Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Amantino

| Amantino |
| --- |
|  |
| Madame de Pompadour, amantino de Ludoviko la 15-a, ĉirkaŭ 1750. |
| **okupo**  |
| **konkubino • reĝa partnero • ina amanto • vivstilo** |
|  |

**Amantino** (kaj ankaŭ *amatino*) estas virino kiu estas en relative longdaŭra seksa kaj amafera rilato kun viro kiu estas edzo de alia virino aŭ pri iu ajn kialo (ekzemple granda socia, rasa, religia, etna diferenco ktp.) ne intencas edziĝi al ŝi.

Amantino estas en longdaŭra rilato kun sia koncerna amanto, kaj estis ofte referencata kiel "la alia virino" aŭ eĉ simple "la alia" en konversacia nivelo, literaturo, filmoj ktp. Ĝenerale, la rilato estas stabila kaj almenaŭ duon-permanenta, sed la paro kutime ne kunvivas malferme kaj la rilato estas kutime, sed ne ĉiam, sekreta. Estas ofte ankaŭ konotacio, ke la amantino estis foje "vivtenita" – t.e. la amanto kontribuas al ŝia vivtenado.

Kvankam gramatike amantino estas sama kiel amanto, konsiderinte la tradician rolon de subeco de virinoj rilate al viroj en la plej sociaj niveloj, plej ofte la koncepto rilatas al virino, kvankam same oni povus diri pri la inversa situacio, multe malpli kutima kaj pli escepta.

Historie tre bone konataj kaj studitaj kazoj de amatinoj de reĝoj estas okazoj en la vivo de eŭropaj monarkoj, por ekzemplo, Agnès Sorel, Diane de Poitiers, Barbara Villiers, Nell Gwyn kaj Madame de Pompadour.

## Notoj

## Bibliografio

* Cronin, Vincent (1974). *Louis and Antoinette*. London: HarperCollins Publishers Limited. ISBN 0-00-211494-1.
* Mitford, Nancy (1954). *Madame de Pompadour*. London: Hamish Hamilton Ltd.
# Retronimo

**Retronimo** estas neologismo bazita je la angla neologismo *retronym* proponata de Frank Mankiewicz en 1980. kaj disvastigita de William Safire per The New York Times.

La vorto *retronimo* indikas specon de neologismo generita per ŝanĝo al la originala vorto de objekto aŭ koncepto por diferencigi ĝin de pli freŝa versio de io. La plej multaj el la retronimoj estas kreitaj kiel rezulto de progreso en teknologio, kiu aldonas adjektivon aŭ modifilon al la nomo de la nova objekto aŭ koncepto kreita, generante la bezonon por kontraŭa aŭ komplementa adjektivo esti aldonita al la la originala.

Ekzemploj de retronimoj estas jenaj:

* La akustika gitaro, tiel nomita nur post la apero de la elektra gitaro.
* La Unua Mondmilito, nomita "la Granda Milito" aŭ simple "Mondmilito" ĝis la Dua Mondmilito.
* La fiksa telefono, kiu estis nur telefono ĝis la invento de poŝtelefono.
* La franca franko (kontraŭ franko)
* La konvencia milito (kontraŭ kemia milito, gerila milito ktp.)
* La kompleta lakto (kontraŭ senkrema lakto)
* La konvencia medicino (kontraŭ tradicia medicino, homeopatia medicino, natura medicino ktp. )
* George H. W. Bush (kontraŭ sia filo George W. Bush ankaŭ Usona Prezidento)

## Referencoj
# Ekspansiismo

| Ekspansiismo |
| --- |
| **politika ideologio**  |
| **politiko** |
|  |

**Ekspansiismo** konsistas el ekspansiistaj politikoj fare de registaroj kaj ŝtatoj. Dum kelkaj ligis la esprimon al antaŭenigado de ekonomia kresko (kontraste al nulan kreskon/daŭrigeblajn politikojn), pli ofte ekspansiismo rilatas al la doktrino de ŝtato vastiganta ĝian teritorian bazon (aŭ ekonomia influo) kutime, kvankam ne nepre, per armea agreso. Komparu ĝin kun konceptoj imperi-konstruado, koloniismo, kaj *Lebensraum*.

Iredentismo, venĝemo, politika reunuiĝo aŭ tut-naciismo foje kutimas justigi kaj pravigi ekspansiismon, sed nur kiam la eksplicita celo estas rekonkeri teritoriojn kiuj estis perditaj, aŭ por transpreni praulajn terojn. Simpla teritoria disputo, kiel ekzemple limdisputo, ne estas kutime referita kiel ekspansiismo.

## Vidu ankaŭ

* Evidenta destino
* Korolario Roosevelt
* Imperiismo

## Eksteraj ligiloj

* "Expansionism / Imperialism" el ProjectWorldview.org
# Honkonga Arta Muzeo

| Honkonga Arta Muzeo |
| --- |
| 香港藝術館 |
|  |
| arta muzeo  |
| **Lando** | Ĉinio vd |
| **Situo** | Honkongo |
| **Posedanto** | Leisure and Cultural Services Department vd |
| **Estiĝo** | 1962 |
| **Koordinatoj** | 22° 17′ 37″ N, 114° 10′ 19″ O (mapo)22.293547222222114.172025
 |
|

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Geografia lokigo sur la mapo : Hongkongo

|  |  |
| --- | --- |
| Honkonga Arta Muzeo (Hongkongo)DEC

|  |
| --- |
|   |

 |

Geografia lokigo sur la mapo : Centra Honkongo

|  |  |
| --- | --- |
| Honkonga Arta Muzeo (Centra Honkongo)DEC

|  |
| --- |
|   |

 |

 |

 |
|
Honkonga Arta Muzeo |
| **Jaraj vizitantoj**: | 619 810 (2021)  |
| **Retpaĝo** |  |
|  |

Enirejo de la muzeo
Ene de la enireja halo de la muzeo
Hong Kong Muzeo de Arto antaŭ renovigado
Skulptaĵo en korto de la HKa Muzeo de Arto
La **Hongkonga Muzeo de Arto** (ĉine 香港藝術館 / 香港艺术馆, pinjine: *Xiānggǎng yìshùguǎn*, Jyutping: *Hoeng 1 gong 2 Ngaai 6 seot 6 gun 2*; angle *Hong Kong Museum of Art*, akronime **HKmoa**) estas la ĉefa artmuzeo en Honkongo. La muzeo situas en la Tsim Sha Tsui -areo de Suda Kaŭluno, sur la marbordo de Victoria Harbour kaj fronte al la Honkonga Insulo .

Kune kun la Honkonga Kultura Centro, la Honkonga Kosmomuzeo kaj la Salisbury Ĝardeno, la muzeo estas parto de la Honkonga Kultura Centro-Komplekso en Tsim Sha Tsui (Kaŭluno).

La muzeo montras historian kaj modernan ĉinan arton. La muzeo prezentas variajn ekspoziciojn de pentraĵoj, desegnaĵoj, kaligrafio, skulptaĵoj kaj aplikataj artoj .

Unu el la filioj de la muzeo - havanta ekspozicion de teartefaktoj - situas en Flagstaff House en Honkonga Parko .

La muzeo estis establita en 1962 laŭ iniciato de la Urba Konsilio kiel parto de la Honkonga Artgalerio, kiu situas en la Honkonga Urbodomo, en la areo de Centralo de la insulo.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Hong Kong Heredaĵa Muzeo
* M+ Muzeo

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
* Hong Kong Muzeo de Arto ene de Google Arta & Kulturo

* **Vidu ankaŭ en la Vikimedia Komunejo la kategorion Honkonga Arta Muzeo** – (Kolekto de bildoj kaj plurmediaj dosieroj)
# Kavaliro

Armaĵo de mezepoka kavaliro.
En la Romia Imperio la **kavaliroj** (latine: *eques*, pluralo *equites*) estis civitanoj apartenantaj al tiu el la tri ordoj, kiu estis meza inter la pleba kaj la patricia.

Iam **kavaliro** (latine *caballarius*) estis surĉevala batalanto, kiu sekvis nobelon, aŭ nobelo, kiu sekvis reĝon. En multaj kulturoj ĝi estis la malplej alta ŝtupo de nobeleco.

Nun **kavaliro** estas persono, kiu havas reĝan rekonon kaj normale apartenas al kavalira ordeno. En Britio kaj iuj landoj de la Komunumo de Nacioj la kavaliro estas nomata Siro. La kavalirino estas kutime Damo.

## Vidu ankaŭ

* Kavalireco
* Samurajo
* Krucmilito
* Kavaliro (ŝako) (evitinda esprimo por ĉevalo)

## Eksteraj ligiloj

* "Libro de Kavaliro" elekto en angla traduko, verkita de Geoffroy de Charny.

## Notoj

*
*
*
*
# -123

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
3-a jarcento a.K. |
**2-a jarcento a.K.** |
1-a jarcento a.K. |
►

◄ | 140-aj jaroj a.K. | 130-aj jaroj a.K. | **120-aj jaroj a.K.** | 110-aj jaroj a.K. |
100-aj jaroj a.K. |
►

◄◄ | ◄ | -126 | -125 | -124 | **-123** |
-122 |
-121 |
-120 |
► |
►►

| **123 a.K. en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 123 a.K. |
| Ab urbe condita | 631 |
| Armena kalendaro | *N/A* |
| Bahaa kalendaro | -1966 – -1965 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | -67 – -66 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | *N/A* |
|  - *Kalijugo* | 2979 – 2980 |
| Budhisma kalendaro | 422 |
| Ĉina kalendaro | 2514 / 2574 – 2515 / 2575 –  |
| Etiopa kalendaro | -130 – -129 |
| Franca respublika kalendaro | -1914 - -1913 |
| Hebrea kalendaro | 3638 – 3639 |
| Holocena kalendaro | 9878 |
| Irana kalendaro | 744 BP – 743 BP |
| Islama kalendaro | 767 BH – 766 BH |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 538 (皇紀538年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 9878 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 2211 |
| Tajlanda suna kalendaro | 421 |

En la jaro **123 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj

* Armeo de *Quintus Caecilius Metellus Balearicus* konkeris Minorkon kaj Majorkon.
* Aikso Provenca fondita je la romia nomo *Aquae Sextiae*.
* Antioĥo la 8-a iĝis imperiestro de la helenisma regno Seleŭkio.

## Naskiĝoj

## Mortoj
# Nanyang

| Nanyang |
| --- |
|  |
| departemento-ranga urbo  urbego   vd |
| Administrado |
|

|  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Nanyo (en)  (1988–) Slobozia   vd |

 |
| **Poŝtkodo** | 473000 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 9 713 112  (2020) [+] |
| **Loĝdenso** | 366 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 33° 0′ N, 112° 32′ O (mapo)32.99871112.52921
  [+] |
| **Alto** | 131 m [+] |
| **Areo** | 26511,48 km² (2 651 148 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC+08:00 [+] |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Nanyang (Ĉinio)DEC

|  |
| --- |
|  |

 |
| Situo de Nanyang |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Nanyang [+] |
|  |

**Nanyang** (per simpligita ĉina skribo **南阳,** per tradicia ĉina skribo **南陽**, kun tonsignoj *Nányáng*) estas prefektujnivela milionurbo en provinco Henano en Ĉina Popola Respubliko. Ĝia historia loknomo estis *Van* (宛). La aktuala loknomo signifas: sudo-suno, komprenu: la suda flanko de monto, aŭ la norda flanko de rivero.

Riverborda panoramo
## Demografio

En 2020 la prefektura loĝantaro estis 2 906 548 homoj.

## Geografio

La milionurbo situas laŭ ambaŭ bordoj de rivero en baseno sur areo 26 509 km² averaĝe 131 metrojn super la marnivelo (sed varias la alteco inter 72-2213 m), dum Nanyang administras 12 distriktojn kaj 1 distriktonivelan urbon. Ĝengĝoŭo troviĝas 221, Vuhano 314, ĉefurbo Pekino 844, Ŝanhajo 862 km laŭ .

## Historio

Ĉi tiuj areoj estis loĝitaj ekde la antikvaj tempoj, pluraj regnoj estiĝis dum la historio. Dum la dua mondmilito ankaŭ tiun areon okupis la japanoj, sed poste la ĉinoj repuŝis ilin.

## Ekonomio

La agrikulturo ludas gravan rolon en la ekonomio, la brutaro dominas, sed gravas la vin- kaj tabakproduktadoj. La rivero donas fiŝojn. En la areo naftokampoj troviĝas.

## Edukado

Universitato, pluraj altlernejoj kaj institutoj funkcias en la prefekturbo.

Stacidomo
## Trafiko

Nanyang estas ligita per fervojaj kaj ĉefvojaj linioj, krome flughaveno servas. Loke aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Klimato

La klimato estas modera kaj humida subtropika klimato (Cwa) kun fortaj musonaj influoj. La jara averaĝa temperaturo estas 15,5 °C kaj varias inter 11-21 °C. Jare averaĝe pluvas 793 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed pli ol duono de la jara pluvokvanto okazas de junio ĝis aŭgusto.

## Vidindaĵoj

* preĝejoj
* geologia parko
* muzeo

## Eponimoj

* asteroido 9092 Nanyang

## Fontoj

* WikiTrans

Bildoj pri NanyangMuzeo
Malnova templo
Pagodo
# Regento

**Regento** estas provizora regnestro (reganto) en monarĥioj, kiu regas dum neplenaĝo, foresto aŭ grava (korpa aŭ psiĥa) malsano de la reĝo. Li/ŝi estas ofte strikta parenco de la reganto (aŭ reginto).

Se la regnestro mortas kaj postlasas gravedan vidvinon, oni ankaŭ tiam nomumas regenton.

## Historiaj ekzemploj

* 1643–1651: Francio, Anna de Aŭstrio por Ludoviko la 14-a (Francio) (ŝia ne-plenaĝa filo)
* 1715–1723: Francio, Filipo la 2-a de Orleano anstataŭ Ludoviko la 15-a (kuzoj) Vidu artikolon Regenteco (1715-1723).
* 1811–1820: Britio, Georgo la 4-a anstataŭ Georgo la 3-a (lia mense malsana patro)
* 1886–1912: Bavario, Luitpold de Bavario anstataŭ Otto (lia mense malsana nevo)
* 1908–1911: Ĉinio. Princo Ĉun anstataŭ Pu Yi (lia ne-plenaĝa filo)
* 1919–1921: Hungario, Miklós Horthy anstataŭ Karolo la 1-a (Karolo la 4-a de Aŭstrio-Hungario)
* 1939–1953: Irako, 'Abd al-Ilah dum ne-plenaĝo de Fajsal la 2-a
* 1944–1950: Belgio, Princo Karolo de Belgio anstataŭ Leopoldo la 3-a (fratoj)

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Listo de regentinoj
* Reichsstatthalter
# Julin (Gvanŝio)

| Julin |
| --- |
|  |
| departemento-ranga urbo  urbego   vd |
| Administrado |
|

|  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Zaragozo   vd |

 |
| **Poŝtkodo** | 537000 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 5 849 700  (2018) [+] |
| **Loĝdenso** | 456 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 22° 38′ N, 110° 9′ O (mapo)22.6293110.15067
  [+] |
| **Areo** | 12824,18 km² (1 282 418 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC+08:00 [+] |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Julin (Ĉinio)DEC

|  |
| --- |
|  |

 |
| Situo de Julin |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Yulin, Guangxi [+] |
|  |

**Julin,** per simpligita ĉina skribo **玉林,** per pinjino *Yùlín,* laŭvorte "Jada Arbaro", ankaŭ konata *Vatlam* estas prefektujnivela milionurbo en aŭtonoma regiono Gvanŝio en Ĉina Popola Respubliko.

Administra domo
## Demografio

En 2020 la prefektujnivela loĝantaro estis 5 796 766 homoj.

## Geografio

La kuntirita urbego kuŝas en monteca baseno sur areo 12 838 km² kaj administras 7 dividojn.

## Historio

En 111 antaŭ Kristo la distrikto Julin (鬱林郡) estis establita. Ĝia ĉina nomo estis ŝanĝita en 1956 de la historia nomo "鬱林" (laŭvorte "Densa Arbaro").

## Ekonomio

La areo estas riĉa je naturaj rimedoj. Gravaj mineralaj rimedoj inkluzivas graniton, kalkŝtonon, feron kaj gemojn. Ĝi estas ankaŭ la plej granda fonto de porcelana argilo. Gravaj agrikulturaj produktoj estas rizoj, bananoj, tomatoj, mandarinoj, mangoj, longanoj, anizoj, teoj, sukerkanoj, brutaro (bovoj, porkoj, anseroj, kokoj kaj hundoj). Industriaj varoj inkluzivas maŝinaron, konstrumaterialojn, prilaboritajn manĝaĵojn, kemiaĵojn, farmaciaĵojn, cigaredojn kaj ceramikaĵojn. Julin estas ankaŭ grava centro por farmaciaj produktoj kaj tradicia ĉina medicino, ja ĝi estas konata kiel la "medicina ĉefurbo de suda Ĉinio" kun ĉiujara medicina foiro.

## Edukado

Ene universitato funkcias, kie estas 13 fakoj kun 38 kvarjaraj bakalaŭraj specialaĵoj, 14 trijaraj specialaĵoj, pli ol 17 200 studentoj.

## Trafiko

Stacidomo
La prefektuja urbo estas bone atingebla fervoje, ĉefvoje kaj flugmaŝine.

## Klimato

La klimato estas subtropika laŭ klimata klasifiko de Köppen kun influo de musono. La jara averaĝa temperaturo estas 22 °C kaj varias inter 19-27 °C. Jare averaĝe la precipitaĵo estas 1568 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed estas pli inter aprilo-septembro.

## Fontoj

* WikiTrans

Bildoj pri JulinPoŝto
Sentitola bildo
Pordego de mezlernejo
Kultura urboparto
Parko kun busto
Akvoenergia stacio

## Vidindaĵoj

* pluraj preĝejoj
* ĉiujara somera fifama hundvianda festivalo; pli ol 10 000 hundoj estas buĉitaj, ankaŭ katoj; multaj el la hundoj kaj katoj estas ŝtelitaj dorlotbestoj

## Ĝemelurboj

* Zaragozo en Hispanio
# Ksiangjang

| Ksiangjang |
| --- |
|  |
| departemento-ranga urbo  urbego   vd |
| Administrado |
|

|  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Takéo (en)  (2016–) Wakefield (2016–) Lublino (2015–) Raleigh (2011–) Columbus (2011–) Smiths Falls (en)  (2010–) Kostroma (2001–) Inuyama (en)  (1983–)  vd |

 |
| **Poŝtkodo** | Ville : 441000 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 5 680 000  (2019) [+] |
| **Loĝdenso** | 288 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 32° 4′ N, 112° 9′ O (mapo)32.06536112.15307
  [+] |
| **Alto** | 71 m [+] |
| **Areo** | 19727,68 km² (1 972 768 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC+08:00 [+] |
|  |
|

|  |
| --- |
| Ksiangjang (Hubejo)DEC |
| Situo de Ksiangjang |

 |
|

|  |
| --- |
| Ksiangjang (Ĉinio)DEC |
| Situo de Ksiangjang |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Xiangyang [+] |
|  |

**Ksiangjang** (literumita ankaŭ Xiangyang, en ĉina 襄阳, en pinjino Xiāngyáng) estas prefektujnivela grandurbo de la provinco Hubejo, en Ĉinio. Ĝi limas norde kun Henano, sude kun Jingmen, okcidente kun Ŝijan kaj sudoriente kun Suiĵu. Ties areo estas de 19 700 km² kaj ties loĝantaro estas de pli ol kvin milionoj de personoj.

La rivero Han fluas tra la urbocentro kaj dividas la grandurbon nord–suden. La urbo mem estas kunurbaĵo de du iam apartaj urboj: nome Fanĉeng kaj Ksiangjang (aŭ Ksiangĉeng), kaj estis konata kiel Ksiangfan antaŭ 2010.

Rivero Han ĉe Fanĉeng, 1874.
## Historio

Ksiangjang estas historia kaj kultura urbo fama en la tuta Ĉinio, kun historio de 2 800 jaroj. Tie okazis gravaj bataloj dum la periodo de la Tri Reĝlandoj. La murego de Ksiangjang spite sian antikvecon estas en tre bona stato. Ĝi estas tre vizitata urbo.

La batalo de Ksiangjang (en tradicia ĉina, 襄陽之戰; en simpligita ĉina, 襄阳之战; en pinjino, Xiāngyáng zhī zhàn) aŭ batalo de Ksiangfan (en tradicia ĉina, 襄樊之戰; en simpligita ĉina, 襄樊之战; en pinjino, Xiāngfán zhàn) estis serio de bataloj ligitaj al sieĝo de Ksiangjang, konsiderata unu de la plej grandaj de la dinastio Song, dum la jaroj 1267 ĝis 1273.

Ĉefaj ekonomiaj fontoj estas akvenergio, minado, tekstila industrio kaj aliaj industrioj, kaj agrikulturo.

## Eksteraj ligiloj

* Registara retejo de Ksiangjang (en simpligita ĉina)
* Xiangzhou, Distrikta registara retejo
* Exploring Chinese History: Geographical Database Entry
# Flavaj Turbanoj

La **Ribelo de la Flavaj Turbanoj** (黃巾之亂 - Huáng Jīn Zhī Luàn) estis ribelo de kamparanoj kiu eksplodis en 184 en Ĉinio en tempo de la imperiestro Ling de la dinastio Han. La ribelo ekhavis nomon el la flavaj tukoj kiujn la ribeluloj vestis sur siaj kapoj. Tiu okazaĵo ludis gravan rolon en la historio de taoismo pro la asocio de la ribeluloj kun sekretaj societoj taoistaj. Ĝi okazis en la ebenaĵoj de la nordo de Ĉinio, nome la precipa agrikultura areo de la lando. Tiu ribelo estis estrita de Zhang Jiao kaj liaj du fratoj, kiuj defendis la doktrinoj de taoismo de egaleco de rajtoj kaj egaleco en la distribuado de teroj, doktrinoj kiuj estis ankaŭ en la sekto de la Tajpinga ribelo. Spite la morton de la tri fratoj, la ribeloj pluis.

La ribelo estas ankaŭ la bazo por la historia romano Romanco de la Tri Regnoj de Luo Guanzhong.

## Vidu ankaŭ

* Turbano
# 113

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
1-a jarcento |
**2-a jarcento**
| 3-a jarcento
| ►

◄ |
80-aj jaroj |
90-aj jaroj |
100-aj jaroj |
**110-aj jaroj**
| 120-aj jaroj
| 130-aj jaroj
| 140-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
109 |
110 |
111 |
112 |
**113**
| 114
| 115
| 116
| 117
| ►
| ►►

| **113 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 113 *CXIII* |
| Ab urbe condita | 866 |
| Armena kalendaro | *N/A* |
| Bahaa kalendaro | -1731 – -1730 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | 168 – 169 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | 35 – 36 |
|  - *Kalijugo* | 3214 – 3215 |
| Budhisma kalendaro | 657 |
| Ĉina kalendaro | 2749 / 2809 – 2750 / 2810 壬子 – 癸丑 |
| Etiopa kalendaro | 105 – 106 |
| Franca respublika kalendaro | -1679 - -1678 |
| Hebrea kalendaro | 3873 – 3874 |
| Holocena kalendaro | 10113 |
| Irana kalendaro | 509 BP – 508 BP |
| Islama kalendaro | 525 BH – 524 BH |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 773 (皇紀773年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 10113 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 2446 |
| Tajlanda suna kalendaro | 656 |

En la jaro **113** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

## Naskiĝoj

## Mortoj
# Moĝibako

Signokaĉa dialogujo: surekranigo de ĉinlingva demando per CP1252 en Vindozo 3.1
**Moĝibako** (japane 文字化け, [moĝibake], de 文字 (もじ, *moĝi*) «litero» + 化け (ばけ, *bake* «ŝanĝa» aŭ «misforma»), komputilista ĵargonvorto por misprezentita teksto rezultanta el apliko de malkonvena malkodilo al teksto alimaniere kodita, tiel ke la teksto aspektas abrakadabre al la leganto. Pli esperantece (radikŝpare kaj memklarige) oni povas diri **signokaĉo**. En Rusujo oni nomas tion *кракозя́бры* (*krakozjabri*, abrakadabraj skribaĉoj, IPA: [krɐkɐˈzʲæbrɪ̈]), en germana ĝi estas *Zeichensalat* («signa salato») kaj en la ĉina lingvo ĝi estas 乱码 (*luànmǎ*, «amaso da kodo konfuza»).

La problemo precipe aktualis en la frua periodo de la Interreto, kiam oni prezentis diverslingvajn tekstojn per malsamaj signokodoj. La enkonduko de Unikodo provizas la solvon universalan, sed la problemo persistis ĉar multaj retpaĝoj ne uzas la kodoprezenton UTF-8 (aŭ la kodoprezenton UTF-16, kiu estas pli kompakta reprezentado por la paĝoj ĉinaj, japanoj kaj koreaj).

Oni povas foje fari tian tekston komprenebla malfermante ĝin en tekstredaktilo aŭ retumilo, kaj elektante alian signokodon. Tamen, tia rekodigo por revigligi la originalan tekston ne ĉiam eblas. Ekzemple, pli aĝaj, neĝuste agorditaj retpoŝtaj serviloj kiuj atendas ricevi nur sep-bitajn mesaĝojn, forĵetus la okan biton en la dissendado, aŭ unuopa fremda signo anstataŭus tutan signokombinon, tiel malhelpante la aŭtomatan restarigon de la celata signo.

Antaŭ la ĝenerala ekuzo de Unikodo, oni ofte kodis Esperanton en Latino-3 (alinome «Sud-Eŭropa Latina Signokodo») por prezenti la ĉapelitajn literojn ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ kaj ŭ. Iuj retumiloj neĝuste interpretis ĉi tiujn signojn laŭ Latino-1 per la signoj kun la sama signonumero:

`Eĥoŝanĝo ĉiuĵaŭde` →
`E¶oþanøo æiu¼aýde`
## Referencoj
# Shōki

**Shoki** estas fama elsorĉisto el Ĉinio.

Li ĉeestas ofte en la japana arto. Li estas barba, havas longan glavon kaj portas foje larĝan pajloĉapelon. Tiu heroo batalas kontraŭ *oni-oj* (japanaj diabloj).
# Servuto

**Servuto** estis la laboro, kiun kamparano ŝuldas senpage al la terposedantoj de nobeloj (aŭ feŭdaj senjoroj) aŭ al la ŝtato. Ĝi estis adoptita kiel pli konvena ol sklaveco post la estiĝo de la feŭdoj dum la Mezepoko: La familio kaj ties posteuloj devis pagi per laborado la servojn kaj ŝuldojn al la feŭda senjoro, pro permesado je laborado en lia tereno, uzado de la muelejo, riveroj, ktp.

En la antikva epoko, kiu forte baziĝis je la koncepto de sklaveco, ĝi ankoraŭ ne ekzistis, ĉar je la morto de unu sklavo oni simple aĉetis alian.

## Vidu ankaŭ

* servuto en la Regno Ahom
* Servuteco
# Eiji Yoshikawa

| **Eiji Yoshikawa** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo |
| **吉川英治**  |
| **Naskiĝo** | 11-an de aŭgusto 1892 (1892-08-11) en Jokohamo |
| **Morto** | 7-an de septembro 1962 (1962-09-07) (70-jaraĝa) en Tokio |
| **Mortis pro** | naturaj kialoj  vd |
| **Mortis per** | pulma kancero  vd |
| **Tombo** | Tama Cemetery (en) , 20-1-51-5   vd |
| **Lingvoj** | japana vd |
| **Ŝtataneco** | Japanio  Japana Imperio (–1947)  vd |
| Profesio |
| **Alia nomo** | Кидзиро vd |
| **Okupo** | romanisto  ĵurnalisto  scenaristo  verkisto  poeto   vd |
| Verkado |
| **Verkoj** | Musashi vd |
|

|  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj | * (1960)  Ordeno de Kulturo
* (1960)  Kulture Merita Homo
* (1955)  Premio Asahi
* (1953)  Kikuchi Kan Prize (en)

vd |

 |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Yoshikawa Eiji** [jo.ɕi̥.kaꜜ.wa | eꜜi.(d)ʑi, -ka.wa eꜜi-, -eꜜː.(d)ʑi] (japane 吉川 英治, fakte *Yoshikawa Hidetsugu* (吉川 英次); n. la 11-an de aŭgusto 1892 en Kanagaŭa - m. la 7-an de septembro 1962 en Tokio) estis japana verkisto de historiaj romanoj, unu el la plej eminentaj reprezentantoj de ĉi tiu ĝenro en sia lando. En la okcidento li estas plej konata pro sia verko *Musaŝi*. La romano estis transformita en filmon en 1954.

Lian verkadon influis ĉefe japanaj kaj ĉinaj historiaj verkoj kiel La Rakonto pri la Taira, La Rakonto pri Genji, Akvorando, kaj Romanco de la Tri Regnoj, multajn el kiuj li poste rerakontis laŭ novaj manieroj, kiel ekzemple Taikōki ( japane: 太閤記 *Taikōki*), 17-jarcenta biografio de Toyotomi Hideyoshi, kiu konsistis el 20 volvlibroj. Liaj aliaj verkoj ankaŭ estas plejparte neoriginalaj, sed per siaj verkoj, el kiuj ekzistas multaj, li tenis legantojn interesitaj pri la pasinteco. Li ankaŭ estis premiita per la Ordeno de Kulturo, la plej alta literatura premio de Japanio. kiel la Ordeno de la Sankta Trezoro, la Premio Kikuchi Kan, la Premio Asahi de la gazeto Asahi Shimbun, kaj la Premio Mainichi por la Artoj.

Tri premioj estas aljuĝitaj honore al Eiji Yoshikawa: la Literatura Premio [japana], la Kultura Premio [japana], kaj la Premio por Junaj Aŭtoroj [japana].

## Verkoj (elekto)

* *Naruto Hichō* (鳴門秘帖), 1926
* *Miyamoto Musashi* (宮本武蔵), germana *Musashi* , 1936-1939
* *Shinsho Taikōki* (新書太閤記), germana *Taiko* , 1939-1941
* *Shin Heike Monogatari* (新平家物語), 1951
* *Shihon Taiheiki* (私本太平記), 1958-1961
* *Shinshū Tenmakyō* (神州天馬侠), 1925-1928

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* La Yoshikawa Eiji Domo kaj Muzea retejo (japane)