Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 6-a jarcento

◄ |
1-a jarmilo a.K. |
**1-a jarmilo**
| 2-a jarmilo
| ►

◄ |
4-a jarcento |
5-a jarcento |
**6-a jarcento**
| 7-a jarcento
| 8-a jarcento
| ►
500-aj jaroj |
510-aj jaroj |
520-aj jaroj |
530-aj jaroj |
540-aj jaroj |
550-aj jaroj |
560-aj jaroj |
570-aj jaroj |
580-aj jaroj |
590-aj jaroj

La **6-a jarcento** komenciĝis la 1-an de januaro 501 kaj finiĝis la 31-an de decembro 600.

## Skiza superrigardo

la forumo de Trajano donas impreson pri la iama gloro de Romo
### Eŭropo

En la Okcidento, la jarcento markas la finon de la klasika grek-romia antikvo kaj la komencon de la eŭropa mezepoko. La kolapso de la Okcidenta Romia Imperio malfrue en la antaŭa jarcento lasis Eŭropon rompita en multajn malgrandajn ĝermanajn regnojn konkurantajn furioze por tero kaj riĉaĵo. De la malordo la Frankoj ekstaris al eminenteco kaj eltranĉis ampleksan domajnon kovrantan grandan parton de moderna Francio kaj Germanio. Dume, la pluviva Orienta Romia Imperio komencis disetendiĝi sub Imperiestro Justiniano, kiu rekaptis Nordafrikon de la vandaloj kaj provis plene reakiri Italion ankaŭ, en la espero de restarigi romian kontrolon de la teroj iam regitaj de la Okcidenta Romia Imperio.

### Azio

En ĝia dua Ora epoko, la Sasanida Imperio atingis la pinton de sia potenco sub Kosroes la 1-a Anuŝirvan en la 6-a jarcento. La klasika Gupta Imperio de Norda Barato, plejparte transkurata de la hunaoj, finiĝis meze de la 6-a jarcento.

nuntempaj ruinoj de la piramidoj de la eksa azteka metropolo Teotiŭakano
En Japanio, la Kofun-epoko cedis lokon al la Asuka-epoko (ambaŭ kune estas foje nomataj la epoko de Jamato). Post esti dividita dum pli ol 150 jaroj inter la Sudaj kaj Nordaj Dinastioj, Ĉinio estis reunuigita sub la dinastio Sui fine de la 6-a jarcento. La Tri Regnoj de Koreio daŭris dum la jarcento. La nomada tjurka konfederacio gokturkoj (historie *Türük Bodun*, moderne en la turka nomata *Göktürkler*, iĝis grava potenco en Centra Azio.

### Ameriko

En centra Ameriko, la azteka metropolo Teotiŭakano komencis malkreski en la 6-a jarcento post kiam atingis sian zeniton inter 150 kaj 450 de nia erao. La jarcento estis la klasika periodo de la Majaa civilizo en Centra Ameriko.

| Unuopaj jaroj |
| --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 501 | 502 | 503 | 504 | 505 | 506 | 507 | 508 | 509 | 510 |
| 511 | 512 | 513 | 514 | 515 | 516 | 517 | 518 | 519 | 520 |
| 521 | 522 | 523 | 524 | 525 | 526 | 527 | 528 | 529 | 530 |
| 531 | 532 | 533 | 534 | 535 | 536 | 537 | 538 | 539 | 540 |
| 541 | 542 | 543 | 544 | 545 | 546 | 547 | 548 | 549 | 550 |
| 551 | 552 | 553 | 554 | 555 | 556 | 557 | 558 | 559 | 560 |
| 561 | 562 | 563 | 564 | 565 | 566 | 567 | 568 | 569 | 570 |
| 571 | 572 | 573 | 574 | 575 | 576 | 577 | 578 | 579 | 580 |
| 581 | 582 | 583 | 584 | 585 | 586 | 587 | 588 | 589 | 590 |
| 591 | 592 | 593 | 594 | 595 | 596 | 597 | 598 | 599 | 600 |

 |

## Vidu ankaŭ

* Kategorio:Naskiĝintoj en la 6-a jarcento
* Kategorio:Mortintoj en la 6-a jarcento
# Oktobro

|  |
| --- |
| **oktobro** |
| lu | ma | me | ĵa | ve | sa | di |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
| aranĝo de 2026 tagoj |

**Oktobro** (latine *October*) estas la deka monato de la Gregoria kalendaro. Ĝi enhavas 31 tagojn. Ĝia nomo devenas de la fakto, ke ĝi estis la oka monato de la romia kalendaro, dum marto estis la unua, antaŭ la aldono de januaro kaj februaro.

Oktobro estas monato de la aŭtuno en la Norda hemisfero kaj de la printempo en la Suda hemisfero. La signoj de la Zodiako en oktobro estas Pesilo kaj Skorpio.

Oktobro venas post septembro kaj antaŭ novembro.

Oktobro komenciĝas per la sama semajntago kiel januaro, krom en superjaro.

Oktobro
el hor-libro de l' duko de Berry
Vinber-rikolto
# Aero

| Aero |
| --- |
|  |
| **gaso miksaĵo ĥemia substanco**  |
| **gaso • miksaĵo** |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | dioksigeno dinitrogeno karbona dioksido akvovaporo argono metano  vd |

 |
|  |

Temperaturo kaj meza molekula maso de aero depende de alto super la nivelo de maro.
**Aero** estas nomo por la miksaĵo el gasoj en la atmosfero de la Tero. Laŭ la kondiĉoj de norma stato, ĝia denso estas 1.2 kg/m3 (1,2 g/l aŭ 0,0012 g/cm3).

Seka aero konsistas je ĉirkaŭ 79% el azoto, je 20% el oksigeno, kaj je 1% el argono. Aero povas enhavi 0-7% da akvovaporo (la 79%, 20% kaj 1% laŭe malgrandiĝetas), kaj malpli ol 1% da karbona dioksido. La konsisto de aero ŝanĝiĝas laŭ alteco, kaj elspirita aero enhavas pli da karbona dioksido ol enspirita aero, ĉirkaŭ je 4,5%.

Kunmetaĵo de seka aero:| Substanco | Signo | % laŭ volumeno | % laŭ maso |
| --- | --- | --- | --- |
| Azoto | N2 | 78,084 | 75,50 |
| Oksigeno | O2 | 20,9476 | 23,15 |
| Argono | Ar | 0,934 | 1,292 |
| Karbonduoksido | CO2 | 0,0394 | 0,076 |
| Neono | Ne | 0,001818 | 0,0014 |
| Metano | CH4 | 0,000179 | 0,000184 |
| Helio | He | 0,000524 | 0,000173 |
| Kriptono | Kr | 0,000114 | 0,0003 |
| Hidrogeno | H2 | 0,000055 | 0,000008 |
| Ksenono | Xe | 0,0000087 | 0,00004 |

Aerpremo malgrandiĝas laŭ alteco; tial aviadiloj estas deinterne premigataj. Oni konservas la premon en la maŝino pli alta ol ekstere, por ke restu la komforto de la enaj homoj, sed por ŝpari brulaĵon la premo estas ete malpli alta ol ĉe la tersurfaco. Kiam la suma aerpremo malgrandiĝas, la parta premo de ĉiu konsista gaso (inkluzive oksigeno) malgrandiĝas. Montgrimpistoj devas kunporti oksigenon, kiam ili grimpas altajn montojn por konservi la partan premon de oksigeno en la sango ĉe normala nivelo; se ne, ili suferas hipoksion, kiam la parta premo de oksigeno estas malsupre ol 0,16 bar (16 kPa) en la aero.

Oni ofte uzas densigitan aeron dum subakva naĝado kiel malprofundakva spira gaso kaj por plenblovi flosilojn. Densigatan aeron oni uzas ankaŭ kiel energifonton por pneŭmatikaj motoroj.

## Vidu ankaŭ

* Aerdenso
* Aerpurigilo
* Atmosfera absorbo kaj difuzo
* Silfino
* Tera atmosfero
# Distriktoj de Serbio

**suda
Baĉkaokci-
denta
Baĉkanorda
Baĉkanorda
Banatocentra
Banatosuda
BanatoSremBelgradoMaĉvaKolubavaZlatiborMora-
vicaRaŝkaŜuma-
dijaPodu-
navljeBraniĉevoPomo-
ravljeBorZajeĉarRasinaNiŝavaToplicaJablanicaPĉinjaPirotKosovo
(anoncis sen-
dependecon
en 2008)Serbio** ekde la sendependiĝo de Kosovo en februaro 2008 fakte konsistas el 24 distriktoj kaj aldone la eksterdistrikta urbo Belgrado. La registaro de Serbio daŭre pledas ankaŭ havi rajton je la teritorio de Kosovo, en kiu situus 5 pliaj distriktoj.

La sep distriktoj norde de la urbo Belgrado konsistigas la aŭtonoman regionon **Vojvodino**: tri distriktoj konsistigas la okcidentan parton de la historia regiono Banato, kies pli granda orienta parto estas en Rumanio kaj norda parteto en la nuna Hungario, kaj tri pliaj distriktoj formas la plej grandan parton de la historia regiono Baĉka, kies plej norda parteto same situas en la nuna Hungario. La mapo dekstra donas proksimuman impreson pri la situo de la distriktoj.
# 1312

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
13-a jarcento |
**14-a jarcento**
| 15-a jarcento
| ►

◄ |
1280-aj jaroj |
1290-aj jaroj |
1300-aj jaroj |
**1310-aj jaroj**
| 1320-aj jaroj
| 1330-aj jaroj
| 1340-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1308 |
1309 |
1310 |
1311 |
**1312**
| 1313
| 1314
| 1315
| 1316
| ►
| ►►

| **1312 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 1312 *MCCCXII* |
| Ab urbe condita | 2065 |
| Armena kalendaro | 761 ԹՎ ՉԿԱ |
| Bahaa kalendaro | -532 – -531 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1367 – 1368 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | 1234 – 1235 |
|  - *Kalijugo* | 4413 – 4414 |
| Budhisma kalendaro | 1856 |
| Ĉina kalendaro | 3948 / 4008 – 3949 / 4009 辛亥 – 壬子 |
| Etiopa kalendaro | 1304 – 1305 |
| Franca respublika kalendaro | -480 - -479 |
| Hebrea kalendaro | 5072 – 5073 |
| Holocena kalendaro | 11312 |
| Irana kalendaro | 690 – 691 |
| Islama kalendaro | 711 – 712 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 1972 (皇紀1972年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 11312 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 3645 |
| Tajlanda suna kalendaro | 1855 |

En la jaro **1312** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* la Koncilio de Vienne (Isère) malpermesis la Templanan Ordenon.
* Henriko la 7-a de Luksemburgo iĝis imperiestro de Sankta Romia Imperio post multaj jaroj de vaganteco de trono.
* Fondiĝo de Pravdinsk;
* Komenco de erao Showa en Japanio.

## Unuaj dokumentaj mencioj

* 5-a de majo: Meinisberg kiel *Meinosberg* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

* Flamatt kiel *Blamatten* (hodiaŭ parto de la komunumo Wünnewil-Flamatt en Kantono Friburgo en Svislando).
* Gsteig ĉe Gstaad kiel *Chastelet* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
* Police (Šumperk) (hodiaŭ vilaĝo en Ĉeĥio).

## Naskiĝoj

* 13-a de novembro : Anglio : Eduardo la 3-a

## Mortoj

* Arnau de Vilanova
* 19-a de junio: Piers Gaveston, favorato de Eduardo la 2-a (Anglio) (n. ĉirkaŭ 1284)
# Dekoracio

**Dekoracio** laŭ PIV estas tuto de la aferoj, kiujn oni artisme aranĝas, por doni pli belan aspekton al konstruo aŭ loko.

Tiele ĝi povas esti:

* Ornamo en arkitekturo
* Ornamo ĝenerale
* Ornamo en muziko, kiel persona aldonaĵo al la partituro, nome *fioritura*, laŭ la itala origina termino
* Iu elemento en arkitekturo nestruktura
* Duaranga elemento en pentrarto aŭ skulptarto
* La efemera arkitekturo
* La ornamarto: mebloj, internoj, ceramiko, juvelarto ktp.
* Enluminuro
* La 1925-stilo
* La metio de dekoraciisto
* La dekoracio aŭ ornamado de internaĵoj
* La aranĝado de montrofenestroj
* La dekoracio en teatro, pentritaj toloj aŭ paneloj, prezentantaj la lokon, kie okazas teatra sceno. Laŭ Francisko Azorín **dekori** estas *Beligi tutaĵon per la artaj kvalitoj de ĝiaj partoj.* Kaj li indikas etimologion el la latina *decorare*. Li aldonas teknikajn terminojn ĉefe por *dekorado* kaj *dekoracio*, nome *Pentrita tolo aŭ kartono prezentanta domon, pejzaĝon, k.c., en teatra sceno. Bela aranĝo de ĝardeno, urbo, konstruaĵo*, kaj *dekoraciisto* kaj *dekoracipentristo*.
* Ordenoj, medaloj

## Notoj
# Logika empiriismo

**Logika pozitivismo**, poste nomita **logika empiriismo** kaj ankaŭ **novpozitivismo**, estis movado en la Okcidenta filozofio, kies centra tezo estis la veriga principo (konata ankaŭ kiel veriga kriterio de signifo). Nomita ankaŭ **verigismo**, tiu preskaŭ sciteorio asertis, ke nur asertoj verigeblaj pere de rekta observado aŭ logika pruvo estas signifaj. Kinencante fine de la 1920-aj jaroj, kolektivoj de filozofoj, sciencistoj kaj matematikistoj formis la grupojn de la Berlina Cirklo kaj la Viena Cirklo, kiuj, en tiuj du urboj, proponis la ideojn de logika pozitivismo.

Florinta en kelkaj landoj de Eŭropo en la daŭro de la 1930-aj jaroj, tiu movado penis eviti la konfuzon devenan el neklara lingvaĵo kaj neverigeblaj postuloj por konverti filozofion al "scienca filozofio", kiu, laŭ la logikaj pozitivistoj, strebis enhavi la bazojn kaj strukturojn de la plej bonaj ekzemploj de empiriaj sciencoj, kiel la ĝenerala teorio de relativeco de Albert Einstein. Spite sian intencon plibonigi filozofion studante kaj imitante la faktan enkondukon de empiria scienco, logika pozitivismo iĝis erare stereotipigita kiel movado por reguli la sciencan procezon kaj meti en ĝin striktajn normigojn.

Post la Dua Mondmilito, la movado ŝanĝiĝis al pli milda varianto, nome "logika empiriismo", estrita ĉefe de Carl Hempel, kiu, dum la epoko de Naziisma Germanio, estis elmigrinta al Usono. En la postaj jaroj, la centrajn premisojn de la movado, ankoraŭ nesolvitajn, akre kritikis gravaj filozofoj, speciale Willard van Orman Quine kaj Karl Popper kaj - eĉ ene de la movado mem! - Hempel. Ĉirkaŭ 1960, la movado jam ĉesis. Baldaŭ, la verko de Thomas Kuhn *The Structure of Scientific Revolutions*, tute ŝanĝis la fokuson de la akademia filozofio. En tiu epoko, novpozitivismo estis "morta, aŭ tiom morta kiom filozofia movado povas iĝi".

## Notoj
# 268

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
2-a jarcento |
**3-a jarcento**
| 4-a jarcento
| ►

◄ |
230-aj jaroj |
240-aj jaroj |
250-aj jaroj |
**260-aj jaroj**
| 270-aj jaroj
| 280-aj jaroj
| 290-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
264 |
265 |
266 |
267 |
**268**
| 269
| 270
| 271
| 272
| ►
| ►►

| **268 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 268 *CCLXVIII* |
| Ab urbe condita | 1021 |
| Armena kalendaro | *N/A* |
| Bahaa kalendaro | -1576 – -1575 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | 323 – 324 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | 190 – 191 |
|  - *Kalijugo* | 3369 – 3370 |
| Budhisma kalendaro | 812 |
| Ĉina kalendaro | 2904 / 2964 – 2905 / 2965 丁亥 – 戊子 |
| Etiopa kalendaro | 260 – 261 |
| Franca respublika kalendaro | -1524 - -1523 |
| Hebrea kalendaro | 4028 – 4029 |
| Holocena kalendaro | 10268 |
| Irana kalendaro | 354 BP – 353 BP |
| Islama kalendaro | 365 BH – 364 BH |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 928 (皇紀928年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 10268 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 2601 |
| Tajlanda suna kalendaro | 811 |

En la jaro **268** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Alemanoj invadis Italion;
* batalo de Naissus (la nuna Niš en Serbio) inter romioj kaj gotoj;
* Klaŭdio Gota iĝis romia imperiestro;
* Visigotoj disiĝis el gotoj;
* *Lelianus*, iĝis kontraŭ-imperiestro de Gaŭla Imperio;
* *Marcus Aurelius Marius*, kontraŭ-imperiestro de Gaŭla Imperio;
* Viktorino iĝis kontraŭ-imperiestro de Gaŭla Imperio;

## Naskiĝoj

## Mortoj

* Galieno, romia imperiestro;
* papo Dionizio;
* *Marcus Aurelius Marius*, kontraŭ-imperiestro de la Gaŭla Imperio

* gotoj trairas riveron
# 1677

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
16-a jarcento |
**17-a jarcento**
| 18-a jarcento
| ►

◄ |
1640-aj jaroj |
1650-aj jaroj |
1660-aj jaroj |
**1670-aj jaroj**
| 1680-aj jaroj
| 1690-aj jaroj
| 1700-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1673 |
1674 |
1675 |
1676 |
**1677**
| 1678
| 1679
| 1680
| 1681
| ►
| ►►

| **1677 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 1677 *MDCLXXVII* |
| Ab urbe condita | 2430 |
| Armena kalendaro | 1126 ԹՎ ՌՃԻԶ |
| Bahaa kalendaro | -167 – -166 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1732 – 1733 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | 1599 – 1600 |
|  - *Kalijugo* | 4778 – 4779 |
| Budhisma kalendaro | 2221 |
| Ĉina kalendaro | 4313 / 4373 – 4314 / 4374 丙辰 – 丁巳 |
| Etiopa kalendaro | 1669 – 1670 |
| Franca respublika kalendaro | -115 - -114 |
| Hebrea kalendaro | 5437 – 5438 |
| Holocena kalendaro | 11677 |
| Irana kalendaro | 1055 – 1056 |
| Islama kalendaro | 1087 – 1088 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2337 (皇紀2337年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 11677 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 4010 |
| Tajlanda suna kalendaro | 2220 |

**1677** estis normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1677 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* 22-a de aprilo: Batalo de Katanio inter Nederlando kaj Francio;
* 27-a de aprilo: malkovro de kometo Hevelius.
* 30-a de aŭgusto: kreado de Episkopujo de Maranjo.
* 1-a de oktobro: Batalo de Romanno Bridge (Anglio).

## Unuaj dokumentaj mencioj

* Schwarzhäusern kiel *Schwartzenheüßeren* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

## Naskiĝoj

* 17-a de septembro: Stephen Hales, angla botanikisto (m. 1761)

## Mortoj

* 21-a de februaro: Baruĥ Spinozo, nederlanda filozofo (n. 1632)
* 9-a de julio: Angelus Silesius, germana poeto (n. 1624)
* 11-a de novembro: Barbara Strozzi, itala komponistino (n. 1619)
# Bakar

| Bakar |
| --- |
|  |
| urbo en Kroatio   vd |
|  |  |
| Flago | Blazono |
| Administrado |
| **Lando** |  Kroatio |
| **Provinco** |  Primorje-Gorski kotar |
| **Poŝtkodo** | 51222 |
| **Aŭtokodo** | RI |
| **Telefonkodo** | 051 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 7 573  (2021) [+] |
| **Loĝdenso** | 60 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 45° 19′ N, 14° 32′ O (mapo)45.31666666666714.533333333333
  [+] |
| **Alto** | 85 m [+] |
| **Areo** | 125,5 km² (12 550 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC+01:00 [+] |
|

|  |
| --- |
| Bakar (Primorje-Gorski kotar)DEC |
| situo en la provinco |

 |
|

|  |
| --- |
| Bakar (Kroatio)DEC |
| situo en Kroatio |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Bakar [+] |
|  |

Haveno de Bakar
La haveno kaj malnovaj domoj en Bakar
La malnova urboparto
Panoramo al la Golfo de Bakar
**Bakar,** itale **Buccari** estas havenurbo en Kroatio. Ankoraŭ 8 komunumoj apartenas al la municipo. La nomo kroate signifas: kupro.

## Situo

La urbo situas inter montoj kaj Adriatiko, fine de 5 km-ojn longa kaj 40 m-ojn profunda golfo, laŭ flankovojoj. Rijeka troviĝas 15 km-ojn. Pro la pitoreska ĉirkaŭaĵo la loko estas parto de Monda Heredaĵo ekde 1968.

## Historio

La romianoj havis tie urbeton *Volcera*. La unua skriba mencio pri la loko devenis el la 13-a jarcento. En 1778 Bakar iĝis "libera reĝa urbo", samtempe la haveno iĝis "libera". En 1849 lernejo por maristoj, en 1875 Societo Kroata Navigada fondiĝis. Ĝis Traktato de Trianon Bakar apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Modrus-Fiume, kie distriktejo estis, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.

Bakar konsistas el 3 partoj. *Grad* estas la supra parto, ĉe la maro troviĝas *Zagrad* kaj *Primorje*.

## Vidindaĵoj

* burgo de 1530, post jarcento trakonstruita
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Margareta de 1668
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Kruco el la 16-a jarcento
* katolika preĝejo omaĝe al Dipatrino el la 16-a j.c.
* paroĥa katolika preĝejo omaĝe al Sankta Andreo de 1830
* paroĥo de 1514
* episkopa palaco de 1499
* barokaj domoj kaj palacetoj

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (kroate)
# 1778

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
17-a jarcento |
**18-a jarcento**
| 19-a jarcento
| ►

◄ |
1740-aj jaroj |
1750-aj jaroj |
1760-aj jaroj |
**1770-aj jaroj**
| 1780-aj jaroj
| 1790-aj jaroj
| 1800-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1774 |
1775 |
1776 |
1777 |
**1778**
| 1779
| 1780
| 1781
| 1782
| ►
| ►►

| **1778 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 1778 *MDCCLXXVIII* |
| Ab urbe condita | 2531 |
| Armena kalendaro | 1227 ԹՎ ՌՄԻԷ |
| Bahaa kalendaro | -66 – -65 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1833 – 1834 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | 1700 – 1701 |
|  - *Kalijugo* | 4879 – 4880 |
| Budhisma kalendaro | 2322 |
| Ĉina kalendaro | 4414 / 4474 – 4415 / 4475 丁酉 – 戊戌 |
| Etiopa kalendaro | 1770 – 1771 |
| Franca respublika kalendaro | -14 - -13 |
| Hebrea kalendaro | 5538 – 5539 |
| Holocena kalendaro | 11778 |
| Irana kalendaro | 1156 – 1157 |
| Islama kalendaro | 1191 – 1192 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2438 (皇紀2438年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 11778 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 4111 |
| Tajlanda suna kalendaro | 2321 |

**1778** estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1778 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Mongolio: Ulanbataro, sub la nomo *Iĥ (iĥ) Ĥuree*, fiksiĝas en sia hodiaŭa loko.
* Rusio: fondita Aleksandrov kaj Kusa (urbo).
* Kapitano James Cook atingis Havajon
* Franz Mesmer uzis hipnotismon
* Bavara hered-vica milito ekis.

## Naskiĝoj

* 31-a de januaro: František Antonín Kolovrat-Libštejnský, ĉeĥa nobelo kaj politikisto (m. 1861)
* 6-a de februaro: Ugo Foscolo, greka-itala verkisto (m. 1827)
* 10-a de aprilo: William Hazlitt, angla verkisto (m. 1830)
* 2-a de decembro: Louis Bonaparte, frato de Nepolean Bonaparte kaj reĝo de Holando (m. 1846)
* 8-a aŭ 9-a de septembro: Clemens Brentano, germana poeto (m. 1842)
* 23-a de septembro: Mariano Moreno, argentina politikisto (m. 1811)
* 1-a de novembro: Gustavo la 4-a Adolfo, reĝo de Svedio (m. 1837)
* 14-a de novembro: Johann Nepomuk Hummel, germana komponisto (m. 1837)
* 5-a de decembro: Jacques-Joseph Champollion, franca arkeologo (m. 1867)
* 6-a de decembro: Louis Joseph Gay-Lussac, franca kemiisto (m. 1850)
* 17-a de decembro: Humphry Davy, angla kemiisto (m. 1829)

## Mortoj

* 2-a de julio: Jean-Jacques Rousseau, svisa filozofo (n. 1712)
* 10-a de januaro: Linnaeus, sveda kuracisto kaj botanikisto (n. 1707)
* 30-a de majo: Voltaire, franca verkisto kaj filozofo (n. 1694)
# Bolivaro (ŝtato)

| Bolivaro |
| --- |
| Subŝtato |
|  |  |
| Flago | Blazono |
| subŝtato de Venezuelo [+] |
|

---

 |
| Lando | Venezuelo |
|

---

 |
| Ĉefurbo | Ciudad Bolívar |
|  - koordinatoj | 6° N, 63° U (mapo)5.95-63.333333333333
  |
| Akvokolektejo | 240 528 km² (24 052 800 ha) [+] |
| Areo | 240 528 km² (24 052 800 ha) [+] |
|

---

 |
| Loĝantaro | 2 069 064 [+] (2015) |
| Denseco | 8,6 loĝ./km² [+] [+] |
|

---

 |
| Horzono | UTC−04:00 [+] |
| ISO 3166-2 | VE-F |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Bolivaro (ŝtato) (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Bolivaro (Venezuelo)DEC |

 |
|

---

 |
|  |
| Bolivaro |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Bolívar (state)** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

Salto Ángel, estas la plej alta akvofalo en la mondo.
Ciudad Bolívar estas ĉefurbo; fama pro sia kolonia arkitekturo.
Canaima, situanta en sudorienta Bolivaro.
**Bolivaro** aŭ **Bolívar** en hispana kaj oficiale *Estado Bolívar*, [bolIbar], estas unu el 23 subŝtatoj (en hispana *estados*) en kiuj Venezuelo dividiĝas. La ŝtata ĉefurbo estas Ciudad Bolívar. Bolivaro kovras totalan areon de 238 000 km² (nome la plej etenda ŝtato el Venezuelo) kaj je 30-an de junio, 2010, havis ĉirkaŭkalkulitan populacion de 1 620 359 da loĝantoj.

## Historio

La teritorio kovrita nune de Bolivaro estis iam parto de la Provinco Gujano, nome provinco de la Hispana Imperio (el 1585) kaj poste de Venezuelo (ĝis 1864, kiam la Provincoj de Venezuelo estis anstataŭataj de la Ŝtatoj de Venezuelo, sekve al la Federala Milito).

## Interesaj lokoj

* Historia Zono de Ciudad Bolívar
* Nacia Parko Canaima
* La Gran Sabana (hispane: La Granda Savano)
* Salto Ángel
* Aujantepui
* Monto Rorajmo
* Sarisariñama
* Kavanayen
* Santa Elena de Uairén
* Cerro Bolivar, fererca mino
* Rivero Caroní

## Municipoj

1. Caroní (Ciudad Guayana)
2. Cedeño (Caicara del Orinoco)
3. El Callao (El Callao)
4. Gran Sabana (Santa Elena de Uairén)
5. Heres (Ciudad Bolívar)
6. Padre Pedro Chien (El Palmar)
7. Piar (Upata)
8. Raúl Leoni (Ciudad Piar)
9. Roscio (Guasipati)
10. Sifontes (Tumeremo)
11. Sucre (Maripa)

﻿ / ﻿ (mapo)
# 1800-aj jaroj

|  |  |
| --- | --- |
| **Jarmiloj:** | 2-a jarmilo |
| **Jarcentoj:** | 18-a jarcento - **19-a jarcento** - 20-a jarcento |
| **Jardekoj:** | 1770-aj 1780-aj 1790-aj - **1800-aj** - 1810-aj 1820-aj 1830-aj |
| **Jaroj:** | 1800 1801 1802 1803 1804 1805 1806 1807 1808 1809 |

1800s collage
## Eventoj

* Napoleono konkeris preskaŭ tutan kontinentan Eŭropon kaj faris militon kontraŭ Anglio.
* Brazilo iĝis fakte sendependa.

## Inventaĵoj kaj malkovraĵoj

* La itala astronomo Giuseppe Piazzi malkovras la asteroidon Cereso (aŭ 1 Ceres) la 1-a de januaro 1801

## Signifaj personoj