Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gary Steiner

| **Gary Steiner** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo |
| **Naskiĝo** | 22-an de aŭgusto 1956 (1956-08-22) (69-jaraĝa) |
| **Lingvoj** | angla vd |
| **Ŝtataneco** | Usono   vd |
| **Alma mater** | Universitato Yale   Universitato de Kalifornio en Berkelio   vd |
| Profesio |
| **Okupo** | filozofo  universitata instruisto  tradukisto   vd |
| **Laborkampo** | filozofio, etiko, bestaj rajtoj, European philosophy (en) , traduko el la germana kaj traduko al la angla  vd |
| **Aktiva en** | New Haven vd |
| **Filozofo**  |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Gary STEINER** (naskiĝis la 22-an de aŭgusto 1956) estas usona morala filozofo, kaj instruisto pri filozofio John Howard Harris de la Universitato Bucknell. La speciala fokuso de Steiner estas la bestaj rajtoj, Descartes, kaj kontinenta filozofio de la 19a kaj 20a jarcentoj.
# Jean Meslier

| **Jean Meslier** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo |
| **Jean Meslier**  |
| **Naskiĝo** | 15-an de junio 1664 (1664-06-15) en Mazerny |
| **Morto** | 17-an de junio 1729 (1729-06-17) (65-jaraĝa) en Étrépigny |
| **Religio** | katolika eklezio vd |
| **Lingvoj** | franca vd |
| **Ŝtataneco** | Francio   vd |
|  |
| **Memorigilo**  |
| Profesio |
| **Okupo** | filozofo  katolika sacerdoto  verkisto  teologo   vd |
| **Laborkampo** | filozofio  vd |
| Verkado |
| **Verkoj** | Testament vd |
| **Filozofo**  |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Jean MESLIER** [melje]; ankaŭ **Mellier** (15-a de junio 1664 – 17-a de junio 1729), estis franca katolika pastro (*abbé*) kiu estis malkovrita, post sia morto, kiel verkinto de libro-longa filozofia eseo proponante ateismon. Priskribita de sia aŭtoro kiel "testamento" al siaj paroĥanoj, tiu teksto denoncas ĉiajn religiojn.

Jean Meslier
## Referencoj

## Literaturo

* Brewer, Colin (2007). "Thinker: Jean Meslier", *New Humanist*. Vol. 122 (4), Julio/Aŭgusto. Disponebla rete: .
* Deprun, Jean; Desné, Roland; Soboul, Albert (1970). *Jean Meslier. Oeuvres complètes.* Vol.1. Paris: Editions Anthropos.
* Deprun, Jean; Desné, Roland; Soboul, Albert (1971). *Jean Meslier. Oeuvres complètes.* Vol.2. Paris: Editions Anthropos.
* Deprun, Jean; Desné, Roland; Soboul, Albert (1972). *Jean Meslier. Oeuvres complètes.* Vol.3. Paris: Editions Anthropos.
* **Meslier, Jean**, *Mémoire contre la religion*, Paris, éd. Coda, 600 p., 2007 (ISBN 2849670278)
* Morehouse, Andrew R. (1936). *Voltaire and Jean Meslier*. Yale Romanic Studies, IX. New Haven: Yale University Press.
* Wade, Ira O. (1933). "The Manuscripts of Jean Meslier's "Testament" and Voltaire's Printed "Extrait" ", *Modern Philology*, Vol. 30 (4), Majo, pp. 381–398 .

## Eksteraj ligiloj

* *Superstition In All Ages, Common Sense* 1732 English Archive.org
* Le bon sens du curé J. Meslier, suivi de son testament published 1830 includes correspondence of Voltaire on Meslier's testament, a biography of Meslier by Voltaire, *Le bon sens*, by d'Holbach, and the *Extrait* of the *Testament* produced by Voltaire.
* 1864 complete edition Volume 1, Volume 2 and Volume 3
* A translation of Voltaire's abridged "Testament".
* Jean Meslier and "The Gentle Inclination of Nature" de Michel Onfray tradukita de Marvin Mandell
# Martin Balluch

| **Martin Balluch** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo |
| **Naskiĝo** | 12-an de oktobro 1964 (1964-10-12) (61-jaraĝa) en Vieno |
| **Ŝtataneco** | Aŭstrio   vd |
| **Alma mater** | Universitato de Vieno   Universitato de Hajdelbergo   vd |
| Profesio |
| **Okupo** | fizikisto  filozofo   vd |
| **Filozofo**  |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Martin BALLUCH** (\* 12-a de oktobro 1964) estas aŭstra best-etikisto kaj aktivulo pri bestaj rajtoj kun naturscienca fundo. Li estas gvidanto de la Asocio kontraŭ Best-fabrikoj kaj aktiviĝas en bestprotekto kaj bestrajtoj.

Balluch ĉe prelego en Heidelberg, 2008Enmomente li estas akuzita ĉe aŭstra kortumo pro "partopreno ĉe krima organizo" (§ 278a StGB, pridisputata "teror-paragrafo").

## Scienca kariero

Balluch studis matematikon, fizikon kaj astronomion ĉe la universitato de Vieno. Poste li doktoriĝis en Heidelberg pri fiziko. En la jaroj 1990 ĝis 1997 li laboris kiel asistento en la universitato de Kembriĝo. Stephen Hawking estis kolego de li.

Inter la jaroj 1986 kaj 1997 Balluch publikigis 14 verkojn koncerne fizikon kaj astronomion.

Lia dua doktoriĝo okazis en la jaro 2005 pri filozofio koncerne best-etikon.

## Bestprotekto

Hispanaj demonstraciantoj protestas kontraŭ la aresto de Martin Balluch kaj de aliaj aktivuloj
Martin Balluch startis sian aktivadon en bestrajtoj en Kembriĝo en la jaro 1985. Ekde 1989 li vivas vegana. En la jaro 1997 li revenis al Vieno kaj koordinis la Asocion kontraŭ Bestfabrikojn (*Verein gegen Tierfabriken*, VgT).

En la jaro 1999 li estis kunfondinto de la Vegana Asocio de Aŭstrio. Ekde 2002 li estas gvidanto de la Asocio kontraŭ Bestfabrikoj.

Je la 21-a de Majo 2008 la Aŭstra ŝtato arestis lin pro esploro por tri monatoj.

Ekde la 2-a de Marto 2010 li estas akuzato, kune kun 12 aliaj bestprotektantoj, en kortuma proceso.

La specialeco de la proceso estas, ke oni ne akuzas konkretajn deliktojn, sed nur la nerektan prosperigon kaj subtenon de nekonataj krimuloj tra laŭleĝa bestprotektado.

La arestado kaŭzis internaciajn protestojn.
# Rod Coronado

| **Rod Coronado** |
| --- |
|  |
| Persona informo |
| **Naskiĝo** | 3-an de julio 1966 (1966-07-03) (59-jaraĝa) en San-Joseo |
| **Loĝloko** | Tucson |
| **Ŝtataneco** | Usono   |
| Okupo |
| **Okupo** | mediprotektulo  aktivulo pri bestaj rajtoj  aktivulo   |
|  |

**Rodney Adam CORONADO** estas usona verda anarkiisto kaj bestaj-rajtoj-aktivulo, kiu estis kondamnita pro krimfajro, stampado kaj aliaj krimoj rilataj al lia aktivismo, sed kiu nun pledas por neperfortaj metodoj. Li estas iama aktivulo ĉe la Besta Liberiga Fronto (Animal Liberation Front, ALF) kaj reprezentanto por la Earth Liberation Front (ELF). Li ankaŭ estas iama ŝipano de la Sea Shepherd Conservation Society kaj estis en la redakcia komitato de *la Earth First! Journal*.

Li pledis por rekta agado en la batalo kontraŭ bestkrueleco kaj media detruo. Li estis arestita en 1995 rilate al la krimfajra atako kontraŭ esplorinstalaĵo de la Universitato de Miĉigano. La okazaĵo, kiu kaŭzis 125 000 dolarojn da damaĝo kaj detruis 32 jarojn da esplormaterialoj, estis parto de "Operacio Mordo Reen de ALF" - serio da atakoj kontraŭ esplorinstalaĵoj, kiuj testis bestojn. Li estis liberigita en 2008.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Profunda ekologio

## Eksteraj ligiloj
# Ingrid Newkirk

| **Ingrid Newkirk** |
| --- |
|  |
|  |
| Persona informo |
| **Naskonomo** | Ingrid Elizabeth Ward |
| **Naskiĝo** | 11-an de junio 1949 (1949-06-11) (77-jaraĝa) en Kingstono ĉe la Tamizo |
| **Lingvoj** | angla vd |
| **Loĝloko** | Virginio vd |
| **Ŝtataneco** | Unuiĝinta Reĝlando   vd |
| Profesio |
| **Okupo** | aktivulo  filmreĝisoro   vd |
| **Laborkampo** | bestoprotekto, bestoprizorgo kaj aktivismo  vd |
|

| [Montri]  Honorigoj |
| --- |
| Honorigoj | * (2014)  Ahimsa Award (en)

vd |

 |
| **En TTT** | Oficiala retejo vd |
| vd | **Fonto: Vikidatumoj** |
|  |

**Ingrid NEWKIRK** (naskiĝis la 11-an de junio 1949 en Surrey, Britio) estas brit-usona aktivulino por bestaj rajtoj, kunfondintino kaj prezidanto de la internacia organizaĵo por bestaj rajtoj *Homoj por la Etika Traktado de Bestoj* (PETA) kaj aŭtorino de serio da libroj pri besta liberigo, inkluzive de *Free the Animals* (2000).

## Vivo

Newkirk kreskis en Nov-Delhio kaj laboris kiel vicŝerifo en Marilando (Usono) kaj la Distrikto Kolumbio en la 1970-aj jaroj. Kiel parto de siaj devoj, ŝi traktis malobservojn de besta bonfarto. Dum ĉi tiu tempo, ŝi estis influita, laŭ sia propra rakonto, de la libro *Animal Liberation* de Peter Singer. En 1980, ŝi kunfondis la grupon PETA kun la konata aktivulo Alex Pacheco.

Tra la jaroj, Newkirk atingis kelkajn sukcesojn kontraŭ fabrikbredado, bestotestado, bestokrueleco, ktp. Ŝi ankaŭ publikigis plurajn librojn pri la temo. Newkirk estas forte kritikata, interalie pro sia pozitiva sinteno rilate al la perforta Besta Liberiga Fronto. Krome, kelkaj el la intervjuaj deklaroj de Newkirk kaŭzis koleron. Ŝi petis Jaser Arafat en letero ne sendi bestojn al Israelo kiel vivantajn bombojn; kiam oni demandis al ŝi kial ŝi ne petis lin ĉesigi la atakojn, ŝi respondis, ke ne estas ŝia tasko interveni en homajn militojn. Newkirk plurfoje publike pledis por la egaleco de bestoj kaj homoj: "Ne ekzistas racia bazo por aserti, ke homoj havas specialajn rajtojn. Rato estas kiel porko, hundo estas kiel knabo. Ili ĉiuj estas bestoj." Aldone al sia laboro por PETA, Newkirk estas direktoro de la *PETA-Fonduso* kaj estrarano de *Earthsave International* kaj *United Poultry Concerns*.

En sia testamento, Newkirk deklaras, ke ŝi volas donaci sian kadavron al PETA kaj sugestas, interalie, ke partoj de ĝi estu rostitaj, ŝia haŭto faru ledon, ŝiaj piedoj faru ombrelstangojn, kaj ke ŝia hepato estu uzata en Francio kiel parto de protesto kontraŭ fuagraso.

## Verkaro

* *Free the Animals* (2000) pri la agadoj de la Besta Liberiga Fronto,
* *Making Kind Choices* (2005),
* *Kids Can Save Animals! 101 Easy Things to Do*,
* *The Compassionate Cook*,
* *250 Things You Can Do to Make Your Cat Adore You*,
* *You Can Save the Animals: 251 Simple Ways to Stop Thoughtless Cruelty*.

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj

* Oficiala retejo
* Ingrid Newkirk ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
* Galkin, Matthew (direktoro) *I Am an Animal: The Story of Ingrid Newkirk and PETA*, televida produktaĵo por HBO, novembro 2007.
* Fowler, Hayden. "Interview with Ingrid Newkirk about the HBO documentary ĉe YouTube, prenita la 24-an de februaro 2008.
# Meet Your Meat

| *Meet Your Meat* |
| --- |
| **filmo** |
| Originala titolo | *Meet Your Meat* |
| Originala lingvo | angla lingvo |
| Kina aperdato | 2002 |
| Ĝenro | dokumenta filmo |
| Reĝisoro(j) | Bruce Friedrich • Cem Akın |
| IMDb |
|  |

Bateria kaĝo
Meet Your Meat(esperanta titolo: **Vizitu vian viandon) estas 2002 dokumenta filmo pri intensa bestobredado kreita de Homoj por la Etika Traktado de Bestoj (PETA), rakontita de Alec Baldwin kaj reĝisorita de Bruce Friedrich kaj Cem Akin. La dokumenta filmo esploras la traktadon de bestoj en moderna bestagrikulturo (ankaŭ konata kiel industria agrikulturo aŭ fabrikeja farmado). La filmo daŭras 12 minutojn.

La filmo montras plurajn okazojn de krueleco al bestoj, inkluzive:

* Ovkokinoj pasigas siajn vivojn en densaj kaĝoj, po ses aŭ sep kokinoj en unu bateria kaĝo je la grandeco de dosiera tirkesto.
* Bovoj estas kastritaj, iliaj kornoj estas forigitaj, kaj ili spertas tria-gradajn brulvundojn (gofrado), ĉio sen anestezo.
* De bovinoj uzataj por la lakto oni forprenas bovidojn baldaŭ post naskiĝo. Ĉi tiujn bovidojn oni sendas al bovidaĵaj bienoj.
* Kokoj breditaj kaj narkotitaj por kreskigi ilin tiom rapide ke iliaj koroj, pulmoj, kaj kruroj ofte ne povas subteni ilin.
* Patrinaj porkoj estas limigitaj al gravedecaj kestoj kiuj estas tiom malgrandaj ke la porkoj ne povas turni sin nek eĉ kuŝi.
* Le bekoj de kokoj kaj meleagroj estas bruligitaj aŭ fortranĉitaj sen anestezo.

Porkoj en fabrikeja bieno.
*Meet Your Meat* helpis influi al Burger King efektivigi malpli kruelajn politikojn.

## Eksteraj ligiloj

* Meat.Org: retejo por *Meet Your Meat* kaj similaj videoj "La retejo kiun la industrio de viando ne volas, ke vi vidu"
* *Meet Your Meat* ĉe la Interreta Filma Datumbazo

## Referencoj
# Forks over Knives

| *Forks over Knives* |
| --- |
| **filmo** |
| Originala titolo | *Forks over Knives* |
| Originala lingvo | angla lingvo |
| Kina aperdato | 2011 |
| Ĝenro | dokumenta filmo |
| Reĝisoro(j) | Lee Fulkerson |
| Rolantoj | Caldwell Esselstyn • T. Colin Campbell |
| IMDb |
|  |

**Forks Over Knives** (*Forkoj kontraŭ Tranĉiloj*) estas usona reklamfilmo kaj dokumenta filmo de 2011, kiu rekomendas malalt-grasan, nerafinitan, plant-bazitan dieton kiel manieron eviti aŭ inversigi plurajn kronikajn malsanojn. La filmo emfazas, ke procesitaj nutraĵoj kaj ĉiuj oleoj devas esti evititaj. Ĉi tio foje estas konfuzita kun vegana dieto, kiu praktike povas esti tre malsama. La malalt-grasa, planto-bazita dieto antaŭenigas manĝi ĉiujn, ne rafinitajn aŭ minimume rafinitajn vegetalajn manĝaĵojn. Tiuj, kiuj adaptas la vivstilon, bazos siajn dietojn ĉirkaŭ manĝaĵoj kiel ĉiaj grenoj, guŝoj, tuberoj, legomoj kaj fruktoj. Ĝi celas ekskludi aŭ minimumigi iujn ajn fontojn de best-bazitaj proteinoj kaj tre rafinitaj manĝaĵoj kiel rafinitaj sukeroj, blankigitajn farunojn kaj oleojn.

Per ekzameno de la karieroj de usona kuracisto Caldwell Esselstyn kaj profesoro pri nutra biokemio T. Colin Campbell, *Forks Over Knives* asertas, ke multaj malsanoj, inkluzive de trodikiĝo, kardiovaskulaj malsanoj kaj kancero, povas esti malebligitaj kaj traktataj per manĝo de nerafinitaj veganaj dietoj, evitante procesitajn manĝaĵojn kaj bestodevenajn manĝaĵojn.

La filmo ankaŭ prezentas superrigardon de la 20-jara Projekto Ĉinio-Cornell-Oksfordo, kiu kondukis al la rezultoj de Profesoro Campbell, priskribitaj en sia libro *The China Study* (2005), en kiu li sugestas, ke koronaria malsano, diabeto, trodikiĝo kaj kancero povas esti ligitaj al la okcidenta dieto el prilaboritaj kaj best-bazitaj manĝaĵoj (inkluzive de laktaĵoj).
# Monismo

| Monismo |
| --- |
| **teorio filozofia movado filozofia teorio koncepto unuopo**  |
| **metafiziko** |
| Poste | dualismo vd |
|

|  Partoj |
| --- |
|  | ideismo neŭtra monismo materiismo  vd |

 |
|  |

**Monismo** estas la doktrino, kiun iniciatis Parmenido. Ĝi asertas, ke mondo estas nur esto kaj ĉio originas el *unuujo*. La monismanoj, adeptoj de monismo, kelkfoje nomiĝas **monisto**j.

Laŭ Parmenido ekzistas esto kaj ne ekzistas malesto. Tiu aserto estas la unua temo de monisma ontologio. Monismo de Parmenido estas opozicio de plurismo de Heraklito laŭ kiu ĉion kunigas militeco kaj ĉio estas en ĉiama movado. Laŭ Parmenido ĉion kunigas spirito (animo) kaj ĉio estas senmova. Heraklito konsentas kun opiniado laŭ sencoj, Parmenido sencojn riproĉas kaj opinias nur per sia intelekto. La diskuto inter monistoj kaj pluralistoj estas revolucio en filozofio ĉar kun tiuj diskutoj oni kreis plej gravajn flankojn de homa opinio pri la monista aŭ pluralista mondo kaj eĉ pri movo, kreanta substanco de la mondo kaj kosmogonio. Monistoj estis ankaŭ: Alkmeono el Krotono, elajistoj: Zenono el Elajo, kiu kreis la paradoksojn, kaj Meliso el Samoso. Monistoj estis ankaŭ kelkaj atomistoj kiel Leŭkipo kaj Demokrito.

Monismon oni dividas ontologike al:

* monismo idealema, reprezentata per Platono, Hegelo, Berkeley.
* monismo materialema, reprezentata per Demokrito, Leŭkipo, Markso kaj Ludwig Feuerbach.
* monismo miksita, reprezentata per stoikismo kiel Spinozo kaj Gottfried Wilhelm Leibniz (vidu ankaŭ artikolon Spinozismo).

## Vidu ankaŭ

* Esenco
* Holismo
* Liberpensuloj
# Agnostikismo

**Agnostikismo** estas la kredo ke la demando pri la ekzisto de dioj ne estas decidebla. La agnostiko kredas ke oni ne povas pruvi ĉu dio ekzistas aŭ ne ekzistas. Agnostikismo akordas kun Malforta Ateismo, sed ne kun Forta Ateismo. La terminoj *agnosticism* kaj *agnostic* estis kreitaj en la angla de Thomas Henry Huxley en 1869. Li devenigis la radikon de la greka *a-* ("ne") kaj *gnosis* ("scio").

Alidirite, Agnostikismo estas la pozicio, ke la ekzisto aŭ neekzisto de dio(j) estas nekonata aŭ principe nekonata. Agnostikoj ne asertas definitive, ke dio ekzistas aŭ ne ekzistas, sed emfazas, ke mankas sufiĉaj pruvoj por decidi unu aŭ alian flankon. La demando pri dio estas konsiderata, sed la respondo estas "mi ne scias" pro manko de evidenteco aŭ pro la limoj de homa scio.

**Forta agnostikismo**: La ekzisto de dio estas principe nekonata kaj neniam povas esti konata.

**Milda agnostikismo**: La ekzisto de dio estas nuntempe nekonata, sed eble estonte pruvoj povus klarigi la aferon.

**Ekzemplo de pensmaniero**: "Mi ne scias, ĉu dio ekzistas, ĉar ne ekzistas konvinkaj pruvoj por aŭ kontraŭ tio. Mi restas neŭtrala."

## Diferencoj al Ignostikismo

**Agnostikismo**: "Mi ne scias, ĉu dio ekzistas, kaj eble neniu povas scii."

**Ignostikismo**: "La demando pri dio estas sensenca ĝis ni klare difinas, kion ‘dio’ signifas."

* **Alproksimiĝo al la demando pri dio**:
	+ Agnostikismo konsideras la demandon pri la ekzisto de dio valida sed nerespondebla pro manko de pruvoj.
	+ Ignostikismo konsideras la demandon mem sensenca aŭ malvalida ĝis klara difino de "dio" estas donita.

* **Fokuso**:
	+ Agnostikoj fokusiĝas sur scio (aŭ ĝia manko) rilate al dio.
	+ Ignostikoj fokusiĝas sur la lingva aŭ koncepta klareco de la termino "dio."

* **Sinteno al diskuto**:
	+ Agnostikoj povas partopreni en diskutoj pri dio, kvankam ili restas neŭtralaj.
	+ Ignostikoj ofte rifuzas diskuti ĝis la termino "dio" estas klare difinita.

### Kiel Diferencigi

Por distingi inter agnostikismo kaj ignostikismo, konsideru la sekvajn demandojn:

1. **Ĉu la persono pridubas la ekziston de dio pro manko de pruvoj? Se jes, ili verŝajne estas agnostikoj. Ekzemplo: "Mi ne kredas aŭ malkredas je dio, ĉar mi ne havas sufiĉajn informojn."
2. **Ĉu la persono insistas, ke la koncepto de dio devas esti klare difinita antaŭ diskuto? Se jes, ili verŝajne estas ignostikoj. Ekzemplo: "Kion vi celas per ‘dio’? Sen difino, la demando pri ĝia ekzisto estas sensenca."
3. **Ĉu la persono konsideras la demandon pri dio valida? Agnostikoj: Jes, sed nerespondebla.
	* Ignostikoj: Ne, ĝis la termino estas klare difinita.

### Ekzemplo en Konversacio

* **Agnostiko**: "Mi ne scias, ĉu dio ekzistas. Eble estas dio, eble ne, sed mi ne havas pruvojn por decidi."
* **Ignostiko**: "Antaŭ ol mi respondas, diru al mi, kion vi celas per ‘dio.’ Ĉu ĝi estas la kristana Dio, panteisma forto, aŭ io alia? Sen tio, ni ne povas diskuti."

## Vidu ankaŭ

* Listo de agnostikuloj
* Liberpensuloj
* Ateismo
* Diismo
* Gnostikismo
# Festivalo

| Festivalo |
| --- |
|  |
| **formo de evento**  |
| **perioda evento • public event** |
|  |

Muzikfestivalo en Nickeldforf, Aŭstrio (2010)
**Festivalo** estas perioda, ordinare ĉiujara manifestado, kun festa karaktero kaj dediĉita al arto kaj ceteraj distraĵoj. La festivaloj povas esti tre diversaj, ili povas temi pri kino, muziko, fabelrakonto, komikso, literaturo, teatro, ludo, videoludo, danco sed ankaŭ pli malofte pri politiko, scienco aŭ eĉ biero, ktp...

La festivaloj povas okazi interne kiel ekstere sed ofte okazas ekstere kiam ili allogas multe da homoj. Festivalo estas kutime plurtaga kun multaj kulturaj programeroj.

## Festivalo laŭ la formulo de *Libera Loko*

Festivalo laŭ la formulo de *Libera Loko* (**open space festival** en la angla) signifas ke la gepartoprenantoj havas liberan spacon por kunkontribui al la programo, kutime ekster la komunaj aktivecoj por la tuta ĉeestantaro. Konkrete ĉiu ajn rajtas aldoni al la aktivecokalendaro aktivecojn kiujn li volas/povas prezenti al aliaj kunfestivalanoj. Pluraj aktivecoj povas okazi samtempe kaj ĉiu ajn decidas libere al kiuj aktivecoj partopreni.

## Esperanto-festivaloj

Festivaloj de Esperantokulturo estas interalie Monda Festivalo de Esperanto (MondaFest'), Kultura Esperanto-Festivalo, Kultura Arta Festivalo de Esperanto, Artaj Konfrontoj en Esperanto kaj grandparte ankaŭ la tradiciaj kongresoj Universala Kongreso de Esperanto kaj Internacia Junulara Kongreso. La menciitaj festivaloj realiĝis kelkfoje, iuj ĉiujare. Festivalo Arta Lumo estas festivalo de Esperanta arto somere 2007. Esperantistoj ankaŭ elpensis kaj realigis diverslande (Francio, Belgio, Rusio...) la formulon de lingvaj festivaloj kiuj estas paradoj de lingva diverseco, kie plej diversaj lingvoj estas prezentataj en formo de enkondukaj lecionoj, sendepende de la kvanto de parolantoj.

## Diversaj festivaloj

* Lingvaj festivaloj
* Infanaj festivaloj
* Muzikaj festivaloj
* Religiaj Festivaloj
* Filmaj festivaloj

## Ekzemploj

* Makahiki en Havajo
* Onam en Keralo

## Referencoj
# Dio Filo

| Dio Filo |
| --- |
| Biblia persono |
|  |
| **Dio laŭ kristanismo**  |
| Verko | Perdita Paradizo |
| Informoj |
| Originala nomo | Θεὸς ὁ Υἱός |
| Eble sama | Kristo • Kristana logos • Jesuo Kristo |
| Sekso | vira |
| Patro | Dio Patro |
|  |

Prezentado de la Kristo Pantokratoro (kreinto de Ĉio) en la Katedralo de Kefalo.
En la kristana kredokonfeso **Dio Filo** estas unu el la tri personoj de la Sankta Triunuo. Laŭ tiu kredo, tipe en Aŭgusteno de Hipono, la Triunuo estas dia esenco. En kiju eblas distingi tri personoj – ĉiu samsubstanca, sameterna,kaj egala al la aliaj (Dio Patro, Dio Filo kaj Dio Sankta Spirito).

La termino **Dio Filo** alisencas ol la termino Filo de Dio: latina, greka, itala,, franca, angla, hebrea…:

* Deus Filius, Dieu le Fils, God the Son; *Theos ho Huios* (Θεός ο Υιός), *Elohim ha-Ben* (אלוהים הבן ), Figlio di Dio…

## La dieco de la Filo kaj la Nova Testamento

La dieco de la Filo en la Nova Testamento estas asertata kaj aludata multfoje. La Evangelioj mem estas elpensitaj por sciigi al la interesitoj tiun novaĵon: vidu la prologon de Johano, la lastan ĉapitron de Marko, ekzemple, kaj tekstojn de la epistoloj de Sankta Paŭlo kaj Johano ktp.

## Eksteraj ligiloj

* Catholic Encyclopedia: The Blessed Trinity
* The Jewish Encyclopedia: Son of God — de Kaufmann Kohler, Emil G. Hirsch
* Jesus' Divinity—by christians.eu

## Notoj

## Vidu ankaŭ

* Filo de Dio
* Jesuo
* Sankta Triunuo
# Nord-Afriko

| Nord-Afriko |
| --- |
| Mondregiono |
| regiono, kultura regiono [+] |
|

---

 |
| Lando | Afriko |
|

---

 |
|  - koordinatoj | 30° 26′ 27″ N, 9° 40′ 54″ O (mapo)30.4407416666679.6817138888889
  |
|

---

 |
| Loĝantaro | 263 618 739 [+] (2023) |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Nord-Afriko (Tero)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| Nord-Afriko (Alĝerio)DEC |

 |
|

---

 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Nord-Afriko |
| **Vikimedia Komunejo**:  **North Africa** [+] |
|  |

Oni nomas **Nord-Afriko** areon de la kontinento Afriko, kiu situas norde de la dezerto Saharo. Ĝi entenas la Magreb-ŝtatojn kaj Egiption kaj laŭ kelkaj difinoj ankaŭ Sudanon.

La kontaktoj inter Nord-Afriko kaj Nigra Afriko estas baritaj pro la granda dezerto, la komerco okazas ĉefe preter la Orienta kaj Okcidenta bordo de la kontinento kaj tra la Nilo. Tiu estis ankaŭ konkera linio de islamo.

La plimulto de la Nord-Afrikanoj estas aŭ islamkredantaj araboj aŭ berberoj (aŭ menciinde koptoj, kristanoj).

Kelkaj Nord-Afrikaj landoj kiel Egiptio ofte estas alkalkulataj kiel landoj de Mez-oriento.

## Ŝtatoj de Nord-Afriko

* Egiptio
* Alĝerio
* Libio
* Maroko
* Sudano
* Tunizio
* Okcident-Saharo

Oni kelkfoje taksas Etiopion, Eritreon kaj Maŭritanion al tiu regiono. Sed kutime oni taksas Eritreon kaj Etiopion Orient-Afrika kaj Maŭritanion kiel Okcident-Afrika ŝtato.

## Historio

Origine loĝis en granda parto de Nord-Afriko nigruloj, kiel la rokaj pentraĵoj de Saharo tion montras; sed ili migris suden, orienten, okcidenten pro elsekiĝo de la Saharo.

La vera historio de Nord-Afriko komenciĝas per historio de Antikva Egiptio, kaj kunligita kun historio de Kartago kaj la konkeroj de la Romia imperio. Menciindas ankaŭ la vandaloj kaj kelkaj aliaj popoloj kiuj dum popolmigrado tra Ĝibraltaro alvenis en Nord-Afrikon kaj tie setlis.

Post 632, morto de profeto Mahometo, venis Nord-Afriko sub islaman influon.

En la malfrua mezepoko, la regiono subjugiĝis - krom Maroko - al la Osmana Imperio. Post la 19-a jarcento la teritorio iĝis koloniigita fare de Francio, Britio, Hispanio kaj Italio.

## Bildgalerio

*
*
*

## Eksteraj ligiloj

* North of Africa Arkivigite je 2010-01-13 per la retarkivo Wayback Machine
# Kambaoj

| Kambaoj |
| --- |
| **etno** |
| Ŝtatoj kun signifa populacio |
|  |
|  |

Kambao, antaŭ 1923
La **kambaoj** (**Wakamba**) estas bantua etno, kiu vivas en la duonsekaj regionoj de la Orienta provinco de Kenjo. Ilia loĝregiono etendiĝas de Najrobio ĝis la Nacia Parko Orienta Cavo. En la nordo ilia regiono etendiĝas ĝis Embu, en la sudo ĝis la tanzania landlimo. En la svahila tiu regiono nomiĝas *Ukambani*, la lando de la kambaoj.

La kambaoj depende de la nombradmaniero estas la tria aŭ kvina plej granda etno en Kenjo. La kambaoj havas monoteisman religion kun Dio nomata Ngai.

## Vidu ankaŭ

* Gerhard Lindblom
* Kambaa lingvo