Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Almoravidoj

|  |
| --- |
| **Almoravidoj** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **1040 – 1147** |  |

 |
| **dinastio • historia lando** |
| **Geografio**

|  |
| --- |
|  Imperio de almoravidoj |

 |
| Ĉefurbo: | Azugi • Aghmat • Marakeŝo |
| **Loĝantaro** |
| Lingvoj: | Berbera lingvaro |
| **Ŝtat-strukturo** |
| Ŝtat-strukturo: | monarĥio |
| Monunuo: | Almoravid dinar |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Antaŭaj ŝtatoj:**

 | **Postsekvaj ŝtatoj:**

 |
| **Elstaraj historiaj eventoj** |
| **Diplomatiaj rilatoj** |

 |
|  |

| **Almoravidoj** |
| --- |
| Dinastio |
|  |
| **dinastio • historia lando** |
| **Apero** | 1040 vd |
| **Fino** | 1147 vd |
| **Lando** | Alĝerio • Maroko • Al-Andalus • Maŭritanio vd |
| **Religio** | islamo vd |
| Dinastiaj rilatoj |
| **Branĉo de** | history of Maghreb vd |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

La **almoravidoj** (arabe المرابطون, al-Murābitun, singulare مرابط signifante "la morabito", speco de ermito islama) estis berbera dinastio en Maŭretanio, Maroko, Alĝerio kaj Al-Andalus en la tempo de 1046 ĝis 1147.

La dinastio de almoravidoj defendis fundamentisman interpretadon de Islamo kaj danke al sia rigoro unuigis sub ĝia hegemonio grandajn etendojn en la okcidento de la islama mondo kie ili formis imperion, inter la 11-a kaj 12-a jarcentoj, kiu etendiĝis ĉefe tra la teritorioj kie nun estas Maŭretanio, Okcidenta Saharo de kie ili devenis, Maroko kaj tra la suda duono de Iberio.

## Faktoroj kiuj favoris la kreskon de la movado de almoravidoj

1. **La solidareco triba kaj la religia reformemo**.

2. **La ekonomia faktoro**. La ampleksaj etendoj kie paŝtis la gregoj de la sanhajoj, prezentis unuarangan intereson: la kontrolo de la karavanoj ŝarĝitaj de ĉiatipaj varoj (ĉefe, aŭro kaj salo) kiuj direktiĝis al nordo de Afriko kaj Al-Andalus.

La mesufaoj kontrolis la akson Teghaza-Audagost-Sijilmasa; la lemtaoj la marbordan vojon el la marenfluo de la rivero Senegal ĝis la regiono de la rivero Nul; la gudalaoj kontrolis salminejon situa sudokcidente de la atlantika marbordo; kaj la lemtunoj kontrolis la valon de la Draa kaj la akson Augagost-Sus direkte al Sijilmasa.

3. **Fragmentado de la islama mondo**. En Ifrikija (aktuala Tunizio), okazis la invado de hilalianoj, la falo de Kariuan (1053) kaj klopodoj prosperi okcidenten. En la okcidenta Magrebo (aktuala Maroko), la Barghaŭatoj dominis la atlantikajn ebenaĵojn, la idrisidoj konservis la urbojn Tamdoilit, Igli kaj Massa kaj klopodas konkeri Ceŭton al la Umajaoj de Kordovo; la Magravaoj kaj ties parencoj, la Beni Ifren (Jafran), kontrolis Salé, Tlemecen, Tadla kaj Fezzaz; la tajfo zeneta de Ĉellah kontrolis ekde Fez al Sijilmassa. Al-Andalus estis fragmentata en multnombro de sendependaj regnoj de tajfoj.

## Kulturo

Laŭ Francisko Azorín almoravido estas gento de la Atlasa Montaro kiu regis Afrikon kaj Andaluzion de 1038 al 1144, dum la termino utilus ankaŭ por referenci al la arto de tiu epoko kaj gento.

## Notoj
# Jiangnano

Vilaĝo en Jiangnano.
**Jiangnano** aŭ **Jiang Nan** (ĉine : 江南 ; pinjine : *Jiāngnán*; Wade-Giles : *Chiang-nan*, kelkfoje literumita *Kiang-nan*) estas geografia areo en Ĉinujo rilate al regiono tuj sude de la malsupraj atingopovejoj de Jangzio, inkluzive de la suda parto de Jangzio-Delto. Tiu regiono estas grandparte vu-parolanta.

La vorto Jiangnan estas bazita sur la ĉina nomo por Jangzio, *Cháng Jiāng*, kaj *nán* signifanta "sudo".

## Priskribo

La regiono ampleksas Ŝanhajon, la sudan parton de Ĝjangsuo, la sudan parton de Anhujo, la nordan parton de Ĝjangŝio, kaj la nordan parton de Ĝeĝjango. La plej gravaj urboj en la areo estas Ŝanhajo, Nankino, Ningbo, Hangĝoŭo, Suĝoŭo, Vuŝio, Ĉangĝoŭo kaj Ŝaosing.

Jiangnano estis gvida regiono de Ĉinujo dum almenaŭ 1 000 da jaroj, per ĝia forta ekonomio kaj homaj resursoj. Kvankam nur konsistigante 5% de la surfaco en Ĉinujo, ĝi kaŭzis historie signifan kvanton de la ĉina malneta enlanda produkto. La intelekta kulturo de Jiangnano estis altagrade distingita ĉiam en la ĉina historio kaj tre influis la ĉinan kulturon kiel tutaĵon.

En la lastaj 15 jaroj, produktado, inkluzive de aŭtomobiloj (General Motors, Volkswagen), elektroniko kaj teksaĵindustrioj, estas koncentrata en tiu areo, ekspluatante relative malmultekostan spertan laboron kaj oportunan transportadon. La jiangnanaj industrioj ludas gravan rolon en la eksporta komerco de Ĉinujo kaj produktas multon el la konsumaĵoj uzataj tra la mondo.

## Vidu ankaŭ

* Jiangnanaj subtropikaj ĉiamverdaj arbaroj
# Ĝanje

| Ĝanje |
| --- |
|  |
| departemento-ranga urbo  urbego   vd |
| Administrado |
| **Poŝtkodo** | 734000 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 1 199 515  (2010) [+] |
| **Loĝdenso** | 31 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 38° 56′ N, 100° 27′ O (mapo)38.93545100.45529
  [+] |
| **Areo** | 38592,06 km² (3 859 206 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC+08:00 [+] |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ĝanje (Ĉinio)DEC

|  |
| --- |
|  |

 |
| Situo de Ĝanje |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Zhangye [+] |
|  |

**Ĝanje,** per simpligita ĉina skribo **张掖,** per tradicia ĉina skribo **張掖,** per pinjino *Zhāngyè,* laŭ poŝta servo *Changyeh,* antaŭe konata kiel *Kanchow* estas prefektujnivela milionurbo en provinco Gansuo en Ĉina Popola Respubliko. La loknomo ankaŭ estis konata kiel Ganĝou, nomita laŭ la dolĉaj akvoj en la oazo. Alternativa teorio asertas, ke "Gan" devenis de la monteto proksime al la urbo. La nomo aperas en la "Vojaĝoj" de Marko Polo kiel *Campichu*.

Butikstrato en Ĝanje
## Demografio

En 2020 la prefektujnivela loĝantaro estis 1 131 016 homoj.

## Geografio

La kuntirita milionurbo kuŝas sur areo 39 437 km² kaj administras 6 dividojn. Uvej (Gansuo) troviĝas 221, provinca sidejo Lanĝoŭo 435, ĉefurbo Pekino 1375, Ŝanhajo 2092 km laŭ .

## Historio

Ĝanje estis establita de la Okcidenta Han-dinastio en 111 antaŭ Kristo. La prefektujnivela urbego kuŝas laŭ la antikva vojo de la Silka Vojo, tio determinis la gravecon ĝis la modernaj tempoj.

## Ekonomio

Pordego en la geologia parko
La prefektujnivela milionurbo estas grava regiona agrikultura centro, kvankam ĝi estis grave difektita de troarbarigo en la 19-a jarcento. La turismo aktive disvolviĝas en la nacia geologia parko.

## Edukado

En Ĝanje universitato funkcias kun ĉirkaŭ dek mil studentoj.

## Trafiko

Stacidomo
La milionurbo estas atingebla voje, trajne kaj flugmaŝine.

## Klimato

La klimato estas malvarma dezerta klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen: BWk kun tre varmaj someroj kaj malvarmaj kaj tre sekaj vintroj. La jara averaĝa temperaturo estas 8 °C kaj varias inter 1-17 °C. Jare averaĝe pluvas nur 132 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, preskaŭ ĉio falas de majo ĝis septembro. La vintroj estas tiel sekaj, ke neĝo estas ekstreme malofta.

Bildoj pri ĜanjeVojo
Placo
Mezlernejo
Statuo
Kuŝanta Budho
Moskeo
Kirko

## Vidindaĵoj

* pluraj preĝejoj
* Nacia Geologia Parko
* statuo de Marko Polo kaj aliaj statuoj
* templo de la Granda Budho, kiu enhavas la plej grandan kuŝantan Budho-statuon en la lando

## Fontoj

* WikiTrans
# Rivero Liao

| Rivero Liao |
| --- |
|  |
| **rivero** |
| Bazaj informoj |
| **Longeco** | 1 345 km |
| Fluo |
| Geografio |
| **Landoj** | Ĉinio |
| **Regionoj** | Ĝilinio |
|  |
|  |

**Rivero Liao**, **Liao-Rivero**, aŭ **Liao He**, **Liauho** ktp. (ĉine 辽河|t=遼河) estas kun longo de 1390 km la plej longa rivero en suda Nord-Orienta Ĉinio (Manĝurio).

La nomo de la provinco Liaoning kaj tiu de la Liaodong-duoninsulo venas de ĝi. Liao estiĝas per kunfluo de riveroj Xiliao kaj Dongliao (okcidenta kaj orienta Liao-Riveroj).

La orienta **Dongliao** fontas en la montara *Jilin Hada Ling* en distrikto *Dongliao* de provinco Jilin. La okcidenta **Xiliao** estiĝas per kunfluo de la norde fluanta *Xar Moron* kaj *Laoha* el suda direkto. Pli posta alfluanto de Xiliao estas *Xinkai He*.

La *Xar Moron* fontas en la montaro *Baicha* en sudokcidento de *Heshigten-departemento* en la sudorient Interna Mongolio. Laoha fontas en montaro *Guangtou* de distrikto *Pingquan* en la provinco Hebei.

Ambaŭ riveroj kunfluas proksime al la areo grand-distrikto *Guyushu* de distrikto *Changtu* en Liaoning kaj ekde tie la rivero fluas sub la nomo **Liao** tra la granda Liaohe-ebenaĵo en la Liaodong-golfon de Bohaj-maro.

La rivero ŝanĝis sian fludirekton en 1958.