# Miĥail Gorbaĉov

| **Miĥail Sergejeviĉ Gorbaĉov** |
| --- |
| **Nobel-premiito**  |
|  |
|  |
| Persona informo |
| **Михаил Сергеевич Горбачёв**  |
| **Naskiĝo** | 2-an de marto 1931 (1931-03-02) en  Stavropol, RSFSR, Sovetunio |
| **Morto** | 30-an de aŭgusto 2022 (2022-08-30) (91-jaraĝa) en Kremlin Medicine, Moskvo,  Rusio |
| **Mortis pro** | naturaj kialoj  vd |
| **Mortis per** | rena malfunkcio  vd |
| **Tombo** | Novodeviĉje tombejo   vd |
| **Religio** | Ateisto (kiel proklamita) aŭ Rusa ortodoksa (baptita) |
| **Lingvoj** | rusa vd |
| **Ŝtataneco** | Rusio (1991–) Soveta Unio (–1991)  vd |
| **Alma mater** | Moscow State University, Faculty of Law (en)   (–1955) Stavropol State Agrarian University (en)   (–1967) Moskva Ŝtata Universitato   vd |
| **Partio** | Komunista Partio de Sovetunio (1950–1991) Social-Demokrata Partio de Rusio (2001–2004) Unio de Socialaj Demokratoj (2007-*nuntempo*) |
|  |
| **Subskribo**  |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio |
| **Patro** | Sergey Gorbachev (en)   vd |
| **Patrino** | Maria Gorbacheva (en)   vd |
| **Edz(in)o** | Raisa Gorbaĉova  (mortis en 1999) |
| **Infanoj** | Irina Miĥajlovna Virganskaja |
| Profesio |
| **Okupo** | politikisto  ekonomikisto  advokato  mediprotektulo  juristo  filmaktoro   vd |
| **Laborkampo** | politiko • ekonomia reformo • demokratiigo • Perestrojko • politika reformo vd |
|

| [Montri]  Postenoj |
| --- |
| Postenoj | Prezidanto de Sovetio (1990–1991) Sovetestro de la Supra Soveto de Sovetunio (1989–1990) Chairman of the Presidium of the Supreme Soviet of the Soviet Union (en)  (1988–1989) Ĝenerala Sekretario de Komunista Partio de Sovetio (1985–1991) Secretary of the Communist Party of the Soviet Union (en)  (1978–1985)  vd |

 |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj | * (2018)  honorary citizen of Košice (en) ../... 61+

vd |

 |
|

| [Montri]  Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj | Akademio Internacia de la Sciencoj San Marino (1996–) Roma Klubo (honora membro)  Politika Buroo de Centra Komitato de Komunista Partio de Sovetio  Centra Komitato de Komunista Partio de Sovetunio  Komsomolo   vd |

 |
|

| [Montri]  Influita de |
| --- |
|  | Antonio Gramsci • Louis Aragon • Roger Garaudy • Giuseppe Boffa • Sun Myung Moon vd |

 |
| **En TTT** | mikhail-gorbachev.net |
| **1-a kaj sola prezidento de Sovetunio** |
| **Dum** | 15-a de marto 1990 – 25-a de decembro 1991 |
| **Antaŭulo** | La pozicio kreita de Lia prezidanto de la Superaj Sovetoj |
| **Sekvanto** | La pozicio nuligita de Boris Jelcin kiel Prezidento de Rusia Federacio - la internacia sekvanto de Sovetunio |
| **7-a Ĝenerala Sekretario de Komunista Partio de Sovetunio** |
| **Dum** | 11-a de marto 1985 – 24-a de aŭgusto 1991 |
| **Antaŭulo** | Konstantin Ĉernenko |
| **Sekvanto** | Vladimir Ivaŝko (Aktiva) |
| **12-a Prezidanto de Prezidio de La plej supera Soveto de Sovetunio** |
| **Dum** | 1-a de oktobro 1988 – 25-a de majo 1990 |
| **Antaŭulo** | Andrej Gromyko |
|  **Membro de Politburoo** |
| **Dum** | 1980 – 1991 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Miĥail Sergejeviĉ GORBAĈOV** (ruse *Михаил Сергеевич Горбачёв*, [mʲɪxɐˈil sʲɪrˈɡʲejəvʲɪtɕ ɡərbɐˈtɕof], foje erare nomata **Gorbaĉev** en la okcidentaj amas-komunikiloj; naskiĝis la 2-an de marto 1931 — mortis la 30-an de aŭgusto 2022) estis rusa, kaj iama sovetia, politikisto kaj partia gvidanto. Li okupis diversajn partiajn postenojn dum 1966–1978 en la KPSU en la Stavropola regiono de Rusio. En la jaro 1978 Gorbaĉov fariĝis unu el la gvidantoj de la KPSU; komence ties sekretario kaj de marto 1985 ĝis aŭgusto de 1991 ties ĝenerala sekretario. En 1989 li estis elektita prezidanto de la Prezidio de la Supera Soveto de USSR kaj en 1990 la unua kaj sola Prezidento de USSR, ĝis 1991, kiam puĉantoj rabis lin kaj lian familion dum feriado en Krimeo. La kontraŭpuĉa enpotencigo de Jelcin signifis la finon de la Unio.

Gorbaĉov estas la iniciatinto de la **perestrojko** (laŭvorte – transformado de la socio) kaj **glasnost** ("voĉebleco"), kies logika postsekvo estis la disfalo de la komunisma sistemo kaj de USSR. Do estas ĉefe danke al li, ke rusianoj hodiaŭ rajtas havi pasportojn kaj vojaĝi al eksterlando.

Ankaŭ danke al li, la Malvarma milito finiĝis komence de la 1990-aj jaroj.

En 1996 li partoprenis prezidentan baloton, sed ricevis nur 0,51% de la voĉoj. La 16-an de februaro 2011, li forte kritikas la Kremlon, ĉar tiu malpermesis al li krei novan socialdemokratian partion en Rusio. Rimarkoj pri kiuj li ankaŭ raportas en la filmo dediĉita al li: *Miĥail Gorbaĉov, Simplaj Konfidoj**.*

Dum lastaj vivojaroj li plurfoje alvokis al restarigo de dialogo inter Rusio kaj okcidentaj landoj. Li plurfoje kritikis prezidanton Vladimir Putin pro lia aŭtoritata regmaniero, sed samtempe agnoskis ke li estas la plej populara rusia politikisto kaj havas amasan popolan subtenon. En 2014 li bonvenigis revenon de Krimeo al Rusio, pro kio al li estis malpermesita eniro al Ukrainio.

Ekde 2020 li konstante troviĝis en la Centra Klinika Hospitalo sub observado de kuracistoj, regule trapasis sangodializon kaj aliajn medicinajn procedurojn.

La 30-an de aŭgusto 2022 li forpasis post longa malsano kaj laŭe al sia deziro estos sepultita apud sia edzino en la Novodeviĉe-tombejo en Moskvo.

Vladimir Putin esprimis profundajn kondolencojn pri lia forpaso. Ĝenerala Sekretario de Unuiĝintaj Nacioj António Guterres diris ke Miĥail Gorbaĉov faris pli ol iu ajn por fini la Malvarman militon. Eksa Usona Sekretario de Ŝtato Henry Kissinger diris ke Gorbaĉov faris grandegan laboron, sed ne sukcesis efektivigi ĉiujn siajn planojn. Usona prezidanto Joe Biden nomis lin homo, kiu ne timis riski sian karieron por krei alian estontecon kaj kontribuis al estiĝo de pli sekura mondo.

## Laŭdoj kaj kritiko

Usona prezidinto R. Reagan kaj M. Gorbaĉov dum pintkunveno en Rejkjaviko en 1986.
Oni forte kritikis, ke sub lia regado la Ruĝa Armeo dum januaro 1991 mortigis civilulojn, kiuj manifestaciis por la sendependeco de Litovio. Lia rolo kaj liaj povoj en tiu afero ne estas klaraj.

Vaste konsiderata unu el la plej signifaj figuroj de la dua duono de la 20-a jarcento, Gorbaĉov restas temo de konflikto. Ricevinto de vasta gamo de premioj - inkluzive de la Nobel-premio pri paco (1990) - li estis vaste laŭdata pro sia ĉefa rolo en la fino de la Malvarma Milito, limigo de la misuzo de la homaj rajtoj en Sovetunio. Li ankaŭ toleris ke falis la marksismo-leninismaj registaroj en orienta kaj centra Eŭropo kaj ke Germanio reunuiĝis. Male, en Rusio oni ofte kritikas lin pro tio, ke li ne haltigas la sovetian kolapson, evento, kiu kaŭzis malpliiĝon de la tutmonda influo de Rusio kaj ekigis ekonomian krizon.

## Fondaĵo Gorbaĉov

Post la divido de Sovetunio, li kiel eks-prezidento kreis la Fondaĵon Gorbaĉov por esplori pri la socia, ekonomika kaj politika esploroj rilate al perestrojka, kies prezidanto estas li mem. La temoj de liaj paroladoj kaj prelegoj inkluzivas problemojn de tutmondiĝo kaj internacia sekureco, kontraŭbatalado de malriĉeco kaj postrestanteco, naturmediaj defioj inkluzive de la konservado de la akvoresursoj de la planedo, ekonomia kunlaboro, la estonteco de demokrata Rusio, perspektivoj de eŭropa unueco, kaj aliaj.

La ĉefaj celoj de la Fondaĵo estas:

* internacia kompreniĝo,
* antaŭenigi pacon en la mondo (inkluzive pacoesploradon),
* la batalo kontraŭ malriĉeco,
* junularaj interŝanĝoj, edukado kaj trejnado,
* humanitara helpo (precipe en la medicina kampo, ekz. pri leŭkemio)
* proksimigi Rusion al Eŭropo
* mediprotektado

## Honoroj kaj premioj

Li interalie ricevis la honoron de la Ordeno de la Honora Insigno kaj en 1988, Barato donis al Gorbaĉov la Premion Indira Gandhi por Paco, Malarmado kaj Disvolviĝo.

## Bibliografio

* (eo) *Oktobro kaj rekonstruo: la revolucio daŭras* estas raporto de Miĥail Gorbaĉev kiel Ĝenerala Sekretario de CK KPSU en la komuna solena kunsido de Centra Komitato de Komunista Partio de Sovetunio kaj de Supera Soveto de RSFSR, dediĉita al la 70-a datreveno de la oktobra Socialisma Revolucio en la 2-a de novembro 1987 kaj eldonita en Esperanto de eldonejo APN.
* (eo) Hans Modrow, *Survoje por progreso. Renkontiĝoj de diplomato, Sovetio, Gorbaĉovo, Ruslando kaj La­tiname­riko*. Elgerma­ni­gita de Vilhelmo Luter­mano, MAS, 2016, 124 p., ISBN 978-2-36960-057-2

## Vidu ankaŭ

* Pacismo
* Kaŭkazo
* Naskomarko

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* (en) (ru) Oficiala retejo
* (en) (ru) Oficiala retejo de la Fondumo Gorbaĉov

Malvarma milito[Montri]

| Ĉefaj eventoj (1945–1961) | Ĉefaj eventoj (1962–1991) | Specifaj artikoloj | Ĉefaj partoprenintoj | Pliaj gravaj personoj |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Ĝenerala kronologio:** Kronologio de eventoj de malvarma milito

*1940-aj jaroj:** Jalta konferenco
* Potsdama konferenco
* Irana krizo
* Afero de Guzenko
* Ĉinia civitana milito
* Unua Hindoĉina Milito
* Doktrino de Truman
* Greka civitana milito
* Plano Marshall
* Berlina blokado

*1950-aj jaroj:** Korea milito
* Ribelo en GDR en 1953
* Hungara revolucio de 1956
* Sueza krizo
* Vjetnama milito
* Sputnik-ŝoko
* Doktrino de Eisenhower

*1960-aj jaroj:** Ĉina-sovetia disiĝo
* Krizo pri U-2 en 1960
* Gvatemala civitana milito
* Doktrino de Kennedy
* Invado de la Porkogolfeto
 | *1960-aj jaroj (daŭrigo):** Kariba krizo
* Berlina muro
* Doktrino de Johnson
* Praga printempo 1968
* Doktrino de Nixon
* SALT I
* Malstreĉiĝo

*1970-aj jaroj:** SALT II
* Vizito de Nixon en Ĉinio en 1972
* Angola civitana milito
* Ogadena milito
* Sovetia-afgana milito

*1980-aj jaroj:** Doktrino de Carter
* Solidareco
* Doktrino de Reagan
* Glasnost
* Nuklea akcidento de Ĉernobilo
* Protestoj sur placo Tian An Men en 1989
* Perestrojko
* Revolucioj en 1989
* Berlina muro
* Kantanta Revolucio (en Baltio)
* Ĉeĥoslovaka revolucio en 1989
* Rumana revolucio en 1989

*1990-aj jaroj:** Disfalo de Sovetunio

*Daŭrantaj konfliktoj:** Araba-israela konflikto
* Nikaragvo
 | * Fera Kurteno
* Movado de Nealiancitaj Landoj
* Politiko de retenado
* Politiko de repuŝado
* Armadkonkuro
* Konkurso en konkerado de la kosmo
* Ruĝul-timigo
* Imperio de malbono
* Makartiismo
* Komplemento de Bricker de la Konstitucio de Usono
* Operaco Kondoro
* Soveta spionado en Usono
* Ostpolitik (la politiko de okcidenta Germanio rilate al ŝtatoj de la Varsovia Kontrakto)
* CIA
* KGB
* Stasi (Ministerium für Staatssicherheit)
 | * NATO
* Varsovia Traktato

*Politikaj ĉefuloj:Usono**
	+ Franklin D. Roosevelt
	+ Harry S. Truman
	+ Dwight D. Eisenhower
	+ John F. Kennedy
	+ Lyndon B. Johnson
	+ Richard Nixon
	+ Gerald Ford
	+ Jimmy Carter
	+ Ronald Reagan
	+ George H. W. Bush
	+ Henry Kissinger
	+ Jeane Kirkpatrick
	+ Zbigniew Brzeziński
* **Sovetunio**
	+ Josif Stalin
	+ Georgij Malenkov
	+ Nikita Ĥruŝĉov
	+ Leonid Breĵnev
	+ Jurij Andropov
	+ Konstantin Ĉernenko
	+ Miĥail Gorbaĉov
	+ Vjaĉeslav Molotov
	+ Eduard Ŝevardnadze
 | *Politikaj ĉefuloj:Eŭropo**
	+ Winston Churchill
	+ Clement Attlee
	+ Margaret Thatcher
	+ Charles de Gaulle
	+ Josip Broz Tito
	+ Konrad Adenauer
	+ Willy Brandt
	+ Helmut Kohl
	+ Walter Ulbricht
	+ Erich Honecker
	+ Todor Ĵivkov
	+ Imre Nagy
	+ Nicolae Ceauşescu
	+ Alexander Dubček
	+ Papo Johano Paŭlo la 2-a
	+ Francisco Franco
	+ Lech Wałęsa
* **Azio**:
	+ Mao Zedong
	+ Zhou Enlai
	+ Ĉiang Kai-ŝek
	+ Kim Il-sung
	+ Ho Chi Minh
	+ Tôn Đức Thắng
	+ Pol Pot
	+ Jawaharlal Nehru
* **Latin-Ameriko**:
	+ Fidel Castro
	+ Che Guevara
	+ Salvador Allende
	+ Augusto Pinochet
	+ Daniel Ortega
 |