Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Luksa varo

**Luksa varo** estas ekonomika varo, preter kiu demandado ascendas pli rapide ol adekvate kreskanta salajro. Luksa varo havas do salajran elastecon de la demandado: ju pli oni estas riĉa, des pli multe da luksa varo oni aĉetas. Sed tio ankaŭ signifas, ke se oni malaltigos la salajron, abrupte malpliiĝos ankaŭ la demandadon pri luksa varo.

Tipaj luksaj varoj estas ekzemple kelkaj markoj de aŭtomobiloj, juveloj aŭ kelkaj specoj de manĝo.

## Markoj

* Porsche
* Swarovski

## Proverbo

Ekzistas pluraj (3) proverboj pri lusko en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Luksa la vesto, sed malplena la poŝo.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Pli bona branĉo sennuksa, ol kaĝo plej luksa.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„** 911. — *Vivi larĝe kaj lukse.* **”** |

 |

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Lukso
# Madhyamaka

| Madhyamaka |
| --- |
| Tradukoj de मध्यमक (*madhyamaka*) |
| Sanskrite | मध्यमक (*madhyamaka*) |
| Ĉine | 中觀見 (*Zhōngguān-jìan*) |
| Japane | 中観派 (*Chūgan-ha*) |
| Tibete | དབུ་མ་པ། *dbu ma pa* |
|  Terminaro de Budhismo  |
|  |

|  |
| --- |
| Elekto de artikoloj pri **Budhismo**

---

 |
| **Historio de budhismo** |
|
Kronologio de budhismo  |
| **Bazaj nocioj** |
|
Tri juveloj
Kvar noblaj veroj
Nirvano· Dependa ekesto
Anatta· Dukkha· Anicca
Skandha· Renaskiĝo  |
| **Signifaj staturoj** |
|
Sidarto Gotamo
Kategorio:Disĉiploj de la budho Gotamo
Kategorio:Budhismaj filozofoj  |
| **Budhisma praktiko** |
|
Budho · Bodisatvo
Arahanto·
Nobla Okobla Vojo
Paramitoj · Djano  |
| **Signifaj skoloj** |
|
Teravado
Zen Chan Son
Karma Kagjü
Pura Lando  |
| **Trispeca membrigado de budhismo** |
|
Hinajano
Mahajano
Vaĝrajano  |
| **Tekstoj** |
|
Tripitako· Vinajo
Sutro Pitako· Abidarmo
Mahajanaj sutroj
Budhismaj tantroj  |
| **Portalo:Budhismo** |
|  |

Madhyamaka (*meza vojo* aŭ *mezismo*) estas tradicio de budhisma filozofio iniciatita de Nagarĝuno (ĉ. 150-250).

La fundamenta teksto de la tradicio *Madhyamaka* estas la *Mūlamadhyamakakārikā* (*Fundamentaj versoj pri la meza vojo*) de Nagarĝuno. *Meza vojo* ankaŭ signifas la absoluta naturo de fenomenoj kaj la realiĝo de la budhisma meditado.

*Madhyamaka* influis la disvolviĝon de Mahajana budhismo. Ĝi estas la dominanta interpreto de budhisma filozofio en tibeta budhismo kaj ĝi ankaŭ influis orientazian budhismon.

## Aliaj nomoj

*Madhyamaka* estas ankaŭ nomita *Śūnyavāda* (*la doktrino de vakueco*) kaj *Niḥsvabhāvavāda* (*la doktrono de neesenco*).

## Vidu ankaŭ

* Duvereco

## Referencoj

## Bibliografio

1. Brunnhölzl, Karl.  (2004) *Center of the Sunlit Sky: Madhyamaka in the Kagyu Tradition*. Snow Lion Publications.
2. Hugon, Pascale; Zalta, Edward N. (redaktoro) (printempo).  Tibetan Epistemology and Philosophy of Language (angle). The Stanford Encyclopedia of Philosophy.
3. Williams, Paul.  (2000) *Buddhist Thought* (angle). Londono: eldonejo *Routledge*.
4. Wynne, Alexander.  *Early Buddhist Teaching as Proto-śūnyavāda* (angle).
# Gandaro

| Gandaro |
| --- |
| Historia regiono |
| Mapo de la hinda subkontinento en la 8-a jarcento a.K., Gandaro troviĝas supre maldekstreMapo de la hinda subkontinento en la 8-a jarcento a.K., Gandaro troviĝas supre maldekstre |
|

|  Estas |
| --- |
| historia regiono, Mahajanapado, civilizacio [+] |

 |
|

---

 |
| Landoj | Barato, Pakistano |
|  - koordinatoj | 33° 45′ 22″ N, 72° 49′ 45″ O (mapo)33.75672.8291
  |
|

---

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Gandaro (Barato)DEC |

 |
|

---

 |
|  |
| Gandaro |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Gandhara** [+] |
|  |

**Gandaro** (sanskrite गंधार, Gandhāra) estas historia regiono, kiu situas en la sudoriento de nuna Afganio, centre kaj norde de nuna Pakistano, kaj nordokcidente de nuna Barato (inkluzive granda parto de Kaŝmiro).

## Historio

Gandhara estis satrapio de la Persa Imperio de la aĥemenidoj ekde la 6-a jarcento a.K.
Ĝin konkeris la grekoj dum ekspedicio de Aleksandro la Granda kaj restis helenisma sub la regantaj hindgrekoj, ĝis la aneksiĝo al la Kuŝana imperio —kiu adoptis la grekan kulturan heredaĵon—.

Gandaro estis grava centro de budhismo, kie arto, kun greka influo, estas konata kiel grekbudhisma arto.

Eble la toponimia memoro de la antikva Gandaro nun restas en la urbo Kandaharo, Afganio), sed la etimologio de ĉi tiu lasta ankaŭ povus veni de *Alexandria* → *Iskanderiya* → *Kandahār*.

## Grekbudhisma arto

En la regiono de Gandaro disvolviĝis la grekbudhisma arto, sinkretismo inter la greka kaj budhisma kulturoj.

## Bildaro

* Ina bildo, 3-a al 1-a jc. a.K
* Diino de fekundeco.
* Princo Gaŭtamo, antaŭ iĝi budho.
* La Budho staranta.
* Kapo de la Budho.

## Vidu ankaŭ

* Gandari
* Ĥaroŝti

## Referencoj
# Heftalitaj hunoj

| Heftalitaj hunoj |
| --- |
|  |
| **historia etno • historia lando** |
| Ŝtatoj kun signifa populacio |
|  |
| Religio |
| budhismo |
|  |

|  |
| --- |
| **Heftalitaj hunoj** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **408 – 670** |  |

 |
| **historia etno • historia lando** |
| **Geografio**

|  |
| --- |
|  |

 |
| Ĉefurbo: | Kunduz • Balĥo |
| **Loĝantaro** |
| **Ŝtat-strukturo** |
| Ŝtat-strukturo: |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Antaŭaj ŝtatoj:**

 | **Postsekvaj ŝtatoj:**

 |
| **Elstaraj historiaj eventoj** |
| **Diplomatiaj rilatoj** |

 |
|  |

**Heftalitaj hunoj** aŭ alinome **blankaj hunoj** estis antikva popolo kaj dinastio. Unue ili fondis imperion en areo de la Mez-Azio, poste ili dominis nordokcidentan onon de la Hindio.

## Ilia origino kaj iliaj nomoj

Origino de la Heftalitaj estas nekonata. Nomadaj uaraj triboj okupis areon de la Mez-Azio (en tiama nomo: Tokaristanon), ili elpremis alanajn aborigenojn.

Sinaj fontoj nomas *Hiungno* ilin. Atakoj de la Kidarita Reĝlando minacis najbaran Persan Imperion, tamen *Haital* tribo de la persaj fontoj stringis pleje ilin (en sinaj fontoj: 厌哒 aŭ 嚈噠, pinjin: yeda / yanda, probabla iama prononcado: jeptal.)

Inter la 483-a kaj 485-a jaroj sturmis heftalitoj per gvidado de la Khingila Persion. Posteulo de Khingila, I. Toramana (490-515) atakis Hindion.

## Ilia vivmaniero

Heftalitaj hunoj estis laŭ fontoj ĉinaj nomada, sed ili estis laŭ fontoj grekaj setlintaj kaj urbanaj popolo.

## Vidu ankaŭ

* Hunaoj
# 422

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
4-a jarcento |
**5-a jarcento**
| 6-a jarcento
| ►

◄ |
390-aj jaroj |
400-aj jaroj |
410-aj jaroj |
**420-aj jaroj**
| 430-aj jaroj
| 440-aj jaroj
| 450-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
418 |
419 |
420 |
421 |
**422**
| 423
| 424
| 425
| 426
| ►
| ►►

| **422 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 422 *CDXXII* |
| Ab urbe condita | 1175 |
| Armena kalendaro | *N/A* |
| Bahaa kalendaro | -1422 – -1421 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | 477 – 478 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | 344 – 345 |
|  - *Kalijugo* | 3523 – 3524 |
| Budhisma kalendaro | 966 |
| Ĉina kalendaro | 3058 / 3118 – 3059 / 3119 辛酉 – 壬戌 |
| Etiopa kalendaro | 414 – 415 |
| Franca respublika kalendaro | -1370 - -1369 |
| Hebrea kalendaro | 4182 – 4183 |
| Holocena kalendaro | 10422 |
| Irana kalendaro | 200 BP – 199 BP |
| Islama kalendaro | 206 BH – 205 BH |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 1082 (皇紀1082年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 10422 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 2755 |
| Tajlanda suna kalendaro | 965 |

En la jaro **422** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Celesteno la 1-a iĝis papo.

## Naskiĝoj

## Mortoj

Papo Bonifaco la 1-a
# 588

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
5-a jarcento |
**6-a jarcento**
| 7-a jarcento
| ►

◄ |
550-aj jaroj |
560-aj jaroj |
570-aj jaroj |
**580-aj jaroj**
| 590-aj jaroj
| 600-aj jaroj
| 610-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
584 |
585 |
586 |
587 |
**588**
| 589
| 590
| 591
| 592
| ►
| ►►

| **588 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 588 *DLXXXVIII* |
| Ab urbe condita | 1341 |
| Armena kalendaro | 37 ԹՎ ԼԷ |
| Bahaa kalendaro | -1256 – -1255 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | 643 – 644 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | 510 – 511 |
|  - *Kalijugo* | 3689 – 3690 |
| Budhisma kalendaro | 1132 |
| Ĉina kalendaro | 3224 / 3284 – 3225 / 3285 丁未 – 戊申 |
| Etiopa kalendaro | 580 – 581 |
| Franca respublika kalendaro | -1204 - -1203 |
| Hebrea kalendaro | 4348 – 4349 |
| Holocena kalendaro | 10588 |
| Irana kalendaro | 34 BP – 33 BP |
| Islama kalendaro | 35 BH – 34 BH |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 1248 (皇紀1248年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 10588 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 2921 |
| Tajlanda suna kalendaro | 1131 |

En la jaro **588** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Meteorito falis en Ĉinio kaj mortigis 10 homojn.
* Epidemio de pesto en Gaŭlio.
* Ŝivadeva surtroniĝis en Nepalo
* Lombardoj fariĝis kristanoj.

## Naskiĝoj

## Mortoj

* Aella, verŝajne la unua anglosaksa reĝo de Deira, Anglio (n. nekonata)
# 447

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
4-a jarcento |
**5-a jarcento**
| 6-a jarcento
| ►

◄ |
410-aj jaroj |
420-aj jaroj |
430-aj jaroj |
**440-aj jaroj**
| 450-aj jaroj
| 460-aj jaroj
| 470-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
443 |
444 |
445 |
446 |
**447**
| 448
| 449
| 450
| 451
| ►
| ►►

| **447 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 447 *CDXLVII* |
| Ab urbe condita | 1200 |
| Armena kalendaro | *N/A* |
| Bahaa kalendaro | -1397 – -1396 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | 502 – 503 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | 369 – 370 |
|  - *Kalijugo* | 3548 – 3549 |
| Budhisma kalendaro | 991 |
| Ĉina kalendaro | 3083 / 3143 – 3084 / 3144 丙戌 – 丁亥 |
| Etiopa kalendaro | 439 – 440 |
| Franca respublika kalendaro | -1345 - -1344 |
| Hebrea kalendaro | 4207 – 4208 |
| Holocena kalendaro | 10447 |
| Irana kalendaro | 175 BP – 174 BP |
| Islama kalendaro | 180 BH – 179 BH |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 1107 (皇紀1107年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 10447 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 2780 |
| Tajlanda suna kalendaro | 990 |

En la jaro **447** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

## Naskiĝoj

## Mortoj
# 549

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
5-a jarcento |
**6-a jarcento**
| 7-a jarcento
| ►

◄ |
510-aj jaroj |
520-aj jaroj |
530-aj jaroj |
**540-aj jaroj**
| 550-aj jaroj
| 560-aj jaroj
| 570-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
545 |
546 |
547 |
548 |
**549**
| 550
| 551
| 552
| 553
| ►
| ►►

| **549 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 549 *DXLIX* |
| Ab urbe condita | 1302 |
| Armena kalendaro | *N/A* |
| Bahaa kalendaro | -1295 – -1294 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | 604 – 605 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | 471 – 472 |
|  - *Kalijugo* | 3650 – 3651 |
| Budhisma kalendaro | 1093 |
| Ĉina kalendaro | 3185 / 3245 – 3186 / 3246 戊辰 – 己巳 |
| Etiopa kalendaro | 541 – 542 |
| Franca respublika kalendaro | -1243 - -1242 |
| Hebrea kalendaro | 4309 – 4310 |
| Holocena kalendaro | 10549 |
| Irana kalendaro | 73 BP – 72 BP |
| Islama kalendaro | 75 BH – 74 BH |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 1209 (皇紀1209年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 10549 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 2882 |
| Tajlanda suna kalendaro | 1092 |

En la jaro **549** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Lasta kaleŝa kurado en Circus Maximus de Romo.
* Agila, reĝo de Vandaloj invadis Romian provincon Emeriton.

## Naskiĝoj

## Mortoj

* T´ai-Ch´ing, Ĉina imperiestro.
# Feŭdo

Sinjoro reprenante feŭdon.
**Feŭdo** estis tereno, kiun - dum la mezepoka epoko de **Feŭdismo** en Eŭropo - nobelo pruntedonis al vasalo. La vasalo devis militservi por la nobelo aŭ pagi al li dekonaĵon.

La koncepto de feŭdo tial tradukeblas al Esperanto per la nocioj "limigita posedo" aŭ "por-uza posedo" (la antaŭmezepoke aplikata koncepto de "vera posedo" laŭ mezepoka latina lingvo nomiĝis "Allodium", E-o: "alodo").

La politika kaj ekonomia rilato inter la feŭdodona nobela reganto kaj la feŭdoprena vasalo estis la bazo de la mezepoka socia strukturo de Eŭropo, aparte de la Sankta Romia Imperio de Meza Eŭropo.

Ankaŭ en aliaj kulturoj dum la mezepoko ekestis strukturoj kompareblaj al la eŭropa feŭda sistemo. Aparte menciindas la koncepto de samurajoj en Japanio.
# Teritorio

Teritorioj en la areon ĉirkaŭ Strasburgo en la 17-a jarcento
**Teritorio** estas areo sub posedo de besto (inter ili homo) aŭ socia grupo, de organizaĵo aŭ eĉ ŝtato. Oni uzas, sekve, la vorton en biologio, psikologio, sociologio, geografio ktp. Estas, krome, multaj metaforaj uzoj de la vorto *teritorio* (ekzemple, la nocio "**teritorio**" specifa al la ludo goo), sed ĉiuj rilatas al areo, parto de pli granda spaco sub influo de individuo aŭ individueca aĵo.

Politike, teritorio estas tera surfaco de Ŝtato, suverena aŭ ne. Laŭ internacia juro, teritorio estas nepra kondiĉo por agnosko de ŝtato, pro tio, Vatikano bezonis akiri kaj konservi sian tre etan teritorion. Krom tera surfaco, la tiea aera spaco kaj la apudaj maraj akvoj estas partoj de ŝtata teritorio.

En geopolitiko, oni uzas la vorton *teritorio* por dependaj ŝtatoj.

Multaj landoj nomas "teritorioj" kelkajn specojn de siaj administraj partoj. Ekzemple, Kanado kaj Norvegio nomas kelkajn partojn de siaj landoj kun relative malmultaj loĝantoj "teritorioj" (ekz. Nordokcidentaj Teritorioj). "Teritorioj" nomiĝas ankaŭ la dependaj teritorioj de Usono, kiuj estas sub administrado de Usono, sed ne estas parto de iu el ties 50 subŝtatoj aŭ de Federacia Distrikto Kolumbio. Ankaŭ Aŭstralio, Francio kaj Unuiĝinta Reĝlando nomas kelkajn insulojn kaj insularojn "teritorioj", ktp.

Brazila konstitucio nomas "teritorioj" teoriajn provincojn, kiujn Brazila registaro povus krei, sed kiuj ne ekzistas.

## Vidu ankaŭ

* Eksterteritorieco
* Tereno

## Referencoj
# 500

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
4-a jarcento |
**5-a jarcento**
| 6-a jarcento
| ►

◄ |
470-aj jaroj |
480-aj jaroj |
490-aj jaroj |
**500-aj jaroj**
| 510-aj jaroj
| 520-aj jaroj
| 530-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
496 |
497 |
498 |
499 |
**500**
| 501
| 502
| 503
| 504
| ►
| ►►

| **500 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 500 *D* |
| Ab urbe condita | 1253 |
| Armena kalendaro | *N/A* |
| Bahaa kalendaro | -1344 – -1343 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | 555 – 556 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | 422 – 423 |
|  - *Kalijugo* | 3601 – 3602 |
| Budhisma kalendaro | 1044 |
| Ĉina kalendaro | 3136 / 3196 – 3137 / 3197 己卯 – 庚辰 |
| Etiopa kalendaro | 492 – 493 |
| Franca respublika kalendaro | -1292 - -1291 |
| Hebrea kalendaro | 4260 – 4261 |
| Holocena kalendaro | 10500 |
| Irana kalendaro | 122 BP – 121 BP |
| Islama kalendaro | 126 BH – 125 BH |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 1160 (皇紀1160年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 10500 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 2833 |
| Tajlanda suna kalendaro | 1043 |

En la jaro **500** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Hindaj matematekistoj kreis la nulon (0).
* Unua registro de neĝkurado en Bizanca imperio.
* Khoikhoi alvenis al Namibio.

## Naskiĝoj

Dionysius Exiguus, monaĥo (proksimuma naskiĝjaro)

## Mortoj
# 542

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
5-a jarcento |
**6-a jarcento**
| 7-a jarcento
| ►

◄ |
510-aj jaroj |
520-aj jaroj |
530-aj jaroj |
**540-aj jaroj**
| 550-aj jaroj
| 560-aj jaroj
| 570-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
538 |
539 |
540 |
541 |
**542**
| 543
| 544
| 545
| 546
| ►
| ►►

| **542 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 542 *DXLII* |
| Ab urbe condita | 1295 |
| Armena kalendaro | *N/A* |
| Bahaa kalendaro | -1302 – -1301 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | 597 – 598 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | 464 – 465 |
|  - *Kalijugo* | 3643 – 3644 |
| Budhisma kalendaro | 1086 |
| Ĉina kalendaro | 3178 / 3238 – 3179 / 3239 辛酉 – 壬戌 |
| Etiopa kalendaro | 534 – 535 |
| Franca respublika kalendaro | -1250 - -1249 |
| Hebrea kalendaro | 4302 – 4303 |
| Holocena kalendaro | 10542 |
| Irana kalendaro | 80 BP – 79 BP |
| Islama kalendaro | 83 BH – 81 BH |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 1202 (皇紀1202年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 10542 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 2875 |
| Tajlanda suna kalendaro | 1085 |

En la jaro **542** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

## Naskiĝoj

## Mortoj
# 565

Aktualaĵoj | Eventoj laŭ tago de jaro

◄ |
5-a jarcento |
**6-a jarcento**
| 7-a jarcento
| ►

◄ |
530-aj jaroj |
540-aj jaroj |
550-aj jaroj |
**560-aj jaroj**
| 570-aj jaroj
| 580-aj jaroj
| 590-aj jaroj
| ►

◄◄ |
◄ |
561 |
562 |
563 |
564 |
**565**
| 566
| 567
| 568
| 569
| ►
| ►►

| **565 en la aliaj kalendaroj** |
| --- |
| Gregoria kalendaro | 565 *DLXV* |
| Ab urbe condita | 1318 |
| Armena kalendaro | 14 ԹՎ ԺԴ |
| Bahaa kalendaro | -1279 – -1278 |
| Barataj kalendaroj |  |
|  - *Vikram Samvat* | 620 – 621 |
|  - *Barata nacia kalendaro* (Ŝaka Samvat) | 487 – 488 |
|  - *Kalijugo* | 3666 – 3667 |
| Budhisma kalendaro | 1109 |
| Ĉina kalendaro | 3201 / 3261 – 3202 / 3262 甲申 – 乙酉 |
| Etiopa kalendaro | 557 – 558 |
| Franca respublika kalendaro | -1227 - -1226 |
| Hebrea kalendaro | 4325 – 4326 |
| Holocena kalendaro | 10565 |
| Irana kalendaro | 57 BP – 56 BP |
| Islama kalendaro | 59 BH – 58 BH |
|  - *Imperia jaro* | Kōki 1225 (皇紀1225年) |
|  - *Japana nomo de erao* (Jōmon) | 10565 |
| Juliana kalendaro | Gregoria minus 10–13 tagoj, depende de tempoperiodo |
| Korea kalendaro | 2898 |
| Tajlanda suna kalendaro | 1108 |

En la jaro **565** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj

* Unua mencio pri Monstro de Loch Ness;
* Justino la 2-a iĝis orient-romia imperiestro;

## Naskiĝoj

## Mortoj

* Imperiestro Justiniano la 1-a de Orient-Romia Imperio
# Ĝengĝoŭo

| Ĝengĝoŭo |
| --- |
|  |
| departemento-ranga urbo  urbego   vd |
| Administrado |
|

|  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Mahiljoŭ (2014–) Ĉinĝu (2000–) Kluĵo (1994–) Irbid  Shimanto (en)   Ŝumen  Napolo  Sajtama  Campo Grande   vd |

 |
| **Poŝtkodo** | 450000 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 10 136 000  (2018) [+] |
| **Loĝdenso** | 1 339 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 34° 45′ N, 113° 40′ O (mapo)34.74919113.66051
  [+] |
| **Areo** | 7567,18 km² ( 756 718 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC+08:00 [+] |
|  |
|

|  |
| --- |
| Ĝengĝoŭo (Ĉinio)DEC |
| Situo de Ĝengĝoŭo |

 |
|

|  |
| --- |
| Ĝengĝoŭo (Ĝengĝoŭo)DEC |
| Situa mapo de Ĝengĝoŭo |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Zhengzhou [+] |
|  |

**Ĝengĝoŭo** - ĉine 鄭州市 / 郑州市, pinjine *Zhèngzhōu Shì*, en malnovaj latinliterigoj ankaŭ angle *Chengchow* aŭ germane *Tschengtschau* - estas antikva ĉefurbo kaj nuna universitata urbo en Ĉinio. Samtempe temas pri la administra centro de la provinco Henano kiel prefektujnivela urbego.

Laŭ la stato de 2018 en la urbo Ĝengĝoŭo vivis 10 136 000 loĝantoj sur areo de 7 567,18 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 339 loĝantoj/km². Ĝi havas komunan limon kun Ĝjaoĝuo, Sinsjan, Kaifeng, Suĉang, Pingdingŝano kaj Lŭojango.

Placo antaŭ la stacidomo en Ĝengĝoŭo
## Bazaj informoj

* Loĝantaro: 7 243 000 en 2006
* Areo: 7446 km²
* Alto super marnivelo: m
* Horzono: UTC+8
* Poŝtkodo: **4500**00
* Telefonkodo: 371

## Situo

Ĝengĝoŭo situas laŭ la Flava rivero.

## Historio

Nokta vido en Ĝengĝoŭo
Ĝengĝoŭo estis loĝata jam dum la neolitiko kaj bronzepoko. 1500 a.K. la komunumo jam havis urban defendan muron. Dum diversaj dinastioj ĝi estis sidejo de imperiestroj. Ekde 1903 la urbo havas fervojan kontakton. La iama agrikultura urbo post 1949 iĝis ankaŭ industria urbo, produktanta teksaĵojn, traktoron, lokomotivojn ktp.

## Klimato

En Ĝengĝoŭo estas subtropika klimato kun 4 sezonoj. Precipe inter aprilo kaj oktobro pluvas (jare po 640 mm). En julio la temperaturo estas 27 °C, januare 0.2 °C.

## Vidindaĵoj

* provinca muzeo Henan
* bestoĝardeno
* botanika ĝardeno

## Ĝemelurboj

* Kluĵo, Rumanio
* Richmond (Virginio), Usono
* Jinju, Sud-Koreio
* Samara, Rusio
* Ibrid, Jordanio
* Joinville, Brazilo
* Ŝumen, Bulgario

## Vidu ankaŭ

* Metroo de Ĝengĝoŭo

Panoramo en Ĝengĝoŭo
Muzeo Henan en Ĝengĝoŭo
# Militservo

| Militservo |
| --- |
| **aktiveco**  |
| **laborkontrakto** |
|

|  Partoj |
| --- |
|  | konskripcio  vd |

 |
|  |

Militservo en Hispanio (1945)
**Militservo** estas servo de individuo aŭ grupo al armeo aŭ alia milita organizo, aŭ laŭ propra volo aŭ kiel devo (deviga militservo).

Kelkaj nacioj (ekz. Israelo) postulas certan kvanton de milita servo de ĉiu civitano (krom pro escepto kiel mensa malsano aŭ religio). Nacioj kun plena libervola milita servo normale ne postulas militan servon de siaj civitanoj, krom se estas manko de rekrutoj dum milito.

## Festo de militservantoj

En Francio kaj Hispanio, eble en aliaj ŝtatoj, kiuj havis aŭ havas devigan militservon de junaj viroj, la militservontoj ekkutimis festi antaŭ ol ili foriros al la servado. Poste tiuj homoj ofte restis solidaraj kaj starigis iajn klubojn kaj memorigajn festojn, kiuj iĝis popola festo en vilaĝoj kaj malgrandaj urboj. Tiaj festoj restas eĉ post ke la aĝo de militservo ŝanĝiĝis, aŭ ke deviga militservo ne plu ekzistas.

## Vidu ankaŭ

* Dizerto
* *Don't ask, don't tell*
# Boĝou

| Boĝou |
| --- |
|  |
| departemento-ranga urbo  urbego   vd |
| Administrado |
| **Poŝtkodo** | 236800 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 4 996 844  (2020) [+] |
| **Loĝdenso** | 586 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 33° 52′ N, 115° 46′ O (mapo)33.86264115.77422
  [+] |
| **Alto** | 32 m [+] |
| **Areo** | 8521,23 km² ( 852 123 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC+08:00 [+] |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Boĝou (Ĉinio)DEC

|  |
| --- |
|  |

 |
| Situo de Boĝou |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Bozhou [+] |
|  |

**Boĝou,** per simpligita ĉina skribo **亳州,** per pinjino *Bózhōu* estas prefektuja (triaranga) milionurbo en provinco Anhujo en Ĉina Popola Respubliko.

Riverbordo
## Demografio

En 2020 la prefektujnivela loĝantaro estis 4 996 844 homoj.

## Geografio

La urbego kuŝas ĉe la suda fino de la Nordĉina Ebenaĵo sur areo 8374 km² 32 m super la marnivelo kaj administras 4 distriktonivelajn dividojn. Hŭajnano troviĝas 180, provinca sidejo Hefejo 264, Boĝou 292, Nankino 346, Ŝanhajo 610, ĉefurbo Pekino 672 km laŭ .

## Historio

La areo estis loĝata de modernaj homoj dum almenaŭ 7–8 mil jaroj. En aŭgusto 1948 la urbo Boĝou estis establita, kaj en februaro 1949 la urbo kaj distrikto estis kunfanditaj por formi la distrikton Boĝou. La 21-an de marto 1986 tiu distrikto estis levita al urbo je distrikta nivelo kaj la 21-an de majo 2000 al Boĝou estis donita urba statuso je prefekta nivelo.

## Ekonomio

La milionurbo estas ĉefurbo de la tradicia ĉina medicino.

Stacidomo
## Trafiko

La prefektujurbo estas bone ligita per fervojaj kaj ĉefvojaj linioj, ja la ebena areo helpas la trafikajn instalaĵojn.

## Klimato

La klimato estas humida subtropika klimato kun musona influo laŭ klimata klasifiko de Köppen: Cwa kun kvar apartaj sezonoj. La vintroj estas humidaj kaj malvarmaj kun malaltaj precipitaĵoj; dum la someroj estas varmaj kaj humidaj. La jara averaĝa temperaturo estas 15,5 °C kaj varias inter 11-21 °C. Jare averaĝe pluvas 780 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed pli ol duono de la jara totalo okazas de junio ĝis aŭgusto.

Bildoj pri BoĝouOperdomo
Pordego de parko
Banko

## Vidindaĵoj

* preĝejoj
* operdomo
* muzeo
* pordego de parko

## Fontoj

* WikiTrans