Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Pepsi

| Pepsi |
| --- |
| kola |
|  Irudi gehiago |
|  |
| Fabrikazioa |
| Fabrikatzailea | PepsiCo Ukraine (en) , PepsiCo eta Szentkirályi Hungary (en)  |
| Diseinatzailea | Caleb Bradham |
| Jatorrizko herrialdea | Ameriketako Estatu Batuak |
| Materiala(k) | ur gasduna |
| Historia |
|  |
| **Sorrera** | 1893 |
|  |
|  |
|  |
|  |

**Pepsi Cola**, **Pepsi** izenez ere ezagutzen dena, PepsiCo konpainiak sortutako eta AEBetan jatorria duen freskagarria da. **Pepsi Cola** kolazko edari karbonatatua da. Nazioarteko merkatuan, haren lehiakiderik handiena Coca-Cola da.

## Historia

### Hastapenak

**Pepsi** edaria, Caleb Bradham botikariak sortu zuen, New Bernen (Ipar Carolina), jatorriz, digestio-arazoak tratatzeko diseinatua. Bere izena pepsina entzimatik dator, zeinen defizitak **dispepsia** sortzen duen. Jatorrizko errezetak azukrea eta bainila zituen ere.

1923an Pepsi-Cola Companyk porrot ekonomikoa iragarri zuen, batez ere Lehen Mundu Gerraren osteko prezio aldakorretan azukrearen prezioarekin espekulatu ostean. Roy C. Megargelek erosi zuen marka. 1931-an, "Loft Candy" gozoki enpresak **Pepsi Cola** konpainia erosi zuen. Lofteko presidenteak, Charles G. Guth, edariaren osagaiak birformulatu zituen.

## Ikus gainera

* Coca-Cola
* Breizh Cola

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

* Pepsiren webgunea **(Ingelesez)**
# Chad McQueen

| Chad McQueen |
| --- |
|  (2016) Irudi gehiago |
| Bizitza |
| Jaiotza | Los Angeles, 1960ko abenduaren 28a |
| Herrialdea |  Ameriketako Estatu Batuak |
| Lehen hizkuntza | ingelesa |
| Heriotza | Palm Desert, 2024ko irailaren 11 (63 urte) |
| Familia |
| Aita | Steve McQueen |
| Ama | Neile Adams |
| Seme-alabak |
ikusi
* Steven R. McQueen
 |
| Hezkuntza |
| Hizkuntzak | ingelesa |
| Jarduerak |
| Jarduerak | zinema ekoizlea, automobil-pilotua eta zinema aktorea |
| Izengoitia(k) | Chad McQueen |
|

---

 |
|     |

**Chadwick Steven McQueen** (1960ko abenduaren 28a, Los Angeles, Kalifornia - 2024ko irailaren 11, Palm Desert, Kalifornia) estatubatuar aktorea, arte borrokalaria eta automobil lastekaria izan zen. Steve McQueen aktorearen semea zen.

Nagusiki, The Karate Kid eta The Karate Kid Part II filmeetan Dutch pertsonaia antzezteagatik ezaguna zen, eta *Martial Law*, *Death Ring* eta *Red Line* filmak ere antzeztu zituen.
# Curzon lerroa

| Curzon lerroa |
| --- |
| Datu orokorrak |
| Mota | demarcation line (en)  |
| Eponimoa | George Curzon (Curzon of Kedleston I. markesa) |
| Geografia |
|  |

**Curzon lerroa** Polonia eta Sobietar Batasunaren arteko mugaren proposamena izan zen. Erresuma Batuko Kanpo Arazoetarako Estatu idazkariari zor dio izena, *Lord* Curzon, zeinak 1919-1920ko (1919ko abenduaren 8ko) Errusiako eta Poloniako gerran muga gisa proposatu zuen. Bi nazioen arteko negoziazioetarako oinarria izan behar zuen.

Varsoviaren aurkako sobietar porrotaren ondoren, 1920ko abuztuaren erdialdean, bere proiektua ez zen onartu, eta 1921eko azken bake-itunak (1921eko martxoaren 18a) Bigarren Errepublika Poloniarrari ia 135 000 km² eman zizkion.

Lerroa Hrodnatik abiatzen zen iparraldean, Bresteraino, gero Bug ibaiaren ibilguari jarraitzeko eta Karpatoetan amaitzeko.

Bigarren Mundu Gerra hasi zenean, SESBek dibisio-lerroaren proposamena berpiztu zuen, lagatako lurralde osoa itzultzeko eskatuz. 1945eko abuztuaren 16an, sobietar tratatu batek, 1945eko abuztuko mugako akordio poloniar-sobietarrak, Curzon lerroaren muga parekoa ezarri zuen bi nazioen arteko mugatzat.

## Erreferentziak

## Bibliografia

* Rothschild, Joseph.  (1962). *The Military Background of Pilsudski's Coup D'Etat.*  21, 241-260 or..

## Kanpo estekak
# Bavariera

| Bavariera, Austrobavariera |
| --- |
| Boarisch |
| Austriarobavarieraren hedapena. |
| Datu orokorrak |
| Lurralde eremua |  Austria  Alemania (Bavaria)  Italia (Bolzano-Bozen) |
| Hiztunak | 12 milioi |
| Ofizialtasuna | Inon ez |
| UNESCO sailkapena | 2: kaltebera |
| Araugilea | Ez du |
| Hizkuntza sailkapena |
| giza hizkuntza indoeuropar hizkuntzak germaniar hizkuntzak mendebaldeko germaniar hizkuntzak goi alemaniar hizkuntzak Upper German (en)  |
| Genero gramatikalak | genero maskulinoa, genero femeninoa eta genero neutroa |
| Alfabetoa | latindar alfabetoa |
| Hizkuntza kodeak |
| ISO 639-3 | `bar` |
| Ethnologue | `bar` |
| Glottolog | `bava1246` |
| Wikipedia | `bar` |
| UNESCO | 1019 |
| IETF | bar |

**Bavariera**, **austrobavariera** izenaz ere ezaguna, Austrian eta Bavarian batez ere hitz egiten den germaniar hizkuntza bat da, zehazki, goi-aleman taldearen barruko aldaera-multzoa. Eztabaida dago hizkuntza beregaina edo alemanaren dialektoa den; hala ere, aleman estandarraren hiztunei ulertzeko zaila egiten zaie inoiz, hiztegi, ahoskera zein gramatika desberdintasunak baititu.

Ez du estatus ofizialik inon, eta ez du idaztarau estandarrik ere. Horrela, aleman estandarreren eragina gero eta handiagoa da.

## Hedapena

* Bavarian (Alemania):
	+ Bavaria Garaian
	+ Bavaria Beherean
	+ Palatinatu Garaian
* Austrian:
	+ Herrialde osoan, Vorarlberg estatu federalean eta Reutteko (Tirol) inguru batzuetan izan ezik, hor alemanikeraz hitz egiten baita.
* Suitzan:
	+ Samnaun udalerrian, Grisonia Kantoian.
* Italian:
	+ Bolzano-Bozen probintzia osoan (Hego Tirol) eta hizkuntza-komunitate txikiak Veneton.
* Hungarian:
	+ Sopron (Ödenburg) hiria ofizialki elebiduna da.

## Ikus, gainera

* Alemana
* Italiako hizkuntzak

## Kanpo estekak

* **(Ingelesez)** Bavarierari buruzko informazioa
# iPad

| IPad |
| --- |
| tableta eta iDevice (en)  |
|  Irudi gehiago |
|  |
| Fabrikazioa |
| Fabrikatzailea | Apple Inc. |
| Garatzailea | Apple Inc. |
|  |
|  |
|  |
| Ezaugarriak |
| CPU | Apple A4, Apple A5 (en) , Apple A5X, Apple A6X, Apple A7, Apple A8X, Apple A9, Apple A10 Fusion, Apple A8, Apple A12 Bionic eta Apple A10X Fusion (en)  |
| Energia-iturria | lithium polymer battery (en)  |
| Sistema eragilea | iPadOS eta iOS |
| Dimentsioak | 240 () × 169,5 () × 7,5 () mm |
| Masa | 469 g |

**iPad**a Apple Inc. estatubatuar enpresak merkaturatutako Tablet PC motako gailu bat da. 2010eko urtarrilaren 27an jendaurrean aurkeztu zuten.

## Kanpo estekak

* Apple enpresaren webgunea **(Ingelesez)**
# Marka (argipena)

**Marka** hitzak adiera zenbait ditu:

* marketinean, marka, enpresa batek bere produktuak merkaturatzeko erabiltzen duen diseinua, izena eta sinboloa;
* **marka** edo errekorra;
* **marka** edo seinalea,
	+ hatz-marka;
* **marka**, batzuetan eskualde bat izendatzeko erabiltzen den terminoa,
	+ Hispaniako Marka;
* Marka herria, Maliko herria.

## Ikus, gainera

* Marco.
* Markak
* Marko.
# Harreman marketin

**Harreman marketina** bezeroekin harreman errentagarriak sortzeko helburua duen marketinaren jarduera da. Hori erosleen portaeraren azterketatik abiatzen da, haien arteko interakzioa errazteko eta esperientzia gogoangarria emateko estrategiak eta ekintzak diseinatzean oinarrituta.

Bezeroekiko harremanak maneiatzeko sistemek (CRM, ingelesezko siglengatik) harreman marketinean erabiltzen diren tresnen multzo bat osatzen dute, eta oso baliagarriak dira kontsumitzaileengandik informazioa biltzeko eta haiei enpresak eskaintzen dituen onurak eta konponbideak jakinarazteko.

## Kanpo estekak
# Merchandisin

*Artikulu hau salmenta-puntuko marketin-teknikari buruzkoa da; produktu-mota gaitzat duena beste hau da: «Lizentzia-produktu»*
**Merchandisina** salmenta-puntuan errentagarritasuna handitzea helburu duen marketinaren alorra da. Salmenta-puntuan burutuko diren erosketak estimulatzeko burutuko diren jarduerak dira. Produktuaren aurkezpen aktibo bat egitean datza, produktuaren kokapenari, itxurari eta erakargarritasunari garrantzia emanez. Merchandisingaren oinarrizko helburuak honakoak dira: atentzioa sortu, bezeroa produktura bideratu, erosteko erraztasunak eman, etab. Horretarako, oso garrantzitsuak dira produktuaren kokapena, forma, prezioa eta kantitatea.

## Kanpo estekak
# 2025eko Kaliforniako baso-suteak

| 2025eko Kaliforniako baso-suteak |
| --- |
|  |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
| Mota | Baso-sute hondamen natural |
| Honen parte da | 2025 California wildfires (en)  |
| Denbora-tarte | 2025eko urtarrilaren 7a - 2025eko urtarrilaren 31 |
| Data | 2025eko urtarrilaren 7a |
| Kokaleku | Los Angeles konderria Ventura konderria San Bernardino konderria Riverside konderria San Diego konderria Santa Barbara konderria San Luis Obispo konderria |
| Herrialdea | Ameriketako Estatu Batuak |
| Azalera | 23.324 ha |
|  |
|  |
| Multimedia |
|  |
| Osatzen dute |
| **Palisades Fire (en)Hurst Fire (en)Eaton Fire (en)Sunset Fire (en)**  |
|  |

**2025eko Kaliforniako baso-suteak** Los Angelesko metropoli-eremuan eta inguruko eskualdeetan 2025eko urtarrilaren 7tik aurrera izandako baso-suteak dira. Pacific Palisades auzoko baso batean sortutako sute baten ondorioz 200.000 lagun ebakuatu behar izan dituzte eta 1.000tik gora eraikin errauts bihurtu dira. Hollywoodeko hainbat izar bizi dira han. Haize zakarrak lagunduta, ia 17.000 hektareatara hedatu zen ordu gutxian. Agintariek larrialdi egoera ezarri zuten.

## Gertakariak

Dozenaka dirudun bizi diren Pacific Palisades auzoko baso batean sortu zen sua, urtarrilaren 7an, eta denbora gutxian 1.200 hektareatara zabaldu zen, Los Angelesko suhiltzaileen arabera. Egun bereko arratsaldean 4.000 hektarea baino gehiago kaltetu zituen suak. Kaliforniako agintariek jakinarazi zutenez, bi lagun hil ziren sutearen ondorioz. Arriskuan daude 10.000 etxebizitza eta 15.000 negozio inguru, eta 80.000 lagun ebakuatu egin zituzten. Ez da argitu sua zerk piztu zuen.

Haize bolada bortitzak izaten ari ziren eskualdean, eta hezetasuna ere oso txikia zen. Baldintzak bikainak ziren, beraz, sua kontrolik gabe zabaltzeko, eta Kaliforniako Gobernuak larrialdi egoera ezarri zuen. Gauean orduko 160 kilometroko haize ufadak izan ziren. 250 suhiltzaile inguru zebiltzan lanean, eta, ohartarazi zutenez, litekeena zen egoerak okerrera egitea.

Baldintza meteorologikoek hainbat energia-etete eragin zituzten eta baso-sute ugari eragin zituzten, hala nola Palisadesko sutea, Eatongo sutea, Sunset sutea eta Hursteko sutea.

Auzo batzuk urgentziaz husteak, bestetik, kaosa eragin du. Etorbide handi bat da Pacific Palisadeserako sarbide bakarra, eta han topo egin zuten ihesean zebiltzanek eta erreskate lanetara bidean zihoazen suhiltzaile eta poliziek. Bost kilometrorainoko auto ilarak eragin zituen horrek, eta, erakundeek jakinarazi zutenez, batek baino gehiagok autoa abandonatu zuen, eta oinez alde egin. Horiei giltzak jarrita uzteko eskatu zieten, ibilgailuak mugitu ahal izateko.

## Hildakoak eta zaurituak

Gutxienez hogeita zortzi dira hildakoak. Asko dira ere bai zaurituak.

## Iruditegia

* Palisadesko sutea Los Angelestik ikusita.
* Palisadesko sutea kostaldetik ikusita.
* Hursteko sutea.
* Palisadesko sutea behetik ikusita.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

* Sutearen argazkiak *Berria* egunkarian.
* Urko Apaolaza: "Los Angeles hirigintza estentsiboaren zepoan: ehundaka etxe kiskali dituzte suteek", *Argia*, 2025/01/09.
# Zinema genero

**Zinema generoak** zinema teorian, filmak taldeetan sailkatzeko erabiltzen dituzte. Antzekotasunak edo topikoak partekatzen dituzten film batzuk genero bat osatzen zuten. Hona hemen genero nagusiak:

## Estiloaren arabera

* Abentura
* Akzioa edo Ekintza
* Beldurra
* Beltza
* Drama
* Erromantikoa
* Komedia
* Misterioa
* Musikala
* Suspense edo Thrillera

## Giropenaren arabera

* Fantastikoa
* Gerra
* Historikoa
* Kirola
* Polizia
* Pornografia
* Westerna eta azpi generoa Spaghetti westerna
* Zientzia-fikzioa

## Formatuaren arabera

* Animazioa
* Benetazko irudia
* Ikus-entzuleriaren arabera
* Haurrentzako zinema
* Familientzako zinema
* Helduentzako zinema

## Herrialdearen arabera

* Argentinako zinema
* Euskal zinema
* Zinema sobietarra
* Zinema estatubatuarra
* Bollywood

## Erreferentziak

## Kanpo estekak
# Paramount Pictures

| Paramount Pictures |
| --- |
|  |
| Datuak |
| Mota | zinemako produkzio-etxea, Majors (zinema)a eta film distributor (en)  |
| Jarduera sektorea | industria zinematografikoa |
| Herrialdea | Ameriketako Estatu Batuak |
| Jarduera |
| Eskumendekoak | MTV Films, Paramount Television Studios, Famous Players (en) , Paramount Records, Paramount Players (en) , Paramount Digital Entertainment (en) , George Pal Productions (en) , Nickelodeon Movies (en) , Paramount Home Entertainment (en) , Paramount Animation eta Showtime/MTV Entertainment Studios |
| Ekoizpena | film |
| Negozio dibisioak | Paramount Home Entertainment (en) , entretenimendu, Paramount Players (en) , Paramount Animation, Paramount Television Studios eta Paramount Music |
| Agintea |
| Zuzendari exekutiboa | Jim Gianopulos (en)  |
| Zuzendaria | Adolph Zukor |
|  |
|  |
| Egoitza nagusi

 | * «Paramount Pictures Studios»
* Los Angeles
* ﻿ / ﻿
 |
|  |
| Jabea | Viacom |
| Zeren jabe | Paramount Stage 31 (en) , Paramount Stage 19 (en) , Paramount Network, Famous Studios (en)  eta Rialto Theatre |
| Historia |
| Sorrera | 1912ko maiatzaren 8a |
| Sortzailea | Adolph Zukor William Wadsworth Hodkinson (en)  Jesse Louis Lasky |
| Sorlekua | Los Angeles |
| webgune ofiziala

---

     |

**Paramount Pictures Corporation** zinemako estatubatuar ekoiztetxe eta banatzaile enpresa bat da, bere egoitza Kaliforniako Hollywood udalerrian dagoelarik. Ibilbide luzeena eta antzinakoena duen estudioa bilakatu da, eta gaur egun Viacom enpresaren jabetzan dago. Bere jatorria 1910eko hamarkadan dago, enpresa hau zinemagintzako ekoiztetxe erraldoien artean sailkatu ohi da, horien artean Universal Pictures, Fox Film Corporation, gerora 20th Century Fox ekoiztetxean bilakatuak, United Artists, Warner Bros, Metro-Goldwyn-Mayer, Columbia Pictures eta RKO daudelarik.

1930eko hamarkadan estatubatuar zinemaren nagusitasunarekin batera ekoiztetxeak berebiziko garrantzia bereganatuko du. Paramount enpresak Cecil B. DeMille zinema zuzendariaren historiaren inguruko superekoizpen erraldoien alde apostu garbia egingo du.

## Logoa

Mundu gustian ezaguna eta ekoiztetxearen ikurra den "Majestic Mountain" ("Mendi Maiestatukoa") delakoa burutzeko lehenbiziko eredua Utah estatuko Ben Lomond (2.961 m.) mendia izan zen. Baina 1953tik aurrera logo berriaren eredua Andeetako Artesonraju (6.025 m.) mendia izatera igaro zen.

## Kanpo estekak

* Paramount ekoiztetxearen webgunea **(Ingelesez)**