Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Paul Keres

| **Paul Keres** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo |
| **Paul Keres**  |
| **Naskiĝo** | 7-an de januaro 1916 (1916-01-07) en Narva |
| **Morto** | 5-an de junio 1975 (1975-06-05) (59-jaraĝa) en Helsinko |
| **Mortis pro** | naturaj kialoj  vd |
| **Mortis per** | korinfarkto  vd |
| **Tombo** | Metsakalmistu   vd |
| **Lingvoj** | rusa • estona vd |
| **Ŝtataneco** | Estonio  Soveta Unio  Germanio   vd |
| **Alma mater** | Universitato de Tartu - matematiko (1937–1943)  vd |
|  |
| **Subskribo**  |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio |
| **Gefratoj** | Harald Keres (mul)   vd |
| **Edz(in)o** | Maria Keres (mul)    vd |
| Profesio |
| **Okupo** | ŝakisto  sporta personeco  ĵurnalisto  verkisto de nefikcio  ŝakkomponisto  sportisto   vd |
|

|  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj | * (1965)  Merited Sportsperson of Estonian SSR (en)
* (1959, 1962)  Estonian Athlete of the Year (en)
* Merita Majstro pri Sporto de Sovetunio
* Ordeno de Laborista Ruĝa Standardo

vd |

 |
|

|  Membrecoj |
| --- |
| Membrecoj | Student Society Liivika (en)    vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Paul KERES** (naskiĝis la 7-an de januaro, 1916, mortis la 5-an de junio, 1975) estis fama estona-soveta ŝakgrandmajstro kaj ŝakverkisto.

Keres naskiĝis en Narva, Estonio; lia frato, Harald Keres, estis fama fizikisto. Lia patro instruis Keres ludi ŝakon. Keres venkis multajn fortajn ŝakmajstrojn, por ekzemplo Vasilij Smislov kaj Miĥail Botvinnik, sed neniam povis gajni mondĉampionadon. (Li ludis en 1948 mondĉampionadan turniron, sed faris malbone: atingis nur 10,5 poentojn de 25.)

Keres mortis pro korinfarkto en Helsinki, Finnlando, en 1975. Pli ol 100,000 homoj venis al lia enterigiro en Talin.

## Vidu ankaŭ

* Listo de Grandmajstroj

## Eksteraj ligiloj

* Paul Keres ĉe OlimpBase.org (angle)
* Paul Keres profilo ĉe ChessGames.com
* Paul Keres profilo ĉe 365chess.com
# Betono

| Betono |
| --- |
|  |
| **kompozita materialo • muldebla materio • artefarita petro** |
|  |

La Reĝa Nacia Teatro en Londono, strukturo farita tute el senŝirma betono, en la stilo de brutalismo
**Betono** estas konstrumaterialo, kiu estiĝas per firmiĝo de ligento en miksaĵo kun ŝtonaro aŭ alia volumenaĵo kaj kun pluaj komponantoj. Kiel ligento plej ofte aperas cemento. Post unu horo ĝis 10 horoj, la betona miksaĵo koagulas (perdas siajn plastajn trajtojn). Tiam la miksaĵo malmoliĝas kaj plifortiĝas.

Laŭ Francisko Azorín **betono** estas *Fluida miksaĵo el ŝtonetoj kaj mortero.* Kaj li indikas etimologion el latina *bitumen* (bitumo). Same li proponas diversajn rilatajn esprimojn, kiaj betoni, gipsa betono, kalka betono, skoria betono, gruza betono, brikpeca betono, muldita betono, prembetono, akvoza betono, subkvalita betono kaj solidiĝanta betono.

**Betonmiksaĵo** estas meĥanike intermiksitaj komponantoj de betono (cemento, ŝtonaro, akvo, ev. ingredienco aù adjuvanto ) antaŭ enmeto, kompaktigo kaj komenco de firmiĝo, ĉe cementbetonoj antaŭ komenco de hardiĝo de cemento en la miksaĵo. Komponanto de betonmiksaĵo estas ankaŭ betonada akvo, kaze de ligento bazita je morteraĵo, ekzemple cemento. Pigmento ankaŭ foje aldonitas por obteni apartan koloron.

## Specoj de betono

**Magra betonmiksaĵo** - betonmiksaĵo kun malgranda enhavo de liganta cemento.

**Alilingvaj ekvivalentoj**

en : *lean concrete mix*
de: *magere Betonmischung f*
cs : *hubená (chudá) betonová směs f*
pt : *concreto magro m*
**Prefabrikita betono** - betona konstruelemento fabrikita ekster ties definitiva loko kaj pozicio,kutime industrimaniere.

**Streĉbetono** - armita betono, en kiu la ŝtalaj stangoj estas streĉataj jam dum la fabrikado.

**Vitrobetono** - betono, tra kiu lumo povas trapasi.

* Betono
* Betonigo de planko por komerca konstruaĵo.
* Betonigo
* Miksilo por betono sur aŭtomobilo

## Vidu ankaŭ

* Betonmiksilo
* Arma reto
* Armita betono
* Vitrobetono
* Betona strukturo

## Notoj

## Literaturo

* Werner, J. Terminaro de betono kaj de betonistaj laboroj, Brno 2002
# Krustacoj

| Kiel legi la taksonomion**Krustuloj** |
| --- |
|  |
|
  |
| **Biologia klasado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regno: | Bestoj *Animalia*  |
| Filumo: | Artropodoj *Arthropoda*  |
| Subfilumo: | **KrustacojCrustacea* Brünnich, 1772 |

 |
| Klasoj k Subklasoj |
|
Branchiopoda
Phyllopoda
Sarsostraca
Remipedia
Cephalocarida
Maxillopoda
Thecostraca
Tantulocarida
Branchiura
Pentastomida
Mystacocarida
Copepoda
Ostracoda
Myodocopa
Podocopa
Malakostrakoj *Malacostraca*
Phyllocarida
Hoplocarida
Eumalacostraca |
| Aliaj Vikimediaj projektoj |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sistematiko en Vikispecioj |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Komunejo pri Krustuloj  |

 |
|  |

**Krustuloj** (krustacoj, latine *Crustacea*) estas subfilumo de artropodoj kiun konsistigas la jenaj klasoj:

* *Remipedia*/Remipedoj
* *Cephalocarida*
* *Branchiopoda*/Brankiopodoj
* *Maxillopoda*/Maksilopodoj
* Malakostrakoj, *Malacostraca*, enhavas la superfamilion de Ermitokraboj

## Lamarko

Lamarko konsideris la krustulojn kiel **sepa klaso** de organizo de animaloj el la plej simplaj (infuzorioj, polipoj, radiuloj, vermoj, insektoj kaj araknoidoj) al la plej perfekta (la homo). Li difinis la krustulojn kiel la unuaj kun spirado per brankoj, kun pli kompleksa cirkulado kun koro kaj vaskuloj kaj krusta haŭto (paĝo 123).

## Referencoj

Lamarko (Lamarck), *Filozofio zoologia*, 1809. SAT-Broŝurservo, 1987. Tradukis Valo.

## Vidu ankaŭ

* marisko
* krilo
* salikoko
* omaro
* krabo

*Abludomelita obtusata* (Malakostrakoj)
# Kulto de personeco

| Kulto de personeco |
| --- |
|  |
| **kulto • hero worship** |
|  |

**Kulto al personeco** signifas ke oni glorigas personon tiel ke similas al religia kulto. Oni celas precipe la glorigon de politika gvidanto. En politikaj reĝimoj, kie la figuro de la ŝtatestro estas grava por subteni la reĝimon, oftas la **personkulto**, kiel okazis ĉe la epokoj de Adolf Hitler, Benito Mussolini, Josif Stalin, Francisco Franco, Mao Zedong, Nicolae Ceaușescu, Enver Hoĝa, Kim Il-sung. Foje temas pri persona rilato al la figuro de la politikestro aŭ religiestro.

## Rezultoj

La Kantoj de la kultura revolucio estis kantoj produktitaj en Ĉinio en la periodo de la kultura revolucio kiel formo de propagando kaj kulto al la personeco al Mao Ce-dong.

## Vidu ankaŭ

* Kulto al la personeco de Nicolae kaj Elena Ceaușescu
* Senstalinigo
* Valle de los Caídos
* Granda Monumento Mansudae
# Simpligita ĉina skribo

Tipo: Vorterosigno
Lingvo: Ĉina lingvaro
Tempo: Ekde 1956
ISO 15924 (Hans, 501)
**Simpligita ĉina skribo** (ĉine: 简体字. Vidu sube.) estas laŭleĝa skribsistemo oficialigita de Ĉina Popola Respubliko dum la dua duono de la 20a jarcento. Por establi la novan sistemon oni nuligis speciale komplikajn litererojn aŭ anstataŭigis la speciale komplikajn literojn per aliaj pli facilaj. Tio estis farita kaj regule kaj neregule.

La karakteroj estas oficiale uzataj en ĈPR kaj Singapuro, kvankam tradiciaj karakteroj estas nune uzataj en Honkongo, Makao kaj Respubliko Ĉinio (Tajvano).

## Nomo

Simpligita ĉina skribo estas oficiale konata kiel 简化字 (pinyin-e: *Jiǎnhuàzì*), kaj familiare nomata 简体字 (pinyin-e: *Jiǎntizì*).

La ĉina teksto uzanta la simpligitan skribon estas nomata 简体中文 (pinyin-e: *Jiǎntǐ zhōngwén*).

## Ekzemploj

| Tradicia ĉina | Simpligita ĉina | Signifo |
| --- | --- | --- |
| 發 / 髮 | 发 | Haro/Eliĝi |
| 見 | 见 | Vidi |
| 體 | 体 | Korpo |
| 貝 | 贝 | Konko |
| 東 | 东 | Oriento |
| 車 | 车 | Veturilo |
| 長 | 长 | Longa/Estro |
| 門 | 门 | Pordo |
| 選 | 选 | Elekti |
| 韋 | 韦 | Ledo/Uzata kiel nomo |
| 讓 | 让 | Lasi/Igi |
| 風 | 风 | Vento |
| 飛 | 飞 | Flugi |
| 電 | 电 | Fulmo/Elektro |
| 馬 | 马 | Ĉevalo |
| 樂 | 乐 | Amuzo/Muziko |
| 鳥 | 乌 | Birdo |
| 麥 | 麦 | Tritiko |
| 塵 | 尘 | Polvo |
| 齊 | 齐 | Kune/Same |
| 齒 | 齿 | Dento |
| 龍 | 龙 | Drako |
| 龜 | 龟 | Testudo |

## Vidu ankaŭ

* Ĉina skribo
* Tradicia ĉina skribo

## Eksteraj ligiloj

* Rakonto pri maljunulo Niu Juan, gravuristo de sigeliloj ĈRI
# 719

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
7-a jarcento |
**8-a jarcento**
| 9-a jarcento
| ►

◄ |
680-aj jaroj |
690-aj jaroj |
700-aj jaroj |
**710-aj jaroj**
| 720-aj jaroj
| 730-aj jaroj
| 740-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
715 |
716 |
717 |
718 |
**719**
| 720
| 721
| 722
| 723
| ►
| ►►

| **719 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 719 *DCCXIX* |
| Ab urbe condita | 1472 |
| Armena kalendaro | 168 ԹՎ ՃԿԸ |
| Bahaa kalendaro | -1125 – -1124 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | 774 – 775 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | 641 – 642 |
|  - *Kalijugo* | 3820 – 3821 |
| Budhisma kalendaro | 1263 |
| Ĉina kalendaro | 3355 / 3415 – 3356 / 3416 戊午 – 己未 |
| Etiopa kalendaro | 711 – 712 |
| Franca respublika kalendaro | -1073 - -1072 |
| Hebrea kalendaro | 4479 – 4480 |
| Holocena kalendaro | 10719 |
| Irana kalendaro | 97 – 98 |
| Islama kalendaro | 100 – 101 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 1379 (皇紀1379年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 10719 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 3052 |
| Tajlanda suna kalendaro | 1262 |

En la jaro **719** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* La kristana eklezio de Nubio transadeptas el Orienta Ortodoksa Eklezio al Kopta Eklezio.
* Klotaro la 4-a ĉesas reĝi Aŭstrazion, Ĉilperiko la 2-a unuigis la Frankoj.
* Fondo de la Monaĥejo Sankt-Galo.

## Naskiĝoj

## Mortoj
# Kurso

**Kurso** (el la latina *cursum*, t.e., "kurado"), en pedagogio, estas eduka travivaĵo, kiun oni rigardas kiel bazan unuon de plano, strukturigo kaj realizado de l' eduka laboro. Lerneje, ĝi estas la docenta laboro dum la lerneja periodo, se tiu laboro estas instrua unuo. **Kurso**, ĉefe en altlernejoj, estas aro da lernobjektoj, kiun studento devas plenumi por akiri diplomon.

**Kurso**, ekster kiel pedagogia termino (ekzemple en matematiko, fiziko, geografio, ktp), signifas vojlinio laŭ kiu io moviĝas aŭ vojaĝas.

## Tipoj de pedagogiaj kursoj

* **Klas-kurso**: en kio la instruisto estas la ĉefa aganto de kurso kaj ĉeestado de lernantoj estas deviga, la interkontakto estas ofta kaj pli malpli formala;
* **Lego-kurso**: en kio la instruisto elektas devigajn legaĵojn kaj la lernanto plenumas ĝin sen interkontakto, aŭ kun minimuma interkontakto;
* **Seminario**: en kio la studentoj preparas kaj prezentas tekstojn por komuna diskuto kaj kritikado, foje sen ĉeestado de instruisto;
* **Kolokvo**: en kio instruisto elektas legaĵojn, kiujn oni diskutas en ĉiu klaso;
* **Guverna kurso**: en kio malgranda nombro da lernantoj kunigas al instruisto por diskuto kaj gvidado;
* **Laboratoria kurso**: kurso kiu okazas ĉefe en laboratorio;

Longaj kursoj ofte miksas diverse tiujn tipojn.
# Barnsley

| Barnsley |
| --- |
|  |
| urbeto  eksterparoĥa areo   vd |
| Administrado |
| **Ŝtato** |  Britio |
| **Lando** |  Anglio |
| **Regiono** | Yorkshire and the Humber |
|

|  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Schwäbisch Gmünd (1971–)  vd |

 |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 245 199  (2018) [+] |
| **Loĝdenso** | 9 541 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 53° 33′ N, 1° 29′ U (mapo)53.553611111111-1.4788888888889
  [+] |
| **Areo** | 25,7 km² (2 570 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC±00:00 [+] |
|

|  |
| --- |
| Barnsley (Britio)DEC |
| Situo de Barnsley |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Barnsley [+] |
|  |

Situo de Barnsley.
 **Barnsley**  estas kaj urbo kaj metropola distrikto en Britio. Ĝi situas en la landoparto Anglio kaj en la angla regiono Yorkshire and the Humber. Laŭ la stato de 2018 en la urbo vivis 245 199 loĝantoj sur areo de 25,7 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 9 541 loĝantoj/km².

La teritorio havas komunan limon kun Sheffield.

## Komunumoj

* Wombwell

## Partneraj urboj

* Schwäbisch Gmünd ekde 1971

## Konataj lokuloj

* John Stones, futbalisto

## Vidu ankaŭ

Loka regado kaj administrado en Britio

## Eksteraj ligiloj

*  Arkivigite je 2009-04-13 per la retarkivo Wayback Machine
*  Arkivigite je 2020-02-13 per la retarkivo Wayback Machine
*
*
# Haro

| Haro |
| --- |
|  |
| **speaj strukturoj klaso de anatomia unuo**  |
| **biomaterialo • skin appendage • individua anatomia ento** |
|

|  Partoj |
| --- |
|  | cuticle (en)  cortex (en)  medulla (en)   vd |

 |
|  |

Homa haro, 200-obla grandiĝo
Frizaĵo el haroj
**Haro** - fadenforma elkreskaĵo, kiu kreskas el la haŭto kaj dense kovras la korpon de animaloj. Ĉe la homo la haroj kreskas dense sole sur la supra kaj posta partoj de la kapo.

Ankaŭ iuj plantoj havas harojn.

**Ĥeto** estas la iom rigida haro, harego de anelidoj (oligoĥetoj), kaj de kelkaj mamuloj, staranta nedense.

**Haro** - korneca formaĵo de epidermo; fundamenta ero de hararo kovranta averson de feloj el plimulto da mamuloj.

**Haro** - samaspekta elkreskaĵo de la epidermo de plantoj aŭ de la supraĵo de fungoj.

## Haroj de homo

* La homo, speciale virino, havas harojn malpli multe ol la plej multaj aliaj mamuloj.

**Kapharoj** estas haroj sur la malantaŭa kaj sura parto de kapo. Ili kreskas jam en la bebeco. Laŭ multaj kulturoj oni permesas kapharojn de virino esti pli longaj ol kapharojn de viro. El haroj de homo kapharoj povas kreski plej longaj.

**Barbo** estas sur suba parto de kapo haroj, kiujn havas normale nur viroj ekde la pubereco.

**Lipharojn** oni povas pensi kiel parto de la barbo, sed ili estas apartaj tiel, ke multaj puberaj knaboj ricevas ilin klare pli antaŭe.

**Genitalharoj** ĉirkaŭas genitalojn ekde la pubereco. Peniso estas tamen nehara.

**Akselaj haroj** kreskas ekde la pubereco sub la akseloj.

**Haŭtharoj** estas maldense kreskantaj haroj en la aliaj partoj de la korpo. Ekde la pubereco viroj tipe havas ilin pli forte ol virinoj.

## Bildoj

* Virino kun frizita hararo en la insulo Nosy-Be, Madagaskaro, ĉ. 1868
* La bildo "Kombanta sin knabino" (france *Jeune fille coiffant ses cheveuxx') de Pierre-Auguste Renoir el 1894*
* 1. Haro, 2. Haŭta surfaco, 3. Seba ganga, 4. Hara foliklo, 5. Seba glando

## Vidu ankaŭ

* Erotiko
* Hardislimo
* Haro (Rioĥo)
* Kalveco
* Rufaj haroj
* Senharigo
* Velura prozopo
* Vilo

## Proverbo

Ekzistas pluraj (12) proverboj pri haro en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„De zorgoj, ne de jaroj, blankiĝas la haroj.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Karesi kontraŭ la haroj.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Perdinta la kapon, pri haroj ne ploras.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Lupo ŝanĝas la harojn, sed ne la farojn.* **”** |

 |

## Referencoj
# Kulturo de Erlitou

ISO

| Kulturo de Erlitou |
| --- |
|  |
| **materia kulturo**  |
| Komenco | -2000 vd |
| Fino | -1500 vd |
| Poste | Erligang culture vd |
| Geografia situo | 34° 42′ 6″ N, 112° 41′ 49″ O (mapo)34.70175833112.69707778
 |
| Lando*j* | Ĉinio vd |
|

|  |
| --- |
| Kulturo de Erlitou (Tero)DEC |

i1 |
|
Kulturo de Erlitou |
|  |

La **Erlitou-kulturo** (二里頭文化) (inter 1900 a.K. ĝis 1500 a.K.) estas la nomo, kiun donis la arkeologoj al la frua bronzepoka komunumo vivinta en Ĉinio. Oni malkovris en 1959 la kulturon ĉe Erlitou en Yanshi, provinco Henan. Ĝi okupas areon de 3 km² kaj monopolis la produkton de bronzaj ujoj.

La kulturo estis disvastiĝinta tra provincoj Henan kaj Shanxi, pli poste aperis en Shaanxi kaj provinco Hubei. Plimulto de ĉinaj arkeologoj identigas la Erlitou-kulturon kiel parton de la dinastio Xia. Ĝi evoluis verŝajne el kulturo Longshan.

## Referencoj

* Liu, Li. *The Chinese Neolithic: Trajectories to Early States*, ISBN 0521811848
*  The Golden Age of Chinese Archaeology