Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mpumalanga

| Mpumalanga |
| --- |
| Provinco |
|  |
| Flago |
| provinco de Respubliko Sud-Afriko [+] |
|

|  Ĝemelurboj |
| --- |
| Ĉongĉingo [+] |

 |
|

---

 |
| Lando | Sud-Afriko |
|

---

 |
| Supermara alteco | 1 631 m [+] |
| Ĉefurbo | Mbombela |
|  - koordinatoj | 26° S, 30° O (mapo)-2630
  |
| Akvokolektejo | 76 495 km² (7 649 500 ha) [+] |
| Areo | 76 495 km² (7 649 500 ha) [+] |
|

---

 |
| Loĝantaro | 5 143 324 [+] (2-a de februaro 2022) |
| Denseco | 67,24 loĝ./km² [+] [+] |
|

---

 |
| Guberniestro | Refilwe Mtsweni |
|

---

 |
| Horzono | UTC+02:00 [+] |
| ISO 3166-2 | ZA-MP |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Mpumalanga (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Mpumalanga (Mpumalanga)DEC |

 |
|

---

 |
|  |
| Mpumalanga |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Mpumalanga** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

La tri distriktoj de Mpumalanga en Sud-Afriko
**Mpumalanga** aŭ Mpumalango estas provinco de Sud-Afriko. Ĝi nomiĝis *Orienta Transvalo*, kaj estis parto de la provinco Transvalo ĝis 1995.

Ties ĉefurbo estas Nelspruit kaj alia grava urbo estas Ermelo.

La rivero Blyde estas grava geografia elemento.

Mpumalanga estas la ununura el la sudafrikaj provincoj havanta flagon, post kiam ANC malkonsilis ke havu la provincoj proprajn, denaci-apartigajn flagojn.

## Bildaro

* Pilgrim's Rest en Transvaal (Mpumalanga)
* "Three Rondavels" en Blyde River Canyon
* Escarpement
* Lisbon Falls

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo de la provinca registaro de Mpumalanga
* Retejo de la turisma administracio de Mpumalanga Arkivigite je 2020-01-30 per la retarkivo Wayback Machine
# Ŝuo

| Ŝuo |
| --- |
|  |
| **piedvesto** |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | shoe component (en)   vd |

 |
|  |

Ŝuoj el vera krokodila ledo, montrataj en la zooparko de Bristolo (Britio), 2005.
Pupa maketo de ŝufaristo el ekspozicio en Elvas, Portugalio.
**Ŝuo** estas piedvesto kun solida plandumo, taŭga por eksterhejma uzo.
Ŝuoj protektas piedojn kontraŭ malpuraĵoj, malmolaj grundoj, malvarmo kaj vundaj akraĵoj. Ili povas helpi pli facile paŝi, sed ankaŭ foje povas malhelpi la paŝadon (ekz-e altaj kalkanumoj aŭ platformaj ŝuoj). Formoj de ŝuo ofte ŝanĝiĝas laŭmode.

Oni faras ŝuojn kutime laŭ formo de piedo. La ekstera supro kutime estas farita el fleksebla materialo, (ledo natura aŭ artefarita). La plandumo konsistas el pli rigida, ne foruziĝema materialo (ledo, plasto aŭ kaŭĉuko), sed ĝi devas tamen bone adaptiĝi al la paŝado. La kalkanumo konsistas ofte el malmola materialo.

## Vidu ankaŭ

* Lignoŝuo
* Pantoflo
* Ŝuformilo
* Ŝuisto
* Ŝukorno

## Eksteraj ligiloj

* Ŝufarado (el Retarkivo 2005), fare de Martin Thorenz.
# Orsko

| Orsko |
| --- |
|  |
| urbo  urbego  rusia urbo de federacia signifo   vd |
|  |  |
| Flago | Blazono |
| Administrado |
| **Ŝtato** |  Rusia Federacio |
| **Regiono** | Ĉevolga federacia regiono |
| **Provinco** |  Orenburga provinco |
| **Poŝtkodo** | 462400 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| **Urbestro** | Vasily Nikolaevich Kozupitsa |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 185 362  (2025) [+] |
| **Loĝdenso** | 298 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 51° 14′ N, 58° 28′ O (mapo)51.22958.4681
  [+] |
| **Alto** | 200 m [+] |
| **Areo** | 621,33 km² (62 133 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC+05:00 [+] |
|

|  |
| --- |
| Orsko (Eŭropa Ruslando)DEC |
| situo en la eŭropa parto de Rusio |

 |
|

|  |
| --- |
| Orsko (Orenburga provinco)DEC |
| situo en la Orenburga provinco |

 |
|  |
|  |
|

|  Partoj |
| --- |
| Partoj | Sovetsky District • Oktyabrsky • Leninsky District vd |

 |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Orsk [+] |
|

|  Premioj |
| --- |
|  | • Ordeno de Laborista Ruĝa Standardo vd |

 |
|  |

**Orsko** (ruse *Орск*) estas urbo en la Orenburga provinco kaj en la Ĉevolga federacia regiono de Rusio. Laŭ la stato de 2025 en la urbo vivis 185 362 loĝantoj sur areo de 621,33 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 298 loĝantoj/km².

La urbo estis fondita en jaro 1735. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1865.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 53423. La interurba telefona kodo estas 35372, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj. Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj.

La urbo estas en suda Uralo, ĉe enenfluo de rivero Or (Орь) en riveron Ural (Урал). Geografiaj koordinatoj de la urbo estas ﻿ / ﻿ (mapo).

Distanco ĝis la provinca centro Orenburgo estas 286 km.

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 176 mil loĝantojn,kaj en 2002 estis 251 mil loĝantoj.

## Vidu ankaŭ

* Tramtransporto en Orsko

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (ruse)
# Botulino

Botulino
**Botulino** estas veneno produktata de la bakterio botulo, kiu ankaŭ uziĝas kiel sensulkiga medikamento sub la komerca nomo **Botox** (**botokso**). Kiel medikamento ĝi estas plej populara en Usono.

La nomo Botox estas mallongigo de *botulinum toxin*, kiu estas la angla nomo de botulino. Tiu ĉi veneno apartenas al la plej fortaj venenoj: 0.001 mg/korpopeza kg kaŭzas morton. La maldensigitan varianton oni uzas kiel muskol-paralizilon per injektado.

Antaŭ la 1990-aj jaroj, ĝi estis konata kiel potenciala amasmurda armilo, poste kiel senspasmigilo.

Hodiaŭ oni uzas ĝin en la plastika kirurgio. Oni injektas ĝin - plej ofte al la ĉirkaŭo de la okulo - por glatigi ekzistantajn faltojn, per malhelpo de la muskolmoviĝoj. Ĝi efikas post kelkaj tagoj sed restas efika nur dum kelkaj monatoj. Trouzo de botulino kaŭzas senespriman vizaĝon.

## Vidu ankaŭ

* Botulismo
# Tibeto (regiono)

| Tibeto |
| --- |
| Regiono |
|  |
|

| [Montri]  Estas |
| --- |
| regiono, altaĵo, kultura regiono, pridisputata teritorio [+] |

 |
|

---

 |
| Lando | Ĉinio |
|

---

 |
| Supermara alteco | 4 380 m [+] |
|  - koordinatoj | 29° 39′ 0″ N, 91° 6′ 0″ O (mapo)29.6591.1
  |
| Plej alta punkto | Ĉomolungmo [+] |
| Akvokolektejo | 2 500 000 km² (250 000 000 ha) [+] |
| Areo | 2 500 000 km² (250 000 000 ha) [+] |
|

---

 |
| Loĝantaro | 3 002 166 [+] (2010) |
| Denseco | 1,2 loĝ./km² [+] [+] |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tibeto (regiono) (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Tibeto (Ĉinio)DEC |

 |
|

---

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Tibeto |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Tibet** [+] |
|  |

**Tibeto** (tibete བོད; ĉine 藏区, pinjine: Zàngqū aŭ **Granda Tibeto**) estas regiono en Mezazio, en la okcidenta parto de Orienta Azio, kiu estas hejmo de tibetanlingvaj popoloj. Ĉar tiu regiono kuŝas averaĝe ĉirkaŭ 4 900 metrojn super la marnivelo, ĝi estas nomita "la tegmento de la mondo".

Izolita de la Himalajo ĉe la suda rando, Tibeto evoluigis sendependan kulturon kaj, eĉ antaŭ la 7-a jarcento, sendependajn ŝtatojn (Shangshung, Tubo) kiuj etendiĝis super partoj de la tibeta altebenaĵo. Por tempo en la mid-13-a jarcento, kaj Tibeto kaj Ĉinio venis sub mongola rego.

Tibeto havis sian propran ŝtaton ĝis la 20-a jarcento. La nuna alligiteco de Tibeto al la Ĉina Popola Respubliko estas kontestata sub internacia juro ( *vidu:* la statuso de Tibeto). Ekzistis tibeta registaro en ekzilo ekde 1959, kiu ne estas oficiale agnoskita sed estas subtenata de multaj landoj .

La ĉina administra divido de la plej granda parto de la historia pli granda Tibeta regiono hodiaŭ inkluzivas la Tibetan Aŭtonoman Regionon (AGT) kun la ĉefurbo Lasao same kiel en la oriento de la regiono dek aŭtonomajn departementojn kaj du aŭtonoma kantonojn en la provincoj Ĉinghajo, Siĉŭano, Junano kaj Gansuo .

Partoj de la historia setlejo de la tibeta popolo situas ekster la nuna Tibeto, inter ili estas Ladako kaj Sikimo, kiuj apartenas al Barato, kaj malgrandaj areoj de tibeta kultura kaj religia komunumo, kiel ekzemple Nubri, Yolmo, Mustang, Limi kaj Dolpo situas en Nepalo.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Tibetan Rimedoj sur la interreto de Columbia Universitataj Bibliotekoj
* britaj fotoj de Tibeto 1920–1950
* La Lingvo de Tibeto
* Blanka Papero pri Tibeta Kulturo liberigita de la Informa Oficejo de la Ŝtata Konsilio de la Popola Respubliko Ĉinio
* Historiaj mapoj kaj bildoj de Tibeto prezentita de ciferecaj kolektoj de la bibliotekoj de Universitato de Viskonsino-Milwaukee
* La Tibeta & Himalaya Biblioteko (THL)
# Faŭlto

Variaj tipoj de faŭlto:
A: horizontala faŭlto
B: normala faŭlto (pligrandigas la surfacon de la terkrusto)
 C: inversa faŭlto (malpligrandigas la surfacon de la terkrusto)
En geologio **faŭlto** estas plata roka rompiĝo kie evidentiĝas relativa moviĝo.

## Priskribo

Grandaj faŭltoj en la terkrusto rezultas el diferenca aŭ ŝira moviĝo kaj aktivaj faŭltaj zonoj foje kaŭzas tertremojn. Tertremojn kaŭzas liberiĝo de energio dum rapida glito trans faŭlto. Faŭlto kiu troviĝas laŭ la rando inter du tektonaj platoj nomiĝas *transforma faŭlto*.

Ĉar ofte faŭlto ne konsistas el unu, simpla rompiĝo, la termino *faŭlta zono* estas uzata por la zono de rompiĝo rilata al la ebeno de faŭlto. La du flankoj de nevertikala faŭlto nomiĝas la *pendanta muro* kaj la *pieda muro*. Laŭdifine la pendanta muro situas super la faŭlto kaj la pieda muro situas sub la faŭlto. Tiuj terminoj venis de minado, ĉar laborante tabulan ercaĵon en mino oni havas la piedan muron sub la piedoj kaj la pendantan muron super la kapo.

Trudfaŭlto estas rompo en la Terkrusto, tra kiu pli malnovaj rokoj estas truditaj super pli junaj rokoj.

Harold Wellman kaj Richard Willett en 1942 publikigis referaĵon en kiu ili priskribis la Alpan Faŭlton en Nov-Zelando. La Alpa Faŭlto evidentiĝis kiam la Geologia Termezurado (registara instituto) publikigis la unuan geologian mapon de Nov-Zelando en 1947. En 1948 Wellman konstatis ke la Alpa Faŭlto estas moviĝinta 480 kilometrojn laŭlonge de la faŭlto je meza rapido 30 mm jare.

## Diversaj faŭltoj

* Nordanatolia Fendego

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Grabeno
* Rifto
* Suprenŝovaĵo
* Trudfaŭlto
# Duoninsulo Ŝandongo

| Duoninsulo Ŝandongo |
| --- |
|  Situo de la Duoninsulo Ŝandongo. |
| **duoninsulo** |
| **Akvejo 1** | Flava Maro |
| **Akvejo 2** | Bohaj-maro |
|
Geografia situo | 37° 0′ 0″ N, 121° 0′ 0″ O (mapo)37121
 |
|

|  |
| --- |
| Duoninsulo Ŝandongo (Ŝandongo)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  |

La **Duoninsulo Ŝandongo** aŭ **Ŝandonga duoninsulo** (ĉine 山東半島/山东半岛, pinjine: *Shāndōng Bàndǎo*) konata ankaŭ kiel **Jiāodōng Duoninsulo**  (胶东半岛; 膠東半島) estas duoninsulo en la provinco Ŝandongo de nordorienta Ĉinujo. Ĝi markas la sudan limon de la Bohaj-maro.

Urboj de tiu duoninsulo estas Cindao, Jantaj kaj Veihai.

La loka dialekto de la Mandarena, nome Jiao-Liao, estas parolata ankaŭ en la duoninsulo Liaodongo norde tra la Bohaj-maro.

La **Duoninsulo Ŝandongo** formis parton el la Kjaŭcĉua cedo al Germanujo el 1898 al 1914. Dum la Unua Mondmilito, Japanio konkeris la urbon de Cindao (iam tenita de Germanujo) en la duoninsulo en novembro 1914; Japanujo estis deklarinta militon al Germanio (Aŭgusto 1914) laŭ terminoj de la Angli-Japania Alianco de 1902.

Post la Unua Mondmilito, oni atendis, ke Ŝandongo revenus al Ĉinujo, sed anstataŭ ĝi estis atribuita al Japanujo la 30an de aprilo 1919 post oni sciis, ke la Ĉina Ĉefministro Duan Kirui estis subskribinta cedon de Ŝandongo al Japanio kiel repago de ŝuldo.

La **Duoninsulo Ŝandongo** estas konsiderata unu el la 13 plej kreskaj urbareoj en Ĉinio kun ege enorma demografia kaj ekonomia disvolviĝoj.

## Vidu ankaŭ

* Geografio de Ĉinio
# Jangĝoŭ

| Jangĝoŭ |
| --- |
|  |
| departemento-ranga urbo  urbego   vd |
| Administrado |
| **Ŝtato** |  Ĉinio |
| **Provinco** | Ĝjangsuo |
|

|  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Tanga (2018–) Orléans (2015–) Vlora (2015–) Oyo (en)  (2015–) Kunsan (2014–) Lenakel (en)  (2014–) Murcio (2013–) Venecio (2013–) Ĵitomir (2009–) Kristiansand (2009–) Damiato (2008–) Malako (2008–) Colchester (2007–) Richmond (2007–) Balaŝiĥa (2006–) Cill Chainnigh (2005–) Oreĥovo-Zujevo (2002–) Teguo (2002–) Razgrad (2001–) Ĉeĝu (2000–) Porirua (2000–) Honoluluo (1999–) Herclija (1999–) Offenbach (1997–) Kanbero (1997–) Josu (1997–) Neubrandenburg (1996–) Vaughan (1995–) Rimini  Nara   vd |

 |
| **Poŝtkodo** | 225000 |
| **En TTT** | Oficiala retejo [+] |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 4 459 760  (2010) [+] |
| **Loĝdenso** | 677 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 32° 23′ N, 119° 26′ O (mapo)32.39117119.43625
  [+] |
| **Areo** | 6591,21 km² ( 659 121 ha) [+] |
| **Horzono** | UTC+08:00 [+] |
|  |
|

|  |
| --- |
| Jangĝoŭ (Ĉinio)DEC |
| Situo de Jangĝoŭ |

 |
|  |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Yangzhou [+] |
|  |

**Jangĝoŭ** (ĉine 扬州市 / 揚州市, pinjine *Yángzhōu Shì*) estas prefektujnivela milionurbo en la provinco Ĝjangsuo de la Popolrespubliko de Ĉinio.

Situo de Jangĝoŭ
## Loĝantaro

En la urbego loĝis 4 559 797 homoj en 2020.

## Geografio

La prefektujnivela milionurbo situas ĉ. 70 km de Nankino ĉe la rivero Jangzio kaj havas areon de 6.591 km².

## Historio

Jangĝoŭ estis iam grava loko por la salkomerco. Pro sia situo tuj ĉe la Granda Kanalo de Ĉinio ĝi iĝis riĉa kaj potenca komercurbo dum la Mezepoko, kiu perdis sian rolon, kiam konstruiĝis fervojo en Ĉinio. Laŭdire Marko Polo vivis tie dum kelkaj jaroj kiel urbestro. Vu (吳), aludita ankaŭ kiel **Huainan** (ĉine 淮南, *Huainan*), **Hongnong** (ĉine 弘農), **Suda Vu** (ĉine 南吳, Nan Wu), aŭ **Jang Vu** (ĉine 楊吳, Yang Wu), estis unu el la Dek Regnoj en sud-centra Ĉinio kiu ekzistis inter la jaroj 907 kaj 937. Ties ĉefurbo estis Jiangdu (江都) (nuntempa Jangĝoŭ).

## Ĝemelurboj

* Balaŝiĥa (Балашиха), Rusio
* Bree, Belgio
* Colchester, Anglio
* Herclija, Israelo
* Honoluluo, Havajo, Usono
* Jangono (Ranguno), Birmo
* Ĉeĝu (제주시), Sud-Koreio
* Ĵitomiro (Житомир), Ukrainio
* Kanbero, Aŭstralio
* Kristiansand, Norvegio
* Malako, Malajzio
* Murcio, Hispanio
* Neubrandenburg, Germanio
* Offenbach, Germanio
* Porirua, Nov-Zelando
* Razgrad (Разград), Bulgario
* Rimini, Italio
* Vaughan, Kanado
* Venecio, Italio
* Vlorë, Albanio
* Westport, Usono

## Vidu ankaŭ

* Katarina Vilioni

32° 23´ N, 119° 26´ O Mapo

Mateno en Jangĝoŭ
# Prambanano

|  |
| --- |
| **Templa komplekso Prambanano** |
|  |
| **cultural heritage of Sleman Regency • Candi • hindua preĝejo** |
|
Prambanano |
| Bazaj informoj |
| Geografia situo | 7° 45′ 7″ S, 110° 29′ 29″ O (mapo)-7.7519444444444110.49138888889
 |
| **Religia aliĝo** | Hinduismo |
| **Ŝtato** |  Indonezio |
| **Teritorio** | Javo |
| **Religia statuso** | templo |
| Arkitektura priskribo |
| **Jaro de kompletigo** | ĉ. 850 |
| Karakterizaĵoj |
| Monda heredaĵo |
|

---

 |
| Prambanano

---

 |
| **Lando** |  Indonezio |
| **Tipo** | kultura heredaĵo |
| **Kriterioj** | i, iv |
| **Fonto** | 642 |
| **Regiono**\*\* | Azio |
| Geografia situo | 7° 45′ 7″ S, 110° 29′ 29″ O (mapo)-7.7519444444444110.49138888889
 |
| **Registra historio** |
| **Registrado** | 1991  (15-a sesio) |
| Geografia lokigo sur la mapo : Indonezio

|  |  |
| --- | --- |
| Prambanano (Indonezio)DEC

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
| \* Traduko de la nomo en la listo de la monda heredaĵo. \*\* Regiono laŭ Unesko. |
|  |

Temploj en **Prambanano** (Prambanan) estas unu el la plej bonaj modeloj de hinduisma historio de Javo. Ĉiuj temploj en regiono de Prambanano estis konstruitaj inter la 8-a kaj la 10-a jarcento, kiam budhistaj Ŝajlendroj regis al sudo de Javo kaj hinduistaj Sanjajoj el dinastio de Mataramo regis al nordo de Javo. En la dua duono de la 9-a jarcento tiuj ĉi du dinastioj evidente kuniĝis pro geedziĝo de hinduista reĝo de nomo Rakai Pikatan el dinastio Mataramo kaj de budhista princidino Pramodhavardhani el dinastio Ŝajlendro. Tio klarigus, kial en tiuj ĉi temploj aperas komune kaj budhismaj kaj hinduismaj elementoj. La temploj estis dum kelke da jarcentoj post sia finiĝo forlasitaj, kiam la regantaj hinduismaj dinastioj transŝoviĝis en la orientan Javon. La plej konservinta, la plej granda kaj la plej ornamita el la temploj de Prambanano estas Candi Shiva Mahadeva, la templo inicita al Ŝivao. Ĝi estis konstruita en duono de la 9-a jarcento, proksimume je 50 jaroj pli poste ol budhisma Borobuduro. Verŝajne lasis ĝin konstrui Rakai Pikatan kiel danko por reveno de la hinduisma dinastio al la potenco sur Javo.

La templo estas alta 47 metrojn kaj ĝi estas riĉe ornamita per la t.n. prambananaj motivoj – per malgrandaj leonoj plenigitaj per "ĉielaj arboj" (kalpaturas) kaj per staturoj duone homoj-duone birdoj (kinnaras). La templo estas ankaŭ riĉe ornamita per aperaĵoj el hinduisma eposo Ramajano. Interne de la templo estas statuo de kvarmana Shiva. Valoras mencii, ke tiu ĉi budhisma dio estas bildigita sur lotusa floro, simbolo de budhistoj. En la ĉirkaŭaĵo estas kelke da pluaj pli malgrandaj temploj, kiuj estas konstruitaj en la sama arkitektura stilo. Pleje ni trovos ĉi tie statuojn de grandegaj dvarapalasoj (dwarapalas), kio estas templaj gardantoj starantaj ĉe enirejo en templon Plaosano (Plaosan).

## Vidu ankaŭ

* Borobuduro
* Granda Hindio
# Norfolkinsulo

| Norfolkinsulo |
| --- |
|  |
|  |  |
| Flago | Blazono |
| ekstera teritorio de Aŭstralio, teritorio de Aŭstralio [+] |
|

---

 |
| Akvejo | Pacifiko |
|

---

 |
| Koordinatoj | 29° 2′ S, 167° 57′ O (mapo)-29.033333333333167.94972222222
  |
| Akvokolektejo | 34,6 km² (3 460 ha) [+] |
| Areo | 34,6 km² (3 460 ha) [+] |
| Loĝantaro | 2 188 [+] (10-a de aŭgusto 2021) |
|

---

 |
| Horzono | UTC+11:30, Pacific/Norfolk [+] |
| Poŝtkodo | NSW 2899 [+] |
| ISO 3166 | NF, NFK, 574 |
| Interreta domajno | .nf |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Norfolkinsulo (Norfolkinsulo)DEC |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Norfolkinsulo (Tasmana maro)DEC |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Norfolkinsulo (Pacifika oceano)DEC |

 |
|  |
| Norfolkinsulo |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Norfolk Island** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

**Norfolkinsulo** estas dependa teritorio de Aŭstralio en Oceanio.

Norfolkinsulo
* Landkodo: NF.
* Nacia nomo: *Territory of Norfolk Island*.
* Politika statuso: ekstera teritorio.
* Areo: 35 km².
* Loĝantaro: 1,9 mil.
* Administra centro: Kingstono.
* Lingvo: angla.

Je la 8-a de junio 1856 194 posteuloj de la Bounty ribelintoj ekloĝis sur la insulo.
Pitkarna insulo fariĝis tro malgranda por la rapide kreskanta loĝantaro kaj la brita registaro permesis al ili transloĝi al Norfolkinsulo. Ili foriris de Pitkarno je la 3-a de majo 1856.

## Socio

* festotago Bounty Day

## Faŭno

* Norfolka grundokolombo
* Norfolka papageto

## Vidu ankaŭ

* Nacia Parko Norfolkinsulo
* Filipinsulo (Norfolko)
# Viktorio (Aŭstralio)

Ĉi tiu artikolo temas pri aŭstralia subŝtato. Por informoj pri aliaj signifoj de *Victoria*, vidu la artikolon Viktoria.

| **Viktorio** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| *Devizo: "Paco kaj prospero"* |
| *Kromnomo: Ĝardena Ŝtato* |
|  Aliaj Aŭstraliaj ŝtatoj kaj teritorioj |
| **Ĉefurbo** | Melburno  |
| **Registaro** | Konstitucia monarkio |
| Guberniestro | Margaret Gardner (ekde 9-a de aŭgusto 2023) |
| Ĉefministro | Jacinta Allan (ekde 27-a de septembro 2023) (Victorian Labor Party) |
| **Areo**  – Tuta  – Tero  – Akvo |   237 629 km² (6a) 227 416 km² 10 213 km² (4,3 %) |
| **Loĝantaro**  (fino de marto 2016) |
|  – Loĝantaro  – Denseco | 6 039 100 (2a) 26,55/km² (2a) |
| **Malneta Ŝtata Produkto** (2014–2015)  – Produkto ($m)  – Produkto per loĝanto |     370 504 (2a) $54 774/persono (6a) |
| **Horzono** | UTC+10  |
| **Federa reprezentado**  - Ĉambraj seĝoj  - Senataj seĝoj |   37/150 12/76 |
| **Alteco**  – Plej alta |   Monto Bogong (1 986 m) |
|  – Malplej alta | marnivelo |
| **Mallongigoj**  – Poŝta  – **ISO 3166-2** |   VIC AU-VIC |
| **Retejo** | www.vic.gov.au |
|  |
|  |

**Viktorio** (angle *Victoria*) estas federacia subŝtato aŭ ŝtato de Aŭstralio: Ĝi kovras la sudan orienton de la kontinento kaj havas areon de 23.7629 kvadrataj kilometroj - do estas la plej malgranda el inter la kontinentaj ŝtatoj de Aŭstralio, sed inter ili estas la ŝtato kun la plej alta denseco de loĝantoj kaj plej urbe strukturigita. Politike administra ĉefurbo kaj plej granda urbo estas Melburno. Alia grava urbo estas Bendigo.

La ŝtato okcidente limas kun Suda Aŭstralio, norde kun Novsudkimrio, kaj sude limiĝas fare de la Suda Oceano. Sude de la oceana marbordo de la ŝtato situas la insulo Tasmanio. Vidu ankaŭ artikolon Aŭstraliaj Alpoj.

## Servoj

* Universitato Deakin

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Aŭstraliaj ŝtatoj kaj teritorioj
* Guberniestro de Viktorio
* Pluvombro
# Darvino

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Darwin (apartigilo) |

|  |
| --- |
| Darvino |
| angle *Darwin* |
| urbo |
|  Darvino |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Flago | Blazono |

 |
| **urbo • urbego** |
|

|  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Anchorage • Dilo • Kalymnos • Ambon • Hajkoŭo • Milikapiti vd |

 |
| **Oficiala nomo:** Darwin |
|  |
| Lando |  Aŭstralio |
| Federacia ŝtato | Norda Teritorio |
| Historia regiono | Aborigenoj de Aŭstralio |
|  |
| Maro | Maro de Timoro |
|  |
| Situo | Darvino |
|  - alteco | 0 m s. m. |
|  - koordinatoj | ﻿ / ﻿ (mapo) |
|  |
| Areo | 112,01 km² (11 201 ha) |
|  |
| Loĝantaro | 124 800 (*2009*) |
| Denseco | 1 114,19 loĝ./km² |
|  |
| Estiĝo | 1869 |
| Urbestro | Peter Adamson |
|  |
| Plej facila aliro | Nacia parko Kakaduo, Arnhemlando |
|  |
| Horzono | UTC (UTC+9:30) |
|  - somera tempo | UTC (UTC+10:30) |
| Poŝtkodo | NT 0800 |
| Telefona antaŭkodo | +61-8 |
|  |
|

|  |
| --- |
| Darvino (Aŭstralio)DEC |
| Situo enkadre de Aŭstralio |

 |
|

|  |
| --- |
| Darvino (Norda Teritorio)DEC |
| Situo enkadre de la Norda Teritorio |

 |
|  **Vikimedia Komunejo:**  Darwin, Northern Territory |
| **Retpaĝo:**  www.darcity.nt.gov.au |
|  |
|  **Portalo pri Aŭstralio** |
|  |
|  |

**Darvino** (angle *Darwin*) estas la ĉefurbo de la Norda Teritorio de Aŭstralio. Dum la jaro 2016 la urbo havis 145 916 enloĝantojn, kio faras ĝin la plej granda urbo de la Norda Teritorio. La haveno de Darvino estas la plej grava en norda Aŭstralio. Ĝi estas la plej malgranda kaj plej norda el la aŭstraliaj ĉefurboj, kaj ĝi funkcias kiel la regiona centro de la Supra Pinto.

Mapo de Darvino
## Historio

Darvino estis fondita en 1869 kiel telegrafa stacio. Urbajn rajtojn ĝi ekhavis en 1969.

La Bombado de Darvino la 19an de Februaro 1942 estis la plej granda aparta atako iam farita de eksterlanda povo en Aŭstralio. Tiun tagon, 242 Japanaj aviadiloj, en du apartaj atakoj, atakis la urbon, la ŝipojn kiu estis en la Darvina haveno kaj la du urbajn flughavenojn en klopodo eviti ke la Aliancanoj uzu ilin kiel bazo por batali kontraŭ la japanoj dum la Dua Mondmilito.

## Ĝemelurboj

* Ambon, Indonezio
* Anchorage, Usono
* Dilo, Orienta Timoro
* Haikou, Ĉinio
* Kalymnos, Grekio
* Milikapiti, Aŭstralio

## Galerio

* Elaviadila foto de Darvino
* Elaviadila foto de golfo Marina
* Nokta ŝtormo super Darvino
* Centro de aviadila heredaĵo - 1-a ultraleĝera - Hover Bird.
* Vido al Darvino el East Point.
* Ruinoj de urbodomo.
* Mara krokodilo apud Darvino.
* Stranda foiro.

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala Retejo de la Haveno Darwin (en angla lingvo)
* Oficiala Retejo de Urbestro Arkivigite je 2008-09-18 per la retarkivo Wayback Machine (en la angla)
# AllMusic

| AllMusic |
| --- |
|  |
| **online music database (en)  retejo**  |
| Komenco | 1991 vd |
| Lando*j* | Usono vd |
| **Posedata de** | All Media Network vd |
| Retejo | Oficiala retejo |
|  |

AllMusic (antaŭe konata kiel *All Music Guide* kaj AMG) estas interreta muzika datumbazo. Ĝi katalogas pli ol 3 milionojn da albumaj enigoj kaj 30 milionojn da trakoj, kaj ankaŭ informojn pri muzikaj artistoj kaj grupoj. Ĝi lanĉiĝis en 1991, antaŭante la mondan retejon.

AllMusic estis lanĉita kiel All Music Guide de Michael Erlewine, "deviga arkivisto, konata astrologo, budhana fakulo kaj muzikisto." Li interesiĝis pri uzado de komputiloj por sia astrologia laboro meze de la 1970-aj jaroj kaj fondis kompanion, Matrix, en 1977. Komence de la 1990aj jaroj, kiam KD-oj anstataŭigis vinilon kiel la ĝenerala formato por registrita muziko, Erlewine aĉetis tion, kion li pensis, estis KD de fruaj registradoj de Little Richard. Frustrita de la etikedado, li esploris uzante datumojn por krei muzikan gvidilon. En 1990, en Big Rapids, Miĉigano, li fondis All Music Guide kun celo celi krei malkaŝan aliran datumbazon kun ĉiu registrado.