# Aleksandrio

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Aleksandrio (apartigilo). |

|  |
| --- |
| Aleksandrio |
| arabe الإسكندرية Al Iskandariyah, greke Ἀλεξάνδρεια |
| urbo |
|  Kajo en Aleksandrio |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Flago | Blazono |

 |
| Lando |  Egiptio |
| Provinco | Provinco Aleksandrio |
| Historiaj regionoj |
4[Montri]
 - Antikva Egiptio  - Malnova Imperio  - Nova Imperio  - Fatima kaliflando
 |
|  |
| Rivero | Nilo *Nildelto* |
|  |
| Situo | Aleksandrio |
|  - alteco | 5 m s. m. |
|  - koordinatoj | ﻿ / ﻿ (mapo) |
|  |
| Areo | 2 679 km² (267 900 ha) |
|  |
| Loĝantaro | 4 110 015 (*2006*) |
| Denseco | 1 534,16 loĝ./km² |
|  |
| Fondo | 332 a.K. |
|  - fondinto | Aleksandro la Granda |
| Urbestro | Adel Labib |
|  |
| Horzono | OET (UTC+2) |
|  - somera tempo | OEST (UTC+3) |
| Poŝtkodo | 21500 |
| Telefona antaŭkodo | +20 3 |
|  |
|  Situo enkadre de Egiptio

Situo enkadre de Egiptio |
|  Situo enkadre de Afriko

 Situo enkadre de Afriko

 |
|  **Vikimedia Komunejo:**  Alexandria |
| **Retpaĝo:**  www.alexandria.gov.eg/default.aspx |
|  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |

**Aleksandrio** (greke *Αλεξάνδρεια*, kaj arabe الإسكندرية, *Al Iskandariyah*) estas urbo kaj ĉefa marhaveno en Egiptio ĉe la Mediteranea Maro. Ĝi nomiĝis laŭ Aleksandro la Granda, kiu fondis la urbon en -332, kaj estis hejmo de Eŭklido. Ĝi rapide fariĝis unu de la plej grandaj urboj de la Helenisma civilizo, kaj estis la sidejo de la Ptolemea dinastio. Dum pli ol mil jaroj post sia fondo, ĝi estis ĉefurbo de la lando, kaj restis ĝis hodiaŭ unu el la plej grandaj kaj gravaj urboj de Egiptio. Nun ĝi estas la dua plej granda urbo de la lando.

Kolono de Pompeo
## Geografio

Aleksandrio situas laŭ la Mediteraneo. Dosouk troviĝas 72, Ŝebin el-Komo 168, ĉefurbo Kairo 182, Damiato 184, Port Saido 229, Mersa Matruh 251, Asuano 844 kilometrojn (aere) .

## Iamaj monumentoj

Dum praa tempo, Aleksandrio koniĝis pro sia lumturo (unu el la sep mirindaĵoj de la antikva mondo) kaj sia biblioteko (la plej granda en la mondo) kun la "templo de la muzoj", nun nomata Muzeo de Aleksandrio, kvankam ne temas pri io komparebla al moderna muzeo, pli kiel antikva universitato. Notindas ankaŭ la templo Serapeum.

Satelita foto de la urbo
Aleksandrio
Tramo en Aleksandrio
## Servoj en la nuntempa urbo

* Bibliotheca Alexandrina
* Universitato de Aleksandrio

## Trafiko

Aleksandrio havas signifan havenon laŭ la maro kaj flughavenon. Estas ligoj fervoje kaj voje. Enurbe metroo trafikas ekde 2020.

## Konataj loĝantoj

* Ahmad Nazif
* Demis Roussos
* Naser
* Georges Moustaki
* Constantin Cavafy
* Omar Sharif
* Rudolf Hess

## Eminentuloj de antikva Aleksandrio

* Arkimedo
* Aristarko el Samotrako
* Dionizio de Trakio
* Eratosteno
* Eŭklido
* Galeno de Pergamono
* Hipatia
* Kalimako
* Kleopatra
* Ptolemeo
* Teono de Aleksandrio

## Patriarkoj

* Sankta Marko la evangeliisto
* Atanazio
* Cirilo de Aleksandrio

## Aleksandrio en Esperanto

En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kaj poste la japana pentristo Hokusajo kiuj montras al li laŭvice la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, kaj poste venas la vico de Fidiaso, kaj poste Maria Sklodovska, kiuj montras al Utnoa la mirindaĵojn de Eŭropo. La venonta ĉiĉerono estas Akenatono kiu montras interesaĵojn el Afriko dekomence el Egiptio, kaj kompreneble unu el ĉefaj rimarkindaĵoj (kaj unuaj) estas Aleksandrio:

|  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„**
Jam ili pluvojaĝas kaj fluge venas Afrikon,
super Egipta grundo, la piramide roklarma.
-Jen kun lumturo luksa l'Aleksandria haveno,
impona konstruaĵo sur la insulo Faroso,
ĉe urbo kun skribrula biblioteko fiera,
kien pilgrime venos la scienculoj el ajna
mondregiono por ĉiubranĉaj studoj erudaj.
Baldaŭ ili alŝvebas al la sabloza Gizeo.
Inter kolonaj temploj, jen piramido Keopsa,
tiuj de Mikerinos kaj diokulta Kefreno,
brilantaj sub sunhelo per kalkoŝtona kovraĵo,
kaj la arkana Sfinkso, alrigardanta nenien,
saĝulo leonkorpa, nura kreanto de morgaŭ. **”** |

 |

San Stefano, Aleksandrio

## Vidu ankaŭ

* Aleksandrio (Helenismaj urboj)
* Tramtransporto en Aleksandrio
* Bohajra lingvo

## Notoj

## Eksteraj ligiloj

* Turisma gvidilo de *Wikivoyage* (angle)
* Oficiala retejo (angle, france, egipt-arabe)
* Greka komunumo de Aleksandrio (greke)