# Stroncio

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|
Ca ↑
**Sr**
 ↓ Ba | Rb ←
**stroncio**
→ Y |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| • |  |
Kr 5s2 |

|  |  |
| --- | --- |
| 88 | Sr |
| 38 |

 |  | • |
| • | • |  | • | • | • | • | • | • |
| • | • |  | • | • | • | • | • | • |
| • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • |
| • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • |
| • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • |
| • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • | • |
| ↓Perioda tabelo de elementoj↓ |

 |

 |
| **ĥemia elemento • lithophile** |
| Ĝeneralaj informoj |
| Nomo (latine), simbolo, numero | stroncio (*strontium*), Sr, 38 |
| CAS-numero | 7440-24-6 |
| Loko en perioda tabelo | 2-a grupo, 5-a periodo, bloko s |
| Karakteriza grupo | (nespecifita) |
| abundeco en terkrusto | 0,036 % |
| Nombro de naturaj izotopoj | 4 |
| Aspekto | argenta-blanka solido |
|  |
| Atomaj ecoj |
| Relativa atompezo | 87.62 amu |
| Atomradiuso | 200 pm |
| Kovalenta radiuso | 195 pm |
| Radiuso de van der Waals | 249 pm |
| Elektrona konfiguracio | Kr 5s2 |
| Elektronoj en ĉiu energia ŝelo | 2; 8; 18; 8; 2 |
| Oksidiĝa nombro | +2 |
| Fizikaj ecoj |
| Materia stato | solida |
| Kristala strukturo | kuba (vizaĝocentrita) |
| Denseco | 2,64 g/cm3 |
| Malmoleco | 1,5 (Mohs-skalo) |
| Magneta konduto | paramagneta |
| Degelpunkto | 777 °C (1050,15 K) |
| Bolpunkto | 1382 °C (1655,15 K) |
| Molvolumeno | 33,94 · 10−6 m3/mol |
| Specifa varmokapacito | 300 J/(kg·K) J/(kg · K) |
| Elektra konduktivo | 7,7 · 106 S/m |
| Elektra rezistivo | 132 · 10−9 Ω · m |
| Termika konduktivo | 35,4 W/(m·K) W/(m · K) |
| Diversaj |
| Elektronegativeco | 1 (Pauling-skalo) |
| Joniga energio | 549,5 kJ/mol kJ/mol |
| Izotopoj |
|

| Izotopo | Naturapero | *t*1/2 | radioaktiveco de disfalo | Energio de disfalo MeV | Produkto de radioaktiva disfalo |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 84Sr | 0,56 % | estas stabila kun 46 neŭtronoj |
| 86Sr | 9,86 % | estas stabila kun 48 neŭtronoj |
| 87Sr | 7,00 % | estas stabila kun 49 neŭtronoj |
| 88Sr | 82,58 % | estas stabila kun 50 neŭtronoj |
| 90Sr | sinteza | 28,9 a | β− | 0,546 | 90Y |

 |
| Se ne estas indikite alie, estas uzitaj unuoj de SI kaj SVP. |

**Stroncio** estas kemia elemento en la perioda tabelo tiu havas la simbolon **Sr** kaj la atomnumero 38. Stroncio estas arĝentblanka aŭ arĝentflava teralkala metalo. La metalo flaviĝis post kontakti aeron. La fizikaj kaj kemiaj ecoj de stroncio similas al tiuj de ĝiaj du najbaroj en la perioda tabelo, kalcio kaj bario.

Thomas Charles Hope pruvis la ekziston de la elemento stroncio. En 1808, Humphry Davy apartigis stroncion en metalon por la unua fojo uzante la tiam nove malkovritan procezon de elektrolizo. Natura stroncio-88 estas stabila kaj sendanĝera por la sano, dum sinteza stroncio-90 estas radioaktiva kaj unu el la plej danĝeraj komponantoj de nuklea radiado.

## Karakterizaĵoj

Stroncio estas duvalenta arĝenta metalo kun palflava nuanco, kies ecoj estas plejparte mezaj inter kaj similaj al tiuj de siaj grupnajbaroj kalcio kaj bario. Ĝi estas pli mola ol kalcio kaj pli malmola ol bario. Ĝiaj fandopunktoj (777 °C) kaj bolpunktoj (1377 °C) estas pli malaltaj ol tiuj de kalcio (842 °C kaj 1484 °C respektive); bario daŭrigas ĉi tiun malsupreniran tendencon ĉe la fandopunkto 727 °C, sed ne ĉe la bolpunkto 1900 °C. La denseco de stroncio (2,64 g/cm3) estas simile meza inter tiuj de kalcio (1,54 g/cm3) kaj bario (3,594 g/cm3).

Stroncio estas meza inter kalcio kaj bario en sia reagemo al akvo, kun kiu ĝi reagas ĉe kontakto por produkti stroncian hidroksidon kaj hidrogengason. Stroncia metalo brulas en aero por produkti kaj stroncian oksidon kaj stroncian nitridon, sed ĉar ĝi ne reagas kun nitrogeno sub 380 °C, je ĉambra temperaturo ĝi formas nur la oksidon spontanee. Krom la simpla oksido SrO, la peroksido SrO2 povas esti farita per rekta oksidado de stroncia metalo sub alta premo de oksigeno, kaj ekzistas iuj pruvoj por flava superoksido Sr(O2)2. Stroncia hidroksido, Sr(OH)2, estas forta bazo, kvankam ĝi ne estas tiel forta kiel la hidroksidoj de bario aŭ la alkalaj metaloj. Ĉiuj kvar duhalogenidoj de stroncio estas konataj.

Por malhelpi oksidiĝon, stroncio estas stokita en likvaj hidrokarbidoj kiel minerala oleo aŭ keroseno; post eksponiĝo, stroncio rapide palflaviĝas kaj formas oksidojn. Fajne pulvorigita stroncio estas pirofora, kio signifas, ke ĝi spontanee ekbrulos en aero je ĉambra temperaturo. Volatilaj stronciaj saloj donas al ĝi hele ruĝan flamon, kaj ĉi tiuj saloj estas uzataj en artfajraĵoj kaj flamlumoj. Kiel kalcio, bario, la alkalaj metaloj, kaj la duvalentaj lantanidoj eŭropio kaj iterbio, stroncio dissolviĝas rekte en likva amoniako, formante malhelbluan solvatan elektronsolvaĵon.

## Produktado

La ĉefaj produktantoj de stroncio kiel celestino ekde januaro 2024 estas Hispanio (200 000 t), Irano (200 000 t), Ĉinio (80 000 t), Meksiko (35 000 t); kaj Argentino (700 t). Kvankam stronciaj deponejoj troviĝas vaste en Usono, ili ne estis minataj ekde 1959.

Granda proporcio de minata celestino estas konvertita al karbonato per du procezoj. Aŭ la celestino estas rekte lesivita per natria karbonata solvaĵo aŭ la celestino estas rostita per karbo por formi la sulfidon. La dua etapo produktas malhelkoloran materialon enhavantan plejparte stroncian sulfidon. Ĉi tiu tiel nomata "nigra cindro" estas solvita en akvo kaj filtrita. Stroncia karbonato estas precipitigita el la stroncia sulfida solvaĵo per enkonduko de karbondioksido. La sulfato estas reduktita al sulfido per la karboterma redukto:

SrSO4 + 2 C → SrS + 2 CO2

Ĉirkaŭ 300 000 tunoj estas prilaboritaj tiel ĉiujare.

La metalo estas produktita komerce per redukto de stroncia oksido kun aluminio. La stroncio estas distilita el la miksaĵo. Stroncia metalo ankaŭ povas esti preparita malgrandskale per elektrolizo de solvaĵo de stroncia klorido en fandita kalia klorido:

Sr+ + 2 e− → Sr

2 Cl− → Cl2 + 2 e−

## Apliko

Strontium-produktado respondecas pri 75% de la tuta eligo kaj estas uzata ĉefe por fari vitron por koloraj televidaj katodaj radiaj tuboj, kio malhelpas la emision de X-radioj. Ĉi tiu apliko de stroncio malpliiĝis ĉar CRT estas anstataŭigita per aliaj ekranaj metodoj.

Ĉar Strontium tre similas al kalcio, ĝi estas absorbita de la ostoj. Ĉiuj kvar stabilaj izotopoj estas sorbitaj, kaj iliaj proporcioj estas proksimume samaj kiel tiuj en la naturo. Tamen, la efektiva distribuo de ĉi tiuj izotopoj emas varii laŭ geografia loko. Tial analizi individuajn skeletojn helpas determini de kie ili devenas. Ĉi tiu alproksimiĝo helpas identigi antikvajn migradajn padronojn kaj la fontojn de miksitaj homaj restaĵoj en batalkampaj tombejoj.

Strontium -aluminato estas ofte uzata en la fabrikado de lumaj ludiloj pro ĝia kemia kaj biologia inercio. Strontium -karbonato kaj aliaj salonoj Strontium aldoniĝas al la artefaritaj fajroj por doni al ili kriman ruĝan koloron. Fajraĵoj konsumas ĉirkaŭ 5% de la monda produktado.

Strontium -klorido estas foje uzata en dentokarnoj por trakti dentan sentivecon. Ofte uzata marko de dentokarno enhavas 10% en pezo de strontia klorida hexahidrato.

## Efiko sur la homa korpo

La korpo sorbas stronton samkiel ĝia pli malpeza elemento kalcio en la sama familio. Ĉar la kemiaj proprietoj de ĉi tiuj du elementoj estas tre similaj, stabilaj strontiaj izotopoj ne prezentas gravan sanan minacon. La averaĝa homo konsumas ĉirkaŭ du miligramojn da stroncio ĉiutage. Por plenkreskuloj, la ingestita stroncio emas ligi nur al la surfaco de la osto, sed por infanoj, stroncio povas anstataŭigi kalcion en la kreskanta osto -mineralo, kaŭzante problemojn de osto.

## Bildaro

*
*
*

## Notoj

## Vidu ankaŭ

* Celestino
* Kemio
* Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero