1930).
* 1854 – Alexandru Marghiloman, Errumaniako lehen ministroa (h. 1925).
* 1859 –
	+ Gilen II.a Alemaniakoa, Alemaniako azken enperadorea (*Kaiser*) eta Prusiako azken erregea (h. 1941).
	+ Pavel Miliukov, errusiar politikaria, Alderdi Konstituzionalista Demokrataren buruzagia eta ideologo nagusia (h. 1943).
* 1861 – Moritz Jursitzky, austriar-silesiar idazlea (h. 1936).
* 1872 – Sofía Eastman, txiletar idazle feminista eta socialitea (h. 1944).
* 1875 – Juana Belén Gutiérrez de Mendoza, mexikar maistra, kazetaria, anarkista, feminista, sufragista eta ekintzailea (h. 1942).
* 1882 – Hélène Brion, frantses hezitzaile feminista, sozialista eta komunista (h. 1962)
* 1883 – Seán Mac Diarmada, irlandar errepublikarra, 1916ko Pazko Matxinadako buruzagietako bat eta Irlandako Errepublikaren Aldarrikapenaren zazpi sinatzaileetako bat (h. 1916).
* 1885 – Jerome Kern, estatubatuar musikagilea (h. 1945).
* 1890 – Mauno Pekkala, Finlandiako lehen ministroa (h. 1952).
* 1892 – Isabel Frantziska Austriakoa, artxidukesa (h. 1930).
* 1896 – Agustín Muñoz Grandes, espainiar militar eta politikaria, Espainiako Gerra Zibilean Nafarroako II. Brigadaren agintaria (h. 1970).
* 1902 – Margaret Mayall, estatubatuar astronomoa (h. 1995).
* 1903 – John Carew Eccles, australiar neurologoa, 1963ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1997).
* 1910 –
	+ Félix Candela, espainiar-mexikar arkitekto eta ingeniaria, egitura paraboloide hiperbolikoak sortzeagatik ezaguna (h. 1997).
	+ Edvard Kardelj, esloveniar politiko eta publizista komunista (h. 1979).
* 1916 – Stjepan Filipović, kroaziar partisanoa, Jugoslaviako heroi nazional izendatua (h. 1942).
* 1918 – Antonín Mrkos, txekoslovakiar astronomoa (h. 1996).
* 1921 –
	+ Georges Mathieu, frantziar margolaria (h. 2012).
	+ Donna Reed, estatubatuar aktorea (h. 1986).
* 1922 – Jean Amado, frantziar eskultorea (h. 1995).
* 1925 – Sufi Abu Taleb, Egiptoko presidentea (h. 2008).
* 1926 – Ingrid Thulin, suediar antzezlea (h. 2004).
* 1928 –
	+ Xhanfise Keko, albaniar zinema zuzendaria (h. 2007).
	+ Hans Modrow, Alemania Errepublika Demokratikoko lehen ministroa (h. 2023).
* 1931 – Mordecai Richler, quebectar idazlea (h. 2001).
* 1932 –
	+ Rimma Kazakova, erruso-sobietar poeta, sobietar garaiko hainbat herri abesti idazteagatik ezaguna (h. 2008).
	+ Boris Shakhlin, ukrainar gimnasta (h. 2008).
* 1934 –
	+ Raymond Boudon, frantziar soziologoa, frantziako soziologo garrantzitsuenetakoa (h. 2013).
	+ Édith Cresson, Frantziako Lehen Ministro ohia.
	+ Federico Mayor Zaragoza, espainiar zientzialari eta politikaria (h. 2024).
* 1936 –
	+ Barry Barish, estatubatuar fisikaria da. 2017ko Fisikako Nobel Saria.
	+ Samuel C. C. Ting, estatubatuar fisikaria, 1976ko Fisikako Nobel Saria.
* 1939 –
	+ Petrona Martínez, afro-kolonbiar musikagilea.
	+ W. John Hutchins, ingeles hizkuntzalari eta informatikaria, itzulpen automatikoan espezializatua (h. 2021).
* 1940 – Bernd Jentzsch, alemaniar idazlea.
* 1941 – Beatrice Tinsley, britainiar-zeelandaberritar kosmologoa eta astronomoa (h. 1981).
* 1942 –
	+ Tasuko Honjo, japoniar immunologoa, 2018ko Medikuntzako Nobel Saria.
	+ Yolanda Lins d'Augsburg Rodrigues, brasildar eskultore, margolari eta diseinatzailea.
* 1944 –
	+ Mairead Corrigan, irlandar bakezalea, 1976ko Bakearen Nobel Saria.
	+ Nick Mason, britainiar bateria-jotzailea, Pink Floyd taldeko sortzaileetako bat.
* 1945 – Jules Ajodhia, surinamdar politikaria (h. 2024).
* 1946 – Nedra Talley, estatubatuar abeslaria, *The Ronettes* taldeko kidea (h. 2026).
* 1948 – Mikhail Barixnikov, errusiar dantzari eta koreografoa.
* 1953 –
	+ Enrique Martínez Heredia, espainiar txirrindulari ohia.
	+ Mazarópi, brasildar futbolari ohia eta entrenatzailea.
* 1955 – Milagros Pérez Oliva, espainiar kazetaria, idazlea eta unibertsitate-irakaslea.
* 1956 - Mimi Rogers, estatubatuar aktorea.
* 1957 –
	+ Frank Miller, estatubatuar komiki marrazkigile eta zinema gidoigilea.
	+ Carmen Orellana, Espainiako lehen emakumea ingurumen zaindari/basozain plaza lortzen.
* 1958 – Kadri Mälk, estoniar diseinatzailea (h. 2023).
* 1960 –
	+ Phil Cunningham, eskoziar folk musikari eta musikagilea.
	+ Samia Suluhu, Tanzaniako presidentea, herrialdearen historiako lehenengo emakume lehendakaria.
* 1962 – Anselmo Fuerte, espainiar txirrindulari ohia.
* 1964 – Bridget Fonda, estatubatuar aktorea.
* 1965 –
	+ Alan Cumming, eskoziar zinema, telebista eta antzerkiko aktorea.
	+ Frans Maassen, herbeheretar txirrindulari ohia.
* 1969 – Patton Oswalt, estatubatuar aktore eta umorista.
* 1972 – Keith Wood, irlandar errugbi jokalari ohia.
* 1974 – Ole Einar Bjørndalen, *Biatloiaren erregea*, norvegiar biatleta ohia.
* 1979 –
	+ Naoshi Nakamura, japoniar futbolari ohia.
	+ Rosamund Pike, ingeles aktorea.
* 1980 – Marat Safin, tatariar jatorrizko errusiar tenislari ohia.
* 1982 – Ernest Urtasun, kataluniar politikari, diplomatikari eta ekonomialaria.
* 1985 – Teodoro García Egea, espainiar politikaria.
* 1986 –
	+ Fabián Orellana, txiletar futbolaria.
	+ Abigail Pereira, uruguaitar aktore, vedette, abeslari eta dantzari transgeneroa.
* 1987 – Lily Donaldson, britainiar modeloa.
* 1988 – Liu Wen, txinar modeloa.
* 1989 – Fiorella Migliore, paraguaitar modeloa, aktorea eta telebista aurkezlea.
* 1991 – Raúl Lizoain, nafar-kanariar futbolaria.
* 1993 – Nyakim Gatwech, etiopiar modeloa.
* 1994 – Georgina Rodríguez, espainiar eta argentinar enpresaburua eta modeloa.
* 1997 – Brigitte García, ekuadortar erizain eta politikaria (h. 2024).
* 2000 – Keyara Wardley, kanadar errugbi jokalaria.
* 2001 – Eva Navarro, espainiar futbolaria.
* 2005 – Nam Su-hyeon, hegokorear arkularia.

## Heriotzak

### Euskal Herria

* 1820 – Francisco Antonio Javier Gardoki, bizkaitar politikaria eta kardinala, Erroman (j. 1747).
* 1837 – Jose Maria Fagoaga, gipuzkoar matxinatua eta konspiratzailea, Mexikoko independentziaren alde borrokatu zuena, Mexiko Hirian (j. 1764).
* 1909 – Aniceto Lagarde, nafar margolari eta ingeniaria (j. 1832).
* 1914 - Juan Manuel Urkixo, arabar enpresaburu eta politikaria, Madrilen (j. 1843).
* 1915 – Santiago Arrillaga, gipuzkoar musikagilea, Kalifornian (j. 1847).
* 1917 – Eusebio Ollo, nafar farmazialaria (j. 1838).
* 1926 – Nicolás Castaño Capetillo, bizkaitar bankari eta azukre-enpresaria (j. 1836).
* 1940 – Gorgonio Renteria, politikari jeltzalea eta euskal idazlea (j. 1868).
* 1949 – Javier Martínez de Morentin, euskal ugazaba eta politikaria, Sorian (j. 1887).
* 1960 – Gabriel Castagnet, lapurtar politikaria, Baionako alkatea (j. 1886).
* 1982 – Nemesio Etxaniz, idazlea eta azkoitiar apaiza (j. 1899).
* 1983 – Eladia Unamuno Aranburu, bizkaitar emagina eta erizaina (j. 1907).
* 1997 – Daniel Txopitea, euskal herritar margolaria eta eskultorea (j. 1950).
* 1983 – Eladia Unamuno, ermuar emagin eta erizaina (j. 1906)
* 2007 – Jose Luis Robles, Bilboko alkatea (j. 1934).
* 2008 – Maria Antonia Uzkudun, gipuzkoar erraketista (j. 1927).
* 2015 –
	+ Pierre Hernandez, lapurtar boxeolari amateurra (j. 1928).
	+ Pilar Prieto Rubio, 111 urte eta 59 egun bizi izandako Euskal Herritarra, Palentzian (j. 1903).
* 2023 – Euken Ostolaza, gipuzkoar kontratenorea, Parisen (j. 1961).

### Mundua

* 98 – Nerva, Erromatar enperadorea (j. 35).
* 457 – Martziano, Ekialdeko Inperio Erromatarreko agintaria.
* 672 – Vitaliano, aita santua.
* 847 – Sergio II.a, aita santua.
* 1062 – Adelaida Hungariakoa, Andres I.a Hungariakoa eta Anastasia Kievekoaren alaba bakarra (j. c. 1040).
* 1311 – Külüg Khan, Yuan dinastiako hirugarren enperadorea (j. 1281).
* 1336 – Alfontso IV.a Aragoikoa, Sardinia, Aragoi eta Valentziako errege eta Bartzelonako kondea (j. 1299).
* 1490 – Ashikaga Yoshimasa, Ashikaga shogunerriko zortzigarren shoguna (j. 1435).
* 1540 – Angela Merici, italiar erlijiosoa, Urtsulatarren ordenaren sortzaileetako bat (j. 1474).
* 1556 – Humayun, Indiako Mogol Inperioaren bigarren gobernatzailea (j. 1508).
* 1596 – Francis Drake, britainiar esploratzaile, itsasgizon eta pirata (j. 1540).
* 1651 – Abraham Bloemaert, herbeheretar margolaria (j. 1564).
* 1655 – Fernando de Andrade, galiziar noble eta elizgizona (j. 1579).
* 1699 – William Temple, ingeles diplomatikoa eta idazlea (j. 1628).
* 1802 – Johann Rudolf Zumsteeg, alemaniar musikagilea (j. 1760).
* 1814 – Johann Gottlieb Fichte, alemaniar filosofoa (j. 1762).
* 1830 – Maria Izvekova, errusiar idazlea (j. 1789).
* 1836 –
	+ Gilemina Badengoa, Badengo printzesa (j. 1788).
	+ Begum Sumru, Indiako politikari eta agintari militarra, Sardhana printzerriko nagusia (j. c. 1753).
* 1844 – Charles Nodier, frantziar idazlea (j. 1780).
* 1850 – Johann Gottfried Schadow, alemaniar eskultorea (j. 1764).
* 1851 – John James Audubon, frantziar ornitologo, naturalista eta margolaria (j. 1785).
* 1864 – Leo von Klenze, Neoklasizismo garaiko alemaniar arkitekto, margolari eta idazlea (j. 1784).
* 1865 – Antonieta de Bèucaire, okzitaniar idazlea (j. 1840).
* 1873 – Adam Sedgwick, britainiar geologoa, geologia modernoaren sortzaileetako bat (j. 1785).
* 1883 – Ellen Fitzsimon, irlandar poeta (j. 1805).
* 1887 – Karl August Friedrich Mahn, alemaniar erromanista eta euskalaria (j. 1802).
* 1891 – Jervis McEntee, estatubatuar margolaria (j. 1828).
* 1896 –
	+ Simeon Bavier, Suitzako Konfederazioko presidentea (j. 1825).
	+ Enric d'Ossó, espainiar apaiza, santu izendatua, Jesusen Teresaren Lagundiko Ahizpen Kongregazioaren sortzailea (j. 1840).
* 1901 – Giuseppe Verdi, italiar musikaria (j. 1813).
* 1919 – Endre Ady, hungariar olerkari eta kazetaria (j. 1877).
* 1922 –
	+ Nellie Bly, estatubatuar kazetaria (j. 1864).
	+ Giovanni Verga, italiar idazlea (j. 1840).
* 1928 – Julieta de Melo Monteiro, brasildar idazle eta kazetaria (j. 1928).
* 1938 – Amada García Rodríguez, galiziar militante komunista, fusilatua (j. 1909).
* 1940 – Isaac Babel, errusiar idazlea (j. 1894).
* 1942 – Kaarel Eenpalu, Estoniako estatuburua (j. 1888).
* 1943 – Teodor Lippmaa, estoniar botanikaria (j. 1892).
* 1950 –
	+ Augusto d'Halmar, txiletar poeta, eleberrigilea eta diplomatikoa (j. 1882).
	+ Constancia de la Mora, espainiar aristokrata eta komunista (j. 1906).
* 1951 – Carl Gustaf Emil Mannerheim, Finlandiako presidentea (j. 1867).
* 1960 – María Forteza, mallorcar zinemagilea, kupletista, artista eta aitzindaria. Seguraski, Espainiako 1. emakume zinegilea (j. 1913).
* 1965 – Reino Kuuskoski, Finlandiako lehen ministroa (j. 1907).
* 1966 – Víctor Català, kataluniar eleberrigilea (j. 1869).
* 1967an, Apollo 1 misioaren hegaldi aurreko proba batean:
	+ Roger B. Chaffee, estatubatuar astronauta (j. 1935).
	+ Virgil Ivan Grissom, estatubatuar pilotu eta astronauta (j. 1926).
	+ Edward White, estatubatuar astronauta (j. 1930).
* 1970 – Erich Heckel, alemaniar margolari eta grabatzailea (j. 1883).
* 1971 – Jacobo Árbenz, Guatemalako presidentea (j. 1913).
* 1972 – Mahalia Jackson, *Gospel musikaren erregina*, estatubatuar gospel abeslari eta eskubide zibilen aldeko ekintzailea (j. 1911).
* 1979 – Victoria Ocampo, argentinar idazlea, itzultzailea, saiakeragilea, intelektuala, editorea eta filantropoa (j. 1890).
* 1983 – Louis de Funès, frantziar aktorea (j. 1914).
* 1984 – Mohamed Ahmed, Komoreetako estatuburua (j. 1917).
* 1986 – Lilli Palmer, alemaniar aktorea (j. 1914).
* 1987 – Norman McLaren, kanadar zinema-zuzendaria (j. 1914).
* 1994 – Claude Akins, estatubatuar aktorea (j. 1926).
* 1995 – Jean Tardieu, frantziar poeta eta antzerkigilea (j. 1903).
* 1999 –
	+ Pat Bieter, estatubatuar politikari eta irakaslea, Boiseko Unibertsitatean *Basque studies* programaren bultzatzailea (j. 1930).
	+ Gonzalo Torrente Ballester, espainiar eleberrigilea (j. 1910).
* 2000 – Vicente Lozano López, espainiar ekonomialaria, Bilboko Unibertsitatearen bigarren errektorea (j. 1916).
* 2001 –
	+ Pedro Carrasco, espainiar boxeolaria (j. 1943).
	+ Maria Jose Belgikakoa, Italiako erregina ezkontidea (j. 1906).
* 2002 –
	+ Wafa Idris, Palestinar gatazkako lehen emakumezko bonba-jartzaile suizida (j. 1975).
	+ Mari Carmen Prendes, espainiar aktorea (j. 1906).
* 2003 – Henryk Jabłoński, Poloniako estatuburua (j. 1909).
* 2004 – Felipe Ruiz Martín, espainiar historialaria, Euskal Herriko Unibertsitateak honoris causa doktore izendatua (j. 1915).
* 2006 –
	+ Chris Heunis, Hegoafrikako jarduneko presidentea (j. 1927).
	+ Johannes Rau, Alemaniako presidentea (j. 1931).
* 2008 –
	+ Walter Luyten, flandiar politikaria, Flandriako abertzaletasunaren berpiztailetzat joa (j. 1934).
	+ Suharto, Indonesiako bigarren presidentea (j. 1921).
* 2009 –
	+ John Updike, estatubatuar idazlea (j. 1932).
	+ Ramaswamy Venkataraman, Indiako presidentea (j. 1910).
* 2010 –
	+ Marian Grześczak, poloniar poeta, idazle eta kritiko literarioa (j. 1934).
	+ Ruben Kruger, hegoafrikar errugbilaria (j. 1970).
	+ Jerome David Salinger, estatubatuar idazlea (j. 1919).
	+ Howard Zinn, estatubatuar historialari sozial eta politologoa (j. 1922).
* 2014 – Pete Seeger, estatubatuar kantaria eta musikagilea, folk musikako aitzindaria (j. 1919).
* 2015 –
	+ Yves Chauvin, frantziar kimikari eta unibertsitate-irakaslea, 2005eko Kimikako Nobel Saria (j. 1930).
	+ Lola González Ruiz, espainiar abokatua, 1977an Atochako sarraskitik bizirik atera zena (j. 1946).
	+ Suzana de Moraes, brasildar aktore, zinemagile eta zuzendaria (j. 1940).
	+ Charles Hard Townes, estatubatuar fisikaria, 1964ko Fisikako Nobel Saria (j. 1915).
* 2016 – Carlos Loyzaga, euskal jatorriko filipinar saskibaloi jokalaria (j. 1930).
* 2017 – Emmanuelle Riva, frantziar aktorea (j. 1927).
* 2018 – Mort Walker, estatubatuar komikigilea (j. 1923).
* 2021 –
	+ Goddess Bunny, estatubatuar artista, drag queen, aktore eta modeloa (j. 1960).
	+ Cloris Leachman, estatubatuar aktorea (j. 1926).
* 2022 – René de Obaldia, frantziar idazlea (j. 1918).
* 2024 – Sreela Majumdar, indiar aktorea (j. 1958 edo 1959).
* 2025 –
	+ Emilia Contessa, indonesiar abeslari, aktore eta politikaria (j. 1957).
	+ Tolita Figueroa, mexikar diseinatzaile eta ikertzailea (j. 1957).
	+ Anna Hannevik, Salbazio-armadako norvegiar komisarioa (j. 1925).
* 2026 – Maroochy Barambah, Australiako aborigen mezzo-sopranoa, opera abeslaria eta aktorea (j. 1954)

## Jaiak eta urteurrenak

* Holokaustoaren Biktimak Oroitzeko Nazioarteko Eguna.
* Seaska egutegiko izendegia: Anjele eta Gotzone.

## Kanpo estekak

Urtarrilaren 26 | Urteko egutegi | Urtarrilaren 28