# Papuo-Nov-Gvineo

|  |
| --- |
| Papuo-Nov-Gvineo |
| **Papua New Guinea Papua Niugini** |
|  |  |
| Detaloj | Detaloj |
| **Nacia himno**: *O Arise, All You Sons* |
| **Nacia devizo**: *Unity in diversity (“Unueco en diverseco”)* |
|  |
| suverena ŝtato (1975–) Komunuma reĝlando  insulara lando  lando  insula lando  konstitucia monarkio   vd |
| Bazaj informoj |
| **Ĉefurbo** | Port-Moresbo |
| **Oficiala(j) lingvo(j)** | Angla, tokpisina, hirimotua |
| **Uzata(j) lingvo(j)** | Pli ol 800 |
| **Areo** | 462 840 km² |
| **Loĝantaro** | 8 935 000  (2020) |
| **Horzono** | +10:00 |
| **Interreta domajno** | pg |
| **Landokodo** | PG |
| **Telefona kodo** | +675 |
| **Plej alta punkto** | Mount Wilhelm |
| **Plej malalta punkto** | Pacifiko |
| Politiko |
| **Politika sistemo** | Konstitucia monarkio |
| **Ŝtatestro** | Reĝo Karlo la 3-a (ekde 2022) Bob Dadae (guberniestro ĝenerala, ekde feb. 2017) |
| **Ĉefministro** | James Marape (ekde majo 2019) |
| **Sendependiĝo** disde Aŭstralio
 | 16-a de septembro 1975 |
| Ekonomio |
| **Valuto** | Papuonovgvinea kinao (PGK) |
|

| [Montri]  Membro de |
| --- |
|  | Tutmonda Organizaĵo pri Doganoj (2002–) Organizaĵo por malpermeso de ĥemiaj armiloj (1997–) Azia-Pacifika Ekonomia Kunlaborado (1993–) Multflanka Investo-Garantia Agentejo (1991–) Internacia Centro por Aranĝo de Investaj Disputoj (1978–) Interpol (1976–) Unesko (1976–) Universala Poŝta Unio (1976–) Monda Organizaĵo pri Meteologio (1975–) Internacia Telekomunika Unio (1975–) Unuiĝintaj Nacioj (1975–) Internacia Financa Korporacio (1975–) Internacia Evoluiga Asocio (1975–) Internacia Banko por Rekonstruo kaj Disvolvigo (1975–) Komunumo de Nacioj (1975–) Banko por Azia Disvolviĝo (1971–) Monda Organizaĵo pri Sano  Alianco de Malgrandaj Insuloj-Ŝtatoj  Regiona Forumo de ASEAN  Monda Organizaĵo pri Komerco  Internacia Hidrografia Organizo  Misio de Unuiĝintaj Nacioj kaj Afrika Unio en Darfuro  Grupo de Afrikaj, Karibaj, kaj Pacifikaj Ŝtatoj  Traktato pri Atoma Nedisvastigo   vd |

 |
|  |
|        |
|

---

 |
| Akvejo | Pacifiko |
|

---

 |
| Koordinatoj | 6° 18′ 0″ S, 147° 0′ 0″ O (mapo)-6.3147
  [+] |
| Plej alta punkto | Mount Wilhelm [+] |
| Plej malalta punkto | Pacifiko [+] |
|  - malalteco | 0 m [+] |
| Akvokolektejo | 462 840 km² (46 284 000 ha) [+] |
| Areo | 462 840 km² (46 284 000 ha) [+] |
| Loĝantaro | 8 935 000 [+] (2020) |
| Horzono | UTC+10:00, UTC+11:00, Pacific/Port\_Moresby [+] |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Papuo-Nov-Gvineo (Papuo-Nov-Gvineo)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Papuo-Nov-Gvineo |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Papua New Guinea** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

**Papuo-Nov-Gvineo** aŭ **Papu-Nov-Gvineo**, oficiale la **Sendependa Ŝtato de Papuo-Nov-Gvineo** (angle *Independent State of Papua New Guinea*, tokpisine *Independen Stet bilong Papua Niugini*) estas ŝtato en Oceanio, en la Pacifika Oceano. Ĝi okupas la orientan duonon de la insulo Nov-Gvineo kaj plurajn apudajn insulojn. Ĝi havas landlimon kun Indonezio. Ĝia ĉefurbo estas Port-Moresbo.

## Geografio

* Buka
* Golfo de Papuo
* Trobriand-insularo

## Historio

* Germana Novgvineo
* Teritorio Papuo

## Teritoria organizado

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Teritoria organizado de Papuo-Nov-Gvineo.
Papuo-Nov-Gvineo estas administre subdividata en 19 provincoj kaj la Nacia Ĉefurba Distrikto de Papuo-Nov-Gvineo, kiuj samtempe estas arigataj en kvar regionoj:

* Regiono Altaj Teroj: Simbu, Orientaj Altaj Teroj, Enga, Sudaj Altaj Teroj, kaj Okcidentaj Altaj Teroj.
* Regiono de Insuloj: Orienta Nov-Britujo, Manus, Nova Irlando, Bougainville, kaj Okcidenta Nov-Britujo.
* Regiono Momase: Orienta Sepik, Madang, Morobe, kaj Sandaun aŭ Okcidenta Sepik.
* Regiono Papuo: Centra, Golfo, Golfeto Milne, Oro, Okcidenta kaj la Nacia Ĉefurba Distrikto.

*Momase* estas akronimo kiu kombinas la unuajn du literojn de *Morobe*, *Madang*, kaj *Sepik*.

## Politiko

La Guberniestro ĝenerala (*Governor General*) estas la reprezentanto en Papuo-Nov-Gvineo de la krono de la Unuiĝinta Reĝlando, la ŝtatestro de Papuo-Nov-Gvineo.

## Ekstera politiko

Papuo-Nov-Gvineo apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.

## Lingvoj

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Lingvoj de Papuo-Nov-Gvineo.
Papuo-Nov-Gvineo estas la plej lingve diversa lando en la mondo, kun pli ol 800 lingvoj.

Ĝi havas tri oficialajn lingvojn: la anglan, la hirimotuan (piĝinon bazitan sur la motua lingvo) kaj la tokpisinan, angla-bazitan kreolon, kiu estas la lingvafrankao en la lando.

## Naturo

Faŭno : Novgvinea tigrardeo

## Kulturo

Mathias Kauage. Aliaj konataj artistoj estas Timothy Akis (desegnaĵoj), Avavo Kava (hohao), Marie Taita Aihi (teksaĵoj), Ruki Fame (feraj skulptaĵoj).

## Vidu ankaŭ

* Papuoj

## Bibliografio

* (eo) Tibor Sekelj, *La papua taglibro*, rememoroj verkitaj en 1976, baldaŭ post la sendependiĝo de Papul-Nov-Gvineo, pri vojaĝo okazinta en 1971, eld. DEC, Đurđevac, 2016, 248 paĝoj, ISBN 9789535841852, tradukinto: J. Pleadin
* (en) Ulli Beier (2005), *Decolonizing the mind - the impact of the university on culture and identity in Papua New Guinea, 1971-74*, Pandanus Online Publications, ISBN 1 74076 137 5 (libere legebla reta versio, pdf Arkivigite je 2019-02-19 per la retarkivo Wayback Machine)

## Notoj kaj referencoj