# Guoju-romanigo

| Guoju-romanigo |
| --- |
|  |
| **latinigo de ĉina lingvo Normigo latiniga sistemo**  |
| Poste | Dua Ĉinlingva Fonetika Simbolo vd |
|  |

La kvar tonoj de guo kiel skribitaj per signoj (simpligita form maldekstre, tradicia formo dekstre kaj tute dekre laj guoju-romanigo. Notu la ortografiajn diferencojn por ĉiu tono en ruĝa koloro.
**Guoju-Romanigo** (trad. ĉina skribo: 國語羅馬字, simpligita ĉina skribo: 国语罗马字, pinjino: *guóyǔ luómǎzì*, laŭvorte "nacilingva romanigo", mallonge **GR**) estas sistemo por skribi la ĉinan normlingvon (putonghua) uzante la latinan alfabeton. Ĝin ĉefe elpensis Zhao Yuanren (trad. ĉina skribo: 趙元任) kiu gvidis grupon de lingvistoj en la Nacia Lingva Komitato por rafini la sistemon inter 1925 kaj 1926. En septembro 1928, ĝi estis adoptita de la Respubliko Ĉinio kiel la nacia romaniga sistemo por la ĉina normlingvo. . GR indikas la kvar tonojn de la ĉina normlingvo per variado de la literumado de silaboj, metodo origine proponita de teammembro Lin Yutang (1895–1976). Apartaj aroj de literumado estas asignitaj al silaboj en GR laŭ specifaj reguloj. Ĉi tio diferencas de aliroj uzitaj de aliaj sistemoj por indiki tonojn, kiel la numeraloj uzitaj de la pli frua Wade-Giles -sistemo, aŭ la diakritaj signoj uzitaj de la pli posta Hanyu Pinyin- sistemo.

Lin Yutang estis la unua, kiu proponis skribi tonojn ortografie.
## Trajtoj

Grava trajto de la guojua romanco estas la skribo de la silaboj de vorto kiel unu kontinua silabo. Por parolantoj de eŭropaj lingvoj, ĉi tiu aliro ŝajnas memevidenta, sed en la ĉina lingvo la koncepto de "vorto" ne estas tiel facile difinebla. La minimuma senchava unuo de lingvo estas unu silabo (unu signo), kutime havanta propran signifon aŭ estante morfemo (vortero); ĝi estas pli malgranda unuo ol "lingva vorto" . Ĉinaj signoj estas skribitaj sen spacetoj, kaj plej multaj senchavaj sendependaj vortoj konsistas el du signoj; reflekti tion en skribo estis grava invento de Zhao (1922). Ĉi tio estis radikale malsama ol la streketoj en la sistemo Wade-Giles: *Kuo² - yü³, Lo² - ma³ , -tzŭ³ (gwoyeu romanco, guóyǔ luómǎzì)*. Ĉi tiu principo estis poste adoptita en pinjino.

Guoju-romanigo estas unu el du sistemoj, en kiuj tonoj en la ĉina lingvo estas indikitaj ne per akĉentoj, sed per ŝanĝo de la notacio de la silabo. Tonoj en la ĉina lingvo permesas al ni distingi alie identajn silabojn. En aliaj sistemoj, ili estas reflektitaj en skribsistemo uzante diakritajn signojn (pinjino : *āi, ái, ǎi* kaj *ài*) aŭ nombrojn (transskriba sistemo Wade-Giles : *ai₁, ai₂*, kaj tiel plu, evoluigita de la sveda lingvisto Olov Bertil Anderson). En la guoju-romanigo, la samaj silaboj estas skribitaj kiel *ai*, *air*, *ae* kaj *ay*. La ortografio estas kohera kaj ĝenerale konservas prononcon indikante diferencojn en tonproduktado.

## Adopta strategio

La Komisiono pri la Unuigo de la Elparolo en 1913 klopodis adoptigi la "nacian prononcon" desegnita kiel kompromiso prezentanta trajtojn de multaj specoj de prononcado tra Ĉinio. Tamen, GR signifis parolformon kiu estis mem artefarita kaj uzata de neniu, precipe ĉar la registaro de Pekino havis malmultajn rimedojn por antaŭenigi ĝian uzon inter la ĝenerala loĝantaro[2]. En 1928, Ĉinio adoptis la guoju-romanigo kiel la oficialan romanigon en vortaroj. Tamen, malgraŭ la subteno de elektita grupo de lingvistoj ene kaj ekster Ĉinio, Guoju-romanigo renkontis malamikecon inter la ĝenerala publiko[3].

En 1958, pinjino fariĝis la oficiala romanigo en la Ĉina Popola Respubliko, kaj internaciaj institucioj kiel UN , la Library of Congres (Usono) kaj la Internacia Organizaĵo por Normigado ankaŭ adoptis ĝin.

Zhao Yuanren mem uzis guoju-romanigon en siaj verkoj. Entute, nur malgranda nombro da publikaĵoj estis publikigitaj uzante ĉi tiun romanigan sistemon.

## Instruado

Zhao argumentis, ke la uzo de malsamaj ortografiaj rimedoj por reprezenti tonojn simpligas la lernadon de la ĉina, sed studo farita ĉe la Universitato de Oregono inter 1991 kaj 1993 kontraŭdiris tion. La studo komparis la rezultojn de instruado de elementa nivelo de la ĉina lingvo uzante aŭ pinjinon aŭ guojun-romanigo (GR) al du kongruaj grupoj de studentoj. La studo finfine konkludis ke GR ne kondukis al signife pli granda precizeco en tona produktado"[1].

La romanigo de Guoju estas daŭre uzata de kelkaj instruistoj: en 2000, Universitato Princeton publikigis ĉinan enkondukon en  pinjino kaj Guoju-romanigo. Ĉe la Universitato Bucknell en Pensilvanio, la Guoju-romanigo estas la ĉefa romaniga sistemo[4].

## Vidu ankaŭ

Lin Yutang (1895–1976)

## Bibliografio

* Ch'en, Ta-tuan; P. Link, Y.J. Tai and T.T. Ch'en*.* *Chinese Primer*. Princeton University Press, 2000. ISBN 0-691-09602-3.
* Chen, Ping. *Modern Chinese: History and Sociolinguistics*, Cambridge University Press, 1999. ISBN 0-521-64572-7.

## Notoj kaj referencoj