Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Stirling (administra areo)

| Stirling |
| --- |
| skotgaele *Sruighlea* |
| administra regiono |
|   |
| konsilia areo en Skotlando, skota distrikto [+] |
|

---

 |
| Lando | Skotlando |
|

---

 |
| Ĉefurbo | Stirling |
|  - koordinatoj | 56° N, 4° U (mapo)56.2533-4.3259
  |
|

---

 |
| Akvokolektejo | 2 186,97 km² (218 697 ha) [+] |
| Areo | 2 186,97 km² (218 697 ha) |
| Loĝantaro | 94 210 [+] (2019) |
|

---

 |
| ISO 3166-2 | GB-STG |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Stirling (administra areo) (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |
| Stirling en Skotlando |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Stirling (Skotlando)DEC |

 |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Stirling (administra areo) (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|

---

 |
|  |
| Stirling |
|

---

 |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Stirling (council area)** [+] |
| **En TTT**: Oficiala retejo [+] |
|  |

**Stirling** (jen angle, en la skota: *Stirlin*, en la skotgaela: *Sruighlea*) estas unu el la 32 lokaj administraj regionoj ("konsiliaj areoj") de Skotlando. Administra centro estas la samnoma urbo Stirling.

Laŭ la stato de 2019 en la regiono vivis 94 210 loĝantoj sur areo de 2 186,97 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 43 loĝantoj/km².

La konsilia regiono kovras la plejmulton de la historia brita graflando (en Skotlando nomata *ŝiro*) *Stirlingshire* (krom la urbgegon Falkirk), kaj ankaŭ parton de la eksa graflando *Perthshire*. Ĝi bordas la regionojn Clackmannanshire (oriente), North Lanarkshire (sude), Falkirk (sudoriente), Perth kaj Kinross (norde kaj nordoriente), Argyll kaj Bute (norde kaj nordokcidente), East Dunbartonshire kaj West Dunbartonshire.

la historia kastelo de *Stirling*
# Gaberono

|  |
| --- |
| Gaberono |
| angle Gaborone |
| urbo |
| Dosiero:Gaborone Montage.png Centro de Gaberono |
|

 |
| **Oficiala nomo:** Gaborone |
|  |
| Lando |  Bocvano |
| Distrikto | Sudorienta distrikto |
|  |
| Montaro | Kgale |
| Rivero | Notwani |
|  |
| Situo | Gaberono |
|  - alteco | 983 m s. m. |
|  - koordinatoj | ﻿ / ﻿ (mapo) |
|  |
| Areo | 19,46 km² (1 946 ha) |
|  |
| Loĝantaro | 191 776 (*2006*) |
|  |
| Fondo | 1964 |
|  |
| Horzono | MAT (UTC+2) |
|  - somera tempo | MAST (UTC+2) |
| Telefona antaŭkodo | 3XX |
|  |
|  Situo enkadre de Bocvano

Situo enkadre de Bocvano |
|  Situo enkadre de Afriko

 Situo enkadre de Afriko

 |
|  **Vikimedia Komunejo:**  Gaborone |
| **Retpaĝo:**  www.gov.bw |
|  |
|  |

Vido al vilaĝa kvartalo en Gaberono
Konstruaĵoj de bocvana parlamentejo en Gaberono
Vido al la urbo el montetaro Kgale
Dosiero:Three Dikgosi Monument - March 2010.jpgMonumento de tri ĉefuloj
**Gaberono** (*Gaborone*, prononcata *Ĥaborone*, pli frue *Gaberones*) estas la ĉefurbo de la sudafrika ŝtato Bocvano kaj laŭ la stato de 2013 en la urbo vivis 235 884 loĝantoj sur areo de 169 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 396 loĝantoj/km². En 2001 ĝi havis ĉirkaŭ 186.000 loĝantojn.

## Historio

La urbo estis fondita en 1890 fare de Gaborone Matlapin, loka ĉefulo. Oni translokis en 1965 la registarejon de Bocvano (tiam Beĉuanalando) de Mafikeng al Gaberono.

## Ekonomio

Gaberono estas urbo kun la plej alta vivnivelo inter kelkaj ŝtatoj de la regiono.

### Lokaj entreprenoj

La proksime troveblaj mangan- kaj asbest-minejoj certigis la ekonomian kreskon.

La Sud-Afrika Disvolviĝa Komunumo (SADC, *Southern Africa Development Community*) havas ĉefsidejon en Gaborono. Tiu organizo fondiĝis en 1980, por apogi la ekonomian kunlaboron inter la membroŝtatoj kaj malpliigi la dependecon for de Sud-Afriko.

## Sporto

En la regiono popularas futbalo. Lokaj futbalkluboj estas *Botswana Defence Force 11, Gaborone United, Botswana Meat Commission FC, Mochudi Centre Chiefs FC, Notwane FC, Police 11, Township Rollers* kaj *Uniao Flamengo Santos FC*.

### Diversaĵoj

En Gaberono funkcias la *Universitato de Bocvano*, fondita en 1976.

Tra Gaberono kondukas la grava fervoja linio de Kaapstad al Harare.

## Vidu ankaŭ

* Listo de urboj de Bocvano

## Eksteraj ligiloj

*  Arkivigite je 2005-08-12 per la retarkivo Wayback Machine
*
*
* oficiala paĝo de la nacia ministerio pri turismo Arkivigite je 2005-05-07 per la retarkivo Wayback Machine
# Aristarko el Samoso

|  |  |
| --- | --- |
|  | Por samtitola artikolo vidu la paĝon Aristarko. |

| **Aristarko el Samoso** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo |
| **Ἀρίσταρχος ὁ Σάμιος Αρίσταρχος ο Σάμιος**  |
| **Naskiĝo** | ĉ. 310 a.Kr. en Samoso |
| **Morto** | ĉ. 230 a.Kr. en Aleksandrio |
| **Lingvoj** | antikva greka vd |
| **Ŝtataneco** | Samoso   vd |
| Profesio |
| **Okupo** | astronomo   vd |
| **Laborkampo** | astronomio • matematiko vd |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Aristarko** aŭ **Aristarĥo** (Greke Ἀρίσταρχος, Arístarĥos; nask. -310, mortis -230) estis helena astronomiisto kaj matematikisto naskita sur la insulo Samoso.

La kalkuloj de Aristarko pri la relativaj grandoj de la Suno, Tero kaj Luno, laŭ greka kopio de la deka jarcento.
Li estis unu el la unuaj argumentintoj por tia modelo de la Sunsistemo, kiu metas Sunon, ne Teron, kiel centron de la konata universo. Lin influis la pitagorano Filolao de Krotono, sed, male ol Filolao, li kaj metis Sunon en la mezon kaj la planedojn en ĝustan ordon laŭ ties distanco ekde la Suno. Oni ne akceptis liajn ideojn pri ĉiela ordo, kaj longe regis la tercentraj teorioj de Aristotelo kaj Ptolemeo. La aristarkajn pensojn fine, post preskaŭ 1800 jaroj, sukcese revivigis Koperniko kaj sekve plukonstruis Keplero kaj Neŭtono.

La kratero Aristarko sur Luno estas nomita laŭ Aristarko de Samoso, kiel ankaŭ la asteroido 3999 Aristarko.
# Fusilo

| Fusilo |
| --- |
|  |
| **funkcia klaso de armiloj**  |
| **longa pafilo • personal weapon • pafarmilo** |
|

|  Partoj |
| --- |
|  | pafila tubo kolbo anso ĉano pafila ellasilo firing pin (en)   vd |

 |
|  |

**Fusilo** estas mana, pulva aŭ pneŭmata armilo kun longa tubo. Se ĝi uzas pulvon, ĝi nomiĝas pafilo.

La Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (PIV) klarigas ke temas pri portebla pafilo aŭ armilo, "konsistanta el ligna afusteto kaj ŝtala tubo, pli longa ol tiu de karabeno".

Pafilisto estas speco de soldato en malpezaj infanteriaj unuoj nomataj pafilistoj (angle *Riflemen*). Ĉi tiu speco de unuo komencis aperi en diversaj formoj en eŭropaj armeoj dum la 18-a jarcento kun la disvolviĝo de la fusilo, kiu havis pli grandan precizecon kaj atingon, postulis pli grandan lertecon por funkciigi kaj ĝia reŝarga tempo estis pli longa ol tiu de la muskedo.

## Specoj de fusiloj

* Fusilo Dreyse, uzita en la prusa armeo
* ekzakta aŭ ĉasa fusilo estas fusilo por ĉaso.
* dutuba fusilo estas fusilo, kiu havas du tubojn. Iam ili servis por havi du pafojn sen reŝargo; alia celo estas havi du malsamajn pafaĵojn, ekzemple kuglojn kaj plumban grajnaĵon.
* kanelita fusilo estas fusilo, kiu havas kanelojn en la tubo por rotaciigi la kuglon kaj tiel stabiligi ĝian flugon.
* glata fusilo estas fusilo, kiu ne havas kanelojn en sia tubo.
* pneŭmata fusilo estas fusilo, kiu ĵetas kuglojn per gaso (ĉefe per karbona dioksido aŭ aero).
* aŭtomata fusilo reŝargas sin post la pafo kaj eble (tut-aŭtomata pafilo) eĉ aŭtomate ellasas pliajn pafojn (maŝinpafilo).
* sturmofusilo
* rapidpafa fusilo
* kontraŭtanka fusilo
* karabeno estas malpli longa ol fusilo.

## Bildoj

* fusilo Springfield 1903
* fusilo Lee-Enfield de 1944, kun bajoneto
* M1 Garand, multuzata dum la Dua Mondmilito
* malpeza aŭtomata fusilo Sturmgewehr-44
* *SIG 550*, alinome *F ass 90*, sturmfusilo de la Svisa armeo

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Pafilo
* Armilo

## Eksteraj ligiloj

* anglalingva retejo *Nazarian's Gun's Recognition Guide on Bolt Action Rifles*, grupo 3, arkivigita en februaro 2006
* anglalingva retejo *Nazarian's Gun's Recognition Guide on Bolt Action Rifles*, grupo 5, same arkivigita en februaro 2006
# Google Ads

| *Google Ads* |
| --- |
| antaŭe *AdWords* |
|  |
| Programisto | Google |
| Programtipo | reta varbado |
| Retejo | Oficiala retejo |
|  |

Google Ads (antaŭe Google AdWords), trad. «reklamoj de Google», estas platformo por interreta reklamado evoluigita de Google, per kiu reklamantoj povas montri koncizajn reklamojn, servoproponojn, produktolistojn aŭ filmetojn al retuzantoj. Ĝi povas meti reklamojn kaj en la rezultojn de serĉiloj kiel la Gugla Serĉreto kaj en ne-serĉajn retejojn, moveblajn programojn kaj en filmetojn. Servoj estas ofertitaj laŭ preza modelo nomata "pago per klako" (PPK).

Google Ads estas la ĉefa fonto de enspezo por Alphabet Inc, kontribuante 168,6 miliardojn da usonaj dolaroj en 2020.

la sidejo de *Alphabet* kaj la multaj subprojektoj de Google en la konzerna centralo *Googleplex* (Guglpleks) en Mountain View
## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo (angle)

## Referencoj
# Genera antaŭtrejnita transformilo

| Genera antaŭtrejnita transformilo |
| --- |
| **granda lingvomodelo • generiva artefarita intelekto • transforma modelo • maŝina lernado • artefarita intelekto** |
|

|  Partoj |
| --- |
|  | fundamenta modelo GPT-1 (mul)  GPT-J (mul)  ChatGPT (mul)  GPT-4 GTP-3 GPT-2 (mul)  AutoGPT (en)  Microsoft Copilot DALL-E OpenAI Codex (en)  Open Assistant  vd |

 |
|  |

La origina GPT-lingvomodelo
En artefarita intelekto (AI), **genera antaŭtrejnita transformilo** (**GAT** aŭ angle *Generative pre-trained transformer*, **GPT**) estas speco de granda lingvomodelo (LLM). GPT-modeloj baziĝas sur artefaritaj neŭraj retoj uzantaj generajn modelojn kaj transformarĥitekturon, antaŭtrejnitaj sur grandaj datumaroj de nemarkita teksto, kaj kapablaj generi novan enhavon; ili ofte estas kolektive nomataj GPT-oj. La unua GPT estis prezentita en 2018 de la usona kompanio OpenAI. Unu el la plej konataj aplikoj de la GPT-modelo estas la aplikaĵo ChatGPT provizita de OpenAI.

Temas pri speco de neŭra lingvomodelo, kiu estas trejnita sur grandaj tekstaj datumaroj por generi homsimilan tekston. Antaŭtrejnado rilatas al la komenca trejnadprocezo sur korpuso, kiu instruas la modelon antaŭdiri la sekvan vorton en la teksto kaj provizas fundamenton por sukcesa plenumado de postaj taskoj sen grandaj kvantoj da datumoj. GPT-oj estas "transformiloj", kiuj estas speco de neŭra reto, kiu uzas mem-konektecon por prilabori sinsekvajn datumojn. Ili povas esti antaŭtrejnitaj por diversaj taskoj pri natur-lingva prilaborado (NLP), kiel ekzemple tekstogenerado, maŝintradukado kaj tekstoklasifikado.

Simple dirite, GPT estas komputila programo, kiu prilaboras grandegajn kvantojn da teksto por lerni la regulojn de lingvo. Poste, kiam oni donas al ĝi fragmenton de teksto, ĝi povas generi senchavajn kaj gramatike ĝustajn frazdaŭrigojn, kaj kiam oni donas al ĝi demandon, ĝi povas generi senchavajn respondojn. La GPT-modelo estis trejnita per diversaj datumfontoj, inkluzive de Vikipediaj artikoloj, gazetartikoloj kaj diversaj tekstoj el la interreto.

Kio distingas GPT-on de aliaj solvoj de "Granda lingvomodelo" (LLM) estas, ke la modelo povas esti trejnita per memstara lernado. Tio okazas en la unua trejna fazo. En la dua fazo, la modelo estas trejnita per kontrolita metodo, sed fokusita al specifaj aplikoj.

GPT-oj estas ĉefe uzataj por generi tekston, sed povas esti trejnitaj por generi aliajn specojn de datumoj. Ekzemple, GPT-4o povas prilabori kaj generi tekston, bildojn kaj aŭdion.

## Referencoj
# Taojuano

| Taojuano |
| --- |
|

Fotomuntaĵo |
| speciala municipo de Respubliko Ĉinio (2014–) urbo  urbego   vd |
|  |  |
| urba flago | urba blazono |
| Administrado |
| **Ŝtato** | Respubliko Ĉinio |
|

| [Montri]  Ĝemelurboj |
| --- |
|  | Narita (2016–) kantono Alameda   vd |

 |
| **Retpaĝaro** |  |
| **Urbestro** | Simon Chang |
| Demografio |
| **Loĝantaro** | 2 058 328  (decembro 2014) |
| **Loĝdenso** | 1 927 loĝ./km² |
| Geografio |
| **Geografia situo** | 24° 59′ N, 121° 19′ O (mapo)24.991111111111121.31444444444
 |
| **Areo** | 1 220,95 km² (122 095 ha) |
| **Horzono** | +8 |
|  |
|

|  |
| --- |
| Taojuano (Tajvano)DEC |
| Situo de Taojuano |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  |
| Alia projekto |
|  **Vikimedia Komunejo** Taoyuan City [+] |
|  |

**Taojuano** (ĉine 桃園市, pinjine: Táoyuán Shì, proksimuma prononco [Táojuán Ŝì]) estas milionurbo kaj marhavena urbo en Tajvano. Ĝi estas la 5-a plej granda urbo, havanta la rangon de distriktorajta urbo aŭ "aparta urbo". La loknomo signifas: "persika ĝardeno". En decembro 2014 la urbo havis 2 058 328 loĝantojn. Taojuano havas 13 urbodistriktojn. Ĝis la jaro 2014 la nuna urbo havis la rangon de (ŝtata) distrikto, kaj unu el la 13 subdividaĵoj estis distrikta urbo nomata Taojuano. Ĝi nun titoliĝas 桃園區 aŭ pinjine *Táoyuán Qū, "urbodistrikto Taojuano".*

loka konfucea templo

## Vidindaĵoj

* Librejo SEAMi

## Vidu ankaŭ

* Metroo de Taojuano
# Centra Ĉinio

| Centra Ĉinio |
| --- |
| Regiono |
| artefarita teritoria unuo [+] |
|

---

 |
| Lando | Ĉinio |
|  - koordinatoj | 29° 55′ 2″ N, 107° 20′ 24″ O (mapo)29.9171107.34
  |
|

---

 |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Centra Ĉinio (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Centra Ĉinio (Ĉinio)DEC |

 |
|

---

 |
|  |
| Centra Ĉinio |
|  |

 En verda estas markita la areo de Centra Ĉinio por la plano "Leviĝo de Centra Ĉinio"
**Centra Ĉinio** ( ĉine :**华中**; pinjine : Huázhōng ) estas la nomo de geografia kaj kultura regiono (kun iom malpreciza difino), en la centra-sudorienta parto de la Ĉina Popola Respubliko. Tiu ĉi regiono inkluzivas la provincojn Henano, Hubejo kaj Hunano, kaj en kelkaj referencoj ankaŭ la provincon Ĝjangŝjio.

Post nova geografia divido, Centra Ĉinio estas oficiale parto de "Sud-Centra Ĉinio" (中南), sed ĉi tiu oficiala administra divido, ne inkluzivas Ĝjangŝjion. En la kunteksto de la plano de la "Leviĝo de Centra Ĉinio" de la Ŝtata Konsilio de la Popola Respubliko Ĉinio de 2004, la proksimaj provincoj de Ŝanŝio kaj Anhujo, estas inkluditaj en centra ĉinio, kaj ankaŭ estas indikitaj por regiona evoluo.
# Macuoj

| Macua insularo |
| --- |
|  |
| **insularo • grupo de insuloj** |
| **Akvejo** | Sudĉina maro (Tajvana Markolo) |
| **Situo** | Respubliko Ĉinio, provinco Fuĝjano, borde de samnoma provinco Fuĝjano de PRĈ |
| Geografia situo | 26° 9′ N, 119° 55′ O (mapo)26.15119.91666666667
  f1 |
|

|  |
| --- |
| Macua insularo (Tajvano)DEC |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| **Nombro de insuloj** | 36 |
| **Tuta areo** | 19,6 km²f1 |
| **Loĝantoj** | 13 056 (fine de 2018) f2 |
|  la insularo kadre de la Respubliko Ĉinio (Tajvano) |
|  |

La **Macuoj** (ĉine 馬祖列島, tradicia ĉina skribo 马祖列岛, pinjine *Mǎzǔ Lièdǎo*, per bopomofo ㄇㄚˇ ㄗㄨˇ ㄌㄧㄝˋ ㄉㄠˇ) estas insularo en la tajvana markolo inter la Sudĉina Maro norde kaj la Sudĉina Maro sude. La nomo de la insularo aludas al la marista kaj fiŝkaptista diino Macu.

La 36 insuloj de la grupo situas ĉe la marbordo de la ĉeflande ĉinia provinco Fuĝjano kaj en distanco de proksimume 250 kilometroj de la urbo Tajpeo sur la insulo Tajvano. Ili apartenas al la Respubliko Ĉinio kaj estas parto de ties samnoma provinco Fuĝjano.
# Symbian

**Symbian** estas operaciumo por poŝtelefonoj. Prefere uzas ĉi tiun operaciumon poŝtelefonoj de la firmao Nokia.

Speco de poŝtelefonoj, posedantaj la operaciumon Symbian, nomatas S60, sed la telefonoj de la firmao Nokia, kiuj posedas simplan Ĝavon, nomatas S40.

Oni promesis, ke ĉiu nova versio de Symbian ne konfliktos kontraŭ programoj, verkitaj por pli malnovaj versioj, se la versio, por kiu verkitis la programo, ne estas pli malnova ol 9.1 (Nokia N71, Nokia N73, ktp.). Nune ekzistas versio 9.4 (Nokia 5228, Nokia 5230, ktp.)
# Bab al-Mandab

| Bab-al-Mandab |
| --- |
| markolo |
|  |
| Markolo Bab al-Mandab. |
| Profundeco |
|   Maksimuma | 320 m |
| Larĝeco | 26 km |
| Supra tutaĵo | Hinda oceano |
| Najbaraj tutaĵoj | Ruĝa Maro Adena golfo |
| Kontinento | Azio Afriko |
| Landoj |  Ĝibutio  Jemeno |
| Koordinatoj | 12° 35′ 0″ N, 43° 20′ 0″ O (mapo)12.58333333333343.333333333333
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Bab al-Mandab (Ruĝa maro)DEC

|  |
| --- |
|   |

 |
| Bab-al-Mandab sur la mapo de Ruĝa maro |

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMapBab-al-Mandab |
|  |

**Bab al-Mandab** eventuale **Bab el Mandeb** (arabe مضيق باب المندب) estas araba nomo de markolo inter Ruĝa maro kaj Adena golfo, en traduko pordego de larmoj (lamentoj). Tio estas grava transporta vojo.

La jemena insulo Perim (ankaŭ nomata **Barim**) dividas ĝin en du partojn (26 km kaj 3 km). La nord-orienta (arabia), la Aleksandra Markolo, larĝas nur ĉirkaŭ 3 km kaj profundas 30 metrojn. La sud-okcidenta (afrika), la Markolo de Mensogoj, larĝas 25 km kaj profundas pli ol 300 metrojn. Ĝi estas inter la plej uzataj ŝip-itineroj de la mondo.

Laŭ legendo la nomo venas de tertremo, kiu disigis Afrikon kaj Azion kaj kaŭzis la morton de multaj homoj. Certas, ke la markolo iam estis malpli profunda.
# Brita Hindoceana Teritorio

| Brita Hindoceana Teritorio |
| --- |
|  |  |
| Flago | Blazono |
| Britaj transmaraj teritorioj [+] |
|

---

 |
| Ĉefurbo | sen valoro |
|  - koordinatoj | 6° S, 72° O (mapo)-671.5
  [+] |
| Plej malalta punkto | Hinda Oceano [+] |
| Akvokolektejo | 60 km² (6 000 ha) [+] |
| Areo | 60 km² (6 000 ha) [+] |
|

---

 |
| Loĝantaro | 3 000 [+] (2018) |
| Denseco | 50 loĝ./km² [+] [+] |
|

---

 |
| Horzono | UTC+06:00 [+] |
| ISO 3166 | IO |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Brita Hindoceana Teritorio (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Brita Hindoceana Teritorio (Ĉagosoj)DEC |

 |
|

---

 |
|  |
| Brita Hindoceana Teritorio |
| **Vikimedia Komunejo**:  **British Indian Ocean Territory** [+] |
|

---

 |
|

---

 |
| Akvejo | Hinda oceano |
|

---

 |
| Koordinatoj | 6° 0′ S, 71° 30′ O (mapo)-671.5
  |
| Plej malalta punkto | Hinda Oceano [+] |
| Akvokolektejo | 60 km² (6 000 ha) [+] |
| Areo | 60 km² (6 000 ha) [+] |
| Loĝantaro | 3 000 [+] (2018) |
| Horzono | UTC+06:00 [+] |
|

---

 |
|  |
| Brita Hindoceana Teritorio |
| **Vikimedia Komunejo**:  **British Indian Ocean Territory** [+] |
|  |

La **Brita Hindoceana Teritorio** estas dependa teritorio de Britio en Suda Azio.

* **Landkodo:** IO.
* **E-nomo:** [a] Ĉagosarkipelago, Ĉagosoj.
* **Nacia nomo:** [a] Chagos Archipelago; [o] British Indian Ocean Territory.
* **Areo:** 60 km².
* **Loĝantaro:** sen konstantaj loĝantoj.

## Bildaro

* Mapo de la Brita Hindoceana Teritorio ekde 1976
*
* Brita Hindoceana Teritorio

## Vidu ankaŭ

* Britaj transmaraj teritorioj
# Suda Afriko

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ĉi tiu artikolo temas pri geografia regiono. Por ŝtato rigardu la paĝon Sud-Afriko.* |

| Suda Afriko |
| --- |
| mondregiono |
|  |
| kultura regiono, regiono [+] |
|

---

 |
| Kontinento | Afriko |
|

---

 |
|  - koordinatoj | 25° 52′ 45″ S, 23° 5′ 51″ O (mapo)-25.87910555555623.097577777778
  |
|

---

 |
| Loĝantaro | 69 235 159 [+] (2023) |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Suda Afriko (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|

---

 |
|  |
| Suda Afriko |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Southern Africa** [+] |
|  |

Suda Afriko
La nocio **Suda Afriko** koncernas la sudan parton de la afrika kontinento. Malsame de Nord-, Okcident- kaj Orientafriko per *Sudafriko* oni ne nomas regionon, sed la ŝtaton Sud-Afriko. Pro tio por distingo oni nomas la regionon *Suda Afriko*.

## Ŝtatoj

La regiono **Suda Afriko** enhavas la sekvajn ŝtatojn:

* Angolo (ĉefurbo Luando)
* Bocvano (ĉefurbo Gaborono)
* Lesoto (ĉefurbo Maseruo)
* Malavio (ĉefurbo Lilongvo)
* Mozambiko (ĉefurbo Maputo)
* Namibio (ĉefurbo Vindhuko)
* Zambio (ĉefurbo Lusako)
* Zimbabvo (ĉefurbo Hararo)
* Sud-Afriko (ĉefurbo Pretorio)
* Svazilando (ĉefurbo Mbabano)

La ekzakta amplekso de la suda Afriko ne estas difinita; foje oni ankaŭ alnombras landojn el la sekva listo:

* Burundo
* Demokrata Respubliko Kongo
* Madagaskaro
* Maŭricio
* Reunio
* Ruando
* Tanzanio
* Majoto

## Problemoj

La regiono luktas kontraŭ multnombraj politikaj, socialaj kaj ekonomiaj problemoj. La Sud-Afrika Disvolviĝa Komunumo (SADC, Southafrican developement Community) estas interŝtata Organizo, kiu destinis sin al la solvo de tiuj problemoj.

## Vidu ankaŭ

* Afrikaneroj

## Eksteraj ligiloj

* INISA - Initiative Südliches Afrika (Berlino/Bonn)
* issa Arkivigite je 2012-05-18 per la retarkivo Wayback Machine - informationsstelle südliches afrika (Bonn)
* SADC - Southern African Development Community
* SADOCC - Dokumentations- und Kooperationszentrum Südliches Afrika (Vieno)
# Svalbardo kaj Janmajeno

| Svalbardo kaj Janmajeno |
| --- |
| statistika regiono [+] |
|

---

 |
| Akvejo | Arkta oceano |
|

---

 |
| Koordinatoj | 78° 38′ 7″ N, 21° 59′ 38″ O (mapo)78.635166121.9939078
  |
| Plej alta punkto | Neŭtonpinto [+] |
| Akvokolektejo | 61 399 km² (6 139 900 ha) [+] |
| Areo | 61 399 km² (6 139 900 ha) [+] |
| Loĝantaro | 2 905 [+] (1-a de januaro 2022) |
| Horzono | UTC+01:00 [+] |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Svalbardo kaj Janmajeno (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |
| Svalbardo kaj Janmajeno sur la mapo de la mondo |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Svalbardo kaj Janmajeno (Svalbard kaj Jan Mayen)DEC |

 |
|  |
| Svalbardo kaj Janmajeno |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Svalbard and Jan Mayen** [+] |
|  |

**Svalbardo kaj Janmajeno** (norvege *Svalbard og Jan Mayen*; ISO 3166-1 dulitera: **SJ**, trilitera: **SJM**, cifera: **744**) estas statistika unuo, kreita laŭ la normo ISO 3166 por la du foraj teritorioj de Norvegio, la arkipelago Svalbardo kaj la insulo Janmajeno. Kvankam ambaŭ teritoriaj estas unuigitaj fare de Internacia Organizaĵo por Normigado (ISO), administre ili ne estas ligitaj. Ili havas interretan nacian domajnon de la alta nivelo .sj, sed ĝi ne estas uzata kaj oni uzas la domajnon .no, same kiel en la tuta Norvegio. Same ili ambaŭ kune havas laŭ la normo ISO 3166-2 la kodaron ISO 3166-2:SJ por siaj partoj, sed ĝi estas malplena, kaj samtempe kiel partoj de Norvegio laŭ la sama normo ili havas kodojn NO-21 (Svalbardo) kaj NO-22 (Janmajeno) en la kodaro ISO 3166-2:NO por Norvegio.

La oficiala lingvo en la teritorioj estas norvega, en Svalbardo estas uzata ankaŭ la rusa. La teritorioj ne havas proprajn blazonojn kaj flagojn kaj uzas la norvegajn, ĉu aparte, ĉu ambaŭ kune.

## Svalbardo

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Svalbardo.
Svalbardo estas arkipelago en la Arkta Oceano, meze inter Norvegio kaj la norda poluso. La insularo etendiĝas inter 74° kaj 81° nordaj latitudoj kaj inter 10° kaj 35° orientaj longitudoj. La komuna areo de la insularo estas 61020 km2, ĝis 60% da ĝi estas kovrita per glacio. La plej granda insulo Spicbergo havas loĝantaron.

Svalbardo estas parto de neniu provinco de Norvegio, kaj mem ne estas provinco, sed havas specialan statuson. Ĝin regis la prefekto, kiu subordiĝas al la norvega registaro.

## Janmajeno

 Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Janmajeno.
Janmajeno estas vulkaninsulo, kiu situas en la Arkta Oceano, sur la limo inter la maroj Norvega kaj Gronlanda. La insulo troviĝas sur 71°N kaj 8°W . Ĝia areo estas 377 km2. Loĝantaro estas la skipo de meteorologia kaj radiostacio. Ekde 1994 la insulon regis la nordlanda provincestro, tiu parte redonas la regpovon al la komandanto de la stacio.

## Referencoj
# Kara markolo

| Kara markolo |
| --- |
|  |
| markolo [+] |
|

---

 |
| Akvejo | Karska maro, Barenca maro |
| Koordinatoj | 70° 30′ 18″ N, 57° 58′ 56″ O (mapo)70.50510857.982177
  |
|

---

 |
| Longo | 33 km (21 mi) |
| Minimuma larĝo | 50 km (31 mi) |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Kara markolo (Arĥangelska provinco)DEC |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Kara markolo (Rusio)DEC |

 |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Kara markolo (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |
| Kara marvojo kaj maro |

 |
|  |
| Kara markolo |
| **Vikimedia Komunejo**:  **Kara Strait** [+] |
|  |

La **Kara markolo** estas 56 km larĝa markolo en nord-oriento de Eŭropo. Ĝi interligas la Karan maron kaj la Barenca Maron en norda Rusio. Ĝi dividas la insulon Vajgaĉ de la Suda insulo de la insularo Nova Zemlo.