# Novkultura Movado

| Novkultura Movado |
| --- |
| **kultura movado literatura movado**  |
| Komenco | 1910-aj jaroj vd |
| Fino | 1920-aj jaroj vd |
| Lando*j* | Respubliko Ĉinio vd |
|

|  Partoj |
| --- |
|  | New Literature Movement (en)   vd |

 |
|  |

Kovrilpaĝo de la gazeto *Nova Junularo*.
La **Novkultura Movado** (ĉine 新文化运动, *Xin wenhua yundong*) estis movado en Ĉinio en la 1910-aj kaj 1920-aj jaroj, kiu kritikis klasikajn ĉinajn ideojn kaj disvastigis novan ĉinan kulturon bazitan sur okcidentaj ideoj kiel demokratio kaj scienco. Aperinta el seniluziigo disde la tradicia ĉina kulturo post la malsukceso de la Respubliko Ĉinio por solvi la problemojn de Ĉinio, ĝi estis disvolvigita fare de fakuloj kiel Chen Duxiu, Cai Yuanpei, Ĉen Hengĵe, Li Dazhao, Lu Xun, Zhou Zuoren, He Dong, Qian Xuantong, Liu Bannong, Bing Xin, kaj Hu Shih, multaj el kiuj estis klasike edukitaj kaj estris ribelon kontraŭ Konfuceismo. La movado estis lanĉita de verkistoj de la gazeto *Nova Junularo*, per kiu tiuj intelektuloj proponis novan socion bazitan sur liberaj individuoj pli ol sur la tradicia konfuceisma sistemo. La movado proponis jenon:

* Popollingva literaturo
* Finigo de la patriarkeca familio favore al la individua libero kaj al la liberigo de virinoj
* Konsidero ke Ĉinio estas nacio inter nacioj, ne unike konfuceisma kulturo
* La re-ekzamenado de tekstoj de Konfuceo kaj de antikvaj klasikaĵoj uzante modernajn tekstajn kaj kritikajn metodojn, konata kiel Skolo de Antikvecdubado
* Demokratiaj kaj egalismaj valoroj
* Orientigo al la estonteco pli ol al la estinteco

La Novkultura Movado estis la praulo de la Movado de la 4-a de majo. La 4an de Majo 1919, studentoj de Pekino aliĝintaj al la movado protestis pro la transigon de la rajtoj de Germanio en la golfeto Jiaoĵu al la Japana Imperio anstataŭ al Ĉinio en la Konferenco de Parizo (fine de la Unua Mondmilito), transformante kulturan movadon en politikan movadon.

## Enhavo

Chen Duxiu.
La centra influo, kiu allogis la intelektulojn al la ideo de nova kulturo, estis la monata revuo *Nova Junularo*, kies ĉefredaktoro estis revoluciema intelektulo Chen Duxiu. En la 1-a eldono de la revuo, Chen Duxiu publikigis artikolon *Al la junuloj* (ĉine 敬告青年), kiu proponis virtojn, kiujn li konsideris necesajn por la nova epoko. Poste, Hu Shi publikigis artikolon *Pri la Reformado de Literaturo* (ĉine 文學改良芻議), proponante reformi la ĉinan literaturon per modernaj lingvo kaj valoroj. La artikoloj gajnis vastan popularecon, kaj komenciĝis movado por nova nacia kulturo.

La movado atakis tradiciajn konfuceajn dogmojn kaj adoris okcidentajn valorojn, precipe sciencon kaj demokratiismon. En la movado troviĝis individuoj kun diversaj tendencoj, ekzemple liberalismo, pragmatismo, naciismo, anarkiismo kaj socialismo. Sed unuiĝinte, ili kritikis tradician ĉinan moralon, filozofion kaj religion, la sociajn kaj politikajn instancojn, kaj lingvon.

Ili proponis anstataŭigi la klasikan literaturan lingvon, kiun jam delonge parolis neniu, per lingvo parolata de ordinara popolo (ĉine 白話文). Kelkaj intelektuloj esprimis favoron por Esperanto, kaj proponis finfine anstataŭigi la ĉinan lingvon per Esperanto.

## Notoj

## Eksteraj ligiloj

* "The May Fourth Spirit, Now and Then" *China Heritage Quarterly*, 17a (Marto 2009)