Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Wayback Machine

| Wayback Machine |
| --- |
|  |
|  |
| **retarkivo**  |
| Komenco | 29-a de oktobro 2001 vd |
| Lando*j* | Usono vd |
| **Posedata de** | Internet Archive vd |
| Retejo | Oficiala retejo |
|  |

ĉefpaĝo
**Wayback Machine** (angle *way back* signifas *antaŭ longa tempo* kaj *machine* estas simple *maŝino*) estas cifereca arkivo de la Tutmonda Interreto, fondita de la Interreta Arkivo, neprofitcela organizaĵo bazita en San-Francisko. Ĝi permesas al la uzanto iri "en la tempo" kaj vidi kiel aspektis retejoj en la pasinteco. Ĝiaj fondintoj, Brewster Kahle kaj Bruce Gilliat, disvolvis la servon *Wayback Machine* kun la intenco provizi "universalan aliron al ĉiuj scioj" konservante arkivajn kopiojn de retpaĝoj (ankaŭ malfunkciaj, malaperintaj) kiel ekzemple la Deklaracio de Manilo (1980) de la Monda Organizaĵo pri Turismo en kiu estas referenco al Esperanto. Ekde ĝia lanĉo en 2001, pli ol 452 miliardoj da paĝoj estis aldonitaj al la arkivejo.

*Wayback Machine* uzas faktotaksadojn (*factchecks*) de *FactCheck.org, Check Your Fact, Lead Stories, Politifact, Washington Post Fact-Checker, AP News Fact Check, USA Today Fact Check, Graphika, Stanford Internet Observatory* kaj *Our.news*.

## Historio

La fondintoj de Interreta Arkivo Brewster Kahle kaj Bruce Gilliat lanĉis Wayback Machine en 2001 por trakti la problemon de la enhavo de retejo malaperante kiam ajn ĝi ŝanĝiĝos aŭ malŝaltos. La servo ebligas al uzantoj vidi arkivitajn versiojn de retpaĝoj tra la tempo, kiujn la ar archiveivo nomas "tridimensia indekso". Kahle kaj Gilliat kreis la servon kun la espero arkivi la tutan Interreton kaj provizi "universalan aliron al ĉiuj scioj."

## Kritiko

La servo ankaŭ estigis polemikon pri tio, ĉu krei aŭ ne arkivitajn paĝojn sen la permeso de la posedanto konsistigas malobservon de kopirajto en iuj jurisdikcioj.

## Kontraŭstaro al Google Books Search

La Interreta Arkivo estis membro de la *Open Content Alliance* (Alianco por malferma enhavo) dum ties aktiva tempo ekde 2005. Tiu Alianco estis inter la plej akraj kritikantoj de la *Google Books Search Settelment Agreement*. La Interreta Arkivo rekomendas alternativan ciferecan bibliotekan projekton.

## Vidu ankaŭ

* Interreta Arkivo

## Referencoj
# Enlanda Enspeza Servo

| Enlanda Enspeza Servo |
| --- |
| Internal Revenue Service |
|  |
|  |
| **federacia registara organizaĵo de Usono ŝtata organizaĵo impost-administrantaro**  |
| Komenco | 1-a de julio 1862 vd |
| Geografia situo | 38° 53′ 35″ N, 77° 1′ 37″ U (mapo)38.89292841-77.02706158 |
| Lando*j* | Usono vd |
| Sidejo | Internal Revenue Service Building |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Enlanda Enspeza Servo (Centra Vaŝingtono)DEC

|  |
| --- |
|  |

 |

 |
|
Enlanda Enspeza Servo |
| **Filioj** | IRS Criminal Investigation (en)  Independent Office of Appeals (en)   vd |
| Retejo | Oficiala retejo |
|  |

**Interna Enspenza Servo** (angle *Internal Revenue Service*, **IRS** [ajarEs]) estas la enspeza instanco de la usona registaro. Ĝi estas fako de la Departmento de la Trezorejo, kaj estas rekte regata de la Komisionanto de Interna Enspezo. IRS havas respondecon pri la kolektado de impostoj kaj la administrado de la Kodo de Enlanda Enspezo. Ĝi administris/administras ankaŭ aliajn registarajn programojn, inkluzive de parto de la kurac-asekura leĝo "Affordable Care Act".

La instanco fondiĝis en 1862 por administri la unuan usonan enspezimposton, kiun oni kreis por subvencii la Enlandan Militon. Ĝi ricevis la nunan nomon en 1918.

La Enlanda Enspeza Servo havas ĉefsidejon en Vaŝingtono, ĉe 1111 Constitution Avenue NW. Tra la tuta lando ĝi havas proksimume 90 mil dungitojn. Ĉiujare ĝi kolektas pli ol 2 400 000 000 000 usonajn dolarojn, kaj ricevas impostajn dokumentojn de proksimume 234 milionoj da enspezantoj.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Usona Departmento de la Trezorejo
# Politico

| Politico |
| --- |
|  |
|  |
| **gazeto revuo novaĵretejo**  |
| **Dum** | 23-a de januaro 2007 - nekonata/nuntempe |
| **Sidejo** | kantono Arlington |
| Lando | Usono |
| **Estr(ar)o** | Robert Allbritton |
| **Dungitoj** | 500 (stato: 2017) |
| **Posedata de** | Axel Springer SE • Capitol News Company vd |
| **TTT** | Oficiala retejo |
|  |

**Politico** estas usona amaskomunikila organizaĵo kiu traktas politikajn aferojn kaj distribuas novaĵojn per interreto, gazetoj, televido kaj radio. La organizaĵo inkluzivas la retejon **politico.com**, senpagan bultenon, revuon, podkaston kaj enhavon liverita tra aliaj amaskomunikiloj . Ideologie, la priraportado de Politico estis priskribita kiel centrisma .

La papera gazeto estas disdonata senpage por ĉ. 33,000 ekzempleroj al elektitaj politikaj institucioj en la areo de Vaŝingtono, kiel la Kongreso, la Blanka Domo, la Supera Kortumo de Usono, departementoj kaj administraj agentejoj, lobiistaj kaj aktivulaj grupoj kaj pli. La enspezo venas de reklamado. En 2021, la kompanio estis aĉetita de la eŭropa kompanio Axel Springer SE .

## Historio

*Politico* estis establita fare de John F. Harris kaj Jim VandeHei en 2007. Ili estas administra redaktisto kaj ĉiutaga redaktisto, respektive, kaj antaŭe laboris ĉe *The Washington Post*. Frederick J. Ryan Jr., kiu estas iama asistanto de prezidanto Ronald Reagan, estas prezidanto kaj direktoro de la firmao. La firmao estas posedata fare de Allbritton Communications. Ĝi estas bazita en Arlington, Virginio.

La reta gazeto havis per 2011 inter 8 kaj 11 milionoj da unikaj vizitantoj monate, pli ol 6 milionoj en 2008. La nombro da dungitoj pliiĝis de 12 en 2007 al ĉirkaŭ 150 en 2011.

En 2011, la retejo lanĉis pagitan servon, Politico Pro, kiu precipe celas politikistojn kaj politikajn asistantojn, lobiistojn, aktivulojn, ktp. kaj traktas elektitajn politikajn temojn kiel ekzemple sanservo, energio, teknologio kaj transporto.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

The Parliament Magazine

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
# Kongresa Esplorservo

| Kongresa Esplorservo |
| --- |
| **federacia registara organizaĵo de Usono agentejo de leĝdona branĉo eldonejo esplora instituto**  |
| Komenco | 1914 vd |
| Geografia situo | 38° 54′ 0″ N, 77° 0′ 26″ U (mapo)38.899922966289-77.007170475475
 |
| Lando*j* | Usono vd |
| Sidejo | Vaŝingtono |
|

|  |
| --- |
| Kongresa Esplorservo (Centra Vaŝingtono)DEC |

 |
|
Kongresa Esplorservo |
| **Agokampo** | Congressional Research Service report |
| Retejo | Oficiala retejo |
|  |

La **Kongresa Esplorservo** (angle *Congressional Research Service*, akronime **CRS**), ankaŭ neformale konata kiel la *pensfabriko de la Kongreso*,  estas la publika politika esploragentejo de la Usona Kongreso.

La CRS estas agentejo kreita laŭ statuto ene de la Biblioteko de la Kongreso. Ĝi laboras ekskluzive kaj rekte por membroj de la Kongreso kaj kongresaj komitatoj kaj faras tion konfidence kaj senpartie. Alia landaj parlamentoj havas similajn instituciojn.

La CRS laborigas proksimume 900 homojn, inkluzive de advokatoj, ekonomikistoj, bibliotekistoj kaj sciencistoj.

En la fiska jaro 2021, la CRS ricevis buĝeton de proksimume 120.500.000 dolaroj de la Kongreso.

Aldone al la CRS, ekzistas du aliaj kongresaj subtenaj agentejoj:

* La Kongresa Buĝeta Oficejo ( angle : Congressional Budget Office, **CBO** ) - ĝi provizas al la Kongreso informojn kaj raportojn pri buĝetaj aferoj, programecaj temoj kaj analizoj, kiuj prezentas politikajn opciojn, kostojn kaj efikojn
* La Oficejo pri Registara Respondeco ( angle : Government Accountability Office, **GAO** ) helpas la Kongreson en monitorado de registaraj agadoj. Ĝi faras sendependajn reviziojn, enketojn kaj taksadojn de federaciaj programoj.

La tri agentejoj kune laborigas pli ol 4 000 homojn.

Raportoj de CRS estas alte estimataj kaj konsiderataj profundaj, precizaj, objektivaj kaj ĝustatempaj.

En 2018, la Usona Kongreso aprobis la Konsoliditan Asigno-Leĝon de 2018, kiu postulis, ke la Biblioteko de la Kongreso publikigu CRS-raportojn estonte. Antaŭ ol ĉi tiu leĝo estis aprobita, privataj individuoj devis peti senatanojn aŭ membrojn de la Kongreso disponigi raporton al ili. Nun, ĉiuj CRS-raportoj estas alireblaj per dediĉita retejo kaj spekteblaj kaj elŝuteblaj senpage.

CRS-raportoj ankaŭ estas haveblaj al membroj de la Kongreso kaj agentejaj dungitoj en la intraretoj de la Kongreso kaj la tri agentejoj.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Kongresa Esplorservo – oficiala retejo
* Traserĉu la raportojn de la Kongresa Esplorservo
* Gvatado de fontoj – retejo pri CRS
# Vikifontaro

| **Vikifontaro** |
| --- |
| Vikifontaro |
| **cifereca biblioteko • Vikimedia enhavoprojekto** |
| **Retadreso** | wikisource.org |
| **Kategorio** | Reta enciklopedio |
| **Lingvo(j)** | Multaj |
| **Posedanto** | Fondaĵo Vikimedio |
| **Registriĝo** | libervola |
| **Fondiĝo** | 1-a de marto 2011 |
| **Stato** | aktiva |
|  |

| Vikifontaro |
| --- |
|  |
|  |
| **cifereca biblioteko Vikimedia enhavoprojekto**  |
| Komenco | 24-a de novembro 2003 vd |
| **Posedata de** | Fondaĵo Vikimedio vd |
| Retejo | Oficiala retejo |
|  |

**Vikifontaro** (angle *Wikisource*) estas multlingva projekta surreta kolekto de fonttekstoj, mastrumita de la Fondaĵo Vikimedio. Memstara versio de Vikifontaro en Esperanto aperis en marto 2011, antaŭe esperantlingvaj artikoloj kundividis komunan spacon en la multlingva ĝenerala Vikifontaro, markitaj per kategorio "Esperanto".

Vikifontaro servas por provizi liberajn, aŭtorrajte ne protektatajn tekstojn. Ĝi estis komencita je la 24-a de novembro 2003 kaj en novembro ricevis la nunan nomon; origine ĝi nomiĝis *Project Sourceberg*, alude al la angla vorto *iceberg* (glacimonto) kaj la Projekto Gutenbergo.

La unua propra lingvoversio estis la hebrea, kreita en aŭgusto 2004, necesa pro la malsama skribodirektro de la hebrea (nome de dekstro al maldekstro). Poste kontribuantoj en aliaj lingvoj, ekzemple la germana, deziris havi propran lingvoversion, sed en decembro 2004 voĉdono ankoraŭ ne havis rezulton. Nur dua voĉdono en majo 2005 ebligis proprajn vikifontarojn en ĉiuj lingvoj. Tamen, ekde 2006 la reguloj de la *languages committee* de Vikimedio fariĝis pli severaj por aranĝi novan lingvoversion en iu frata projekto.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Multlingva ĉefpaĝo
* Vikifontaro en Esperanto
# Universala Tempo Kunordigita

Horzonoj en Eŭropo (UTC, UTC+1, UTC+2, UTC+3)
Hipotezaj horozonoj en Eŭropo kaze ke ĉiu lando sisteme apliku la mezan sunan tempon de tie, kie troviĝas la ĉefa parto de la lando (UTC-1, UTC, UTC+1, UTC+2, UTC+3).
Horzonoj en la Mondo

Estas **2026-06-28 *T* 00:19 en UTC**

(vidu W3C Formoj de dato kaj tempo)

**Universala Tempo Kunordigita** (**UTK**, konata kiel **UTC** ekster Esperantujo) estas la tempo ĉe la nula longitudo de 0° (UTC+0) kaj estis antaŭe nomita GMT. UTC estas *kunordigita* kun GMT per la iafoja aldono de supersekundo tiel, ke:

>
> UTC - GMT < 0.9 s
>
>
>

La supersekundo estas necesa ĉar la rapideco de la tera rotacio variadas.

La internacia mallongigo "UTC" venas el kompromiso inter *CUT*, el anglalingva *Coordinated Universal Time* kaj *TUC*, el francalingva *Temps universel coordonné* kaj estas neŭtrala por ambaŭ.

GMT ankaŭ estas la tempo de la nula longitudo, sed estas malsamo inter GMT kaj UTC: GMT sekvas la movadon de la Suno (aŭ, alivorte, la rotacion de la tero), dum UTC sekvas la Tempon Atoman Internacian (TAI -- la mezan tempon de 200 precizaj atomaj horloĝoj tra la mondo).
UTC kiel referenca nulo por la longitudo, estas ankaŭ kelkfoje nomita Zulua tempo (**Z**). La UTC de +1 al +12 oriente de Grenviĉo ricevas la literojn A, B, C, D, E, F, G, H, I, K, L, M. Same, Okcidente de Grenviĉo en UTC de -1 al -12 la horzonoj ricevas la literojn de N ĝis Y. Do ekz. UTC+2 ricevas la literon **B** (Bravo) kaj korespondas al la Orienteŭropa Tempo (EET); same UTC-7 ricevas la literon **T** (Tango) kaj korespondas al la Usona kaj Kanada Montara Norma Tempo (MST).

Ofte oni ne diras UTC sed mallonge UT, universala tempo. En normala praktiko ne gravas la supersekundo, aŭ ono de ĝi.

## Vidu ankaŭ

* La nuna tempo de UTC laŭ la *Buroo Internacia pri Pezoj kaj Mezuroj*
* sekundo
* SI
* BIPM
* horzono
* somera tempo
* Horzonoj en Eŭropo
* Horzonoj en Eŭropo dum Somero

## Eksteraj ligiloj

* Tempozonoj de UTC de A ĝis Z
* Formo de dato kaj tempo de W3C.
# Firmao

| Firmao |
| --- |
|  |
| **jura formo**  |
| **jura persono • kompanio** |
|

|  Partoj |
| --- |
|  | statutoj de enkorpigo  vd |

 |
|  |

**Firmao** (ankaŭ **firmo**) estas komerca organizaĵo. Ĝi estas jura persono.

Firmao vendas iajn ofertojn kaj pro tio ricevas monon, kio estas ĝenerala celo de firmao.

Por publika akcia firmao, la sola celo estas profito por la akci-posedantoj.

Gravas nomo de firmao kaj ĝiaj fabrikmarkoj. Ĝenerale firmao strebas, ke ĉiuj eblaj uzantoj de ĝiaj ofertoj sciu la nomon kaj la markojn kaj havu pri ili bonan opinion. Por tio estas uzata reklamo.

Por fari siajn laborojn firmao dungas laborantojn.

## Vidu ankaŭ

* Komandita societo
* Korporaciismo
* Listo de firmaoj
* Nacia ekonomio
* Ekfirmao
* Transnacia firmao
* Firmaoborso
# Profito

Laŭ ekonomiko, **profito** estas tiu diferenco per kiu la enspezoj superas la elspezojn ĉe entreprenoj aŭ komercaj aferoj. La vorto devenas de la latina lingvo ("fari progreson"). En pli ĝenerala senco profito signifas ricevi ian utilon, gajnon aŭ avantaĝon el io aŭ ankaŭ fari uzon de oportuna cirkonstanco.

Laŭ pli ĝenerala senco, **profito** estas utilo, supereco, ricevita de io

## Vidu ankaŭ

* Bilanco
* Ekstera efiko
* Ekspluatado
* EBIT
* Plusvaloro

## Proverbo

Ekzistas pluraj (17) proverboj pri profito en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Kiu multe profitas, ankaŭ perdon ne evitas.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Kio vendiĝas kaŝite, vendiĝas plej profite.* **”** |

 |
* |  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„Profiton celu, sed aliajn ne pelu.* **”** |

 |

## Referencoj
# Bonfaro

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Socia bonfarto. |

Registara elspezo por bonfaro en Ameriko en 2018
**Bonfaro** aŭ **sociala sekureco** (angle *social security*, *welfare*) estas laŭleĝe reguligita, laŭbezona socia avantaĝo por homoj kiuj bezonas helpon, minimuman enspezon por siaj bazaj bezonoj, ankaŭ konata kiel **socia helpo**, **publika helpo.**

En pli riĉaj landoj la ŝtato zorgas pri tio ke ĉiuj civitanoj ricevu minimuman nivelon de bonfarto kaj socia subteno. En la plej multaj industrilandoj, socia bonfaro estas plejparte disponigita de la registaro, kaj laŭ pli malgranda mezuro per bonfaradoj, fare de neformalaj sociaj grupoj, religiaj grupoj, kaj interregistaraj organizoj. La sociala ŝtato aldone al tiu koncepto inkludas servojn kiel ekzemple universala sansistemo kaj senlaboreca asekuro.

Bonfara ŝtato estas politika sistemo en kiu la ŝtato transprenas respondecon por sano, edukado, kaj bonfarto de socio. La sistemo de sociala sekureco en bonfara ŝtato havigas socialajn servojn, kiel universala medicina zorgado, porsenlaborula asekuro por laboristoj, financa helpo, senpaga alt-edukado por studentoj, subvenciata publika loĝejaro, kaj pensioj (malsano, malkapablo, maljuneco), ktp. En 1952, per la Konvencio por Sociala Sekureco (Minimumaj Normoj) (numero 102), la Internacia Organizaĵo de Laboro (IOL) formale difinis la sociajn cirkonstancojn kovrendaj per sociala sekureco.

La unua bonfara ŝtato estis la Germana Imperio (1871–1918), kie la registaro de Bismarck enkondukis socialan sekurecon en la fino de la 19a jarcento. Komence de la 20a jarcento, Granda Britio enkondukis socialan sekurecon ĉirkaŭ 1913, kaj adoptis la staton de bonfara ŝtato pere de la Leĝo de Nacia Sekuro de 1946, dum la registaro de Attlee (1945–51). En la landoj de Okcidenta Eŭropo, Skandinavio, kaj Aŭstralazio (Novzelando), la nacia registaro havigas socian bonfarton kiu estas pagita el la landa impostenspezo, kaj de neregistataj organizoj (NRO-oj), kaj bonfaraj asocioj (sociaj kaj religiaj).

## Vidu ankaŭ

* Bonfara kapitalismo
* Filantropio

## Notoj
# Financa jaro

**Financa jaro** estas 12-monata (esceptokaze ankaŭ malpli longa) periodo, pri kiu (ekz. laŭ leĝoj pri komerco aŭ imposto), ekonomiaj unuoj (ekz. entreprenoj, asocioj aŭ fondusoj) devas fari la jaran raporton.

La financa jaro povas finiĝi en la lasta tago de iu kalendara monato. Se entrepreno ŝanĝas tiun ĉi monaton, ĝi devas unufoje fari raporton pri periodo, kiu daŭras malpli ol 12 monatojn. Tiun ĉi mallongigitan periodon oni nomas *mallonga financa jaro*. Ankaŭ la unua financa jaro post la fondiĝo de entrepreno estas ofte mallonga financa jaro.

Internaciaj firmaoj, kiuj apartenas al la sama grupo (patrina firmao), plej ofte uzas la saman financan jaron por eviti kalkulajn perturbojn.
# Signo (semiotiko)

| Signo |
| --- |
|  |
| **objekto • verko** |
|

|  Partoj |
| --- |
|  | signifato kaj signifanto  vd |

 |
|  |

En la semiotiko, **signo** estas io, kio reprezentas ion alian. Tiu reprezento povas esti komprenata nur de iu, kiu konas la signifon de la signo.

En sia *Kurso pri Ĝenerala Lingvistiko*, kiu iĝis fonda verko por struktura lingvoscienco, Ferdinand de Saussure interpretas lingvon kiel sistemon da lingvaj signoj. Tiukadre la tuta sistemo baziĝas sur la konceptoj *signo*, *signifanto* kaj *signifato*:

|  |
| --- |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **„** La ligilo, kiu unuigas signifanton al la signifato estas arbitra [...]. Tiel, la ideo pri "fratino" (soeur) ne estas ligita per ajna interna rilato al la sona sinsekvo *s-ö-r*, kiu rolas por ĝi kiel signifanto [en la franca lingvo]; ĝi povus esti same reprezentita per alia sinsekvo, ne gravas kiu; kiel pruvo, oni havas malsimilaĵojn inter lingvoj kaj la ekzistadon mem de malsamaj lingvoj: signifato de la franca vorto *boeuf* havas kiel signifanton *b-ö-f* en unu flanko de la landlimo, kaj *o-k-s* (*Ochs*) en la alia [...]. La ĵus formulita principo [de la arbitreco de la signo] regas la tutan lingvosciencon; sennombraj estas ĝiaj konsekvencoj [...]. Malkonsentanto povus apogi sin sur *onomatopeoj* por diri, ke elekto de signifanto ne estas ĉiam arbitra. Sed onimatopeoj neniam estas konstituaj elementoj de lingva sistemo [...]. Ne nur ili estas malmultnombraj, sed ilia elekto estas jam, iagrade, arbitra, ĉar ili ne estas pli ol alproksimiga kaj jam duonkonvencia imitado de iuj bruoj. **”** |

 |

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Simptomo
* Signifanto kaj signifato
* Lingva signo

## Eksteraj ligiloj

* "Semiotiko por Komencantoj" plena teksto reta, Daniel Chandler
* A jeltudomány története (Magyar Elektronikus Könyvtár)
* A témához kapcsolódó MEK-dolgozat
* Signo (semiotiko)
# Ne-registara organizaĵo

| Ne-registara organizaĵo |
| --- |
|  |
| **jura formo**  |
| **neprofitcela organizaĵo** |
|  |

**Ne-registara organizaĵo**, **NRO** (angle *non-governmental organization, NGO* ; france *organisation non gouvernementale, ONG*) estas organizaĵo kiu estas private financita (plejparte per donacoj de la ĝenerala publiko) kaj estas sendependa de la registaro kaj ĝia politiko. Plej ofte ĝi estas neprofitcela organizaĵo. Estas ankaŭ la nocio "Internacia NRO" (angle INGO), kiu havas la saman mision kiel NRO kun internacia atingo.

## Notindaj NRO-oj

* Amnestio Internacia
* Corpwatch
* Cluster Munition Coalition
* Cunina
* Electronic Frontier Foundation
* Framasonaj organizaĵoj
* Greenpeace
* Indiĝenaj Dialogoj
* Inĝenieroj Sen Limoj
* Internacia Movado de la Ruĝa Kruco kaj Ruĝa Krescento
* ISO
* Karuna-Shechen
* Kuracistoj sen landlimoj
* Monda Natur-Fonduso
* Naturprotekto Internacie
* Oxfam
* Raportistoj sen limoj
* Reclaim the Streets
* Rotario
* Slow Food
* SMART Recovery
* Supervivo Internacia
* Travideblo Internacia
* La Teramikoj
* Ni faru!

**Esperantaj: Universala Esperanto-Asocio (UEA), en rilatoj kun UN kaj UNESKO
* Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI), en rilatoj kun UNESKO
* Fondaĵo pri Esperantaj Studoj (angle *Esperantic Studies Foundation, ESF*)
* Sennacieca Asocio Tutmonda
* Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto

## Vidu ankaŭ

* Asocio
* Filantropio
* Fondaĵo
* Neprofitcela organizaĵo
* Karitata organizaĵo
* Internacia organizaĵo

## Notoj
# Volontulo

2005
**Volontulo** estas homo, kiu plenumas iun publike utilan laboron senpage, volonte, ĉu enlande, aŭ eksterlande.

Kadre de Eŭropa Unio (EU) establiĝas volontulaj centroj, kiuj peras volontuladon kadre de EU kun beneficoj al la volontuloj el la budĝeto de EU. Ekster Eŭropo volontuladon peras UN-Inform-Centroj. La centroj akreditas sendantajn volontulajn organizojn kaj akceptantajn volontulajn organizojn.

Oni distingas volontuladon:
1-e individuan, neorganizitan
2-e organizitan (inkluzive de membra principo)
3-e volontulan servon kiel specifan formon de organizita volontulado.

En la unua kategorio la aĝo de la volontulo ne estas limigita, kaj dependas de individua interkonsento aŭ kontrakto inter la volontulo kaj la akceptanta organizo.

En la dua kategorio temas kutime pri junularo inter la 18 kaj 30 jar-aĝo. Ekz. kadre de la EU-aktivecoj Junularo Agas (Youth in Action), kiam volontuloj por akceptitaj volontulaj programoj inter akredititaj organizoj ricevas EU-beneficojn.

Akrediton por volontulado povas ricevi civitana societo, eklezio aŭ reliagia asocio, aŭ jura persono de eklezio aŭ de religia asocio, publike utila organizo, fondaĵo (en Foundation) kaj fondaĵa fonduso (en Endowment fund).

Sendanta volontula organizo en akreditita reĝimo sekurigas por la volontuloj informojn, trejnadon, asekuron, kaj sekurecon dum sendado al akceptanta volontula organizo. Ne eblas akcepti volontulojn por sia propra utilo kaj sendi volontulojn al fizikaj personoj.

Volontulado okazas mallongtempe, dum malpli ol tri monatoj, aŭ longtempe, dum pli ol tri monatoj.

## Vidu ankaŭ

* Civila socio
* Civita engaĝiĝo
* Bona Espero
* volontuloj de UEA
* volontuloj de TEJO
* *Pro bono*
* WWOOF (volontulaj helpantoj en ekologia agrikulturo)
* Internacia volontulado
* Kibucaj volontuloj
# Jura personeco

La **Jura personeco** estas la kapablo teni rajtojn kaj devojn.

Jura personeco estas, laŭ pozitivisma vidpunkto, jura fikcio atribuita al fizika persono (homoj) kaj juraj personoj (grupoj kiel: firmaoj, asocioj, ŝtato kaj ĝiaj teritoriaj komunumoj).

Ĉiuj fizikaj aŭ juraj personoj havas komunajn karakterizaĵojn: naskiĝon kaj morton (ekzemple: daton de kreo kaj malfondo por kompanioj), sian propran identecon (nomon kaj adreson) kaj rajtojn kaj devojn (ĉefe: rajton subskribi kontraktojn kaj devon pagi imposton).

La nocio pri jura personeco plilarĝiĝis kaj diversiĝis laŭ la paso de la historio. La plej grandaj ŝanĝoj estis la ĝeneraligo de plena jura personeco al ĉiuj homoj (komprenu: fino de sklaveco kaj civila morto) kaj la kreo de specifaj grupoj agnoskitaj de juro (ĉefe: formoj de kompanioj).

Lastatempe stariĝis polemikoj pri ebla agnosko de jura personeco al difinitaj nehomaj bestoj, pro diversaj kialoj.