Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Malneta enlanda produkto

**La 15 ŝtatoj kun la plej grandaj malnetaj enlandaj produktoj(Monda Banko, jaro 2016)**
| Lokumo | Ŝtato | MEP (miliardoj da usonaj dolaroj) |
| --- | --- | --- |
| 1 | Usono | 18 624,4 |
| 2 | Ĉinio | 11 199,1 |
| 3 | Japanio | 4 940,1 |
| 4 | Germanio | 3 477,7 |
| 5 | Britio | 2 647,8 |
| 6 | Francio | 2 465,4 |
| 7 | Barato | 2 263,7 |
| 8 | Italio | 1 858,9 |
| 9 | Brazilo | 1 774,7 |
| 10 | Kanado | 1 529,7 |
| 11 | Korea Respubliko | 1 411,2 |
| 12 | Rusio | 1 283,1 |
| 13 | Hispanio | 1 237,2 |
| 14 | Aŭstralio | 1 204,6 |
| 15 | Meksiko | 1 046,9 |
|  |
| **Mondo** | 73 433,6 |
| Eŭropa Unio | 18 460,6 |
| Fonto: Monda Banko Arkivigite je 2005-01-14 per la retarkivo Wayback Machine |

La **malneta enlanda produkto** (**MEP**) estas ekonomika mezuro de grandeco de la ekonomio de ŝtato aŭ teritorio.

Ĝi estas kalkulata per sumigo de la tuta valoro de ĉiuj varoj kaj servoj produktitaj / plenumitaj dum iu periodo (plej ofte, jaro) en la studata teritorio.

Tio estas

* la valoro de ĉiuj enspezoj faritaj
* plus la amortizoj
* minus la produktadaj kaj doganaj impostoj en iu lando dum unu jaro. Dividante per la nombro de la loĝantoj oni ricevas la personan ("kapan") MEP (porkapa).

## Kritiko

La malneta enlanda produkto plejofte ne estas taŭga mezuro de feliĉeco aŭ riĉeco de la individuaj homoj, unuavice pro la malsamaj nombroj de loĝantoj, due pro la nenaturaj (sed rezultaj de valutbors-kurzaj efikoj) intervalutaj rilatoj, trie pro malegaleco de riĉodispartigo.

Por kompari la riĉecon de individuoj iom pli servas la porhoma malneta produkto, kiu estas la MEP dividita per la nombro de loĝantoj.

## Alilingve

* angle, hungare: *GDP*
* france, kastilie (hispane), katalune, portugale: *PIB*
* dane: *BNI*
* germane: *BIP*
* itale: *PIL*
* nederlande, norvege: *BNP*
* pole: *PKB*

## Bildaro

* MEP por kapo en Eŭropo
* MEP por kapo en la mondo
* MEP kaj MEP por kapo en la mondo 2005
* komparo de la MEP por kapo en Eŭropa Unio laŭ landoj (2004)

## Vidu ankaŭ

* Komisiono Stiglitz-Sen-Fitoussi
* Konjunkturo
* Listo de landoj laŭ MEP (ĝenerale)
* Malneta Enlanda Produkto por kapo
* Malneta Geografia Produkto
* Malneta Nacia Enspezo
* MNP (Malneta Nacia Produkto)
* Malneta monda produkto

## Eksteraj ligiloj

*  Arkivigite je 2005-01-26 per la retarkivo Wayback Machine
*  Arkivigite je 2006-04-05 per la retarkivo Wayback Machine
*  Arkivigite je 2005-09-24 per la retarkivo Wayback Machine
# Sint-Maarten

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Saint Martin kiu estas la nomo de la alia, norda, parto de la insulo Sankta Marteno. |

| Sint-Maarten |
| --- |
|  |
|  |  |
| Flago | Blazono |
|

|  Estas |
| --- |
| insula lando, lando de Reĝlando Nederlando, lando [+] |

 |
|

|  Ĝemelurboj |
| --- |
| Tallahassee [+] |

 |
|

---

 |
| Akvejoj | Atlantiko, Karibio |
|

---

 |
| Koordinatoj | 18° 2′ N, 63° 4′ U (mapo)18.031944444444-63.067777777778
  |
| Akvokolektejo | 34 km² (3 400 ha) [+] |
| Areo | 34 km² (3 400 ha) [+] |
| Loĝantaro | 43 847 [+] (2020) |
|

---

 |
| Horzono | atlantika horzono de Nordameriko (UTC-4), Ameriko/St Kitts [+] |
| ISO 3166 | SX, SXM, 534 (NL-SX kiel parto de Nederlando) |
| Interreta domajno | .sx |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Sint-Maarten (Saint-Martin)DEC |

 |
|  |
| Sint-Maarten |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Sint Maarten, Dutch Caribbean** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

**Sint-Maarten** (nederlanda por Sankta Marteno) estas la suda parto de la insulo Sankta-Marteno en la Kariba Maro. La tuta insulo situas 240 km oriente de Puerto-Riko, kaj sude de Angvilo.

Laŭ la stato de 2020 sur la insulparto *Sint-Maarten* vivis 43 847 loĝantoj sur areo de 34 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 290 loĝantoj/km².

Ekde la 10a de oktobro 2010 Sint-Maarten akiris apartan statuson (*Status Aparte*) kaj do ne plu estas parto de la Nederlandaj Antiloj (kiuj cetere ne plu ekzistas nuntempe).

## Geografio

**Sint-Maarten** kovras areon de 34 km² kaj havis preskaŭ 44 000 loĝantojn en 2020; ĝia ĉefurbo estas Philipsburg. Geografia pozicio:(18° 01′ 25″ N; 63° 02′ 54″ U Mapo)

## Lingvoj

La oficiala lingvo estas la nederlanda. De la loĝantaro hejme parolas 68% angle, 13% hispane, 8% kreole kaj 4% nederlande.

## Bildaro

La kortumo en Philipsburg
Panoramo
Situo
Mapo kiu montras la francan *Saint-Martin* (norde) kaj la nederlandan *Sint Maarten* (sude).
Reliefa mapo
## Referencoj
# 1674

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
16-a jarcento |
**17-a jarcento**
| 18-a jarcento
| ►

◄ |
1640-aj jaroj |
1650-aj jaroj |
1660-aj jaroj |
**1670-aj jaroj**
| 1680-aj jaroj
| 1690-aj jaroj
| 1700-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1670 |
1671 |
1672 |
1673 |
**1674**
| 1675
| 1676
| 1677
| 1678
| ►
| ►►

| **1674 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 1674 *MDCLXXIV* |
| Ab urbe condita | 2427 |
| Armena kalendaro | 1123 ԹՎ ՌՃԻԳ |
| Bahaa kalendaro | -170 – -169 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1729 – 1730 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | 1596 – 1597 |
|  - *Kalijugo* | 4775 – 4776 |
| Budhisma kalendaro | 2218 |
| Ĉina kalendaro | 4310 / 4370 – 4311 / 4371 癸丑 – 甲寅 |
| Etiopa kalendaro | 1666 – 1667 |
| Franca respublika kalendaro | -118 - -117 |
| Hebrea kalendaro | 5434 – 5435 |
| Holocena kalendaro | 11674 |
| Irana kalendaro | 1052 – 1053 |
| Islama kalendaro | 1084 – 1085 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2334 (皇紀2334年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 11674 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 4007 |
| Tajlanda suna kalendaro | 2217 |

**1674** estis normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1674 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Francio konkeris Rusiljonon al Katalunio;
* 19-a de februaro: Tratakto de Westminster subskribita de Anglio kaj Nederlando. Per tiu traktato, angloj akiris Novjorkon.
* Johano la 3-a Sobieski iĝis reĝo.
* Ŝivaijo iĝis reĝo de Maratoj.
* Anglio konkeris Mumbajon.
* Francio fondis Pondicherryon en Hindio.
* Nicolas Boileau publikiĝis L'Art poetique.

## Naskiĝoj

* 2-a de junio: Nicholas Rowe, angla dramisto kaj verkisto (m. 1718)
* 9-a de aŭgusto: František Maxmilián Kaňka, ĉeĥa arkitekto (m. 1766)

## Mortoj

* 24-a de februaro: Matthias Weckmann, germana komponisto
* 16-a de majo: Francesc Puig i Terrats, komandanto de katalunoj en Rusiljono.
* 30-a de julio: Karel Škréta, ĉeĥa baroka pentristo
* 8-a de novembro: John Milton, angla poeto.
* Giacomo Carissimi: itala komponisto
* Francisco López Capillas: hispana komponistoj
* Hallgrímur Pétursson, islanda himnoverkisto (n. 1614)
# 1632

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
16-a jarcento |
**17-a jarcento**
| 18-a jarcento
| ►

◄ |
1600-aj jaroj |
1610-aj jaroj |
1620-aj jaroj |
**1630-aj jaroj**
| 1640-aj jaroj
| 1650-aj jaroj
| 1660-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1628 |
1629 |
1630 |
1631 |
**1632**
| 1633
| 1634
| 1635
| 1636
| ►
| ►►

| **1632 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 1632 *MDCXXXII* |
| Ab urbe condita | 2385 |
| Armena kalendaro | 1081 ԹՎ ՌՁԱ |
| Bahaa kalendaro | -212 – -211 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1687 – 1688 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | 1554 – 1555 |
|  - *Kalijugo* | 4733 – 4734 |
| Budhisma kalendaro | 2176 |
| Ĉina kalendaro | 4268 / 4328 – 4269 / 4329 辛未 – 壬申 |
| Etiopa kalendaro | 1624 – 1625 |
| Franca respublika kalendaro | -160 - -159 |
| Hebrea kalendaro | 5392 – 5393 |
| Holocena kalendaro | 11632 |
| Irana kalendaro | 1010 – 1011 |
| Islama kalendaro | 1041 – 1042 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2292 (皇紀2292年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 11632 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 3965 |
| Tajlanda suna kalendaro | 2175 |

**1632** estis superjaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1632 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Italio: Galileo libre proklamas sian konsenton kun Koperniko rilate al la galaksi-modelo.
* Rembrandt pentris unu el siajn aŭto-portetron.
* Batalo de Maastricht.

## Naskiĝoj

* 8-a de januaro: Samuel Pufendorf, germana juristo, filozofo, ekonomikisto, ŝtatestro kaj historiisto (m. 1694)
* 29-a de januaro: Johannes Georgius Graevius, nederlanda historiisto, juristo kaj klasika filologo el germana deveno. (m. 1703)
* 29-a de aŭgusto: John Locke, angla filozofo
* 24-a de oktobro: Antoni van Leeuwenhoek, nederlanda sciencisto kaj konstruisto de mikroskopoj.
* 24-a de novembro: Baruĥ Spinozo, nederlanda filozofo (m. 1677)
* 28-a de novembro: Jean-Baptiste Lully, itala komponisto.
* baptita 31-a de decembro: Johannes Vermeer: nederlanda pentristo (m. 1675)
* Kaspar von Stieler, germana poeto

## Mortoj

* Francisco de Silos
* Gustavo la 2-a Adolfo
* 25-a de aŭgusto: Thomas Dekker, angla dramisto (n. ĉirkaŭ 1572)
# 1573

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
15-a jarcento |
**16-a jarcento**
| 17-a jarcento
| ►

◄ |
1540-aj jaroj |
1550-aj jaroj |
1560-aj jaroj |
**1570-aj jaroj**
| 1580-aj jaroj
| 1590-aj jaroj
| 1600-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1569 |
1570 |
1571 |
1572 |
**1573**
| 1574
| 1575
| 1576
| 1577
| ►
| ►►

| **1573 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 1573 *MDLXXIII* |
| Ab urbe condita | 2326 |
| Armena kalendaro | 1022 ԹՎ ՌԻԲ |
| Bahaa kalendaro | -271 – -270 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1628 – 1629 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | 1495 – 1496 |
|  - *Kalijugo* | 4674 – 4675 |
| Budhisma kalendaro | 2117 |
| Ĉina kalendaro | 4209 / 4269 – 4210 / 4270 壬申 – 癸酉 |
| Etiopa kalendaro | 1565 – 1566 |
| Franca respublika kalendaro | -219 - -218 |
| Hebrea kalendaro | 5333 – 5334 |
| Holocena kalendaro | 11573 |
| Irana kalendaro | 951 – 952 |
| Islama kalendaro | 980 – 981 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2233 (皇紀2233年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 11573 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 3906 |
| Tajlanda suna kalendaro | 2116 |

En la jaro **1573** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Kvara Franca milito pri religio finis.
* Henriko de Valois elektigita reĝo de Pollando.
* Reutov fondita.

## Unuaj dokumentaj mencioj

* Puplinge (hodiaŭ komunumo en Kantono Ĝenevo en Svislando).

## Naskiĝoj

* 26-a de aprilo: Maria de Mediĉo, edzino de la franca reĝo Henriko la 4-a (m. 1642)
* Ukita Hideie, japana daimio (m. 1655)

## Mortoj

* 13-a de majo: Takeda Shingen, japana daimio (n. 1521)
* 26-a de oktobro: Laurentius Petri Nericius, diplomato kaj ĉefepiskopo de Upsalo (n. 1499)
# José de San Martín

| **José de San Martín** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo |
| **José de San Martín**  |
| **Naskonomo** | José Francisco de San Martín y Matorras |
| **Naskiĝo** | 25-an de februaro 1778 (1778-02-25) en Yapeyú |
| **Morto** | 17-an de aŭgusto 1850 (1850-08-17) (72-jaraĝa) en Boulogne-sur-Mer |
| **Tombo** | Metropola Katedralo de Bonaero   vd |
| **Lingvoj** | hispana vd |
| **Loĝloko** | Bonaero • Madrido • Londono • Limo • Parizo vd |
| **Ŝtataneco** | Argentino   vd |
| **Alma mater** | Royal Seminary of Nobles of Madrid (en)    vd |
| **Partio** | Patriot (en)    vd |
|  |
| **Subskribo**  |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Familio |
| **Patro** | Juan D' San Martin y Gómez (en)   vd |
| **Patrino** | Gregoria Matorras (en)  kaj Rosa Guarú (en)   vd |
| **Gefratoj** | Juan Fermín de San Martín (en)  kaj Jerónima San Martín de Buchardo y de Herrera (en)   vd |
| **Edz(in)o** | María de los Remedios de Escalada (en)    vd |
| **Infanoj** | Mercedes Tomasa San Martín y Escalada (en)   vd |
| Profesio |
| **Okupo** | militisto  politikisto  soldato   vd |
| **Laborkampo** | militaj aferoj • politiko vd |
|

|  Postenoj |
| --- |
| Postenoj | Prezidento de Peruo (1821–1822) Government of Mendoza (en)  (1814–1816) Commander-in-Chief of the Chilean Army (en)    vd |

 |
|

|  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj | * Ordeno de la Suno de Peruo
* honorary doctorate of the National University of San Marcos (en)

vd |

 |
|  Museo Histórico Nacional

---

 |
| **Civila agado:** | 1814 - 1816: Guberniestro de Cuya 1821 - 1822: Perua protektoro |
| Soldata kariero |
| **Rango:** | Generalo |
| **Tempo de deĵoro:** | 1789 - 1820 |
| **Deĵoris en:** | 1789 - 1811: Hispana armeo 1817: Anda armeo |
| **Komandis al:** | 1814: Norda armeo 1817 - 1820: Ĉilia armeo |
| **Bataloj:** | Batalo apud Bailen Batalo apud San Lorenzo Batalo apud Maipú Batalo apud Chacabuco |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**José Francisco de San Martín** (25-a de februaro 1778 - 17-a de aŭgusto 1850) estis argentina militisto, kies kampanjo estis decida por la sendependeco de Argentino, Ĉilio kaj Peruo. Komune kun Simón Bolívar, li estas konsiderita la plej grava liberiginto de Sudameriko dum la hispana koloniado. En Argentino li havas la titolon *"Padre de la Patria"* (esperantlingve: *"Patro de la Patrio"*) kaj estas konsiderata nacia heroo. En Peruo li estas rekonita kiel *Liberiginto* de tiu lando kaj la armeo de Ĉilio rekonas lin per la grado de Ĝenerala Kapitano.

## Lia familio

José Francisco de San Martín naskiĝis en Yapeyú, en la aktuala Provinco "Corrientes", la 25-a de februaro de 1778.

Lia patro, Juan de San Martín y Gómez, naskiĝis en la vilaĝo *Cervatos de la Cueza*, en la provinco Palencia, Hispanio, kaj estis leŭtenanta guberniestro de tiu distrikto. Lia patrino, Gregoria Matorras del Ser, estis nevino de la konkeranto de la Ĉaka-Regiono.
# Bolívar (urbo)

| Bolívar |
| --- |
|  |
| urbo   vd |
|  |  |
| Flago | Blazono |
| Administrado |
| **Poŝtkodo** | 8001 |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 567 953  (2018) [+] |
| **Loĝdenso** | 1 425 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 8° 6′ N, 63° 33′ U (mapo)8.1028532-63.5469562
  [+] |
| **Alto** | 54 m [+] |
| **Areo** | 398,6 km² (39 860 ha) [+] |
|

|  |
| --- |
| Bolívar (Venezuelo)DEC |
| Situo de Bolívar |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Ciudad Bolívar [+] |
|  |

La historia zono de la Ciudad Bolivar
* **Koordinatoj:** ﻿ / ﻿ (mapo)

**Bolivar**, antaŭe Angostura ĝis 1846, estas la ĉefurbo de ŝtato Bolivaro, Venezuelo. Oficiale fondita en 1764, la urbo kuŝas sude de la Orinoko.

Domo de la Kongreso de Angostura, Ciudad Bolívar, Venezuelo.
La Kongreso de Angostura, inaŭgurita la 15an de februaro de 1819 fare de la *Libertador* Simón Bolívar, sub la inspiro de la Idearo de la generalo Francisco de Miranda en Angostura (nune Ciudad Bolívar), reprezentis la duan Konstitucifaran Kongreson de la Respubliko de Venezuelo.

## Elstaruloj

* Johann Gottlieb Benjamin Siegert, kuracisto kaj toniko-elpensinto
# Pleistoceno

| Pleistoceno |
| --- |
|  |
| **geologia epoko serio**  |
| Komenco | 2580 000 jaroj "a.K.E." vd |
| Fino | -9701 vd |
| Antaŭe | plioceno vd |
| Poste | holoceno vd |
|

|  Partoj |
| --- |
|  | Gelaziano kalabrio meza pleistoceno supra pleistoceno  vd |

 |
|  |

|  |
| --- |
| **Prahistoriaj epokoj** |
| **H** |   Latena Ferepoko |   | Protohistorio |
|   Halŝtata Ferepoko |
| **Ferepoko** |
|   Malfrua Bronzepoko |   |
|   Meza Bronzepoko |
|   Frua Bronzepoko |
| **Bronzepoko** |
|     Ĥalkolitiko |   |   |
|   Neolitiko | Prahistorio |
| Mezolitiko / Epipaleolitiko. |
| **P** |     Malfrua Paleolitiko |   |
|     Meza Paleolitiko |
|     Frua Paleolitiko |
|   Paleolitiko |
| **Ŝtonepoko** |

"Kiel la lasta glaciepoko komenciĝis" - video de la jutuba kanalo Scivolemo.
**Pleistoceno** aŭ **plejstoceno** estas la unua epoko de la kvaternara periodo, ĉefe ampleksanta la glacian aĝon. En tiu ĉi epoko formiĝis la nuna bildo de la Tera surfaco. La glacio kovris Nord-Eŭropon (de Londono al Kazanjo) kaj ankaŭ Nord-Amerikon ĝis la 42. latitudo.
Ĝi daŭris de 2,588 milionoj ĝis 9 600 jaroj antaŭ Kristo. Dum la epoko aperis, pluevoluis la ronĝuloj, homsimilaj animaloj, Aŭstralopiteko, *Homo erectus*, giganta cervo, sabrodenta tigro, mamuto, kaverna leono, kaverna urso, *Homo sapiens*, Neandertala homo.

* karakterizaj bestoj: kaverna urso, lemingo, mamuto
* karakterizaj plantoj: lariko, cembro, pigma pino

La dua epoko de la kvaternara periodo estas holoceno

## Vidu ankaŭ

* terhistorio
* geologia temposkemo
* plioceno

## Referencoj

pejzaĝo de malfrua pleistoceno en norda Iberio
# Blazono de Usono

| Blazono de Usono |
| --- |
| la granda blazono de Usono |
|  |
| Uzata ekde: | 1782 |
|  |

La granda **blazono de Usono** (angle *Greater coat of arms of the United States of America*) estas blankkapa maraglo kun etendiĝantaj kruroj kaj flugiloj. La kapo kaj la vostoplumoj estas blankaj, pluaj partoj estas brunaj. Sur la brusto troviĝas ŝildo kun 13 ruĝaj kaj blankaj vertikalaj strioj. Ĉe la ŝildosupro troviĝas horizontala blua strio. La stria ŝildo estis figurigita laŭ la flago de 1777, aludante je la fondantaj ŝtatoj. En la ungoj de la aglo estas tenata verda laŭrobranĉo kaj fasko (13) da arĝentkoloraj sagoj: la laŭra branĉo kaj la sagoj reprezentas la senaton, laŭ kio oni rajtas gvidi la landon en pacon kaj militon.

Super kapo de la aglo videblas disko, kun 13 arĝentkoloraj steloj meze, same aludante je la fondaj ŝtatoj. Sur la rubando legeblas la nacia devizo: *„E Pluribus Unum”* (Unu el multaj).

malgranda blazono de Usono
## Malgranda blazono de Usono

Malgranda blazono de Usono (angle *Coat of arms of the United States of America*) estas nur la ŝildo kun 13 ruĝaj kaj blankaj vertikalaj strioj, kiu en la granda blazono situas antaŭ la aglo.

## Granda sigelo de Usono

La blazona bildo, kadrigita per duobla orkolora cirklo, konsistigas ankaŭ la antaŭan flankon de la Granda Sigelo de Usono - angle *Great Seal of the United States of America*, kies dorsa flanko estas bildo de piramido.

|  |  |
| --- | --- |
| Antaŭa flanko | Dorsa flanko |

## Vidu ankaŭ

* Sigelo de la Prezidento de Usono

## Referencoj
# Leĝo de civilaj rajtoj (1964)

| Civil Rights Act of 1964 |
| --- |
|  |
| **akto de Kongreso de Usono** |
| Aŭtoroj |
| Lingvoj |
| Lingvo | angla lingvo |
| Eldonado |
| Eldondato | 2-a de julio 1964 |
|  |

La **Leĝo pri civilaj rajtoj** de 1964 estas usona leĝo pri civilaj rajtoj kaj laboro, kiu  malpermesas diskriminacion pro raso, koloro, sekso aŭ etneco. La leĝo malpermesas neegalan devigon de balotantregistradpostuloj, rasapartigo en lernejoj kaj publikaj loĝejoj, kaj dunga diskriminacio kaj estas konsiderita unu el la plej gravaj leĝoj en usona historio.

Decide, la leĝo rajtigis la federacian Justicministerion por devigi la leĝon, ĉar subŝtatoj estis nevolontaj aŭ malvolontaj fari tion post kiam la antaŭaj civitanrajtaj leĝoj de 1957 kaj 1960 estis realigitaj.

Ĝi estas konsiderata unu el la plej gravaj leĝoj por jura egaleco por afrik-usonanoj en Usono. La leĝo deklaris la neegalan aplikadon de la voĉdonrajto kontraŭleĝa, same kiel rasapartigo en publikaj instalaĵoj kiel restoracioj, kinejoj, hoteloj, sportaj stadionoj, busoj, sanitaraj instalaĵoj, ktp. Diskriminaciaj analfabeteco-testoj kaj aliaj malavantaĝoj kontraŭ malplimultoj estis promultitaj la sekvan jaron en la *Voĉdonrajtoj-Leĝo de 1965*.

Prezidanto John Kennedy proponis la leĝaron en junio 1963, sed la Senato ne pasigis ĝin. Post la murdo de Kennedy, la leĝo estis apogita fare de prezidanto Lyndon Johnson. La Reprezentantĉambro pasigis la leĝon en februaro 1964, kaj Lyndon Johnson subskribis la leĝon la 2-an de julio 1964 en la Blanka Domo .

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj
# 1787

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
17-a jarcento |
**18-a jarcento**
| 19-a jarcento
| ►

◄ |
1750-aj jaroj |
1760-aj jaroj |
1770-aj jaroj |
**1780-aj jaroj**
| 1790-aj jaroj
| 1800-aj jaroj
| 1810-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
1783 |
1784 |
1785 |
1786 |
**1787**
| 1788
| 1789
| 1790
| 1791
| ►
| ►►

| **1787 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 1787 *MDCCLXXXVII* |
| Ab urbe condita | 2540 |
| Armena kalendaro | 1236 ԹՎ ՌՄԼԶ |
| Bahaa kalendaro | -57 – -56 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1842 – 1843 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | 1709 – 1710 |
|  - *Kalijugo* | 4888 – 4889 |
| Budhisma kalendaro | 2331 |
| Ĉina kalendaro | 4423 / 4483 – 4424 / 4484 丙午 – 丁未 |
| Etiopa kalendaro | 1779 – 1780 |
| Franca respublika kalendaro | -5 - -4 |
| Hebrea kalendaro | 5547 – 5548 |
| Holocena kalendaro | 11787 |
| Irana kalendaro | 1165 – 1166 |
| Islama kalendaro | 1201 – 1202 |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 2447 (皇紀2447年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 11787 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 4120 |
| Tajlanda suna kalendaro | 2330 |

**1787** estis normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1787 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* 11-a de januaro: William Herschel malkovris du lunojn de Urano, Titania (luno) kaj Oberono (luno).
* 18-a de marto: Herschel eltrovis NGC 5993.
* 9-a de aprilo: Herschel eltrovis NGC 5297.
* 11-a de aprilo: Herschel eltrovis NGC 5184.
* 17-a de septembro: Usona Konstitucio estis kompletigita.
* 3-a de novembro: NGC 436 eltrovita.
* 7-a de decembro: Delavaro fariĝis la 1-a ŝtato de Usono.
* 12-a de decembro: Pensilvanio fariĝis la 2-a ŝtato de Usono.
* 18-a de decembro: Nov-Ĵerzejo fariĝis la 3-a ŝtato de Usono.
* Britio kreas Sieraleonon.
* Subskribiĝis la usona konstitucio.
* Verko de Antoine Lavoisier pri kemia nomenklaturo. Unua priskribo de silicio.
* La opero *Don Giovanni* de Wolfgang Amadeus Mozart
* Serra Talhada fondita.
* Tokugawa Ienari iĝis ŝoguno.

## Naskiĝoj

* 26-a de aprilo: Ludwig Uhland
* 17-a de decembro: Jan Evangelista Purkyně, ĉeĥa natursciencisto (m. 1869)
* Ŝaka, tribestro kaj ŝtatestro de la Zuluoj (proksima dato)

## Mortoj
# Banuso

**Banuso** estas alta titolo, (laŭ PIV vicreĝo, komandanta en milito). La vorto estas uzata plej ofte ĉe la mezepoka Kroatio kaj Hungara Reĝlando.

Estas simila esprimo *markizo*, vaste uzata en aliaj lingvoj.

En Kroatio kaj Hungario dum la mezepoko estis pli foraj, parte akiritaj teritorioj, kie oni uzis tiun rangon. La plej konata banuso estis **Bánk**, kiu ekde 1211 plenumis la titolon, precipe dum foresto de la reĝo. Pri li temas grava dramo kaj opero. Komence kaj lastfoje estis Kroatio, kiu ĝis 1918 kiel aŭtonoma regiono, estis gvidata de banuso. La plej konata estis Josip Jelačić, kiu en 1848 laŭ ordono de Habsburgoj - kiuj estis ankaŭ hungaraj reĝoj - militiris kontraŭ Hungarlando. Krome estis banuso Nikola Zrinski inter 1647-1664 kaj Petar Zrinski inter 1665-1670.

Orienta parto de Hungario Transilvanio dum la historio neniam estis gvidata de banuso, sed princo.

La teritorio, kie estris banuso, nomiĝas banusujo aŭ banusejo.

## Vidu ankaŭ

* Ágfalva, lasta banusujo
* Banusa Palaco, Zagrebe
# Alajuela Lago

**Alajuela Lago**, kaj en hispana *lago Alajuela* aŭ *lago Alhajuela* ambaŭ kun prononco [alaĥŭEla] kaj signifo *juveleto*, estas artefarita lago ĉe la rivero Chagres kreita de la akvobaraĵo Madden rilata kun la Panama kanalo. La lago Alajuela utilas kiel akvorezervejo por la kanalo, kiu troviĝas sudokcidente de la lago. La riveroj Chagres, Pequení, Boquerón, Salamanca, La Puente, Indio, Piedras, San Cristóbal kaj Escandaloso fluas ene de la lagon. La riveroj de la lago Alajuela kontribuas je 45 % el la totala akvo de la kanalo.

Komence de decembro de 2010, la lago Alajuela alvenis al sia maksimuma registrita akvonivelo, kio devigis al la Panamkanala Aŭtoritato fermi la kanalon de Panamo dum 17 horoj.

La akvorezervejo estis konata kiel lago Madden kiam la Zono de la Kanalo troviĝis sub administrado de Usono kaj ĝi estis renomita post la kontrolo de la teritorio revenis al la suvereneco de Panamo.

Alajuela estas la nomo de provinco de la najbara respubliko Kostariko.

﻿ / ﻿ (mapo)

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Mapo