# Protesto

| Protesto |
| --- |
|  |
| **evento • aktiveco • konflikto • mesaĝo • demonstration or protest** |
|

| [Montri]  Partoj |
| --- |
|  | manifestacio  vd |

 |
|  |

Marŝo al Vaŝingtono por Laboro kaj Libero Vaŝingtono, Usono, la 28-an de aŭgusto 1963.
**Protesto** estas ago kiu esprimas kritikon kaj malkonsenton, kutime publike, pruvita kaj diskonigita por akiri kiel eble plej multe da (publikan) konscion pri la afero, precipe se ĝi estas ago kiu kaŭzas maljustecon por granda nombro da homoj. Protesto povas esti direktita al la registaro sed ne nepre. Oni povas esprimi proteston kontraŭ iu ajn faktoro, kiu damaĝas alian homon kaj tiel kaŭzi la ofendan agon ĉesi.

Protesto indikas la bezonon ŝanĝi kaj korekti la status quo, asertante ke la konvenciaj rimedoj de konstruado de politiko kaj publika politiko de la parlamento kaj la juĝistaro malsukcesis.

Malsame al manifestacio kaj striko, protesto estas la daŭranta komunuma sento kaj esprimo kontraŭ socia maljusteco. La politika rajto protesti, per manifestacio aŭ aliaj formoj de publika komunikado kaj rezistado, estas konsiderata kiel baza rajto en demokratio.

## Formoj

La formoj de protesto povas esti malsamaj kaj diversaj, laŭleĝaj aŭ kontraŭleĝaj. La plej elstaraj formoj de protesto, kiuj estas agnoskitaj kiel laŭleĝaj en okcidentaj landoj, estas disdonado de manifestoj, manifestacio, procesio (marŝo aŭ parado), protesta vigilo, striko, publikigado de skribita protesto en amaskomunikilaro, farado de publika debato, civitanoj subskribantaj peticion, kaj pli. Kontraste al ĉi tiuj formoj de protesto, aliaj formoj de protesto ankaŭ estas rekonitaj en la mondo, kiuj plejparte implikas malobei la leĝon, inkluzive de la konfisko de la objekto de la protesto, kiu estas esprimita en rifuzado ricevi servojn de li, rifuzado servi en la armeo, rifuzante pagi impostojn kaj rifuzi prezentiĝi por juĝo en la tribunaloj - ankaŭ en agoj kiel ekzemple blokado de ĉefaj vojoj, bruligado de pneŭoj kaj pli.

### Protesta voĉdono

Foje voĉdonante la malplimulto ĝenas voĉdoni kontraŭ la plimulto, ne pro praktikaj kialoj, sed esprimi sian proteston rilate al la opinio de la plimulto.

Voĉdonante por la Parlamento, civitanoj kiuj volas esprimi sian proteston de ĉiuj konkurantaj partioj ofte elektas ne voĉdoni por iu partio, sed meti voĉdoni kiel neniu opcio validas aŭ voĉdoni por satireca partio.

## Sukceso kaj efikeco

Sociaj protestoj ludis gravan rolon en la politika evoluo de multaj landoj. Ekzemple, ekde la 1990-aj jaroj, popularaj manifestacioj en Latin-Ameriko ludis decidan rolon en la forigo de elektitaj prezidantoj de oficejo antaŭ la fino de ilia oficiala mandato. Krome, ekde 2008 la ekonomiaj krizoj en Eŭropo mobilizis la grandajn protestojn en Grekio kaj Hispanio, ĉefe kontraŭ politiko de severŝparado, kiuj multe influis la stabilecon de iliaj registaroj.

Sed en multaj kazoj la efiko de manifestacioj kaj peticioj estas pli malforta, kaj male al voĉdonado, ili ne atingas rezultojn baldaŭ. Nur en kelkaj kazoj la decidantoj tuj kaj plene respondos al la postuloj de la manifestaciantoj. Unu el la kialoj estas ĉar ĉi tio signalas, ke ili estas malfortaj decidantoj antaŭ interesgrupoj en la socio. Kaj renkonti la postulojn de la protesto alportos pli da premo de aliaj interesgrupoj en la socio. Foje protestoj atingas la malon de tio, kion intencis la manifestacianoj. En ĉi tiu kazo, la decidantoj, pro sia kolero kontraŭ la manifestacianoj, troigas la politikon kontraŭ kiu la manifestacianoj eliris. Iuj argumentas, ke se ne estus la protestoj kontraŭ la Vjetnama milito, la retiriĝo de la usonanoj estus okazinta en multe pli frua stadio.

Studoj montris ke pli alta nivelo de demokratiigo reduktas varbadkostojn por sociaj aktivuloj kaj estas tial utila por manifestacioj. Tamen, aliaj studoj asertas ke demokratiigo povas kaŭzi malkreskon en socia protesta agado ĉar forta demokrata politika sistemo disponigas pli instituciigitajn vojojn por politika partopreno kaj plendsolvado. Ĉi tiuj du argumentoj pri la efikoj de demokratiigo sur sociaj protestoj estas ia enigmo.

Ĉi tio estas ĉar en landoj kie politikaj agantoj pli verŝajne "ludas laŭ la libro", negocado kaj decidofarado tendencas esti sufiĉe instituciigitaj. Ĉi tio, siavice, kreas instigojn por homoj investi en plifortigado de tiuj institucioj kaj ilia kapablo influi decidojn de ene de ili. Se, aliflanke, la plej multaj aktoroj kredas ke la plej bona maniero influi decidojn estas per alternativaj rimedoj kiel protestoj, la instigoj por evoluigi fortajn kaj bonfunkciantajn instituciojn estos multe pli malaltaj. Konsiderante ĉi tiun retroefikon, investi en la ĝusta funkciado de institucioj povas krei moralan rondon. Se ili elektas la institucian vojon tra la parlamento, ilia probablo influi la rezulton de la decida proceduro estas dokumentita laŭ la leĝdona negoca modelo. Tio estas, ĉiu persono havas pozitivan probablecon renversi la tagordon kaj tiel proponi sian preferatan politikon.

Protesto havos realan efikon kiam la konkursantoj havas centran rolon en la institucioj kaj kiam ili havas fortajn aliancanojn en tiuj institucioj. Specife, la manifestacianoj vidas la sistemon de reprezenta demokratio kiel centra faktoro peranta la politikan efikon de instituciaj interrompoj. Ŝanĝoj en institucioj povas havi vastajn sekvojn. Ekzemple, la disfalo de la landoj de la Orienta Bloko ne okazis kiel rezulto de la protestoj en tiuj landoj en 1989-1991, sed kiel rezulto de la disfalo de la institucioj en Sovetunio en la dua duono de la 1980-aj jaroj, kaj la perestrojko de Gorbaĉov.

Sociaj movadoj, precipe kiam ili esprimas sin per sia plej tipa formo de agado, kiel ekzemple per publikaj manifestacioj, direktas sian mesaĝon samtempe al du apartaj celoj: tiuj enpoviĝantaj kaj la ĝenerala publiko. La efikeco de sociaj movadoj dependas de ilia kapablo okupiĝi pri negocagadoj kun aliancanoj kaj kontraŭuloj. La sukceso de la aktivuloj devenas de kombinaĵo de daŭra ekstera subteno, publika malfido je politikaj elitoj kaj de ilia toleremo, kiuj provizis la movadon per decidaj rimedoj.

Granda opozicia tendaro kapablas instigi pli da kontraŭregistaraj protestoj nur se ĝi havas pli grandan unuecon. La rezultoj plue indikas, ke la kapablo mobilizi la opozicion gravas por protestoj en evolulandoj sed signife malpli en evoluintaj landoj. Granda opozicia tendaro ne sufiĉas por mobilizi grandskalajn kontraŭregistarajn manifestaciojn. Unuigita opozicio kun forta subteno estas ŝlosilo por produkti pli grandan nombron da protestoj. Krome, parolado havas gravajn implicojn por demokratio kaj demokrata reprezentanteco. Ekzemple, konsiderante ke grupoj kun efika unupartia reprezentantaro emas labori en la leĝdona procezo, sed grupoj ekskluditaj de la leĝdona procezo tendencas turni sin al stratprotestoj.

### Kio sukcesigas protestojn

Estas pluraj manieroj kiuj sukcesigas sociajn protestojn:

* Grupoj kun deklarita celo estos pli sukcesaj ol distribuitaj celoj.
* Memelekteblaj grupoj estos pli sukcesaj ol grupoj kiuj ne estas.
* La grupoj devus esti burokratiaj, centralizitaj kaj ne komercigitaj.
* Protestoj pri sociaj kaj ekonomiaj aferoj estas pli sukcesaj ol protestoj pri eksterlandaj kaj sekurecaj aferoj.

Ekzistas tri gradoj da sukceso de protestoj:

1. Kunlaboro aŭ rekono de kontraŭuloj de la protesto aŭ de la registaraj aŭtoritatoj
2. Pliiĝo de politikaj partioj kiuj helpas la grupon
3. La asertoj de la manifestacianoj fariĝas centra parto de la politika tagordo

## Reta politika protesto

Temas pri ŝablono de protesto kiu okazas en la reta spaco kaj influas la realan politikan realecon. Interreto influas la manieron kiel civitanoj perceptas politikon kaj la manieron kiel ili influas ĝin. Ĉi tiu interreta rimedo donas al individuoj aŭ grupetoj novajn rimedojn kaj tiel plibonigas ilian politikan potencon.

Unu el la rimedoj por pliigi la potencon de interretaj protestantoj estas la elimino de fizikaj kaj spacaj baroj, do distanco malpli gravas ol en la fizika realo. La partoprenantoj de la reta protesto nuntempe ne estas limigitaj de geografiaj limigoj, sociekonomika statuso, sekso, eduknivelo aŭ dungado. Ĉiu, kiu volas esti parto de la protesto, povas fari tion per reta alirebleco. Ĉi tiu afero vastigas la eblan aron de homoj mobilizantaj por la politika protesto. Alia rimedo estas la kreado de sociaj retoj, kiuj permesas al homoj organizi sin en grupoj kun komuna intereso aŭ ideologio, same kiel formado por politika protesto. Individuo povas esti aktiva en diversaj sociaj retoj. Plifortigi la interhomajn ligojn en la sociaj retoj igas individuojn percepti sin kiel parto de pli granda komunumo, esti pli fortaj en sia politika potenco kaj havi pli da potencialo agi.

Estas diversaj interretaj protestmetodoj. Unu el la plej popularaj rimedoj estas ĉenleteroj, kiuj estas senditaj al centoj da miloj da retuzantoj kaj elmontras ilin al protesto pri certa temo. Kontraŭe, retumantoj estas petataj veni al manifestacio pri la temo, subskribi peticion, donaci monon aŭ alian specon de donaco aŭ transdoni la leteron. Parlamentanoj kaj ĉefministraj kandidatoj ankaŭ uzas la ĉenleterojn por varbi subtenantojn kaj novajn partianojn. Alia protestrimedo kaj la plej populara en blogoj estas verki retan taglibron, tio estas retejon, kie estas skribitaj tekstaj enskriboj (afiŝoj aŭ memeoj) kiuj traktas la vivon de la bloganto - liaj spertoj kaj opinioj pri la mondo. Aliaj mezuroj estas: starigi virtualajn protestgrupojn en Fejsbuko, sendi mesaĝojn en Tvitero, alŝuti filmetojn al Jutubo, ataki retejojn, kiuj inkluzivas malbeligadon aŭ detruon de retejoj, kaj reagemo en la formo de reparoladoj.

Por ke la reta protesto efektiviĝu, tio estas sukcesu kaŭzi ŝanĝon kaj ke la ŝanĝo de konscio fariĝu praktika, necesas la interveno de tradiciaj komunikiloj. Retaj protestoj kiuj akiras lokon en la amaskomunikiloj estas pli efikaj. Aldone al tio, por okazigi veran ŝanĝon, la gvidantoj pli malpli estas devigitaj manipuli la eventualajn partoprenantojn, kreas intereson pri ili kaj prezentas al ili novajn kaj aktualajn aferojn senĉese, tiel ili kaŭzas aktivan partoprenon en la protestoj.

## Bildaro

* Manifestacio kontraŭ la prezidanto de Irano, Mahmoud Ahmadinejad, dum la Rio+20 konferenco en Brazilo, junio 2012
* Protesto pri la rajtoj de terkultivistoj en Jakarta, Indonezio
* Laborklasa politika protesto en Grekio petanta la bojkoton de librejo post dungito estis pafadita, supoze por ŝia politika aktivismo
* Amasprotesto kontraŭatomenergia la 19-an de septembro 2011 en Tokio. Sesdek mil homoj marŝis, ĉantanta "Sajonara atoma potenco" kaj mansalutanta rubandojn vokanta la registaro de Japanio forlasi atoman energipotencon sekve de la Fukushima atoma katastrofo.
* Manifestacio en Barcelono dum la 2017 kataluna ĝenerala striko kontraŭ brutaleco polica dum referendumo pri sendependiĝo
* Manifestacio en Jakarta dum 2019 indoneziaj protestoj kaj tumultoj
* Graffitis kaj paperoj gluitaj sur muroj dum feminista protesto en Meksiko
* Manifestacio en Monterrey, Nuevo León post la murdo de Debanhi Escobar.
* Duration: 13 seconds.0:13UCL, anarkiisma protesto en Francio, la 16an de oktobro 2020 dum la Kronvirusa pandemio
* Marĉo la 27-an de aŭgusto 1968, Meksika Urbo
* Strataj protestantoj kun afiŝoj estas montrantaj en Helsinki, Finnlando post Rusio invadis Ukrainion en februaro 2022.
* Protestanto faras fotobombado al novaĵreportisto dum protesto en Nov-Jorko
* Membroj de la nigraj blokoj ŝprucas grafition dum Iraka Milita Protesto en Vaŝingtono, D.C.
* La Distrikto de Columbia produktis licencotelerojn protestanta la "impostadon " sen reprezentado" kiu okazas pro ties speciala statuso.
* Protesto en Viskonsino Ŝtata Kapitolo
* Protestantoj Okupu Wall Street en Zuccotti Parko uzanta la Interreton akiri ilian mesaĝon ekstere super socia interkonektanta kiel eventoj okazas, septembro 2011
* Protesta marŝo en Palmerston Nordo, Nov-Zelando
* Protestantoj ekster la Oireachtas en Dublino, Respubliko de Irlando

## Vidu ankaŭ

* Manifestacio
* Civila malobeo
* Protesta kanto
* Sinbruligo
* Socia movado

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj