# 1876ko Sioux Gerra Handia

| 1876ko Sioux Gerra Handia |
| --- |
|  |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
| Mota | gerra |
| Honen parte da | Sioux Wars (en)  |
| Denbora-tarte | 1876 - 1877 |
| Kokaleku | Montana Territory (en)  |
| Herrialdea | Ameriketako Estatu Batuak |
|  |
|  |
| Parte-hartzaileak |  Ameriketako Estatu Batuak xoxone Crow herria Pawnee Lakota Dakota herria Txeiene Arapaho
 |
|  |

Zezen Eseri.
Zaldi Ero.
**1876ko Sioux Gerra Handia** (ingelesez: *Black Hills War*) lakota (sioux) eta bere aliatuen eta Estatu Batuetako armadaren arteko gatazka sorta bat izan zen 1876tik 1877ra. Estatubatuarrek jatorrizko nazioak etengabe jazarri zituzten, ia desagerrarazteraino.

## Aurrekariak

Indigenek Black Hills deritzenak lur sakratutzat jotzen zituzten eta, aldi berean, lakotarrek eskatutako lur-eremua ziren, 1776an txeiene-ak garaitu zituztenetik. 1868an, Fort Laramieko Itunak, Hodei Gorriren gerra amaitu zuenak, Black Hills direlakoak siux erreserba handian sartu zituen, non indigenak ez zirenak baztertuak izan ziren. Baina George Armstrong Custerren espedizioak, 1874ko abuztuan, mendi horietako urrearen aurkikuntzari buruzko zurrumurruak egiaztatu zituen.

Meatzariak urrearen sukarrean sartu ziren Black Hillsen, itunak eta lege federala urratuz. Ameriketako Estatu Batuetako armadak ezin izan zuen inbasio hori geldiarazi.
Honek lakota eta bere aliatuak haserretu zituen. Erantzun gisa, Zezen Eseriak eta Zaldi Eroak gerra deklaratu zieten arrotzei eta Estatu Batuei.

Historialari askok uste dute orain Ulysses S. Granten administrazioak nahita eragin zuela gerra hau urrearen sukar berri honen ondorioz

## Gertakizunak

Gobernuak neurriz kanpoko eskakizunak ezarri zizkien lakota familiei. Indigenen Gaietarako agentzietan aurkeztu behar ziren, eta armadari agindu zitzaion eskualdeko tribuak indarrez biltzeko 1875-76ko neguan.

1876ko udaberrian, armadak hiru tropa-zutabez osatutako kanpaina koordinatua abiatu zuen. Gudu honekin Sioux gerrak hasi ziren kolono europarren aurka. Rosebudeko guduan lakotarrek, Zaldi Eroaren gidaritzapean, armadaren hiru zutabeetako bat gainditzea lortu zuten.

Handik egun batzuetara, George Armstrong Custer teniente koronelaren Zazpigarren Zalditeria Erregimentuak lakota eta txeienen kanpamendu bati eraso zion Little Bighorn ibaiaren ertzean. Herrixka suntsitzeaz gain, bertako herritarrei jabetzak ostu zizkieten. Hala ere, hauek 500 zaldi berreskuratzea lortu eta bataila irabazi zuten.

Little Bighorneko guduan, Zezen Eserita eta Zaldi Eroaren zuzendaritzapean, siuxek eta txeienek irabazi zuten, Zalduneriaren Zazpigarrena garaituz. 258 soldadu estatubatuar hil zituzten (erregimentuaren % 43). Estatu Batuetako natiboen aurkako gerretan (Indiako gerrak) armadaren porrotik larrienetako bat izan zen.

1876ko udako eta udazkeneko guduetan, Dull Knife eta Slim Butteseko gudua barne, armadako zalditeria eta infanteriak lakota tribuak garaitu zituen gerran. Indigenak Indigenen Gaietarako Bulegoak kontrolatutako eremuetara mugitzera behartu zituzten.

Gerra itun berri baten sinadurarekin amaitu zen, non lakotarrek erreserbako zerrenda bat eta beste lur batzuk zurien eskuetan uzten zituzten. Itun horri esker, Estatu Batuek urre bilatzaileak, meatzariak eta Custer eta Deadwood bezalako herriak legeztatu zituzten.

Gerra 1877ko maiatzean amaitu zen arren, estatubatuar armadarentzat garaipen batekin, sioux eta txeiene talde batzuek erreserbako bizitzaren aurka borrokatzen jarraitu zuten 1890eko abenduaren 29ko Wounded Kneeko sarraskiak erresistentzia hautsi zuen arte.

## Gerraren guduak

Hauek izan ziren nagusiak:

* Powder Riverko gudua (Reynolds Battle) – 1876ko martxoaren 17a.
* Rosebudeko gudua (Battle Where the Girl Saved Her Brother) – 1876ko ekainaren 17a.
* Little Bighorneko gudua (Battle of the Greasy Grass) – 1876ko ekainaren 25 eta 26a.
* Slim Butteseko gudua – 9-10 September 1876ko irailaren 9 eta 10a.
* Wolf Mountaineko gudua (Battle of Belly Butte) – 1877ko urtarrilaren 8a.
* Muddy Creekeko gudua (Lame Deer Fight), 877ko maiatzaren 7 eta 8a.,

## Erreferentziak

## Kanpo estekak

* **(Ingelesez)**:Joshua J. Mark: "Great Sioux War".