# Supera ĉambro

La sigelo de la Usona Senato, kiu funkcias kiel la supera ĉambro de la usona parlamento
**Supera ĉambro** (foje Alta ĉambro kaj kutime simple Senato) estas unu el du leĝdonaj ĉambroj (la alia estas **malsupera ĉambro**, aŭ malalta ĉambro), en landoj kie la leĝdona povo konsistas el du ĉambroj (kontraste al landoj kie unuĉambra parlamento estas uzita) .

## Komunaĵaj

Kutime la supera ĉambro havas la jenajn karakterizaĵojn:

* La supera ĉambro havas malpli balotpotencojn ol la malsupera ĉambro, kaj ĝi povas nur suspendi iujn leĝojn kaj ne nuligi leĝadon de la malsupera ĉambro.
* La supera ĉambro ne povas komenci leĝdonan proceduron, sed nur daŭrigi leĝdonan proceduron komencitan en la malsupera ĉambro. Ankaŭ, la supera ĉambro ne havas absolutan vetoaŭtoritaton super la leĝado de la malsupera ĉambro, kaj ekzistas mekanismoj tra kiuj la malsupera ĉambro preteriras la vetoopovojn de la supera ĉambro.
* En prezidenta sistemo, la supera ĉambro havas transigajn potencojn de la aŭtoritato de la prezidanto en la procezo de misoficado, post kiam la malsupera ĉambro ordonis la komencon de ĉi tiu proceduro.
* Ekzistas landoj kie la membroj de la supera ĉambro ne estas elektitaj en parlamentaj balotadoj sed estas nomumitaj al la supera ĉambro pro virto de titoloj de nobelaro kiun ili posedas.
* En federaciaj ŝtatoj, la supera ĉambro reprezentas la reprezentantojn de la diversaj ŝtatoj sur egala bazo inter la ŝtatoj, kaj ne surbaze de la loĝantargrandeco de la ŝtatoj.
* Ne ekzistas rekta rilato inter la nombro da membroj de la supera ĉambro kaj la malsupera ĉambro. En federaciaj ŝtatoj, la nombro da membroj de la supera ĉambro estas pli malgranda ol tiuj de la malsupera ĉambro. En landoj kie la sidloko en la supera ĉambro estas de virto de titoloj de nobelaro, la nombro da membroj de la supera ĉambro estas pli granda ol la nombro da membroj de la malsupera ĉambro.

## Respondecoj kaj potencoj

Membroj de la Usona Senato en la Senata Ĉambro, 2010.
La supera ĉambro estas konsiderita ĉambro kun konsilaj potencoj aŭ la potencoj ŝanĝi la decidojn de la malsupera ĉambro - kaj tial ĝi kutime ne havas la aŭtoritaton komenci leĝdonan proceduron aŭ la aŭtoritaton ĉesigi leĝdonan proceduron dum tempo. La supera ĉambro, plejparte, ne havas kontrolajn potencojn super la plenuma povo. Ekzemple, la Ĉambro de lordoj povas prokrasti leĝadon en ne-buĝeta areo ĝis jaro, sed ne vetoi ĝin tute. Dum la prokrastperiodo la malsupera ĉambro povas ŝanĝi la leĝadon.

En Usono, la Senato havas unikan aŭtoritaton ratifi internaciajn traktatojn.

## Elekto aŭ nomumo

La Senata Halo (Supra ĉambro) de Aŭstralio. Ĝiaj seĝoj estas ruĝe farbitaj, simile al la Ĉambro de lordoj (la supera ĉambro de Unuiĝinta Reĝlando).
En diversaj landoj, la membroj de la supera ĉambro ne estas elektitaj al membreco en ĉi tiu domo sed estas nomumitaj (kutime fare de la Ĉefministro). La celo de tiuj nomumoj estas krei leĝdonadon de fakuloj en sia fako, aŭ de civitanoj kiuj kontribuis al la lando escepte, sed ne povos esti elektitaj en politikaj elektoj. Ekzemple, la membroj de la Senato de Kanado estas nomumitaj fare de la Reĝo de Kanado laŭ la rekomendo de la Ĉefministro de Kanado. En la metodoj en kiuj la nomumoj estas akceptitaj, la nomumoj estis plejparte hereditaj (la Ĉambro de lordoj en Unuiĝinta Reĝlando ĝis 1998, kaj la Ĉambro de Amikoj en Japanio ĝis ĝia forigo en 1947).

En la nuntempaj federaciaj ŝtatoj, la membroj de la supera ĉambro estas elektitaj de la registaroj de la diversaj landoj - tiel estis en la germana Bundesrat, kaj kiel estis en la usona Senato ĝis la 17-a amendo al la Usona Konstitucio en 1913. En la nuntempaj Usono kaj Aŭstralio, la membroj de la supera ĉambro estas elektitaj rekte de la loĝantoj de la malsamaj landoj, kaj la supera ĉambro estas destinita por reprezenti la malsamajn landojn sur egala bazo kaj ne surbaze de la grandeco de la loĝantaro de la landoj.

## Aboliciigo

En Danio, Svedio, Venezuelo, Nov-Zelando kaj la provincoj de Kebekio, Nov-Skotio, Insulo Princo Eduardo, Manitobo kaj Nov-Brunsviko en Kanado, la superaj parlamentoj estis aboliciitaj kaj sistemo de unu parlamento estis adoptita. En la ŝtato de Nebrasko en Usono, la malsupera ĉambro estis aboliciita (en 1934), kaj nur la supera ĉambro restis kiel ununura leĝdona ĉambro. En la subŝtato Kvinslando en Aŭstralio, la supera ĉambro estis nuligita en 1922 .

## Nomoj

### Akceptitaj terminoj

* Senato — la plej ofta termino
* Leĝdona Konsilio (barataj ŝtatoj havanta superajn domojn; Manksinsulo; kaj ĉiu aŭstralia ŝtato kiu havas superan domon)
* federala Konsilia (Germanio, Aŭstrio) aŭ Federacia Konsilio (Rusio)
* Konsilio de Ŝtato (Svislando, Barato (Rajya Sabha), Sudano)
* Unua Ĉambro — Nederlando (antaŭe, Svedio)
* Domo de Lordoj – vidita en Unuiĝinta Reĝlando, tiel kiel antaŭe en Irlando kaj en la germana-parolanta monarkiojn (*Herrenhaus*), ekz. la aŭstra Domo de Lordoj kaj la prusa Domo de Lordoj

| Registaro | Supra domo unika titolo | Traduko |
| --- | --- | --- |
| Bosnio kaj Hercegovino | Dom naroda | *Domo de Loĝantaroj* |
| Danio | Landstinget | *Konsiderada asembleo* |
| Etiopio | Yefedereshn Mekir Vetita | *Domo de Federacio* |
| Barato | Rajya Sabha | *Konsilio de Ŝtatoj* |
| Vidhan Parishad | *Leĝdona Konsilio* |
| Indonezio | Dewan Perwakilan Daerah | *Regiona Reprezenta Konsilio* |
| Japanio | Sangiin | *Domo de Konsilistoj* |
| Hungara Reĝlando | Főrendiház | *Domo de Magnatoj* |
| Malajzio | Dewan Negara | *Ŝtata Konsilia (Senato)* |
| Birmo | Amyotha Hluttaw | *Domo de Nacioj* |
| Nepalo | Rastriya Sabha | *Nacia Asembleo* |
| Respubliko Ĉinio (Tajvano) | Control Yuan | *Kontrola Domo* |
| Slovenio | Državni svet | *Nacia Konsilio* |
| Somalilando | Golaha Guurtida | *Domo de Plejaĝuloj* |
| Sud-Afriko | Nacia Konsilio de Provincoj |  |
| Tajlando | Wutthisapha | *Altranga Konsilio* |

## Por plia legado

* (2008) “Four Reasons for an Upper House: Representative Democracy, Public Deliberation, Legislative Outputs and Executive Accountability”, *Adelaide Law Review* **29**.  Alirita 21 February 2021..

* Stone, Bruce.  (2008) *"State legislative councils: designing for accountability." In N. Aroney, S. Prasser, & J. R. Nethercote (Eds.), Restraining Elective Dictatorship*. UWA Publishing, p. 175–195. ISBN 978-1-921401-09-1.

## Referencoj

## Vidu ankaŭ

* Unuĉambra parlamento
* Leĝdonoj laŭ ŝtato